Lajme nga bota
Gjuha shqipe hyn në komunikimet zyrtare të shkollave publike në Nju Jork
Më 18 qershor, 2025, Kancelarja e Arsimit në Nju Jork, Melissa Aviles – Ramos, njoftoi se gjuha shqipe është shpallur zyrtarisht si një nga gjuhët e përdorura për komunikimet shkollore nga Departamenti i Arsimit të Qytetit.
Ky vendim përfaqëson një fitore të madhe dhe një epokë të re për familjet shqiptare në Shtetet e Bashkuara, shkruan illyria.com.
Nga rreth 180 gjuhë që fliten në qytetin e Nju Jorkut, deri më sot vetëm 10 gjuhë kanë qenë të përfshira në komunikimet zyrtare të shkollave publike.
Me vendimin e fundit, shtohen tri gjuhë të tjera, një prej të cilave është shqipja, duke e ngritur numrin total në 13 (përfshi këtu edhe anglishten).
Kjo do të thotë se çdo dokument, njoftim apo informacion i rëndësishëm që shkolla u dërgon prindërve, do të jetë i disponueshëm edhe në gjuhën shqipe duke lehtësuar ndjeshëm përfshirjen e prindërve shqiptarë në jetën arsimore të fëmijëve të tyre.
Prej vitesh, shumë prindër shqiptarë kanë hasur vështirësi për të ndjekur nga afër jetën shkollore të fëmijëve për shkak të barrierës gjuhësore. Tani, me dokumentet në gjuhën amtare, ata ndihen të përfaqësuar dhe të respektuar. Ata mund të kuptojnë më lehtë çdo informacion, të reagojnë me më shumë vetësiguri dhe të marrin pjesë aktivisht në vendimmarrjet që ndikojnë në edukimin e fëmijëve të tyre.
Kjo ndihmon që edhe vetë nxënësit të ndihen të përfshirë dhe të përparojnë më mirë si në aspektin akademik, ashtu edhe në atë emocional.
Fakti që shqipja është tashmë pjesë e dokumentacionit zyrtar të një sistemi arsimor si ai i Nju Jorkut, është një mesazh i fuqishëm që ua shton vetëbesimin e krenarinë për prejardhjen duke konfirmuar se identiteti nuk është pengesë, por pasuri, shkruan ky medium.
Kujtojmë se këto zhvillime vijnë paralelisht me një tjetër ngjarje të rëndësishme që e kemi publikuar rreth dy muaj më parë: hapjen e klasës së parë dygjuhëshe shqip-anglisht në një shkollë publike të Nju Jorkut.
Modeli i dyanshëm gjuhësor u jep fëmijëve shqiptarë mundësinë që të mësojnë paralelisht në të dyja gjuhët, duke ruajtur trashëgiminë kulturore dhe duke ndërtuar njohuri akademike të thella në të dyja sistemet gjuhësore.
Me këto hapa të rëndësishme komuniteti shqiptar ka arritur më afër arsimimit gjithëpërfshirës ku fëmijët e të rinjtë mësojnë të jenë qytetarë të botës pa harruar rrënjët e tyre.
Për më tepër, ato janë një vlerësim për gjithë komunitetin shqiptar, zëri dhe forca e të cilit po bëhen gjithnjë e me të dukshme në një prej qyteteve më të mëdha në botë. Janë pikërisht këto arritje të që dëshmojnë se gjuha shqipe dhe ruajtja e identitetit nuk janë nostalgji por strategji për të ardhmen.
Tutje thuhet se ky sukses i rëndësishëm nuk do të ishte i mundur pa angazhimin e vazhdueshëm dhe punën e palodhur të anëtarëve të Këshillit Koordinues të Diasporës (KKD), Mark Gjonaj, (Kryetar), Drita Gjongecaj, dhe Emina Cunmulaj.
Përmes lobimit strategjik, bashkëpunimit me Departamentin e Arsimit të Nju Jorkut dhe organizimeve komunitare, ata kanë bërë të mundur që zëri i komunitetit shqiptar të dëgjohet dhe të pranohet në mënyrë institucionale. Përpjekjet e tyre të përbashkëta kanë kontribuar drejtpërdrejt në pranimin e shqipes si gjuhë zyrtare për komunikimet shkollore dhe në hapjen e klasës së parë dygjuhëshe shqip-anglisht, hapa historikë që do të kenë ndikim pozitiv për brezat e ardhshëm të shqiptarëve në diasporë.
