Lajme nga rajoni
“Proces kompleks”, si do ta iniciojë Kosova padinë për gjenocid ndaj Serbisë?
Kryeministri i vendit, Albin Kurti kishte deklaruar se Kosova synon ta padisë Serbinë për gjenocid, por as katër vjet pas mandatit, një padi e tillë nuk është hartuar. Zyrtarë qeveritarë thonë se janë duke punuar në këtë drejtim por që nuk mund të jepen detaje për shkak të ndjeshmërisë së çështjes. Në anën tjetër, në Kosovë ka skepticizëm se një premtim i tillë do të mund të realizohet.
Mbi 13 mijë civilë të vrarë, mbi 20 mijë të përdhunuar seksualisht, mbi 6 mijë të zhdukur – prej tyre rreth 1.600 vazhdojnë të jenë të pagjetur, e më shumë se 800.000 persona të zhvendosur gjatë luftës së viteve në 1998-1999 në Kosovë. Serbia vazhdon t’i mohojë krimet që i ka kryer në Kosovë.
Ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu thotë për KP, se janë duke punuar për padinë për gjenocid dhe se janë në konsultime me ekspertë.
Haxhiu: Jemi në konsultim me ekspertë për padinë për gjenocid
“Adresimin e krimeve të luftës e kemi prioritet në kuadër të programit qeverisës. Dhe nëse shohim se cilat janë veprimet që ne i kemi dhënë si zotime, të gjitha i kemi adresuar përveç se në padinë për gjenocid jemi duke punuar. Por, për këtë të fundit nuk kam mundësi që të jap më shumë informacione, për shkak se është tepër proces i ndjeshëm…Në konsultime me ekspertë, por nuk mund as që t’i përmendi si emra të përveçëm për faktin se çfarëdo dhënie e informacionit në raport me këtë çështje mund të dëmtojë Kosovën, duke pasur parasysh përpjekjet e vazhdueshme të Serbisë për të mos dhënë llogari për të gjitha krimet që ka bërë në Kosovë gjatë periudhës së luftës”, thotë ajo.
Por sipas profesorit të së drejtës kushtetuese, Arsim Bajrami, qeveria e ka kuptuar që ky është një proces kompleks.
Bajrami: Humbja eventuale e rastit do ta rehabilitonte komplet Serbinë për atë çfarë ka bërë
“Qeveritë në vazhdimësi kanë premtuar, edhe qeveria aktuale. Ne e dimë në fillim të mandatit e ka pasur një prioritet padinë për gjenocid, por po kalojnë katër vjet të mandatit dhe akoma nuk e kemi atë padi. Mendoj që edhe kryeministri e ka kuptuar që ky është një proces shumë kompleksiv dhe se nuk është një proces për të eksperimentuar, sepse do të mund ta dëmtojmë shumë shtetin në qoftë se e humbim rastin. Humbja eventuale e rastit do ta rehabilitonte komplet Serbinë për atë çfarë ka bërë. Për këtë çështje të padisë ne duhet konsensus mbi partiak, nacional, akademik, shtetëror, shoqëror, që ta bëjmë këtë padi”, deklaron Bajrami.
Paditë për gjenocid ngrihen pranë Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë – institucionit që vendos për mosmarrëveshjet në mes të shteteve. Në GJND mund të iniciojnë procedura vetëm shtetet që janë anëtare të Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB).
Amer Alija nga Fondi për të Drejtën Humanitare në Kosovë thotë do të jetë sfiduese për institucionet e Kosovës është procedura e inicimit të rastit – duke qenë se vendi nuk është anëtar i OKB-së.
Alija: Është sfiduese se si do të iniciohet rasti nga Kosova pranë GjND-së
“Ne e kemi parë në fushata zgjedhore se një prej premtimeve ka qenë ngritja e padisë kundër Serbisë pranë Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë. Ajo çfarë është sfiduese fillimisht për organet shtetërore të Kosovës është procedura se, si dhe në çfarë forme do ta iniciojë rastin Kosova pranë kësaj gjykate, duke marrë parasysh se vetëm shtetet anëtare të Kombeve të Bashkuara mund të iniciojnë procedura. Dhe në rastin konkret, Kosova nuk është pjesë e OKB-së. Pastaj këto krimet që kanë ndodhur gjatë luftës së fundit në Kosovë, nga Tribunali i Hagës, nga prokurorë dhe nga gjyqtarë, kryesisht krimet janë proceduar si krim kundër njerëzimit dhe për këtë kemi edhe personat të cilat janë dënuar për krime lufte. Se si Kosova tani do të rikualifikojë krimet e njëjta në krimet si gjenocid do të jetë e sfiduese për juristët kosovarë”, deklaron ai.
