Lajme nga bota
Urdhëri ekzekutiv/ “Fund kancerit me një vaksinë”, plani radikal 500 miliardë dollarësh i Trump
Ai ka premtuar të vendosë amerikanët në Mars dhe t’i japë fund luftërave në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme. Por lëvizja më ndikuese e Donald Trump mund të jetë drejtimi i vaksinës së parë të kancerit në botë.
Këtë javë, mes një morie urdhrash ekzekutivë, presidenti i ri njoftoi një sipërmarrje prej 500 miliardë dollarësh që ai e përshkroi si “projektin më të madh të infrastrukturës së AI në histori”.
Shtëpia e Bardhë thotë se Projekti Stargate do të krijojë dhjetëra mijëra vende të reja pune dhe do të sjellë një revolucion të ri teknologjik.
Por premtimi i tij më i madh është më në fund prodhimi i kurave për kancerin , sipas një prej shefave të AI të përfshirë në program.
Larry Ellison, shefi i teknologjisë në kompaninë e softuerit kompjuterik Oracle, tha se teknologjia mund të përdorë teste të thjeshta gjaku për të skanuar qelizat e vogla të tumorit, të cilat as njerëzit dhe as testet aktuale laboratorike nuk mund t’i zbulojnë.
Në këtë mënyrë, pacientët me format më të hershme të sëmundjes mund të identifikohen dhe trajtohen përpara se kanceri të përhapet.
Ai vazhdoi: “Pastaj përtej kësaj, pasi të gjejmë sekuencën e gjeneve të atij tumori të kancerit, atëherë mund ta vaksinoni atë person, krijoni një vaksinë për çdo person individual për ta vaksinuar kundër atij kanceri dhe ju mund ta bëni atë vaksinë mRNA në mënyrë robotike duke përdorur AI në rreth 48 orë”.
Ai e përshkroi shërimin e kancerit si ‘premtimin e së ardhmes’. Më vonë në konferencën për shtyp, Sam Altman, shefi i OpenAI që krijoi ChatGPT , tha se AI do të çojë në kurimin e sëmundjeve ‘me një shkallë të paprecedentë’.
Altman tha: “Ne do të habitemi se sa shpejt po e kurojmë këtë kancer dhe atë sëmundje të zemrës dhe çfarë do të bëjë kjo për aftësinë për të ofruar kujdes shëndetësor shumë cilësor… për të kuruar sëmundjet me një ritëm të shpejtë të shpejtë”.
“Unë mendoj se [kjo teknologji] do të jetë ndër gjërat më të rëndësishme”.
Vaksina të ngjashme eksperimentale të kancerit mRNA kanë qenë në zhvillim që kur teknologjia u avancua gjatë pandemisë Covid.
Vaksinat mRNA u futën në sferën publike kur Trump themeloi Operacionin Warp Speed, një fushatë për të lehtësuar dhe përshpejtuar zhvillimin dhe shpërndarjen e vaksinave dhe trajtimeve Covid-19.
Trump u përball me zemërimin nga baza e tij për përfshirjen e tij në vaksinat mRNA Covid, të cilat administrata e tij financoi, dhe shumë republikanë dhe mbështetës të Trump ishin rezistent ndaj të shtënave.
Në vaksinat e kancerit mRNA, shkencëtarët marrin një mostër nga tumori i një pacienti me kancer dhe analizojnë kodin e tij gjenetik – çdo tumor është gjenetikisht i ndryshëm, që do të thotë se nuk ka dy vaksina kundër kancerit të njëjta.
Ata më pas përdorin një pjesë të kësaj, të quajtur ARN, për të zhvilluar një vaksinë me porosi për pacientin në një laborator. Kur injektohet, injektimi do të japë udhëzimet që qelizat e trupit të prodhojnë një pjesë të padëmshme të tumorit, duke provokuar një përgjigje nga sistemi imunitar.
