Lajme nga vendi
Martesat e hershme/ Fëmijëri e humbur, mundësi të mohuara
Martesat e hershme dhe bashkëjetesat joformale me të mitur në Maqedoni lënë pasoja serioze për fëmijët dhe familjet e tyre. Shpesh çojnë në ndërprerje të arsimit, rreziqe psikologjike dhe shëndetësore, marrëdhënie familjare të dëmtuara dhe varësi ekonomike. Mosha ligjore për martesë është 18 vjeç, me përjashtim nga 16 vjeç me leje gjykate, por në praktikë ekzistojnë edhe bashkëjetesa jashtëmartesore joformale. Varfëria, niveli i ulët arsimor dhe praktikat tradicionale janë arsyet kryesore, ndërsa institucionet, organizatat civile dhe ndërkombëtare përpiqen të parandalojnë dhe të luftojnë këto dukuri për të mbrojtur të miturit.
“Vajza ime ishte vetëm 15 vjeçe. Ishte nxënëse e shkëlqyer. Ajo u largua nga shtëpia, iku. Fillimisht jetoi në një bashkëjetesë joformale me të, e më pas e regjistruan edhe zyrtarisht martesën. Ishin të së njëjtës gjeneratë, të dy vetëm 15 vjeç kur nisën të jetojnë bashkë dhe nuk ishin të pjekur. Ne nuk lejuam, ishim të zemëruar”, thotë një nënë që iu kundërvu martesës së hershme të vajzës së saj dhe pranoi të flasë për Lokal Aktiv Vardar.
“Rastësisht morëm vesh se planifikonte të jetonte me të. Si prindër i thamë se ai nuk ishte për të dhe të largohej prej tij, por ajo ishte këmbëngulëse. Nuk komunikonte me ne”, vazhdon nëna.
“Për familjen e djalit ishte normale që të dy të mitur të jetonin bashkë. Më pas mes tyre nisën mosmarrëveshjet dhe u ndanë me vendim gjykate. Ai bërtiste dhe grindej kur e takonte në qytet, e keqtrajtonte psikologjikisht, ndërsa policia kërkoi që ai të mos i afrohej vajzës sime.
Vajza ime nga martesa e hershme ka humbur shumë në jetë. Para së gjithash, shkollën ku ishte nxënëse e shkëlqyer, ndërsa tani ka mbetur pa arsim të mesëm. Ka humbur edhe shoqërinë dhe rininë. U shmang nga të afërmit dhe miqtë. Edhe ne humbëm kontakt me shumë të afërm për këtë arsye.
Mendoj se duhet të ketë ligjërata nëpër shkolla, këshillim me psikologë, komunikim me të rinjtë dhe shkëmbim mendimesh. Kështu nuk do të ndodhnin këto gjëra, sepse është shumë e dëmshme”, dëshmon nëna.
Martesa në 16 vjeç vetëm me vendim gjykate
Kristina Stojçeva, avokate nga Sveti Nikole, shpjegon legjislacionin:
“Martesa rregullohet me Ligjin për Familjen, konkretisht neni 16, ku parashikohet se vetëm personat madhorë mbi 18 vjeç mund të martohen. Përjashtimisht lejohet martesë në moshën 16 vjeç, por përmes procedure të veçantë gjyqësore. Gjykata jep leje vetëm nëse plotësohen disa kushte: pjekuri fizike dhe psikike, mendim pozitiv nga institucion shëndetësor dhe mbështetje profesionale nga Qendra për Punë Sociale. Konsideroj se rregullimi ligjor aktual është i mirë”, thotë ajo.
Nga UNICEF vlerësojnë se këto përjashtime krijojnë boshllëqe ligjore që mundësojnë martesat e hershme dhe shtrojnë pyetjen nëse të rinjtë mund të japin “pëlqim të lirë dhe të plotë”. Sipas tyre, kjo nuk është e mundur kur fëmijët nuk janë mjaftueshëm të pjekur.