Kosova duhet të padisë Serbinë për gjenocid kur është e sigurt se do ta fitojë rastin, thotë njëri nga hartuesit e Kushtetutës, Arsim Bajrami.
Bajrami: Kosova duhet të bëjë padinë në momentin kur është e sigurt se do ta fitojë rastin
“Kosova duhet të jetë shumë e kujdesshme, shumë e përgatitur dhe duhet ta bëjë këtë padi në momentin kur është e sigurt se do ta fitojë rastin. Për këtë arsye unë i kam sugjeruar udhëheqësve, krerëve të shtetit që të autorizojnë një kompani të fortë ndërkombëtare, me juristë dhe ekspertë kulminant të gjenocidit dhe ata të marrin përsipër, të përgatisin dosjen e gjenocidit. Ndërkohë, institucionet vendore, në radhë të parë Instituti për Dokumentimin e Krimeve të Luftës të sistemojë dhe të dokumentojë komplet dokumentacionin për gjenocid. Më mirë të jemi pak të vonuar se sa të nxituar dhe të humbasim rastin”, deklaron ai.
Bosnje e Hercegovina dhe Kroacia i kanë humbur rastet për gjenocid. Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë pati konstatuar se Serbia është përgjegjëse për shkeljen e Konventës për Parandalimin dhe Ndëshkimin e Krimit të gjenocidit në Srebrenicë, por jo edhe për kryerje të gjenocidit, për çka Bosnja kishte ngritur padi.
Vendimet e GJND-së me seli në Hagë, janë përfundimtare dhe nuk mund të apelohen.
Lajme nga rajoni
BE-ja i përgjigjet ashpër ministres serbe pas deklaratës për “spastrimin etnik” të Kosovës
Bashkimi Evropian dënoi deklaratën e ministres serbe për Administratë Publike dhe Vetëqeverisje Lokale, Snezhana Paunoviq, e cila tha se, po të ishte në vend të ish-presidentit serb, Sllobodan Millosheviq, në vitin 1998, do ta kishte “spastruar etnikisht Kosovën”.
Zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anitta Hipper, tha se BE-ja nuk komenton deklarata individuale, por theksoi se në Evropë nuk ka vend për retorikë që arsyeton ose promovon spastrimin etnik.
“Deklarata të tilla bien ndesh me vlerat e dinjitetit njerëzor, pajtimit, llogaridhënies dhe marrëdhënieve të mira fqinjësore, mbi të cilat është ndërtuar Bashkimi Evropian”, tha Hipper duke iu adresuar gazetarëve në Bruksel.
Sipas saj, ato bien ndesh edhe me zotimet që ka marrë Serbia në kuadër të dialogut për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, të ndërmjetësuar nga BE-ja.
“Ne presim që të gjithë liderët të veprojnë me përgjegjësi, të përmbahen nga retorika nxitëse dhe të kontribuojnë në krijimin e një klime besimi dhe stabiliteti rajonal”, shtoi Hipper.
Paunoviq deklaroi të shtunën për televizionin serb Kurir se, po të ishte në vend të Millosheviqit në vitin 1998, “do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën” – deklaratë që nxiti reagime dhe dënime edhe në Kosovë.
Lajme nga rajoni
Azgan dhe Adela Haklaj ngritin lart kulturën shqiptare në Sanremo me vallen e Tropojës
Azgan Haklaj, “Mjeshtër i Madh”, ish-deputet i Kuvendit të Shqipërisë, President i Unionit Artistik të Kombit Shqiptar, “Kalorës i Urdhrit të Skënderbeut”, fitues i shumë çmimeve kombëtare dhe ndërkombëtare në fushën e koreografisë si interpretues dhe krijues, producent i spektakleve e festivaleve për më shumë se tri dekada, si dhe autor i 15 librave publicistikë, së bashku me vajzën e tij Adela Haklaj, studente për aktrim, regji dhe kërcim në Nicë të Francës, shkëlqyen në skenën e Sanremos me interpretimin autentik të valles së Tropojës.
Në kuadër të festivalit ndërkombëtar “Festa dei Popoli”, ku morën pjesë përfaqësues nga 18 shtete, dy artistët shqiptarë sollën një performancë që u shndërrua në një festë të kulturës, identitetit dhe traditës shqiptare. Interpretimi i tyre u mirëprit nga publiku dhe u vlerësua si një prezantim dinjitoz i trashëgimisë sonë kulturore në arenën ndërkombëtare.