Ky proces trajnon sistemin imunitar për të dalluar këtë element të kancerit në të ardhmen duke siguruar mbrojtje kundër sëmundjes.
Vaksinat tradicionale punojnë në një parim të ngjashëm, duke përdorur një pjesë të vogël ose të dobësuar të një patogjeni, si një virus, për të ndihmuar imunitetin ta njohë atë si një kërcënim.
Problemi është se këto vaksina shumë të personalizuara kërkojnë muaj për t’u zhvilluar dhe janë jashtëzakonisht të shtrenjta – rreth 100,000 dollarë për pacient.
Shpresohet që AI do të jetë në gjendje të zbulojë kancerin në fillimet e tij, të përshpejtojë prodhimin e vaksinave në masë të madhe dhe të ulë kostot.
Pavarësisht premtimeve, disa komentues politikë të së djathtës kritikuan Projektin Stargate.
Evan Kilgore postoi në X: ‘Vaksinat e kancerit mRNA’ të diskutuara në konferencën e parë për shtyp të Donald Trump sonte ishin një mbyllje e madhe për shumë krahë të djathtë.
“Administrata Trump duhet të mësojë se baza e tij në masë të madhe e përbuz atë për Operacionin Warp Speed dhe se si vaksinat eksperimentale u shtynë shumë.
Trump ka emëruar gjithashtu kritikun e vendosur të vaksinave Robert F Kennedy Junior për të udhëhequr Shërbimet Shëndetësore dhe Njerëzore, i cili ka ngritur shqetësime për efikasitetin e vaksinës dhe ka lidhur vaksinat e fëmijërisë me autizmin.
Presidenti e quajti Stargate një “sipërmarrje monumentale është një deklaratë tingëlluese e besimit në potencialin e Amerikës nën një president të ri”.
Ellison, duke folur së bashku me CEO të OpenAI, Sam Altman dhe CEO të SoftBank, Masayoshi Son, shpjegoi se ‘fragmentet e tumorit’ janë ‘lundrues’ në trupin e një pacienti dhe AI do të jetë në gjendje të analizojë gjakun e dikujt për shenja kanceri.
Ai vazhdoi: “Pastaj përtej kësaj, pasi të gjejmë sekuencën e gjeneve të atij tumori të kancerit, atëherë mund ta vaksinoni atë person, krijoni një vaksinë për çdo person individual për ta vaksinuar kundër atij kanceri dhe ju mund ta bëni atë vaksinë mRNA në mënyrë robotike duke përdorur AI në rreth 48 orë”.
Ellison shtoi: “Pra, imagjinoni zbulimin e hershëm të kancerit, zhvillimin e një vaksine kanceri për kancerin tuaj të veçantë që synon ju, dhe keni atë vaksinë të disponueshme në rreth 48 orë.
“Ky është premtimi i AI dhe premtimi i së ardhmes.”
Por ende mbetet për t’u parë se si do të pranohej një vaksinë e re, duke qenë se drejtuesit e lartë shëndetësorë në administratën e Trump kanë kundërshtuar vaksinat dhe mandatet e vaksinave, përfshirë kreun e ardhshëm të FDA Dr Marty Makary, i cili kundërshtoi mandatet e vaksinës Covid.
Pavarësisht nga çdo kritikë apo dyshim, një trajtim i ri i kancerit ka të ngjarë të jetë një zbulim i mirëpritur në komunitetin mjekësor, pasi normat e sëmundjes janë në rritje globalisht.
Ndërmjet viteve 1990 dhe 2019, rastet e kancerit tek të rinjtë në të gjithë globin janë rritur me 79 për qind dhe vdekjet janë rritur 28 për qind, dhe diagnozat e projekteve të studimeve do të vazhdojnë të rriten me 31 për qind dhe vdekjet do të rriten me 21 për qind në vitin 2030.