Gjithashtu theksohet se organizma ndërkombëtarë si GREVIO dhe Komiteti për të Drejtat e Fëmijës kanë kërkuar forcimin e ligjeve dhe eliminimin e përjashtimeve për martesë nën 18 vjeç.
Masa kombëtare dhe detyrime ndërkombëtare
Qendrat për Punë Sociale, pas marrjes së informacionit për raste të tilla, zhvillojnë procedura këshilluese me të miturit dhe familjet e tyre. Përveç trajnimeve, kërkohet edhe pëlqimi i prindërve dhe vendimi i gjykatës.
Nga Ministria e Politikës Sociale theksojnë se është miratuar Plani Kombëtar për të Drejtat e Fëmijës (2025–2029), i cili parashikon ndryshime ligjore për ndalimin e plotë të martesave nën 18 vjeç, programe parandaluese dhe fushata ndërgjegjësimi.
Normat e BE-së kërkojnë mbrojtje të plotë të fëmijëve dhe vendosin 18 vjeç si moshë minimale për martesë.
Pasoja të rënda dhe mundësi të humbura
Ndërprerja e arsimit, humbja e mundësive, rreziqe shëndetësore dhe trauma emocionale janë pasoja të zakonshme. Psikologët paralajmërojnë për dëme serioze, ndërsa UNICEF thekson rreziqe të larta gjatë shtatzënisë tek vajzat e mitura.
Dhuna ekonomike dhe seksuale është gjithashtu e pranishme në këto raste, ndërsa varfëria dhe mungesa e arsimit mbeten faktorë kryesorë.
Statistikat tregojnë pabarazi të mëdha: 24% e grave nga familjet më të varfra janë martuar para moshës 18 vjeç, krahasuar me vetëm 2% nga familjet më të pasura.
Nevojitet parandalim dhe veprim i përbashkët
Të gjithë ekspertët bien dakord se parandalimi është çelësi. Edukimi në shkolla, roli i prindërve dhe fushatat publike janë thelbësore.
Koordinimi mes institucioneve – shkollave, policisë, gjykatave dhe organizatave – është i domosdoshëm për mbrojtjen e fëmijëve.
Martesat e hershme nuk janë problem privat, por shoqëror, që kërkon zgjidhje sistematike dhe afatgjata për të parandaluar përsëritjen e këtyre rasteve.
Autorë: Daniela Paneva* dhe Riste Panov* dhe lajmin e lexoni këtu
Anëtari i Komisionit Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit (KSHPK), Besnik Xhemaili, është zgjedhur zëvendëskryetar i KSHPK-së, funksion që do ta kryejë gjashtë muaj.
Zgjedhja e zëvendëskryetarit të KSHPK-së është kryer sipas parimit të rotacionit, dhe renditja u përcaktua sipas rendit alfabetik të mbiemrave të anëtarëve të KSHPK-së, shpjegoi kryetari Adem Çuçuli.
“Mandati i zëvendëskryetares aktuale të KSHPK-së, Sofija Spasova Medarska, përfundon më 18 gusht, ndërsa mandati i zëvendëskryetarit të ri, Besnik Xhemaili, do të fillojë më 19 gusht të këtij viti”, theksoi Çuçul, propozimi i të cilit u pranua unanimisht.
Në seancën e sotme të KSHPK-së, kryetari Çuçul informoi se Komisioni ka evidentuar 30 persona të zgjedhur, të emëruar ose mandati i të cilëve ka përfunduar në prill, të cilët nuk e kanë përmbushur detyrimin ligjor për të paraqitur deklaratën e gjendjes pronësore dhe konfliktit të interesit brenda afatit ligjor. Për të gjithë personat, theksoi Çuçul, do të iniciohen procedura kundërvajtëse dhe shqiptohen gjoba.
Anëtarët e Komisionit Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit sot morën 51 vendime për të njëjtin numër rastesh nga ankues të njohur ose të panjohur në KSHPK.
Uji nga ujësjellësi në Gostivar mbetet vetëm për përdorim teknik dhe ende nuk ka rekomandim që të përdoret për pirje ose gatim, deklaroi kryeministri Hristijan Mickoski.