Performanca e përbashkët e babait dhe së bijës përcolli një mesazh të fuqishëm për vazhdimësinë e traditës. Ajo dëshmoi se kultura shqiptare nuk ruhet vetëm në libra dhe arkiva, por jeton përmes brezave që e trashëgojnë, e kultivojnë dhe e prezantojnë me krenari para botës.
Të veshur me kostumet tradicionale të Malësisë së Gjakovës dhe duke interpretuar me mjeshtëri vallen karakteristike të Tropojës, Azgan dhe Adela Haklaj sollën në skenën e Sanremos shpirtin e maleve shqiptare, historinë, krenarinë dhe identitetin e një treve me tradita të pasura. Çdo hap i valles, çdo ritëm dhe çdo lëvizje përcolli forcën dhe dinjitetin e folklorit shqiptar.
Nën dritat e Sanremos nuk u interpretua vetëm një valle. Në atë skenë u dëgjua zëri i kulturës shqiptare, u ndie fryma e traditës dhe u ngrit lart flamuri kuqezi. Ishte një moment që dëshmoi se Shqipëria nuk është vetëm një vend në hartë, por një komb me histori, kulturë dhe vlera që meritojnë të prezantohen në skenat më prestigjioze të botës.
Interpretimi i Azgan dhe Adela Haklajt ishte më shumë se një performancë artistike. Ishte një homazh për rrënjët shqiptare, një urë mes brezave dhe një mesazh se identiteti ynë kombëtar vazhdon të jetojë e të forcohet përmes artit.
Me këtë paraqitje të jashtëzakonshme në “Festa dei Popoli”, Sanremo u vesh kuqezi dhe vallja e Tropojës u shndërrua në ambasadore të kulturës shqiptare, duke fituar duartrokitjet dhe admirimin e publikut ndërkombëtar.Tv KOHA
Në zhvillimet e fundit politike në Shqipëri, protestat e qytetarëve përpara Kryeministrisë kanë tërhequr vëmendjen e opinionit publik dhe kanë hapur një debat të gjerë mbi situatën politike, qeverisjen dhe kërkesat e shprehura nga pjesëmarrësit.
Këto tubime janë shfaqur si një formë e reagimit qytetar ndaj pakënaqësive të akumuluara, duke reflektuar shqetësime të ndryshme që lidhen me drejtimin e vendit, politikat qeverisëse dhe pritshmëritë e qytetarëve nga institucionet.
Përballë kësaj situate, kryeministri Edi Rama ka bërë të qartë qëndrimin e tij se nuk ka ndërmend të japë dorëheqjen, duke mbrojtur vazhdimësinë e mandatit qeverisës dhe duke refuzuar kërkesat për largim. Ky pozicionim ka thelluar përplasjen mes qeverisë dhe protestuesve, duke e kthyer këtë çështje në një nga temat kryesore të debatit politik në vend.Zhvillimi i mëtejshëm i protestave mbetet një pikëpyetje e rëndësishme për skenën politike shqiptare. Vëmendja tashmë është përqendruar te mënyra se si do të evoluojë kjo situatë: nëse presioni qytetar do të rritet dhe do të sjellë ndryshime në qëndrimin e qeverisë, apo nëse mazhoranca do të arrijë të ruajë stabilitetin politik dhe të vazhdojë rrugën e saj qeverisëse.
Kjo përballje mund të ketë ndikim të rëndësishëm jo vetëm për qeverinë aktuale, por edhe për opozitën dhe klimën e përgjithshme politike në Shqipëri. Protestat mund të ndikojnë në mënyrën se si partitë politike hartojnë strategjitë e tyre, në besimin e qytetarëve ndaj institucioneve dhe në debatin publik për të ardhmen e vendit.
Kapiti: Rama nuk duhet ta vonojë dorëheqjen
E në lidhje me këtë temë, për “Bota sot” foli opinionisti nga Shqipëria, Skënder Kapiti, i cili tha se pushteti në demokraci nuk është i pakontrollueshëm.
Pushteti vjen nga vota e lirë, mirëpo sipas tij, në Shqipëri asnjë palë zgjedhje nuk ka qenë e pamanipuluar dhe plotësisht e ndershme.
“Në demokraci, politika është gjithëpërfshirëse, në kuptimin që i gjithë populli merret me politikë, pasi nuk mund të qëndrojë indiferent as individi, as shoqëria. Askush dhe asnjë pushtet në demokraci nuk është i pakontrollueshëm, jollogaridhënës, arrogant apo i papërgjegjshëm.