E enjtja shënon një vit që kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump urdhëroi tërheqjen e vendit nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), vetëm disa orë pasi mori detyrën.
Sipas një marrëveshjeje midis SHBA-së dhe agjencisë së OKB-së me seli në Gjenevë, tërheqja do të hyjë në fuqi që nga e enjtja, pasi SHBA-të kanë plotësuar një periudhë njoftimi të detyrueshme njëvjeçare.
Teorikisht, një nga kushtet për tërheqje të specifikuara në marrëveshje nuk është përmbushur, pasi SHBA-të nuk i kanë paguar kontributet e tyre të plota siç është rënë dakord. Megjithatë, OBSH-ja nuk ka asnjë mënyrë për të kërkuar paratë ose për të refuzuar tërheqjen.
“Shpresoj që SHBA-të do ta rishqyrtojnë vendimin e tyre dhe do t’i ribashkohen OBSH-së”, tha Drejtori i Përgjithshëm, Tedros Adhanom Ghebreyesus në Gjenevë, duke shtuar se të gjithë humbasin me këtë veprim.
“Tërheqja është një humbje për SHBA-në dhe gjithashtu një humbje për pjesën tjetër të botës”, tha Tedros, duke shtuar se nuk kishte të bënte me paratë, por me bashkëpunimin dhe solidaritetin.
Ndër të tjera, OBSH-ja ka sisteme paralajmërimi të hershëm për shpërthimet e sëmundjeve potencialisht të rrezikshme. Gjithashtu, ajo koordinon përbërjen e vaksinave të gripit për sezonin e ardhshëm, pasi analizon patogjenët që qarkullojnë në të gjithë botën.
SHBA-të nuk marrin më pjesë në asnjërën prej këtyre aktiviteteve. Pjesa tjetër e botës tani duhet të heqë dorë nga ekspertiza e rëndësishme amerikane.
Zemërimi i Trump me OBSH-në, daton që nga pandemia e koronavirusit. Ai u përpoq që SHBA-të të largoheshin nga organizata gjatë mandatit të tij të parë në detyrë. Por pasardhësi i tij, Joe Biden, u bë president para se të arrihej afati njëvjeçar dhe e përmbysi urdhrin e Trump.
Trump akuzon OBSH-në për keqpërdorim të fondeve dhe keqmenaxhimin e pandemisë.
Pasi Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, SHBA-të nuk i paguan tarifat e anëtarësimit të papaguara për vitin 2024 ose 2025, që arrijnë në total rreth 280 milionë dollarë. Departamenti Amerikan i Shtetit nuk komentoi për këtë kur u pyet.
Javën e kaluar, departamenti i tha transmetuesit amerikan NPR se nuk do të kishte fonde të mëtejshme, duke thënë se taksapaguesit amerikanë kishin bërë tashmë kosto të tepërta për shkak të dështimit të OBSH-së për t’iu përgjigjur pandemisë së koronavirusit.
Për vite me radhë, SHBA-të ishin padyshim kontribuesi më i madh. Ato paguanin vazhdimisht shumë herë më shumë se tarifa fikse e anëtarësimit në baza vullnetare, shpesh duke mbuluar më shumë se 15% të buxhetit të organizatës.
OBSH-ja është detyruar të zbatojë një program të rreptë shtrëngimi. Deri në mesin e vitit 2026, numri i punonjësve do të jetë zvogëluar me rreth një të pestën në rreth 7,300, krahasuar me fillimin e vitit 2025. Buxheti është shkurtuar me një shumë të ngjashme./ DPA News.
Shtetet e Bashkuara pritet të dalin zyrtarisht nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) të enjten, pavarësisht paralajmërimeve se kjo do të dëmtojë si shëndetin publik në SHBA ashtu edhe shëndetin global.
Presidenti Donald Trump ka njoftuar se SHBA-ja do të largohej nga organizata që në ditën e parë të presidencës së tij në vitin 2025, përmes një urdhri ekzekutiv. Sipas ligjit amerikan, SHBA-ja duhet të japë njoftim një vit përpara dhe të paguajë të gjitha detyrimet financiare përpara largimit.
Të enjten, një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit ka thënë se dështimi i OBSH-së për të frenuar, menaxhuar dhe ndarë informacionin i kishte kushtuar SHBA-së triliona dollarë dhe se presidenti kishte ushtruar autoritetin e tij për të pezulluar transferimin e ardhshëm të çdo fondi, mbështetjeje apo burimi të qeverisë amerikane drejt OBSH-së.