Sipas tij, arsyeja është paraqitja e një bakteri rezidual në instalimet e ujësjellësit, për shkak të të cilit uji vazhdon të jetë i ndaluar për konsum.
Duke komentuar akuzat ndaj Qeverisë se nuk ka ndërmarrë masa për të parandaluar ndotjen e ujit në Gostivar, Mickoski tha se në vitin 2021, kur lideri i SDSM-së, Venko Filipçe, ishte ministër i Shëndetësisë, ishin regjistruar mbi 400 ankesa për cilësinë e ujit në Gostivar.
Kryeministri i bëri thirrje Prokurorisë që t’i verifikojë këto pretendime, të hapë procedurë dhe të kryejë kontrolle në Institutin e Shëndetit Publik dhe Agjencinë e Ushqimit dhe Veterinarisë.
Sipas Mickoskit, institucionet kompetente duhet të sqarojnë pse, edhe pse kanë pasur mundësi të reagojnë, nuk kanë ndërmarrë masa për mbrojtjen e shëndetit të qytetarëve të Gostivarit.
Lajme nga vendi
Skandal me provimin e Stomatologjisë: Studentja i pagoi ryshfet profesorëve, policia kapi mijëra euro
Njësia për Krim Financiar pranë Ministrisë së Punëve të Brendshme ka ngritur kallëzim penal ndaj tre personave të dyshuar për përfshirje në një skemë korruptive lidhur me përfitimin e paligjshëm të certifikatës për provimin profesional në stomatologji.
Gjatë kontrolleve te dy prej të dyshuarve, policia ka sekuestruar shuma të konsiderueshme parash në valuta të ndryshme.
Sipas MPB-së, A.T. (27) nga Manastiri, studente e stomatologjisë, gjatë dhjetorit 2025 ka komunikuar disa herë përmes aplikacionit Viber me S.Ç. (56) nga Gostivari, profesor në Fakultetin e Stomatologjisë dhe ish-nënkryetar i Odës së Stomatologëve.
Siç njofton MPB-ja, pasi arritën marrëveshje, studentja i ka transferuar para në llogarinë bankare profesorit, me qëllim që ai të përdorte ndikimin e tij për t’i mundësuar marrjen e certifikatës si punëtore shëndetësore, edhe pse nuk i plotësonte kushtet e nevojshme.
Sipas kallëzimit penal, profesori më pas ka ndërhyrë te S.E. (63) nga Shkupi, i cili në atë periudhë ishte kryetar i Komisionit për Provimin Profesional pranë Ministrisë së Shëndetësisë.
Më 17 dhjetor 2025, studentja është paraqitur para komisionit, ka kaluar provimin dhe më pas ka marrë certifikatën shtetërore.
Gjatë aksionit, zyrtarët policorë nga Departamenti për Luftimin e Krimit të Organizuar dhe Krimit të Rëndë kanë kryer kontrolle në banesat e të dyshuarve të dytë dhe të tretë, ku janë sekuestruar 65.280 euro, 29.840 franga zvicerane dhe 161.500 denarë.
“Në bazë të provave të siguruara, A.T. dyshohet për veprën penale dhënie shpërblimi për ndikim të kundërligjshëm, S.Ç. për marrje shpërblimi për ndikim të kundërligjshëm, ndërsa S.E. për marrje ryshfeti”, njoftoi MPB.
Hetimet vazhdojnë për zbardhjen e plotë të rastit dhe përcaktimin e të gjitha rrethanave që lidhen me skemën e dyshuar korruptive.
Besnik Xhemaili zgjidhet zëvendëskryetar i Antikorrupsionit
Uji në Gostivar mbetet vetëm për përdorim teknik, nuk lejohet për pirje
Skandal me provimin e Stomatologjisë: Studentja i pagoi ryshfet profesorëve, policia kapi mijëra euro
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Azizi zbulon dyfytyrësinë e Ali Ahmetit: Ja vazali që e mbronte Gruevskin
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
