Connect with us

Lajme nga vendi

Maqedonia dhe Hungaria “kampione” sipas inflacionit në rajon

Published

on

Viti i fundit ekonomik, krahas rrethanave të shumta, të paktën të pafavorshme, ishte ndoshta më i shënuar nga rikthimi i inflacionit.

Lufta në Ukrainë, thatësira, rritja globale e çmimeve të energjisë dhe ushqimeve e kanë kthyer botën në vitet 1970, një kohë e inflacionit dyshifror dhe rritjes së dobët ekonomike.

Në Shtetet e Bashkuara, Gjermani dhe Britaninë e Madhe, inflacioni vitin e kaluar arriti në nivelet më të larta në dyzet vitet e fundit.

Në Amerikë në nëntor ishte 7.3 për qind dhe në Eurozonë ishte 10 për qind.

Është interesante se inflacioni në Japoni është më i larti që nga viti 1991 dhe është 3.8 për qind.

Advertisement

Duhet thënë gjithashtu se në Kinë rritja e çmimeve të konsumit ishte vetëm 1.6 për qind.

Në Serbi, inflacioni vjetor në nëntor arriti në 15.1 për qind dhe po të shkosh sipas statistikave të Bankës Popullore të Serbisë. Që nga viti 2007 inflacioni vjetor nuk ka arritur në 15 për qind (në qershor 2011 ishte afër 14.9 për qind). .

Disa vende në Evropë, veçanërisht në Evropën Qendrore dhe Lindore, kanë rritje më të lartë të çmimeve të konsumit. Për shembull, inflacioni vjetor në Lituani arriti në 22.9 për qind në nëntor dhe 21.8 për qind në Letoni.

Hungarezët patën një inflacion prej 22.5 për qind në nëntor, me një rritje të çmimeve të ushqimeve deri në 43.8 për qind krahasuar me nëntorin 2021.

Megjithatë, rekordmen në Evropë është Turqia me inflacion prej 84.4 për qind dhe në kuadër të saj, një rritje e çmimeve të ushqimeve prej 102.6 për qind për vitin që përfundon në nëntor.

Advertisement

Pas Hungarisë, Maqedonia ka inflacionin më të lartë me 19,5 për qind, e ndjekur nga Mali i Zi me 17,5 për qind dhe rritje e lartë e çmimeve të ushqimeve prej 30 për qind.

Inflacioni i nëntorit në BiH është 16.3 për qind, në Kroaci 13.5 për qind, ndërsa Shqipëria ka një nga normat më të ulëta të inflacionit në Evropë, vetëm 7.9 për qind.

Duhet thënë se një nga arsyet e diferencës së inflacionit midis vendeve është shkalla në të cilën vendet kanë ndërhyrë për të mbrojtur popullsinë nga rritja e çmimeve.

Kështu, në Eurozonë rritja e çmimit të energjisë është 34.9 për qind, ndërsa në vende si Serbia dhe veçanërisht Shqipëria, një pjesë të mirë të rritjes së çmimit e mori shteti duke ngrirë apo kufizuar rritjen e çmimit të energjisë elektrike dhe gaz për familjet.

Nëse ka diçka pozitive në lidhje me këto rritje masive të çmimeve, është se rritja e inflacionit duket se ka arritur kulmin në shumë vende dhe tani ka filluar të bjerë.

Advertisement

Çmimet e ushqimeve dhe të energjisë duket se janë kontribuuesit më të mëdhenj në këtë, të cilat kontribuan më së shumti në rritjen e shpejtë të çmimeve.

Sipas indeksit të çmimeve të ushqimeve të FAO-s, çmimet globale në nëntor të këtij viti ishin vetëm 0.3 për qind më të larta se çmimet në të njëjtin muaj të vitit të kaluar.

Çmimet e drithërave ranë me 1.3 për qind krahasuar me muajin tetor, por janë ende 6.3 për qind mbi nivelin e vitit të kaluar.

