Duhanpirja paraqet faktorin e rrezikut për sëmundjet malinje, veçanërisht për kancerin e mushkërive. Faktorë tjerë të rrezikut paraqiten edhe mbipesha, përdorimi I alkoolit, mosaktiviteti fizik dhe ushqimi jo I rregullt. Onkologia Vjollca Skenderi, për Tv Koha, thotë se qytetarët të mos anashkalojnë kontrollet preventive dhe të dëgjojnë këshillat e mjekëve.
Neoplazmat malinje apo kanceri, pas sëmundjeve kardiovaskulare, është shkaktari i dytë I vdekjeve në vendin tonë.
Një një raport të Institutit për Shëndet Publik thuhet se gjatë periudhës nga viti 2010 deri në 2024 shkalla e vdekshmërisë ka qenë 180.3 në 100.000 banorë në vitin 2010 deri në 217 në vitin 2024.
Mjekët thonë se Maqedonia e Veriut ndjek trendet botërore kurse shifrat nuk janë enorme. Faktorët që mund të ndikojnë në paraqitjen e kancereve, sipas onkologes Vjollca Skenderi, janë të ndryshme.
“Faktor numër një është faktori I mjedisit jetësor, mandej disa veti si pirja e duhanit, alkooli, mbipesha trupore, gjenetika dhe kur bëhet modifikimi I këtyre faktorëve bëhen ndryshime, qysh në nivelin molekular, qelizor dhe kjo manifestohet me nivelin e karcinomave.
Sipas onkologes Vjollca Skenderi, në vendin tonë bëhet vetëm skriningu te kanceri i gjirit, me mamografinë te gratë e moshës mbi 40-vjeç dhe për sëmundjet tjera nuk ka skriningje. Mjekët rekomandojnë kontrolle preventive.
“Çdo njeri që është duhanpirës dhe që ka kollë më shumë se dy javë duhet që patjetër të shikojë shëndetin e mushkërive, gjithashtu pacientët që në anamnezën e tyre familjare kanë kancer ytë zorrës duhet ta bëjnë kolonoskopinë dhe atë 10 vjet më herët se sa te anëtari i familjes kur është paraitur kanceri. E njëjta gjë vlen edhe për kancerin e lukthit. Gratë një herë në vit, patjetër duhet ta vizitojnë gjinekologun, meshkujt mbi 50-vjec duhet ta vizitojnë urologun për të matur vlerën e PSA-së për kancerin e prostatës”
Mjekët thonë se në përgjithësi, karcinoma që zë vendin e parë te meshkujt është karcinoma e mushkërive, te gratë është karcinoma e gjirit.
E dyta për nga shpeshtësia te gratë është karcinoma e kollonit kurse te meshkujt ajo e prostatës.
Sipas të dhënave të ISHP-së, numri i përgjithshëm i vdekjeve nga kanceri në vitin 2024 ka qenë 3.958, prej të cilëve 2.325 meshkuj dhe 1.633 gra.
Në 2024 numri I vdekjeve nga kanceri të moshës mbi 65 vjec thuajse është dyfish më I madh nga numri I vdekjeve deri në moshën 64-vjeç.TV KOHA