Connect with us

Lajme nga vendi

KANCERI SHKAKTARI I DYTË I VDEKJEVE NË RMV – REKOMANDOHEN KONTROLLE PREVENTIVE

Published

on

Duhanpirja paraqet faktorin e rrezikut për sëmundjet malinje, veçanërisht për kancerin e mushkërive. Faktorë tjerë të rrezikut paraqiten edhe mbipesha, përdorimi I alkoolit, mosaktiviteti fizik dhe ushqimi jo I rregullt. Onkologia Vjollca Skenderi, për Tv Koha, thotë se qytetarët të mos anashkalojnë kontrollet preventive dhe të dëgjojnë këshillat e mjekëve.

Neoplazmat malinje apo kanceri, pas sëmundjeve kardiovaskulare, është shkaktari i dytë I vdekjeve në vendin tonë.

Një një raport të Institutit për Shëndet Publik thuhet se gjatë periudhës nga viti 2010 deri në 2024 shkalla e vdekshmërisë ka qenë 180.3 në 100.000 banorë në vitin 2010 deri në 217 në vitin 2024.

Mjekët thonë se Maqedonia e Veriut ndjek trendet botërore kurse shifrat nuk janë enorme. Faktorët që mund të ndikojnë në paraqitjen e kancereve, sipas onkologes Vjollca Skenderi, janë të ndryshme.

“Faktor numër një është faktori I mjedisit jetësor, mandej disa veti si pirja e duhanit, alkooli, mbipesha trupore, gjenetika dhe kur bëhet modifikimi I këtyre faktorëve bëhen ndryshime, qysh në nivelin molekular, qelizor dhe kjo manifestohet me nivelin e karcinomave. 

Advertisement

Sipas onkologes Vjollca Skenderi, në vendin tonë bëhet vetëm skriningu te kanceri i gjirit, me mamografinë te gratë e moshës mbi 40-vjeç dhe për sëmundjet tjera nuk ka skriningje. Mjekët rekomandojnë kontrolle preventive.

“Çdo njeri që është duhanpirës dhe që ka kollë më shumë se dy javë duhet që patjetër të shikojë shëndetin e mushkërive, gjithashtu pacientët që në anamnezën e tyre familjare kanë kancer ytë zorrës duhet ta bëjnë kolonoskopinë dhe atë 10 vjet më herët se sa te anëtari i familjes kur është paraitur kanceri. E njëjta gjë vlen edhe për kancerin e lukthit. Gratë një herë në vit, patjetër duhet ta vizitojnë gjinekologun, meshkujt mbi 50-vjec duhet ta vizitojnë urologun për të matur vlerën e PSA-së për kancerin e prostatës”

Mjekët thonë se në përgjithësi, karcinoma që zë vendin e parë te meshkujt është karcinoma e mushkërive, te gratë është karcinoma e gjirit.

E dyta për nga shpeshtësia te gratë është karcinoma e kollonit kurse te meshkujt ajo e prostatës.

Sipas të dhënave të ISHP-së, numri i përgjithshëm i vdekjeve nga kanceri në vitin 2024 ka qenë 3.958, prej të cilëve 2.325 meshkuj dhe 1.633 gra.

Advertisement

Në 2024 numri I vdekjeve nga kanceri të moshës mbi 65 vjec thuajse është dyfish më I madh nga numri I vdekjeve deri në moshën 64-vjeç.TV KOHA

Lajme nga vendi

Bekim Sali: “Vendimmarrjet në qeveri jane kolektive, asnjëherë individuale”

Published

on

Zëvendëskryeministri i Maqedonia e Veriut, Bekim Sali, ka theksuar se vendimmarrja në Qeveri nuk është asnjëherë individuale, por zhvillohet në mënyrë kolektive informon Tetovasot.
Sipas tij, krijimi i politikave bëhet përmes konsultimeve të vazhdueshme ndërmjet institucioneve dhe faktorëve relevantë, duke garantuar kështu një proces më gjithëpërfshirës dhe të balancuar.

“Vendimmarrjet në Qeveri janë kolektive, asnjëherë individuale,” deklaroi Sali, duke nënvizuar se çdo vendim kalon përmes diskutimeve dhe koordinimit të gjerë institucional.

Ai shtoi se ky model synon të rrisë transparencën, përgjegjësinë dhe cilësinë e politikave publike në vend.

Continue Reading

Lajme nga vendi

Fuqizimi i të rinjve dhe zhvillimi i karrierës në fokus në festimin e Ditës së Mbretit në Tetovë

Published

on

Institute for Leadership and Public Policy shënoi me sukses festimin e King’s Day përmes një eventi dinamik të mbajtur, duke bashkuar të rinj, përfaqësues institucionalë dhe profesionistë me qëllim promovimin e zhvillimit të karrierës, fuqizimit të të rinjve dhe përfshirjes gjinore.

Ngjarja u nderua me praninë e Shkëlqesisë së Saj, Özlem Canel, Ambasadore e Mbretërisë së Holandës, së bashku me përfaqësues nga universitetet, sektori privat, shoqëria civile, si dhe mbi 70 të rinj nga rajoni I  Pollogut dhe Shkupit.