Pothuajse çdo kontinent po përjeton një rritje të llojeve të ndryshme të kancerit tek njerëzit nën 50 vjeç, gjë që është veçanërisht problematike pasi sëmundja tenton të kapet në fazat e mëvonshme në këtë popullatë, sepse shumica e mjekëve nuk janë të trajnuar për ta kërkuar atë tek të rinjtë.
Globalisht, Australia ka parë numrin më të madh të diagnozave të hershme të kancerit në botë, me një normë prej 135 për 100,000 njerëz.
Shtetet e Bashkuara bien në vendin e gjashtë, me 87 raste për 100,000 njerëz nën 50 vjeç dhe Britania e Madhe zë vendin e 28-të, me 70,5 raste për 100,000 njerëz.
Kanceret që rriten më shpejt përfshijnë kancerin e fytit dhe prostatës. Kanceret me fillimin e hershëm me vdekshmërinë më të lartë përfshijnë gjirin, trakenë, mushkëritë, stomakun dhe zorrën e trashë.
Ekspertët kanë spekuluar me shumë kohë se rritja e normave të obezitetit dhe ekzaminimet e hershme të kancerit mund të jenë pas rritjes, si dhe dietat me yndyrë të lartë, konsumi i alkoolit dhe përdorimi i duhanit.
Megjithatë, për shkak se stilet e jetesës, zakonet dhe dietat ndryshojnë shumë nga vendi në vend, ata tani besojnë se këta faktorë nuk janë plotësisht përgjegjës për rritjen dhe studiuesit më të fundit kanë filluar të fokusohen në një komponent gjenetik të kancerit të hershëm.
Disa kanë zbuluar se të rinjtë zhvillojnë tumore më agresive sesa pacientët e moshuar, të cilët janë më të mirë në shtypjen e sistemit imunitar të një personi.
Njoftimi i Trump të martën është një nga ndryshimet e gjata të kujdesit shëndetësor që presidenti i ri ka zbatuar vetëm gjatë ditëve të para të mandatit të tij të dytë.
Të hënën, presidenti nënshkroi një urdhër ekzekutiv që shpallte se qeveria amerikane do të njohë vetëm meshkujt dhe femrat si gjini zyrtare, gjë që u prit me reagime nga avokatët e LGBTQIA+.
Menjëherë pas inaugurimit të tij, Trump gjithashtu u tërhoq nga Organizata Botërore e Shëndetësisë – për herë të dytë – duke shkaktuar shqetësime nga ekspertët se lufta kundër sëmundjeve globale si SIDA, malaria, poliomieliti dhe tuberkulozi mund të marrë një goditje serioze.
Për më tepër, presidenti nënshkroi gjithashtu një urdhër që anulon përpjekjet e administratës së Biden për të ulur koston e barnave me recetë për njerëzit në Medicaid dhe Medicare. Megjithatë, ekspertët thonë se ndryshimi nuk do të ketë shumë efekt në atë që shumica e njerëzve paguajnë për medikamente nga xhepi.
Lajme nga bota
Spanja shpall emergjencën kombëtare për shkak të zjarreve masive, mbi 10 mijë persona evakuohen
Qeveria spanjolle ka shpallur gjendjen e emergjencës kombëtare pas një serie zjarresh të mëdha pyjore që kanë përfshirë zona pranë Madridit dhe provincën fqinje të Avilës.
Sipas autoriteteve, më shumë se 10 mijë persona janë detyruar të largohen nga banesat e tyre për shkak të përhapjes së shpejtë të flakëve, ndërsa ekipet e emergjencës po përballen me vështirësi për të vënë situatën nën kontroll.
Ministria e Brendshme spanjolle bëri të ditur se vendimi për shpalljen e emergjencës kombëtare u mor për shkak të shpërthimit të njëkohshëm të disa vatrave zjarri, kushteve të pafavorshme atmosferike dhe nevojës për mobilizimin e burimeve nga institucione të ndryshme publike.
Temperaturat e larta, erërat e forta dhe thatësira e zgjatur kanë favorizuar përhapjen e zjarreve, duke rrezikuar zona të banuara dhe sipërfaqe të mëdha pyjore.
