Lajme nga bota
Çfarë duhet të dinë qytetarët e Ballkanit Perëndimor për rregullat e reja të hyrjes në BE?
“Mirëdita! Pasaportat, ju lutem! Duhet t’ju marrim edhe gjurmë të së paku katër gishtërinjve. Edhe fotografi. Faleminderit dhe ju uroj qëndrim të këndshëm!”.
Kështu do të duhej të dukej nga 10 nëntori i këtij viti hyrja në Bashkimin Evropian dhe në Zvicër, Norvegji, Islandë e Lihtenshtajn – vende anëtare të zonës së lëvizjes së lirë Schengen – për qytetarët e rreth 60 vendeve, përfshirë edhe ata të Ballkanit Perëndimor.
Në atë kohë do të fillojë të funksionojë sistemi i ri i hyrje-daljeve (Entry/Exit System – EES), i cili është krijuar në nëntor të vitit 2017, por se zbatimi i tij është shtyrë disa herë.
Për verën e ardhshme është paralajmëruar zbatimi edhe i Sistemit të dytë Evropian të Informacionit dhe Autorizimit të Udhëtimit (ETIAS), i cili u kërkon udhëtarëve nga vendet që kanë regjim pa viza me BE-në, të aplikojnë online për lejen e hyrjes, duke paguar një tarifë prej shtatë eurosh me kartelë bankare.
Pasaportat në të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor janë biometrike, çipat e tyre përmbajnë shenja gishtash dhe fotografi – çfarë i bën plotësisht në përputhje me kushtet që ka kërkuar BE-ja në mënyrë që vendet e Ballkanit Perëndimor të kenë regjim pa viza.
Kushtet e përgjithshme – që dokumentet e udhëtimit të mos skadojnë në më pak se tre muaj nga data kur personi planifikon të kthehet në vendin e tij ose që pasaporta të mos jetë më e vjetër se dhjetë vjet – do të vazhdojnë të mbeten në fuqi.
Cilat janë ndryshimet e reja nga mesi i vitit 2025?
ETIAS do t’u kërkojë qytetarëve të rreth 60 vendeve të plotësojnë një formular të veçantë nëpërmjet internetit ose aplikacionit celular, përpara se të udhëtojnë.
Me rastin e plotësimit të aplikacionit për herë të parë, pasagjeri fut të dhënat personale, emailin dhe numrin e telefonit, si dhe detajet e dokumentit të udhëtimit.
Udhëtari do të duhet, gjithashtu, të fusë detaje rreth arsimit dhe punësimit aktual, si dhe detaje rreth udhëtimit të planifikuar dhe qëndrimit në vendin e BE-së.
Do të kërkohen edhe detaje për çdo dënim penal, për udhëtime në të kaluarën në zona lufte ose zona konflikti, si dhe informacione nëse personi është dëbuar nga ndonjë vend.
Udhëtarët do të duhet të paguajnë edhe një tarifë shtesë prej shtatë eurosh, me kartelë bankare. Pagesa do të bëhet si për çdo blerje online.
Tarifa nuk do të paguhet nga personat nën 18 vjeç dhe mbi 70 vjeç, bashkëshortët/partnerët e regjistruar dhe fëmijët e shtetasve të BE-së dhe të vendeve të zonës Schengen, si dhe fëmijët e bashkëshortëve/partnerëve që vijnë prej jashtë BE-së.
Aplikimi “grupor” nuk do të jetë i mundur – pra në rast të udhëtimit familjar, çdo anëtar do të duhet të aplikojë veçmas për ETIAS-in.
Sistemi ETIAS do të jetë i disponueshëm në gjuhët e vendeve anëtare dhe sistemi do të pranojë vetëm shkronja latine.
Udhëtari do të mund të ndalojë plotësimin e aplikacionit, t’i ruajë ndryshimet dhe të vazhdojë të fusë të dhëna brenda 48 orësh.
Sa kohë duhet për t’u përpunuar një kërkesë?
Siç thuhet në faqen zyrtare të sistemit ETIAS, përpunimi duhet të zgjasë “disa minuta”.
Nëse zgjat më shumë, pasagjeri duhet ta marrë njoftimin brenda katër ditësh.
Pasagjerëve mund t’u kërkohen edhe informacione ose dokumente shtesë – si për shembull konfirmimi i rezervimit të hotelit dhe konfirmimi i punësimit – të cilat duhet të dorëzohen brenda dhjetë ditësh. Në atë rast, kërkesa duhet të shqyrtohet brenda dy javësh.