Pushteti vjen nga vota e lirë dhe e pamanipuluar. Megjithatë, sipas këtij këndvështrimi, në Shqipëri asnjë palë zgjedhje nuk ka qenë e pamanipuluar dhe plotësisht e ndershme. Kush ka qeverisur Shqipërinë e ka bërë këtë me korrupsion, si autokrat, partitokrat apo nëpërmjet koalicionokracisë. Më saktë, vendi është keqqeverisur nga elitat politiko-korruptive, oligarkia politike, ekonomike dhe mediatike. Ky lloj regjimi antipopullor dhe superkorruptiv krijoi te publiku bindjen se pushteti, partitë, politika, oligarkia dhe mediat bashkëjetojnë në korrupsion, vjedhje e hajni dhe se janë të pasfidueshme në Shqipëri. Po ashtu, u krijua ideja se populli duhej të pranonte status quo-në dhe të pajtohej me mungesën e ndryshimit”.
Sa i përket protestave, Kapiti potencoi se qytetarët me të drejtë po kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Rama, pasi, sipas tij, këtij të fundit çdo ditë po i zbulohen skandale të reja.
“Në këto protesta kërkohet dorëheqja e Kryeministrit Rama, një kryeministër të cilit, sipas protestuesve, i zbulohen përditë skandale korrupsioni e vjedhjeje që përfshijnë ministra, drejtorë dhe pjesë të administratës së tij, aq sa Republika e Shqipërisë etiketohet herë si ‘diktaturë e korrupsionit’, herë si ‘Kanabistan’, herë si ‘narkoshtet’ dhe herë si ‘kleptokraci’.
Protestat rinore në Shqipëri, sipas këtij këndvështrimi, do t’i realizojnë kauzat e tyre, sepse ato konsiderohen të drejta dhe të bazuara në të vërtetën, ndërsa mbështeten edhe në energjinë e pashtershme të rinisë, prej së cilës burojnë”, deklaroi ai.
Po ashtu, opinionisti theksoi se Rama nuk duhet ta vonojë dorëheqjen pas zhvillimeve të fundit dhe t’i lërë provokimet e talljet e tij me qytetarët dhe durimin e tyre.
“Nga këto protesta duhet të dalë një organizim politik që të konkurrojë për të ardhur në pushtet me një politikë të re, e cila të mos mbartë mbi supe zullumet, korrupsionin dhe atë që autori e konsideron tradhti kombëtare të politikës së vjetër të tranzicionit. Kryeministri shqiptar nuk duhet ta vonojë dorëheqjen, sepse pasojat dhe përgjegjësitë e arrogancës së tij politike jo vetëm që do ta përkeqësojnë situatën, por mund edhe ta çojnë atë drejt një gjendjeje mosbindjeje civile apo edhe më tej.
Ai nuk duhet të provokojë, as të tallet dhe as të luajë me durimin dhe kulturën qytetare të rinisë dhe të elitës qytetare që protestojnë paqësisht”.
Ndër të tjera, ai përmendi faktin se protestat kanë bërë jehonë ndërkombëtare dhe se ky është një sinjal që shqiptarët nuk e falin politikën e tradhtisë dhe as politikën e pazareve me territorin e vendit.
“Këto protesta rinore dhe patriotike tashmë janë bërë temë edhe në politikën ndërkombëtare të shteteve demokratike e mike të shqiptarëve. Sipas këtij këndvështrimi, ato janë protesta në të mirë të interesit kombëtar shqiptar dhe i tregojnë Europës se Shqipëria kërkon ndryshim, ndërsa Europa nuk duhet të mjaftohet vetëm me ruajtjen e stabilitetit politik në Shqipëri, pa marrë parasysh problematikat që lidhen me qeverisjen dhe korrupsionin gjatë dekadave të fundit.
Shqiptarët nuk e falin politikën e tradhtisë dhe as politikën e pazareve me territorin e vendit. Sipas autorit, Rama dhe politika e vjetër e kanë të kotë, pasi askush nuk mund ta pengojë rininë dhe popullin shqiptar për të realizuar të mirën e madhe: TRIUMFIN E KOMBIT”, përfundoi Skënder Kapiti për “Bota sot”.
Ndoj: Protestat aktuale në Shqipëri i kanë të gjitha ngjyrat
Kurse publicisti nga Shqipëria, Llesh Ndoj, mbështeti protestat masive që po zhvillohen së fundmi.
Ai, në bashkëbisedimin e tij me “Bota sot”, u shpreh se qytetarët kanë shumë arsye për të protestuar dhe se qëllimi i tyre është i mirë.