Autoritetet kanë urdhëruar evakuime në disa lokalitete, ndërsa banorët janë strehuar në qendra të përkohshme. Në operacionet e shuarjes janë angazhuar qindra zjarrfikës, trupa të specializuara ushtarake, si dhe mjete ajrore, përfshirë avionë dhe helikopterë.
Për shkak të situatës kritike, disa rrugë kryesore janë mbyllur përkohësisht, me qëllim lehtësimin e ndërhyrjeve të ekipeve të shpëtimit dhe garantimin e sigurisë së banorëve.
Shpallja e emergjencës kombëtare i mundëson qeverisë spanjolle një koordinim më të shpejtë të burimeve shtetërore dhe rajonale, si dhe hap mundësinë për kërkimin e mbështetjes shtesë nëse situata përkeqësohet.
Banka Qendrore Evropiane ka prezantuar 10 propozimet finale për dizajnin e serisë së ardhshme të kartëmonedhave euro, ndërsa ka ftuar qytetarët evropianë që të japin mendimin e tyre përmes një ankete publike.
Gjatë prezantimit u bë e ditur se propozimet janë ndarë në dy tema kryesore: “Kultura evropiane” dhe “Lumenjtë dhe zogjtë”, me nga pesë dizajne për secilën temë.
Presidentja e Bankës Qendrore Evropiane Kristine Lagard tha se procesi është zhvilluar me përfshirjen e jurive, dizajnerëve, ekipeve të BQE-së dhe institucioneve të tjera të Eurosistemit, transmeton KosovaPress.
Sipas saj, më shumë se 365 mijë evropianë kanë dhënë mendimet e tyre në vitin 2023 për temat që duhet të paraqiten në kartëmonedhat e ardhshme.
Në kuadër të temës “Kultura evropiane”, në pjesën e përparme të kartëmonedhave parashihen figura të njohura të historisë evropiane. Shkencëtarja Marie Kyri- Skłodoëska është propozuar për kartëmonedhën 20 euro, ndërsa Ludëig van Beethoven për atë 10 euro.
Në pjesën e pasme të këtyre dizajneve paraqiten vende dhe aktivitete të përbashkëta kulturore. Në kartëmonedhën 10 euro është propozuar një kor duke performuar, ndërsa në atë 50 euro një bibliotekë.
Tema e dytë, “Lumenjtë dhe zogjtë”, sipas Bankës Qendrore Evropiane, simbolizon lirinë, unitetin ndërmjet evropianëve dhe lidhjen me natyrën.
Në pjesën e përparme të kartëmonedhave të kësaj teme janë paraqitur zogj dhe peizazhe lumore, ndërsa në pjesën e pasme institucione evropiane.
Banka Qendrore Evropiane është propozuar të shfaqet në kartëmonedhën 20 euro, ndërsa Parlamenti Evropian në atë 5 euro.
Nga 10 propozimet, njëri pritet të zgjidhet si dizajni i serisë së ardhshme të kartëmonedhave euro në fund të vitit 2026.
Anketa publike do të jetë e hapur deri më 21 shtator. Qëllimi i saj është mbledhja e mendimeve të qytetarëve për secilin propozim, në mënyrë që ato t’i shërbejnë Këshillit Drejtues të BQE-së gjatë marrjes së vendimit përfundimtar.
Të paktën 32 persona kanë humbur jetën dhe 700 të tjerë janë lënduar pasi tërmete të fuqishme radhazi goditën Venezuelën, tha presidentja në detyrë Delcy Rodríguez në një përditësim.
Tërmetet me magnitudë 7.2 dhe 7.5 ballë të shkallës Rihter tronditën vendin të mërkurën në mbrëmje, me ndërtesa të evakuuara në qytete deri në Amazonën e Brazilit, rreth 1,700 kilometra nga kryeqyteti venezuelas Karakas.