Udhëtari mund të ftohet për intervistë në ambasadën e vendit ku planifikon të udhëtojë dhe në atë rast kërkesa shqyrtohet brenda 30 ditësh.
Prandaj, udhëtarët këshillohen që ta plotësojnë formularin së paku një muaj përpara se ta blejnë biletën apo ta rezervojnë akomodimin.
Nëse udhëtarit i lejohet hyrja në BE, ai do ta marrë njoftimin me email.
Leja ETIAS do të jetë e vlefshme për tre vjet, ose derisa të zëvendësohet dokumenti i udhëtimit me të cilin udhëtari ka aplikuar.
Formulari është i lidhur me dokumentin e udhëtimit, që do të thotë se është i vlefshëm vetëm me pasaportën me të cilën ka aplikuar udhëtari.
Pasaporta e re nënkupton aplikim të ri.
Nëse ETIAS-i paguhet dhe miratohet për udhëtimin në një vend, ai është gjithashtu i vlefshëm edhe për një vend tjetër.
Leja ETIAS nuk do të thotë që një person mund të qëndrojë në BE për më shumë se 90 ditë në një periudhë gjashtëmujore, ose të punojë në BE.
Udhëtari do të mund të hyjë dhe të dalë nga BE-ja sa herë të dojë dhe të udhëtojë në çdo destinacion brenda zonës Schengen gjatë periudhës së vlefshmërisë së lejes dhe për aq kohë sa ai e respekton afatin e specifikuar kohor.
Çfarë nëse personi nuk ka internet, kartelë bankare, është analfabet dhe të ngjashme?
Prindërit e plotësojnë formularin për fëmijët e tyre të mitur, të cilët janë të përjashtuar nga pagesa e tarifës prej shtatë eurosh.
Gjithkush mund të autorizojë një palë të tretë – një person tjetër ose një ndërmjetës tregtar – që të aplikojë në emër të tij ose në emër të fëmijëve të tij të mitur.
Me një ndërmjetës – për shembull nga një agjenci udhëtimesh – deklarata e përfaqësimit duhet të nënshkruhet për çdo person individualisht dhe e njëjta gjë vlen në rast se një mik, fqinj, vajza ose djali aplikon për një person.
Personi ose kompania që është ndërmjetëse, do të duhet, gjithashtu, t’i fusë të dhënat e veta.
Ndërmjetësi ka të drejtë të kërkojë një “tarifë të arsyeshme” dhe BE-ja ka parashikuar mundësinë e raportimit anonim të atyre që kërkojnë pagesa të larta.
Ata që vendosin të aplikojnë përmes një ndërmjetësi, këshillohen të kontrollojnë veçanërisht nëse informacioni në aplikacion është i saktë, përpara se ta dërgojnë atë, sepse në rast të ndonjë gabimi, aplikacioni mund të refuzohet ose anulohet.
Në rast se udhëtari vëren ndonjë gabim, ai mund ta plotësojë një aplikacion të ri ose të kërkojë korrigjimin e gabimit në aplikacionin e vjetër. Procedura e përpunimit në atë rast zgjat deri në 30 ditë.
Si të shkoni në një funeral, të vizitoni prindin që është shtetas i BE-së dhe të ngjashme?
Formulari ETIAS nuk do të duhet të plotësohet nga personat që kanë vizë të vlefshme – studentore, pune ose të ngjashme – ose leje qëndrimi në një vend të BE-së.
Formulari nuk plotësohet as nga personat që jetojnë përgjatë kufirit dhe posedojnë kalime kufitare.
Anëtarët e ekuipazhit në anije dhe avionë për disa vende të BE-së do të kenë nevojë për formularin ETIAS.
Përjashtime bëhen në rast të rrezikimit të jetës së aplikuesit apo të të afërmit, vajtjes në varrim të një familjari, detyrimit për t’u paraqitur në gjykatë apo ndonjë “detyrimi të rëndësishëm”.
Në atë rast, udhëtari e plotëson aplikacionin ETIAS për të ashtuquajturën leje të kufizuar që e tregon arsyen.
Leja lëshohet nga shteti në të cilin personi udhëton dhe është e vlefshme për të udhëtuar vetëm në atë vend për maksimum 90 ditë.
