Pas një dekade luhatjesh dhe një stabilizimi, Shqipëria po dëshmon një rritje shqetësuese të rasteve të reja me HIV. Sipas të dhënave më të fundit nga Instituti i Shëndetit Publik (ISHP), viti 2025 ka shënuar 125 raste të reja deri në muajin tetor, duke sinjalizuar një rikthim në nivelet më të larta të regjistruara që nga viti 2016. Që nga viti 1993, numri total i personave të prekur në vend ka arritur në një total prej 1,973.

Studimi i institutit të Shëndetit Publik tregon se infektimi me HIV mbetet kryesisht një fenomen i përqendruar në qendrat e mëdha urbane, aty ku lëvizshmëria e popullsisë dhe densiteti janë më të larta. Pothuajse gjysma e të gjithë rasteve në vend banojnë në kryeqytet.

Ky përqendrim lidhet me mundësitë më të mëdha për testim, por edhe me stilin e jetesës urbane. Pas Tiranës vjen Durrësi me 7.8% të rasteve, Elbasani me 7.1%. Shkodra (4.5%) dhe Vlora (3.4%) ndjekin listën, ndërsa qytete si Lushnja, Fieri, Korça, Gjirokastra dhe Saranda luhaten midis 2% dhe 3%.

Ekspertët vërejnë se ndonëse numrat janë më të ulët në rrethe, kjo mund të maskojë mungesën e qasjes në testim dhe frikën nga paragjykimi në komunitetet e vogla.

Studimi konfirmon se HIV po prek kryesisht moshën më aktive dhe produktive të shoqërisë. Raporti gjinor mbetet i lartë, me 3.5 meshkuj për çdo 1 femër të diagnostikuar. Incidenca kulmon në grup-moshën 25–29 vjeç, me 24 raste për 100,000 banorë. Kjo tregon një ekspozim të lartë të të rinjve ndaj sjelljeve me rrezik.

Advertisement

Ndryshe nga meshkujt, te femrat rreziku shfaqet më i lartë në moshë më të pjekur, konkretisht në grup-moshën 40–49 vjeç. Ndonëse pas moshës 40-vjeçare shihet një rënie progresive, rastet mbeten të pranishme në çdo grup-moshë, duke treguar se askush nuk është plotësisht i imunizuar nga rreziku i transmetimit.

Studimi gjeti se rruga kryesore e përhapjes në Shqipëri nuk është përdorimi i drogave me injektim, por marrëdhëniet seksuale të pambrojtura. Transmetimi Heteroseksual mbetet rruga dominuese, duke arritur në 87% të rasteve vetëm për vitin 2025. Meshkujt që kryejnë seks me meshkuj mbeten një grup me rrezik të lartë. Megjithatë, specialistët e ISHP-së ngrenë alarmin se kjo shifër mund të jetë e nënraportuar për shkak të stigmës së fortë, që i shtyn këta individë të fshehin mënyrën e infektimit ose të shmangin testimin.

Edhe pse në nivele të ulëta, në vitin 2025 u regjistrua 1 rast i kalimit të virusit nga nëna te fëmija, gjë që thekson nevojën për testim të detyrueshëm gjatë shtatzënisë.

Problemi i madh, diagnostikimi i vonë

Një nga sfidat më kritike të sistemit shëndetësor shqiptar është diagnoza e vonë, vëren iSHP. Në vitin 2025, 34% e rasteve të reja u zbuluan kur pacienti ishte tashmë në stadin AIDS. Kjo ndodh sepse individët paraqiten në spital vetëm kur shfaqin simptoma të rënda, duke humbur mundësinë për të nisur Trajtimin Antiretroviral (TAR) në kohë, i cili do t’u siguronte një jetë normale dhe do të parandalonte përhapjen e mëtejshme.

Advertisement

Deri në fund të tetorit 2025, janë kryer rreth 60,000 testime në shkallë vendi. Megjithatë, shumica e tyre (59.3%) vijnë si referime mjekësore dhe jo si dëshirë vullnetare e individit.

Shteti ofron testim falas dhe konfidencial në institutin e Shëndetit Publik dhe Klinikën Ambulatore në QSUT, në njësitë Vendore të Shëndetit Publik në 12 prefektura dhe spitalet rajonale dhe laboratorët privatë të certifikuar.

Ekspertët e ISHP-së bëjnë thirrje se njohja e statusit nuk është vetëm mbrojtje për veten, por edhe një akt përgjegjësie ndaj shoqërisë, pasi testimi i hershëm shpëton jetë./MONITOR

“Bulgaria Progresive” e Rumen Radев fiton zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare, pjesëmarrje e lartë dhe sinjale për qeveri të re

“Bulgaria Progresive” e presidentit Rumen Radев ka dalë fituese në zgjedhjet e tetë të parakohshme parlamentare në pesë vitet e fundit, raportoi BGNEС.

Sipas rezultateve fillestare:
“Bulgaria Progresive” – 37,5%; GERB-SDS – 16,2%; PP-DB – 14,3%; DPS – “Fillim i ri” – 8,4%; “Vazrazhdane” – 14%; BSP – 4,1%.

Në ndarjen e mandateve parlamentare:
105 deputetë për “Bulgaria Progresive”; 46 për GERB-SDS; 40 për PP-DB; 24 për DPS – “Fillim i ri”; 14 për “Vazrazhdane”; 11 për BSP.

Pjesëmarrja e votuesve deri në orën 19:00 sipas Alfa Research ishte 46,7%, ndërsa Market Links raportoi 47,2%.