Në një fjalim të shkurtër drejtuar kombit të mërkurën vonë, Rodríguez tha se tërmetet shkaktuan dëme në disa shtete.
Tërmetet dëmtuan aeroportin kryesor të vendit, Simón Bolívar International, duke çuar në mbylljen e tij, tha ajo, duke shtuar se mësimi po anulohej për disa ditë për t’u përballur me krizën në fjalë.
“Ne i bëjmë thirrje popullsisë sonë të qëndrojë e qetë. Ne kërkojmë unitet”, shtoi Rodríguez.
Rodríguez gjithashtu u kërkoi të gjithë profesionistëve të kujdesit shëndetësor në vend të raportojnë në spitale për të ndihmuar këdo që është plagosur.
Ministria e Arsimit tha se disa shkolla do të përdoren si strehimore dhe qendra donacionesh në rajonet e prekura rëndë.
Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së fillimisht tha se tërmeti i parë kishte një magnitudë 7.1, duke e rishikuar më vonë këtë shifër në 7.2.
Epiqendra e tij ishte në perëndim të komunitetit të Morón, i vendosur përgjatë bregdetit të Karaibeve të vendit, rreth 168 kilometra në perëndim të Karakasit. Tërmeti kishte një thellësi prej 22 kilometrash.
Agjencia raportoi një tërmet më të madh me magnitudë 7.5 vetëm një minutë më vonë. Tërmeti i dytë kishte një thellësi prej 10 kilometrash dhe epiqendra e tij ishte 16 kilometra në jugperëndim të Morón.
Tërmetet, ndër më të fuqishmit që kanë goditur kombin e Amerikës së Jugut në më shumë se një shekull, goditën pak pas orës 6 pasdite sipas orës lokale.
Njerëzit evakuuan ndërtesat që lëkundeshin në kryeqytetin Karakas, shumë prej tyre dukshëm të tronditur kur panë mure të tëra që ishin shembur, duke bërë që mobiljet të dukeshin nga rruga.
Shtylla pluhuri mund të shiheshin edhe në dy lagje të kryeqytetit, ku restorantet dhe bizneset e tjera janë zakonisht të zëna.
Njerëzit qëndruan në rrugë për orë të tëra, edhe pas perëndimit të diellit. Disa u ulën në tokë duke përqafuar kafshët e tyre shtëpiake ndërsa pluhuri mblidhej rreth tyre.
Ndërtesa të shembura, shtylla elektrike të rrëzuara dhe mbeturina bllokuan rrugët. Disa pjesë të kryeqytetit humbën energjinë elektrike dhe lidhjen e telefonisë celulare.
“Filloi ngadalë dhe pastaj u rrit gradualisht, dhe në fund, të gjithëve na u desh të linim shtëpitë tona, të dilnim jashtë dhe të mblidheshim së bashku”, tha Hector Ricci, një banor i Karakasit.
Rodríguez, e cila shpalli gjendje të jashtëzakonshme, tha se shërbimet e metrosë dhe gazit natyror në kryeqytet ishin pezulluar. Ajo gjithashtu u bëri thirrje venezuelianëve të raportonin çdo dëm përmes një aplikacioni qeveritar.
Duke iu përgjigjur lajmit në një postim në llogarinë e tij Truth Social, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump shkroi: “Dy tërmetet e mëdha që sapo goditën popullin e madh të Venezuelës janë të dyja masive në shkallë dhe kanë lënë një numër shkatërrues vdekjesh”.
MPB, të hënën në mëngjes grevë e doganierëve grekë në pikat kufitare
Spanja shpall emergjencën kombëtare për shkak të zjarreve masive, mbi 10 mijë persona evakuohen
Ulet numri i rasteve të qytetarëve që kërkojnë ndihmë mjekësore në Gostivar
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Azizi zbulon dyfytyrësinë e Ali Ahmetit: Ja vazali që e mbronte Gruevskin
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