Çmimet e qumështit kanë rënë në pesë muajt e fundit, por janë ende 9.2 për qind mbi ato të nëntorit të vitit të kaluar. E njëjta gjë është edhe me mishin, i cili është ende 4.1 për qind më i shtrenjtë se një vit më parë.

Vetëm sheqeri është 4.9 për qind më i lirë se vitin e kaluar.
Dhe gjendja e tregut të energjisë është stabilizuar. Çmimi i gazit në Evropë (çmimi holandez TTF) është rikthyer në nivelin e fundit të shkurtit 2022, para luftës në Ukrainë.

Advertisement

Çmimi i një megavat-orë gazi një ditë më parë ishte 76.3 euro. Çmimi maksimal arriti në 342.8 euro për megavat orë.

Megjithatë, është ende larg çmimeve të benzinës në gjysmën e parë të vitit të kaluar, të cilat ishin rreth 18 euro për megavat orë.

Në stabilizimin e çmimit të benzinës ka ndikuar mbushja maksimale e depozitave evropiane të gazit, por kjo nuk është garanci që vitin e ardhshëm, kur të vijë koha e mbushjes së magazinave për dimrin e ardhshëm, çmimet nuk do të fillojnë të kërcejnë më.

Dhe çmimi me shumicë i energjisë elektrike ra në një nivel prej rreth 140 euro për megavat orë dhe në vjeshtë për pak ditë arriti në nivele të pabesueshme rreth 1000 euro për megavat orë.

Advertisement
Advertisement

Lajme nga vendi

OMER XHEMAILI FLET PËR “VOX MEDICI”: NGA TETOVA NË MAJAT E KARDIOKIRURGJISË BOTËRORE!

Published

on

Nga Tetova në Cyrih, nga sfidat e fillimit deri te majat e kardiokirurgjisë botërore. Prof. Dr. Omer Xhemaili, një nga emrat e njohur të mjekësisë shqiptare në arenën ndërkombëtare, rrëfen rrugëtimin e tij profesional, sfidat që e formësuan dhe vizionin për të ardhmen e kirurgjisë së zemrës. Në një intervistë për revistën profesionale mjekësore “Vox Medici”, ai përcjell edhe një mesazh frymëzues për mjekët e rinj: suksesi kërkon sakrificë, përkushtim dhe guxim për të kërkuar më shumë, pa harruar kurrë rrënjët.

“Vox Medici” – Revista profesionale mjekësore që botohet çdo tre muaj nga Oda e Mjekëve e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në edicionin e Shtatorit 2026, nën rubrikën “Rrëfime Mjekësore”, sic njofton Tv Koha, ka botuar një intervistë me kardiologun tetovar me përmasa botërore, Prof. Dr.Omer Xhemailin, aktualisht  Drejtor i Klinikës së Kirurgjisë së Zemrës në Spitalin Universitar të Cyrihut, në Zvicër dhe drejtues i Aleancës për Kirurgjinë e Zemrës në Cyrih, ku bashkëpunojnë Spitali Universitar dhe Spitali i Qytetit të Cyrihut.

Rrugëtimi i tij arsimor dhe profesional nga Tetova, përmes studimeve në Sarajevë dhe Majnc të Gjermanisë, deri te specializimi në Frankfurt, ishin në fokus të prononcimit të Omer Xhemailit.

Ai në këtë intervistë thotë se sfidat nuk ishin vetëm mjekësore.

OMER XHEMAILI – Drejtor i Klinikës së Kardiokirurgjisë në Cyrih

Advertisement

“Si pjesëtar i komunitetit shqiptar në Maqedoni, në atë kohë nuk kisha mundësi të studioj mjekësinë në Shkup. Ishte ky një realitet për shumicën e gjeneratës sime dhe nuk dua t`i jap më shumë peshë se sa që e meriton, por është arsyeja përse rruga ime nisi jashtë vendit. Studimet i fillova në Sarajevë më 1990, kurse lufta i ndërpreu në 1992. Në Gjermani arrita pa e njohur gjuhën, pa rrjet dhe pa asnjë dokument të vlefshëm në atë sistem. Në Majnc nisa studimet nga fillimi dhe i përfundova në vitin 2000, kurse më pas gjithë specializimin e kalova në Frankfurt. Atë që mësova në ato vite është se njeriu që vjen nga jashtë duhet të jetë shumë më i mirë nga të tjerët. Kjo nuk është e drejtë, por është më lehtë të pranohet se sa të kontestohet”