Advertisement

Gjatë ditës së zgjedhjeve, liderët politikë dhe zyrtarët e lartë kanë votuar dhe kanë bërë thirrje për pjesëmarrje masive, duke theksuar rëndësinë e zgjedhjes së drejtimit të ardhshëm të vendit dhe formimit të një qeverie stabile.

Presidentja Ilijana Jotova deklaroi se një problem i shkurtër teknik gjatë votimit u zgjidh shpejt dhe shprehu besim në sistemin e votimit elektronik, duke e konsideruar situatën si normale.

Sipas saj, vendit i nevojitet një parlament stabil dhe një qeveri që mund të përballet me rritjen e çmimeve dhe sfidat e brendshme ekonomike.

Kryeministri në detyrë Andrej Gjurov theksoi rëndësinë e institucioneve funksionale dhe pjesëmarrjes së qytetarëve në zgjedhje, duke paralajmëruar kundër manipulimeve dhe duke kërkuar një proces të lirë dhe të ndershëm.

Lideri i GERB-SDS, Bojko Borisov, shprehu skepticizëm për formimin e një qeverie stabile dhe kritikoi procesin zgjedhor dhe votimin elektronik, duke paralajmëruar se partia e tij mund të mbetet në opozitë konstruktive.

Advertisement

Nga ana tjetër, Rumen Radев u bëri thirrje qytetarëve për ndryshim politik, duke theksuar nevojën për luftë kundër korrupsionit dhe reformë të sistemit gjyqësor, si dhe gatishmërinë për bashkëpunim me forcat që ndajnë të njëjtat ide.

Liderë të tjerë politikë, përfshirë “Vazhdimin e Ndryshimit” dhe “Po, Bullgari”, kanë theksuar nevojën për pjesëmarrje të lartë dhe zgjedhje që garantojnë zhvillim evropian dhe rritje të standardit të jetesës.

Ndërkohë, lideri i DPS – “Fillim i ri”, Deljan Peevski, deklaroi se vota e tij ishte për siguri dhe prosperitet, ndërsa Kostadin Kostadinov nga “Vazrazhdane” kërkoi një Bullgari të lirë dhe të pavarur.

Sipas mediave ndërkombëtare, Rumen Radев shihet si një figurë politike me qëndrime të balancuara por me perceptime proruse, ndërsa debati mbi raportet me Rusinë dhe luftën në Ukrainë mbetet një nga temat kryesore të fushatës dhe analizave politike.

Advertisement

Prokuroria Themelore e Prishtinës ka kërkuar burgim të përjetshëm për Naim Murselin, Granit Plavën dhe Kushtrim Kokallën, të akuzuar për vrasjen e Liridona Ademaj.

Në dëshminë e tij, të siguruar nga korrespondentja e Top Channel, Leonita Bajrami, Murseli ka mohuar akuzat duke thënë se nuk e ka organizuar ai vrasjen e Liridonës dhe as nuk ka marrë pjesë në këtë ngjarje.

“Unë gjatë këtyre viteve, prej ngjarjes jam akuzuar për një krim shumë të rëndë të cilin nuk e kam kryer, unë nuk kam organizuar kurrfarë vrasje, nuk kam marrë pjesë në vrasje, nuk e kam pa vrasjen, as unë as fëmija. Në momentin e vrasjes jemi qenë duke ikë, këtë e tregon edhe Leonard Ademaj në polici por edhe në media. Mund t’i shihni intervistat ku tregon se çka i kane treguar fëmija, ai version është që unë e fëmijët kemi vrapuar nga makina. Pastaj, në këtë proces gjyqësor, pa të drejtë është përmendur edhe z. Behgjet Pacolli i cili fare nuk ka lidhje me këtë rast dhe padrejtësisht i është përmendur emri dhe kisha të nevojshme të sqaroj se ndjej keqardhje sa herë është përmendur emri i tij sepse është e padrejtë.

I nderuar trup gjykues ju do të merrni vendim së shpejti, ne kemi propozuar një CD ku shihet komunikimi im me fëmijët, ndryshe nuk do e propozonim dhe e vetmja arsye pse nuk kam komunikim të rregullt është sepse jam në masën e paraburgimit, e jo pse nuk duan fëmijët. Është shumë e ulët të citohen rrejshëm. Natën e vrasjes ia dorëzova fëmijët familjes Ademaj, po të fshihja diçka nuk e kisha këtë guxim. Në natën e vrasjes fëmijët e mi janë intervistuar në polici, një polic pyet se a po deklarojnë kështu dhe ata thonë po. Një ditë pas, isha në prokurori, te prokurori. Besa Limani aty e shihni cka kanë deklaruar fëmijët.

Ju betohem, Naim Murseli nuk ka qenë në veturë, Naim murseli nuk ka paguar për vrasjen. Kjo është e vërteta. Pa të drejtë jam akuzuar e targetuar, nga mediat, nga kjo sallë por e vërteta është krejtësisht ndryshe. Kaq kisha i nderuar trup gjykues ju do të vendosni fatin tim, fatin e fëmijëve të mi, ju vlerësoni faktet e provat dhe nga ju pres vetëm një dënim të drejtë. Pres nga ju që vërtetë të ketë drejtësi për Liridonën, sepse për këtë jemi këtu. Liridona meriton drejtësi të plotë, por të keni parasysh që integriteti juaj të jetë në nivelin më të lartë.” Deklaroi Murseli.

Advertisement