“Populli amerikan ka paguar më shumë se sa duhet për këtë organizatë dhe kjo goditje ekonomike shkon përtej çdo pagese paraprake për detyrimet financiare ndaj organizatës”, ka thënë zëdhënësi në një email.
Gjatë vitit të fundit, shumë ekspertë të shëndetit global kanë kërkuar rishqyrtim të vendimit, përfshirë së fundmi edhe drejtorin e përgjithshëm të OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus.
“Shpresoj që SHBA-ja ta rishqyrtojë vendimin dhe të ribashkohet me OBSH-në”, u ka thënë ai gazetarëve në një konferencë për shtyp më herët këtë muaj.
“Largimi nga OBSH-ja është humbje për Shtetet e Bashkuara dhe humbje për pjesën tjetër të botës”, ka shtuar ai.
OBSH-ja ka thënë gjithashtu se SHBA-ja ende nuk i ka paguar tarifat që i detyrohet për vitet 2024 dhe 2025.
Shtetet anëtare pritet të diskutojnë largimin e SHBA-së dhe mënyrën se si do të trajtohet ai në mbledhjen e bordit ekzekutiv të OBSH-së në shkurt, i ka thënë Reutersit një zëdhënës i OBSH-së.
E duke folur për Reutersin në Davos, Bill Gates, kryetar i Fondacionit Gates, një financues i madh i nismave globale të shëndetit dhe i disa projekteve të OBSH-së, ka thënë se nuk pret që SHBA-ja ta rishqyrtojë vendimin në afat të shkurtër.
“Nuk mendoj se SHBA-ja do të kthehet në OBSH në të ardhmen e afërt”, ka thënë, duke shtuar se sa herë që të ketë mundësi, do të lobojë për këtë.
“Bota ka nevojë për Organizatën Botërore të Shëndetësisë”, është shprehur Gates.
Lajme nga bota
Irani nis sot varjen e protestuesve të arrestuar? Trump paralajmëron reagim të ashpër
Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, e ka paralajmëruar Iranin që të mos vazhdojë me ekzekutimin e protestuesve, duke theksuar se SHBA-ja do të ndërmarrë masa të forta nëse autoritetet në Teheran i varin iranianët e ndaluar.
“Nëse bëjnë diçka të tillë, ne do të ndërmarrim masa shumë të ashpra,” deklaroi Trump në një intervistë për CBS News, pa specifikuar se çfarë reagimi konkret do të ketë Uashingtoni.
Më herët, në një postim në platformën X, Departamenti Amerikan i Shtetit njoftoi se autoritetet iraniane planifikojnë ekzekutimin e protestuesit të ndaluar Erfan Soltani të mërkurën. Në njoftim thuhet se mbi 10.600 iranianë janë arrestuar nga regjimi i Republikës Islamike vetëm pse kanë kërkuar të drejtat e tyre themelore. Mes tyre është edhe Soltani, 26 vjeç, ekzekutimi i të cilit është paraparë për 14 janar.
Trump tha se nuk ishte i informuar për raporte konkrete mbi varjet, por paralajmëroi se veprime të tilla mund të shkaktojnë një reagim të ashpër, madje edhe të dhunshëm nga ana e SHBA-së.
“Nëse duan të protestojnë, kjo është një gjë. Por kur fillojnë të vrasin mijëra njerëz, e tani flitet edhe për varje, do të shohim si do t’u shkojë,” tha Trump, duke shtuar se kjo nuk do të përfundojë mirë.
I pyetur se çfarë mbështetjeje mund të presë populli iranian, presidenti amerikan tha se ajo mund të jetë e natyrës ekonomike.
“Shumë ndihmë është në rrugë e sipër, në forma të ndryshme, përfshirë edhe mbështetje ekonomike nga ana jonë, por kjo nuk do t’i ndihmojë shumë Iranit,” deklaroi Trump.(INA)
VLEN: Hipokrizi dhe ironi që BDI/AKI flet për korrupsion dhe Transparency International
STRUGA TRIM LUM BARAZON EDHE NË KONTROLLUESEN E DYTË
Kallëzim penal ndaj 14 pjesëtarëve të Ushtrisë, dyshohen për bashkim kriminal dhe keqpërdorim të pozitës zyrtare
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
