Qeveria e Maqedonisë së Veriut sot ka njoftuar se synon që gjatë pesë viteve të ardshme të investojë mbi 200 miliardë Denarë (afro 3,3 milliardë Euro) për investime në projekte publike/kapitale.

Kryeministri Hristijan Mickoski dhe Ministrja e Financave Gordana Dimitrieska-Koçoska folën për këto shifra sot pas një takimi të qeverisë lidhur me synimet e punës së Komitetit për Investime Publike të formuar në Shtator të vitit të kaluar.

Mickoski tha se se me formimin e këtij komiteti, shteti po vendos një mekanizëm të ri dhe më të përgjegjshëm për menaxhimin e investimeve, duke synuar planifikim më strategjik dhe efikas të projekteve kapitale.

“Mendoj se vlera e përgjithshme e cila është lëndë e këtij dokumenti tash për tash është mbi 200 miliardë denarë, diçka më shumë se 3 miliardë Euro për pesë vitet e ardhshme,” u tha gazetarëve Mickoski pas takimit të qeverisë, për të shtuar se për secilin nga këto pesë vite mesatarja e parave të planifikuara është rreth 600 milionë euro në vit investime në projekte publike.

Në takimin e qeverisë ai potencoi se qëllimi kryesor është që çdo mjet buxhetor të orientohet drejt projekteve që sjellin vlerë të shtuar, rritje ekonomike dhe përmirësim të cilësisë së jetës së qytetarëve.
Mickoski sqaroi se sektorët kryesorë ku po planifikohen investime janë transporti, arsimi, shëndetësia, transformimin digjital, bujqësia dhe energjetika.

Advertisement

Në transport u përmendën hekurudhat moderne dhe lidhja përmes korridoreve 8 dhe 10, ndërsa në arsim ndërtimi dhe përfundimi i objekteve universitare.

Në shëndetësi, kryeministri nënvizoi investimet në spitalet klinike rajonale në Tetovë, Shtip dhe Kërçovë, ndërsa në digjitalizim u paralajmërua krijimi i qendrës shtetërore të të dhënave dhe forcimi i sigurisë kibernetike.

Në periudhën 2020-2024, u regjistruan 508 raste të abuzimit seksual të fëmijëve, nga të cilat 455 vajza raportuan veten si viktima dhe 53 djem si viktima. Shumica e rasteve kanë të bëjnë me krime të rënda si: përdhunimi i një fëmije nën 15 vjeç – 186 raste. 99 raste u regjistruan për sulm seksual dhe përdhunim, dhe 96 raste për seks jashtëmartesor me një fëmijë.

“Gjatë vitit 2025, në vend u regjistruan 96 fëmijë viktima të reja të krimeve kundër lirisë seksuale dhe moralit seksual, nga të cilat 88 ishin vajza dhe 8 ishin djem. Përsëri, krimi më i shpeshtë i regjistruar ishte përdhunimi i një fëmije nën 15 vjeç me 48 viktima. Edhe pse abuzimi seksual i fëmijëve prek kryesisht vajzat, të dhënat konfirmojnë se edhe djemtë janë viktima, dhe është e mundur që numri aktual i viktimave meshkuj të jetë më i lartë duke pasur parasysh vështirësitë në raportim për shkak të turpit, stigmës dhe normave shoqërore. Krime të tjera të regjistruara janë: Ngacmimi seksual, i cili u raportua deri në 30 herë, që është një rritje nga viti 2022 e tutje, si dhe shfaqja e materialeve pornografike, prodhimi dhe shpërndarja e pornografisë së fëmijëve dhe incesti”, tha Bajramovska-Mustafa.

Mbi 57% e viktimave janë fëmijë të moshës 11 deri në 15 vjeç. Rreth 90% e viktimave janë vajza.

Sipas përkatësisë etnike, numri më i madh janë maqedonas, dhe numri i dytë më i madh janë fëmijë romë (mbi 28% e viktimave), gjë që tregon një lidhje midis abuzimit seksual dhe faktorëve të varfërisë, përjashtimit social dhe qasjes së kufizuar në mbrojtjen institucionale.

“Për fat të keq, raste të abuzimit seksual janë regjistruar edhe tek fëmijët nën moshën 10 vjeç, përfshirë një fëmijë 3-vjeçar. Ky është një alarm serioz për veprim urgjent dhe sistematik, veçanërisht në fushën e parandalimit dhe njohjes së hershme të rreziqeve”, tha ajo.