Në intervistë, Omer Xhemaili, flet edhe për sfidën tjetër – kalimin në Zvicër. Sistemi gjerman dhe zviceran janë të ngjashëm, por të ndryshëm sipas kulturës.

Ai thotë se në Zvicër asgjë nuk zgjidhet sipas kierarkisë por përmes argumentit, cilësisë së të dhënave dhe besimit të ndërtuar ndër vite.

Pikërisht këto sfida, sic percjell Tv Koha, e kanë bërë Omer Xhemailin më të aftë duke mos u mbështetur në inercionin.

Por, cila është e ardhmja e kardiokirurgjisë në 10 vitet e ardhshme dhe sfidat me robotikën?

Advertisement

OMER XHEMAILI – Drejtor i Klinikës së Kardiokirurgjisë në Cyrih

“Skalpeli nuk do të zhduket, por dora që e mban do të udhëhiqet gjithnjë e më shumë nga teknologjia. Ndër afro 200 punimet e mia shkencore deri më sot, më të dobishmet kanë rezultuar gjithmonë ato që kanë gjetur zbatim të drejtpërdrejtë në sallën e operacionit.Në dhjetë vitet e ardhshme pres që robotika të bëhet standard për një pjesë të ndërhyrjeve kirurgjikale dhe të mos konsiderohet më diçka e rrallë apo ekzotike. Gjithashtu, vendimet do të merren gjithnjë e më shumë në bazë të të dhënave dhe jo vetëm në bazë të përvojës personale. Ajo që nuk do të ndryshojë është fakti se dikush duhet të marrë përgjegjësinë kur plani nuk funksionon. Kjo përgjegjësi do të mbetet njerëzore.

Përkundër obligimeve në Zvicër, Prof.Dr. Omer Xhemaili vazhdimisht mban lidhjet me Maqedoninë, si Profesor në UT dhe ligjërues në Fakultetin e Mjekësisë në Shkup.

Por, si i vlerëson kapacitetet aktuale dhe potencialin e kardiokirurgjisë në Maqedoninë e Veriut?

Në cilat segmente sheh hapësirën më të madhe për bashkëpunim, edukim dhe avancim të mjekëve të rinj në specializim?

Advertisement

OMER XHEMAILI – Drejtor i Klinikës së Kardiokirurgjisë në Cyrih

Kuadri profesional është i mirë. Këtë nuk e them nga mirësjellja, por sepse kam punuar krah për krah me këta njerëz dhe e di se çfarë janë në gjendje të bëjnë. Sot, vendi ka qendra me vëllim të konsiderueshëm të ndërhyrjeve dhe me rezultate që mund të krahasohen me ato ndërkombëtare. Njëra prej tyre bën pjesë ndër qendrat më të mëdha të kardiokirurgjisë në Ballkan dhe drejtohet nga një kirurg për të cilin kam respekt të sinqertë. Edhe vetë shkoj herë pas here atje për të kryer operacione në baza humanitare, te pacientët që kanë nevojë për ndihmë, dhe për mua kjo është një mënyrë krejt e natyrshme për të ruajtur lidhjen me ta.

Në fund të intervistës për “Vox Medici”, Prof.Dr. Omer Xhemaili, ka edhe një mesazh, në formën e këshillës apo vizionit për t`ua përcjellë mjekëve të rinj dhe specializantëve në Maqedoni, të cilët ëndërrojnë arritje të nivelit më të lartë në mjekësi, por përballen me sfidat e sistemit tone.