Për shembull, nëse bëhet fjalë për të shkuar në një funeral, një vend i BE-së mund ta lejojë hyrjen vetëm për ditët e varrimit.
Nëse personi, ndërkohë, aplikon dhe merr një ETIAS të dytë për udhëtim në të gjitha vendet e Schengenit, leja e kufizuar automatikisht bëhet e pavlefshme.
Çka nëse BE-ja refuzon t’ju japë leje?
Personave pa autorizimin ETIAS do t’u refuzohet hyrja në kufi.
Edhe marrja e kësaj certifikate nuk nënkupton që udhëtarit do t’i lejohet automatikisht hyrja në vendin e BE-së.
Të gjithë udhëtarët do të kontrollohen dhe një oficer kufitar mund t’ia refuzojë hyrjen një personi që nuk i plotëson kërkesat.
Disa nga kushtet për hyrje janë: dokument i vlefshëm i udhëtimit për së paku tre muaj nga data e kthimit të planifikuar; pasaporta të mos jetë më e vjetër se dhjetë vjet; qëndrimi të jetë i justifikuar dhe personi të ketë para të mjaftueshme deri në kthimin e planifikuar.
Shuma e zakonshme është rreth 100 euro në ditë dhe varet nga shteti anëtar i BE-së.
Disa nga arsyet e refuzimit të hyrjes lidhen me kërcënimet për sigurinë ose shëndetin.
Nëse kërkesa për ETIAS refuzohet, revokohet ose anulohet, personi do ta marrë një email që i tregon arsyet e refuzimit dhe emrin e autoritetit që e ka marrë vendimin.
Ekziston mundësia e apelimit dhe emaili do të përmbajë informacione se në cilin vend ose shtet mund të apelohet. Ankesat trajtohen në përputhje me ligjet e atyre vendeve.
Një person, aplikimi i të cilit refuzohet, mund të aplikojë sërish për lejen ETIAS.
Nëse një person e revokon kërkesën e tij, ai nuk mund të ndryshojë mendje më pas, por duhet të plotësojë një formular të ri.
Tarifa nuk rimbursohet nëse aplikacioni refuzohet.
A do të ketë më shumë tollovi në kufij?
Me futjen e EES-it, mbetet skanimi i dokumenteve të udhëtimit, ndërsa vulosja e pasaportave në pikën kufitare ndalon.
Megjithatë, marrja e shenjave të gishtërinjve dhe fotografimi, që do të bëhen në çdo pikë kufitare, mund t’i zgjasin pritjet në radhë.
Në aeroporte, kontrollet do të kryhen pas aterrimit.
Shtetet anëtare i kanë ndryshuar disa ligje për t’i reduktuar tollovitë e mundshme në vendkalimet tokësore.
Pse është krijuar ky sistem?
Sistemi i ri EES është krijuar për t’i bërë bazat e vendeve anëtare të BE-së më të lidhura, për ta lehtësuar gjurmimin e kohës dhe vendit të qëndrimit dhe për të siguruar që udhëtarët nuk qëndrojnë më shumë se 90 ditë brenda një periudhe gjashtëmujore.
Një nga qëllimet e masave të reja është të vështirësohet hyrja e kriminelëve apo terroristëve në BE me pasaporta false, pasi kontrolli biometrik do të kryhet sa herë që kalohet kufiri.
Pasagjerët nuk do të paguajnë tarifë për ofrimin e të dhënave biometrike.
Të dhënat do të jenë të qasshme për shërbimet policore të vendeve anëtare të sistemit Schengen dhe agjencinë policore, EUROPOL, gjatë hetimeve penale, sidomos terrorizmit dhe krimit të organizuar.
Kontrollet e të dhënave biometrike do të rriten në mes të vitit 2025, por data e saktë nuk është përcaktuar.
Sisteme të ngjashme kanë krijuar tashmë Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Kanadaja dhe Australia./koha.mk/
Lajme nga bota
Përmbytje të mëdha në Stamboll, dy të vdekur dhe qindra banesa nën ujë – pezullohet mësimi
Dy persona kanë humbur jetën si pasojë e përmbytjeve të mëdha që kanë goditur Stambollin, pas reshjeve të dendura të shiut që shkaktuan vërshime në rrugë, banesa dhe biznese, duke paralizuar pjesërisht jetën në qytetin më të madh të Turqisë.