Advertisement

Bajramovska-Mustafa shtoi se raportuesit më të shpeshtë të rasteve janë prindërit (gjegjësisht kujdestarët) dhe institucionet mjekësore, dhe më rrallë institucionet arsimore ose qendrat e punës sociale, gjë që tregon nevojën për të forcuar rolin edukativ dhe mbrojtës të shkollave dhe qendrave të punës sociale.

Përfundimi i përgjithshëm, tha ajo, është se pavarësisht ekzistencës së një kuadri formal ligjor dhe strategjik, sistemi për mbrojtjen e fëmijëve viktima nuk ofron mbështetje të qëndrueshme, në kohë dhe të përshtatur duke respektuar parimin e interesit më të mirë të fëmijës.

“Analiza tregon ekzistencën e stigmës, frikës dhe mosbesimit midis viktimave dhe familjeve të tyre, të cilët shpesh refuzojnë të bashkëpunojnë për shkak të turpit. Heshtja e viktimave tregon nevojën për një numër më të madh mekanizmash konfidencialë për raportimin e rasteve të tilla. Përveç kësaj, analiza tregon dobësi serioze në veprimet e institucioneve. Edhe pse ligji përcakton që fëmija duhet të dëgjohet vetëm një herë, në praktikë kjo nuk zbatohet në mënyrë konsistente. Si rezultat, fëmijët janë të ekspozuar ndaj ripërjetimit të traumës, pra ndodh viktimizimi sekondar, që është një dështim serioz institucional, sepse në vend të mbrojtjes, sistemi në raste të caktuara e zgjat më tej dëmin”, tha këshilltari.

Përveç kësaj, nuk ka ambiente të përshtatshme për intervistimin e fëmijëve viktima, staf të trajnuar për t’iu afruar fëmijëve viktima të dhunës seksuale, si dhe një praktikë të standardizuar për intervistim një herësh në polici.

Analiza tregoi se ekipet shëndetësore nuk janë të specializuara mjaftueshëm, si dhe përfshirja jo-sistematike e ekspertëve në procedurat prokuroriale, procedurat gjyqësore që zgjasin deri në dy vjet.

Advertisement

“Veçanërisht shqetësuese është fakti që mekanizmat e mbështetjes dhe kompensimit janë pothuajse jofunksionalë. Gjatë gjithë kësaj periudhe, u paraqitën gjithsej gjashtë kërkesa për kompensim financiar, asnjëra prej të cilave nuk rezultoi në mbështetje të vërtetë. Shfrytëzimi i pamjaftueshëm, pengesat administrative dhe koordinimi i dobët ndërinstitucional tregojnë se e drejta për kompensim financiar ende nuk është në dispozicion në mënyrë efektive për fëmijët viktima të dhunës seksuale. Prandaj, është e pamohueshme se ekzistenca e një ligji nuk është e mjaftueshme, gjegjësisht, nevojitet zbatimi i tij konsistent, ndryshime sistemike dhe një qasje që do ta vendosë fëmijën në qendër të vëmendjes”, tha Bajramovska-Mustafa.

Në më pak se një javë, janë raportuar dy raste përdhunimi ndaj të miturve. Rasti në i fundit u regjistrua sot ku një djalë 14-vjeçar nga Gostivari dyshohet se ka përdhunuar dhe shantazhuar motrën e tij më të vogël me video-regjistrime.

Paraprakisht, u raportua se një arsimtar 28 vjeçar nga një shkollë fillore e Gostivarit ka përfunduar në paraburgim pasi e ka përdhunuar një nxënëse të tij 14 vjeçare dhe e ka shantazhuar me përmbajtje eksplicite.transmeton Portalb.mk.

Ndërtimi i fazës së dytë të hekurudhës nga Bellakovca deri në Kriva Pallankë, në pjesën lindore të Korridorit 8, po zhvillohet me ritëm të shtuar, njoftoi drejtori i NP “Hekurudhat Infrastrukturë”, Sinisha Ivanovski, duke bërë të ditur se projekti prej 34 kilometrash ka arritur rreth 35 për qind realizim.

Paralelisht me këtë, siç njoftohet, është shpallur edhe thirrja publike për mbikëqyrje për segmentin e tretë nga Kriva Pallanka deri në kufirin me Bullgarinë, ndërsa muajin e ardhshëm pritet të shpallet edhe thirrja publike ndërkombëtare për përzgjedhjen e realizuesit, po ashtu për segmentin Kriva Pallankë – deri në kufirin me Bullgarinë.