Në qendër të aktivitetit ishte një panel diskutimi interaktiv me titull “Të përballosh sfidat në karrierë – veçanërisht për gratë, dhe zgjedhja e profesioneve të mirëpaguara”, i cili krijoi një hapësirë për dialog të hapur ndërmjet profesionistëve me përvojë dhe të rinjve. Diskutimi trajtoi sfida kyçe si hendeku ndërmjet arsimit dhe kërkesave të tregut të punës, pabarazitë gjinore në zgjedhjen e karrierës, si dhe rëndësinë e aftësive praktike dhe mentorimit në ndërtimin e rrugëve të suksesshme profesionale.

Pjesëmarrësit –ndanë përvoja personale dhe këshilla praktike, duke inkurajuar të rinjtë të ndërmarrin hapa aktivë në ndërtimin e karrierës së tyre dhe të eksplorojnë mundësi përtej rrugëve tradicionale.

Një moment i veçantë i eventit ishte vlerësimi i studentëve që përfunduan me sukses programin “Next Gen Career Up” implementuar po nga Instituti për Lidership, një iniciativë e krijuar për të forcuar aftësitë për punësim, orientimin në karrierë dhe vetëbesimin e të rinjve. Pjesëmarrësve iu ndanë certifikata, duke njohur përkushtimin dhe zhvillimin e tyre gjatë programit.

Advertisement

ILPP vazhdon të luajë një rol kyç në ngushtimin e hendekut ndërmjet arsimit dhe punësimit, duke promovuar zhvillimin ekonomik gjithëpërfshirës dhe lidershipin tek të rinjtë.

Continue Reading

Lajme nga vendi

Ekspeditë studimore në terren dhe ligjërata të hapura nga profesorë vizitorë në katedrën e Gjeografisë

Published

on

Në kuadër të angazhimit akademik dhe praktik, katedra e Gjeografisë realizoi me sukses një ekspeditë studimore dyditore me studentët, duke ofruar një përvojë të drejtpërdrejtë në terren dhe  ndërlidhje konkrete të teorisë me praktikën.

Itinerari i kësaj ekspedite përfshiu drejtimet Tetovë – Strugë – Pogradec (Liqeni i Ohrit) – fushëgropa e Korçës, ku studentët patën mundësinë të eksplorojnë nga afër tiparet gjeografike, zhvillimin urban, si dhe elementet kulturore të këtyre zonave. Vizitat në monumente natyrore dhe kulturore shërbyen si një “laborator i hapur”, duke i ndihmuar studentët të kuptojnë më thellë proceset gjeografike dhe ndërveprimin e njeriut me mjedisin.

Dita e dytë e ekspeditës vazhdoi me vizitat në Voskopojë dhe monumentet e saj me vlera të veçanta historike e kulturore, si dhe në rajonin e Liqenit të Prespës. U realizuan ndalesa në vendkalimin kufitar në Stenjë, më pas në qytetin e Resnjës dhe në Manastir, ku studentët analizuan karakteristikat rajonale dhe rëndësinë e tyre në kontekstin më të gjerë gjeografik dhe socio-ekonomik. Në kuadër të kësaj vizite, u zhvillua edhe një takim në Universitetin “Fan S. Noli” në Korçë, ku studentët dhe stafi akademik patën mundësinë të njihen nga afër me Fakultetin e Shkencave Humane, përkatësisht me katedrën Histori-Gjeografi. Kjo përvojë ofroi një pasqyrë të qartë mbi programet studimore, kushtet e studimit dhe mundësitë për zhvillim akademik e profesional në fushën e gjeografisë. Në vazhdën e aktiviteteve akademike, më 20.04.2026, studentët e katedrës së Gjeografisë ndoqën edhe ligjërata të hapura nga profesorë vizitorë nga Republika e Shqipërisë, të cilat u fokusuan në tematika të ndërlidhura drejtpërdrejt me zonat e vizituara gjatë ekspeditës.

Ligjërata “Zbulimi i Shqipërisë Juglindore: një vështrim mbi natyrën dhe ekonominë” u mbajt nga Doc. Dr. Rudina Uruçi, ndërsa ligjërata “Rajonet ndërkufitare dhe mundësitë për integrim: rasti Gollobordë–Strugë” nga Prof. Asoc. Artan Lila. Përmes këtyre ligjëratave, studentët patën mundësinë të thellojnë njohuritë e tyre dhe të analizojnë në mënyrë më të strukturuar fenomenet gjeografike dhe zhvillimet rajonale.

Profesorët vizitorë u pritën nga dekani i Fakultetit të Shkencave Matematiko-Natyrore, Prof. Dr. Florim Idrizi, prodekani për shkencë, Prof. Dr. Ahmed Jashari, si dhe shefi i Departamentit të Gjeografisë, Prof. Dr. Resul Hamiti.

Advertisement

Këto aktivitete janë një pjesë e rëndësishme për formimin akademik të studentëve, duke ndihmuar në zhvillimin e aftësive praktike, në zgjerimin e horizonteve shkencore dhe në forcimin e lidhjeve mes institucioneve.

Continue Reading

Më të lexuarat