Sipas agjencisë shtetërore turke Anadolu, një grua 34-vjeçare ka humbur jetën në lagjen Sarıyer, pasi është rrëzuar teksa po përpiqej të kalonte një rrugë të përmbytur. Ajo është dërguar në spital, por nuk ka arritur të mbijetojë.
Ndërkohë, një 14-vjeçar ka vdekur si pasojë e goditjes nga rryma elektrike, pasi kishte shkelur në një pellg me ujë në zonën Balat të Stambollit.
Reshjet e dendura, që përfshinë qytetin të mërkurën, më 14 tetor, shkaktuan përmbytje në disa lagje, ndërsa automjete të shumta mbetën të bllokuara në rrugë dhe disa të tjera u morën nga rrjedha e ujit.
Sipas të dhënave të publikuara nga Guvernatori i Stambollit, gjatë periudhës nga ora 06:00 deri në orën 20:00 të së mërkurës, autoritetet kanë pranuar gjithsej 2 mijë e 518 thirrje emergjente.
Në mesin e tyre janë regjistruar 1 mijë e 277 raste përmbytjesh, 15 rrëshqitje dheu dhe 47 raste të personave të bllokuar. Po ashtu, janë evidentuar raportime për përmbytje në 808 banesa dhe 280 biznese.
Për përballimin e situatës emergjente, autoritetet kanë angazhuar rreth 8 mijë punonjës dhe 2 mijë automjete e makineri të rënda.
Situata ka qenë veçanërisht e rëndë në lagjen Ayazağa të Sarıyerit, ku rreth 200 punonjës mbetën të bllokuar në vendet e tyre të punës për shkak të përmbytjeve.
Ekipet e shpëtimit, përfshirë autoritetet e emergjencave AFAD, zjarrfikësit dhe njësitë e kërkim-shpëtimit, ndërhynë gjatë natës, duke evakuuar punonjësit me kamionë dhe minibusë. Në disa raste, makineritë e rënda u përdorën për të shpëtuar qytetarët e bllokuar në automjete.
Përmbytjet kanë prekur edhe objekte historike. Në zonën Kağıthane, lumi doli nga shtrati, duke përmbytur xhaminë historike Sadabad dhe ndërtesat përreth saj. Uji depërtoi edhe në hapësirat e brendshme të xhamisë, ndërsa autoritetet ndaluan hyrjen në objekt për arsye sigurie.
Për shkak të kushteve të rënda atmosferike, Guvernatori i Stambollit ka vendosur pezullimin e mësimit në të gjitha institucionet arsimore publike dhe private për ditën e enjte, 15 tetor.
Autoritetet kanë vendosur gjithashtu masa të tjera parandaluese, përfshirë kufizimin e qarkullimit të motoçikletave dhe lejen administrative për kategori të caktuara të punonjësve publikë.
Qytetarëve u është bërë thirrje të shmangin lëvizjet e panevojshme, ndërsa banorët e kateve nëntokësore janë këshilluar të qëndrojnë përkohësisht në vende më të sigurta.
Shërbimi meteorologjik turk ka paralajmëruar vazhdimin e reshjeve të shiut dhe stuhive gjatë së enjtes, ndërsa ekipet emergjente vijojnë ndërhyrjet në zonat e prekura.
Lajme nga bota
Blerja e raketave nga Serbia alarmon rajonin: Eurodeputeti kroat kërkon reagim urgjent nga Komisioni Europian
Blerja e armatimeve ofensive nga ana e Serbisë, përfshirë raketat balistike të siguruara nga Kina dhe bashkëpunimi i ngushtë ushtarak me Rusinë, përbën një kërcënim real për sigurinë në rajonin e Ballkanit Perëndimor.
Në një prononcim publik, eurodeputeti kroat Davor Ivo Stier theksoi se Parlamenti Europian ka qenë kritiku më i ashpër i regjimit të Beogradit, duke i kërkuar zyrtarisht Komisionit Europian ndërprerjen e fondeve dhe ndryshimin e menjëhershëm të qasjes politike.
Deklarata e eurodeputetit Davor Ivo Stier:
“Shqetësimi ynë nuk ka të bëjë vetëm me riarmatimin, por edhe me prokurimin e armëve ofensive, për shembull si raketat balistike që janë blerë nga Kina. Çështja është, përse i duhen këto armatime ofensive? Të cilën ne e kemi vënë në dukje përmes një rezolute të Parlamentit Evropian mbi Serbinë.