OMER XHEMAILI – Drejtor i Klinikës së Kardiokirurgjisë në Cyrih

Së pari, zgjidhni një disiplinë për të cilën jeni të gatshëm të paguani një çmim, sepse majat e mjekësisë nuk arrihen me një orar të rregullt pune.  Së dyti, kërkoni një mentor, jo thjesht një vend pune. Në vitet e para të karrierës, ka më shumë rëndësi se pranë kujt qëndroni sesa ku punoni. Së treti, mos prisni që sistemi të përmirësohet fillimisht. Sistemin e përmirësojnë njerëzit që qëndrojnë brenda tij dhe punojnë më mirë sesa pritet prej tyre. Unë u largova nga Tetova sepse koha dhe rrethanat vendosën kështu, e jo sepse dëshiroja të largohesha. Sot shoh kolegë që qëndrojnë dhe krijojnë diçka të vlefshme, dhe kam respekt të jashtëzakonshëm për ta. Dhe, së fundi, mos kini frikë të kërkoni më shumë. Kur mbërrita në Gjermani, nuk kisha asgjë, përveç gatishmërisë për të punuar. Kjo ishte e mjaftueshme atëherë, dhe është e mjaftueshme edhe sot.

Advertisement

Nga Tetova, ku nisi ëndrra e tij me mbështetjen dhe sakrificën e prindërve të tij, deri në Cyrih, ku sot drejton një nga qendrat e rëndësishme të kirurgjisë së zemrës, rrugëtimi i profesor Omer Xhemailit dëshmon se asnjë pengesë nuk është më e madhe se vullneti për të arritur majat.

Por, madhështia e një mjeku nuk matet vetëm me titujt, studimet shkencore apo operacionet e suksesshme. Ajo matet edhe me zemrat që shpëton, me dijen që ua përcjell brezave të rinj dhe me lidhjet që nuk i këput kurrë me vendlindjen.

Një rrëfim për një tetovar që sfidoi kufijtë, ndërtoi emër në arenën ndërkombëtare dhe vazhdon të dëshmojë se zemra e madhe e një mjeku rreh jo vetëm për pacientët, por edhe për vendin dhe njerëzit e tij./Tv Koha/

Continue Reading

Lajme nga vendi

ZGJEDHJET NË BËRVENICË: PRONONCOHEN KRYEPARLAMENTARI DHE KRYEMINISTRI!

Published

on

Rrethi i dytë i zgjedhjeve lokale që do të mbahen të dielën, më 1 nëntor, në Bërvenicë, ka qenë temë diskutimi edhe në Kuvend.

I pyetur nga gazetarët, kryeparlamentari Afrim Gashi ka uruar që komunën ta fitojë kandidati më i mirë.

Gashi thotë se ka ardhur koha që të tejkalohen ndarjet etnike dhe të zgjidhen problemet elementare me të cilat përballen banorët e zonës në fjalë.

“Kur bëhet fjalë për zgjedhjet lokale, kur qytetarët kanë nevojë të zgjidhin probleme esenciale si ujësjellësi, kanalizimi dhe asfaltimi i rrugëve, duhet të fokusohen te zgjidhja më e mirë, te programi më i mirë dhe te kandidati më i mirë. Kjo është ajo që ka rëndësi në parim. Mendoj se duhet të ngrihet kultura politike, por fatkeqësisht ende konstatoj se nuk jemi në atë nivel. Prandaj, uroj që edhe në këto zgjedhje, sikurse në të gjitha zgjedhjet, të fitojë më i miri dhe ai që u shërben të gjithë qytetarëve, pa dallim të përkatësisë partiake, etnike, religjioze etj.”

Për Bërvenicën dhe zgjedhjet ka folur edhe kryeministri Hristian Mickoski.

Advertisement

Nga foltorja e Kuvendit, ai ka numëruar punët që kjo Qeveri po bën në atë komunë.

Ai ka akuzuar AKI-në, respektivisht BDI-në, se nuk ka punuar asnjë projekt për Bërvenicën për 20 vjet sa ata kanë qenë në pushtet.