“Protestat aktuale në Shqipëri, parë nga këndvështrimi im, i kanë të gjitha ngjyrat. Pa asnjë dyshim, dominon qëllimi i mirë dhe ato i shërbejnë shëndoshjes së sistemit tonë politik, gjithsesi akoma jo plotësisht demokratik. Le të shpjegohem: ka arsye plot për të protestuar në shesh edhe nga më shumë shqiptarë se ata që dalin, por pikëpyetje ngrihen natyrshëm mbi kohën, mënyrën e shpërthimit dhe mbi të gjitha mbi produktin e tyre”.
Sipas Ndojit, kërkesa për dorëheqjen e kryeministrit Rama përballet me faktin se ndryshimet politike nuk mund të realizohen vetëm përmes protestave, por kërkojnë mekanizma institucionalë dhe përfaqësim politik.
\Ai vlerëson se, pa një forcë që të kanalizojë pakënaqësinë qytetare në një alternativë konkrete, protestat mund të sjellin vetëm ndryshime të pjesshme dhe jo një transformim të thellë të qeverisjes.
“Kërkesa kryesore tashmë është dorëheqja e Ramës. Ndoshta e drejtë kjo, por kryeministrin nuk e zgjedh rruga, e zgjedh parlamenti. Protesta, formalisht antidetashment, është e ngopur me politikë, por nuk po nxjerr përfaqësim politik, forcë që t’i kanalizojë energjitë e saj pozitive në ndryshimin e qeverisjes së vendit. Atëherë si do të realizohen kërkesat e saj? Mazhoranca, edhe në rastin më të mirë hipotetik, zgjedh kryeministër tjetër dhe luhet e njëjta muzikë, por me muzikantë të rinj!
Në rënien e qeverisë nga rruga çojnë greva të mëdha që paralizojnë punën e jetën publike, të udhëhequra nga sindikatat, ose parti të reja që lindin prej tyre, kujtoj 5 Yjet në Itali, dhe marrin votëbesim në zgjedhje. Shkurt: ndryshimi drastik i pretenduar nuk projektohet askund në horizont, ndonëse pretendohet, ndërkohë që ndryshime pozitive të vogla priten në vijim. Për shembull, qeveria duket se është vënë në lëvizje për disa hapa ekonomikë në vijimësi, ashtu si edhe mund të ketë rikompozime të kabinetit qeveritar, me ose pa Ramën kryeministër”.
Në fund, ai potencoi se protesta ka arritur një nivel të lartë politizimi, por mungesa e një drejtimi dhe artikulimi të qartë politik e kufizon mundësinë e saj për të sjellë ndryshime të thella.
Ai vlerëson se protesta mund të ketë ndikim pozitiv duke ushtruar presion mbi sistemin politik, por paralajmëron se rritja e tensioneve dhe përshkallëzimi i akteve të dhunës mund ta dëmtojnë qëllimin e saj.
“Protesta tashmë është tërësisht politike, por pa artikulim politik e udhëheqje politike, gjë që nuk është premisë për të arritur ndryshimet e pretenduara, ndonëse e shkund sistemin politik në vend.
A sjell dëm apo dobi?
Padyshim dobi. Çështja shtrohet: sa? Dhe e dyta, lodhja e dyanshme mund të bëjë që aktet e dhunës (të pranishme) të shtohen dhe kjo s’i bën dobi askujt, ashtu si disa sjellje tribale, me të shara rruge, me arkivola, me artikulime për vdekje e burg që nuk i takojnë rrugës.
Drejtësia duhet të ishte kërkesa kryesore e protestës dhe zgjedhjet e parakohshme, për të parë se ku është harta elektorale aktuale.
Nga ana tjetër, në vende si i yni, qëndrimi i faktorëve relevantë ndërkombëtarë është jetik për protestën dhe jetën e vendit. Deri më sot nuk ka një qëndrim politik ndaj saj, veç shprehjeve klishe që dënojnë dhunën. Besoj se edhe ky reagim do të vijë.
Ndryshimet vijnë nga institucionet, rruga i përshpejton ato.
Le të shpresojmë që energjitë e protestës të drejtohen kah institucionalizimi”, përmbylli Llesh Ndoj për “Bota sot”.
ÇFARË DO TË THOTË SHPALLJA E GJENDJES SË KRIZËS NË GOSTIVAR ?
QEVERIA SHPALL GJENDJE KRIZE 30-DITORE NË KOMUNËN E GOSTIVARIT
“TETOVA N`FESTË”: TETOVA FESTOI ME FËMIJËT!
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Azizi zbulon dyfytyrësinë e Ali Ahmetit: Ja vazali që e mbronte Gruevskin
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