Ne kemi konstatuar se regjimi serb nuk po ecën aspak në drejtim të vlerave evropiane dhe, sidomos pas sulmit të Banjskës, Parlamenti Evropian ka qenë shumë kritik edhe sa i takon reagimeve të institucioneve të tjera, përfshirë Komisionin Evropian, të cilit ne i kemi bërë thirrje që të aplikojë politikat e duhura që tregojnë se vendi nuk po implementon reformat dhe nuk meriton më fonde.
Prandaj do të thosha se Parlamenti Evropian ka qenë institucioni më kritik kur bëhet fjalë për politikat kundrejt Serbisë, ndërsa tek Komisioni zbatohen dhe ndiqen ende politika dhe qasje përmes të cilave ata shpresojnë se do të arrijnë rezultate, por këto rezultate deri më sot kanë qenë negative.
Sigurisht që është një deklaratë shqetësuese. Në vend që t’i vinte veshin mesazheve që vijnë nga institucionet evropiane dhe sidomos nga Parlamenti Evropian, ajo që kemi parë deri tani me Beogradin është se vazhdon me politikat e tij. Vetëm ditën e djeshme, për shembull, Ministria e Jashtme e Serbisë shpërndau një notë verbale proteste kundër lirisë së medias në Kroaci.
Kjo është një ndërhyrje e pastër në çështjet e brendshme të një vendi, por vjen në një kohë kur Serbia ndodhet në prag të zgjedhjeve. Kjo nuk është mënyra e duhur për të ecur përpara dhe mendoj se Serbisë i duhet bërë e qartë se me këto politika të brendshme Serbia nuk po ecën drejt Bashkimit Evropian.”
Lajme nga bota
Nafta mbi 102 dollarë përsëri: Sulme të reja trondisin tregun, frika e ndërprerjes së furnizimit
Çmimet e naftës u rritën përsëri mbi 102 dollarë për fuçi, pasi sulmet e reja ndaj anijeve në rajonin e Gjirit Persik ngritën frikën për ndërprerje të mëtejshme të furnizimit. Kontratat e ardhshme të naftës Brent ishin rreth 101.80 dollarë për fuçi të mërkurën, ndërsa nafta WTI amerikane tregtohej rreth 89.90 dollarë. Tregu mbetet jashtëzakonisht i ndjeshëm ndaj zhvillimeve në Lindjen e Mesme.
Ngushtica e Hormuzit, nëpër të cilën kalon normalisht një pjesë e konsiderueshme e naftës botërore, po tërheq vëmendje të veçantë. Sulmet në rritje ndaj anijeve cisternë po rrisin gjithashtu kostot e transportit, duke mbështetur më tej rritjen e çmimeve.Megjithatë, ka edhe faktorë në treg që kufizojnë rritjen. Arabia Saudite ka raportuar mundësi në rritje për eksport përmes rrugëve alternative, dhe tubacioni i saj Lindje-Perëndim mund të devijojë deri në 5.8 milionë fuçi në ditë në Detin e Kuq. Presion shtesë në treg krijohet edhe nga rezervat e ulëta globale . Sipas Reuters, inventarët komercialë të naftës janë në nivele kritikisht të ulëta, duke e bërë tregun shumë më të ndjeshëm ndaj çdo ndërprerjeje të re në prodhim ose transport.
Ndërkohë, rezervat e naftës bruto në SHBA ranë me rreth 3.2 milionë fuçi, një faktor tjetër që mbështet çmimet.
Kronika e zezë – Tetovë dhe Gostivar, 26 Tetor
LIGA E KATERT: KF BESA RRUGËTON FUQISHËM – KATËR FITORE RADHAZI
FUTBOLL I FEMRAVE: LUBOTENI VAZHDON TË MBAN PRIMATIN NË RENDITJE
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Azizi zbulon dyfytyrësinë e Ali Ahmetit: Ja vazali që e mbronte Gruevskin
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
-
Lajme nga rajoni1 month agoFilloi në Hagë seanca për deklaratat përfundimtare ndaj Thaçit dhe të tjerëve
-
Lajme nga rajoni1 month agoKa ndërruar jetë Flora Brovina, një nga figurat e njohura të jetës politike dhe shoqërore në Kosovë
-
Lajme nga vendi1 month agoDaut Memishi mban premtimin, ndahen vendimet e para – çerdhja “Foleja” në Përshefcë drejt hapjes