Mickoski tha se është dashur të vijë VMRO-ja në pushtet që pas 20 vitesh të asfaltohet rruga për fshatin Gurgunicë.

“20 vite, asnjë gozhdë nuk e keni vendosur në Bërvenicë. Mendoni se atë ashtu do ta kalojnë qytetarët e Bërvenicës dhe ata të Çellopekut, Tenovës dhe Gurgunicës, e të Radiovcës. Nuk do të kalojë ashtu. Nuk do t’ua harrojnë qytetarët. Do ta shihni me të parin në mbrëmje. Të nesërmen do t’ju shkruaj SMS-porosi juve dhe nga ju do të pres që të ma uroni. Jam i vetëdijshëm dhe fajtor që ju për 20 vite keni gënjyer.”

Ndryshe, më 1 nëntor, në Bërvenicë zhvillohet rrethi i dytë i zgjedhjeve lokale, pasi kryetari që ishte zgjedhur një vit më parë ndërroi jetë. Në garë për të parin e Komunës së Bërvenicës në rrethin e dytë janë kandidati i Aleancës Kombëtare për Integrim dhe ai i VMRO-DPMNE-së./Tv Koha/

Advertisement
Continue Reading

Lajme nga vendi

NBA: HJUSTONI, PESË NDESHJE –  PESË FITORE

Published

on

Katër fitore të skuadrave  vendase dhe  tetë  të atyre  mysafire  është  epilogu i 12  ndeshjeve  të raundit të pestë  ë kampionatin amerikan të basketbollit  NBA. Hjustoni me  5  fitore  kryeson Konferencën e perëndimit, ndërsa Detroit  dhe  Filadelfia kryesojnë Lindjen.

Ekipi i Hjustonit me pesë fitore radhazi mbetet  skuadra  më e suksesshme  në sezonin e ri në Kampionatin  amerikan të basketbollit NBA.

Hjustoni në raundin e pestë  shënoi fitore  të thellë 132 – 100  në transfertë  në përballjen me  ekipin Filadelfias . Lojtari më efikas ishte Van Vleet me  24 pikë të realizuara.

Derbi i dy skuadrave të Los Anxhelosit i takoi  ekipit mysafirë Lakers që mundi  Klipersin me rezultatin  103-87, ku u dallua  Grims me23 pikë.

Miami  ka  regjistruar  fitoren e parë  sezonale  129 – 117  ndja  Atlantas.

Fitore ka regjistruar edhe  kampioni në fuqi Nju Jorku  me  rezultatin 133-127 ndaj Çikagos,  ndërsa  San Antonio  ka  regjistruar fitore të rëndësishme 117 – 111  ndaj Utah Jazz.

Advertisement

Fitore në cilësinë e  vendasit  kanë regjistruar edhe Cleveland, Detroit , Dallas  dhe  Toronto, ndërsa në cilësinë e mysafirit fitore kanë regjistruara edhe Golden State  dhe  Denver .

Konferencën e Perëndimit e  kryeson  Hjustoni me  pesë  fitore ndjekur  nga     Lakersi që ka  4 fitore e 1  humbje, ndërsa  atë  të Lindjes  e kryesojnë  Detroit  dhe  Filadelfia me  nga  katër  fitore  e një disfatë.
REZULTATET

Atlanta  – Miami   117 – 129

Cleveland  – Washington          121 – 111

Detroit  – Charlotte    97 – 89

Indiana  – Philadelphia    109 – 114

Advertisement

Toronto  – Orlando   129 – 99

Chicago – Nju  Jork     127 – 133

Milwaukee – Houston 100 – 132

Minnesota  – Golden State Warriors 114 – 119

Nju Orleans  –  Denver    91 – 104

Advertisement

Utah Jazz  – San Antonio    111 – 117

Dallas  – Oklahoma  120 – 96

Los Angeles Clippers –  Los Angeles Lakers    87 – 103

SHABAN SINANI – TV KOHA
Continue Reading

Më të lexuarat