Lajme nga vendi
Dita e Gruas apo një ditë urimesh pa ndikim?!
Kërkesat për barazi gjinore dhe të drejtat e grave janë çështje që diskutohen vazhdimisht, sidomos në ditën e 8 Marsit. Gjatë kësaj dite, shpesh dëgjohen mesazhe urimi dhe deklarata për përparimin e gruas në shoqëri dhe politikë, si dhe marshime kundër diskriminimit dhe seanca parlamentare që theksojnë arritjet e vitit. Megjithatë, përkundër këtyre mesazheve, realiteti mbetet i ndryshëm.
Në Maqedoninë e Veriut, gratë përballen me pengesa të vazhdueshme, dhe shpesh herë, 8 marsi bëhet thjesht një ditë urimesh bosh, pa pasur një ndikim të vërtetë në përmirësimin e kushteve të jetesës së grave. Pavarësisht ndryshimeve ligjore dhe përmirësimeve të mundësive për barazi gjinore gjatë dy dekadave të fundit, shifrat dhe përfaqësimi i grave në sektorët kyç si arsimi, puna dhe politika tregojnë se ende ka shumë punë për të bërë për të arritur barazinë e plotë.
SFIDAT NË EMANCIPIMIN E GRAVE KRAHASUAR ME BALLKANIN
Siada Selmani, një mjeke e shkolluar gjatë viteve 80-90, e cila ka përjetuar ndryshimet e shumta në trekëndëshin e sistemit arsimor dhe shoqëror të Maqedonisë së Veriut, Kosovës dhe Shqipërisë, ka ndarë mendimet e saj lidhur me ecurinë e emancipimit të grave në këto tri shtete. Ajo për gazetën KOHA ka theksuar se përpjekjet për shkollimin e grave dhe mundësitë e barabarta për arsim, gjithashtu janë një faktor ndikues në zhvillimin e tyre në të gjitha fushat.
“Në Maqedoninë e Veriut, qasja e grave në çdo institucion shtetëror nuk ka qenë sfidë e vështirë vetëm për ta, por edhe për meshkujt. Rrethanat politike dhe mospranimi i shqiptarëve në mënyrë të barabartë në institucione kanë bërë që shumë pak shqiptarë të shkollohen. Për kundër kësaj, zgjidhja ishte në Kosovë, ku universiteti ekzistonte që nga viti 1974, mundësitë për arsim ishin më të lehta, por gjithashtu kërkohej edhe emancipimi i familjeve dhe i shoqërisë në përgjithësi. Ndërsa, në Shqipëri, gjatë viteve të 90-ta, gratë kishin mundësi të shkolloheshin dhe të zhvillonin karriera në profesione të ndryshme”, tha ajo duke shtuar se ndryshimi ka qenë i dukshëm sa i përket nivelit të shkollimit dhe përfaqësimit të grave në nivelet e ndryshme të arsimit.
Ndërsa përballeshin me pengesa si diskriminimi në familje, të cilat vinin nga perceptimi se djemtë duhet të shkollohen para vajzave, Selmani thekson se emancipimi i duhur i familjeve ka qenë një faktor kyç për të mundësuar shkollimin e grave. “Këto pengesa i kemi vendosur vetë. Përparimi varet nga ndryshimi i qëndrimeve dhe praktikave shoqërore ndaj gruas. Në Shqipëri dhe Kosovë, gratë janë tashmë konkurrente të fuqishme në tregun e punës dhe arsimimin, por ende kërkohet më shumë punë për të arritur një barazi të plotë. Unë shpresoj që edhe Maqedonia e Veriut të arrijë një nivel të ngjashëm, ku gratë të jenë të fuqishme dhe të ndihen të barabarta në shoqëri”, shtoi mjekja.
PËRFAQËSIMI I ULËT I GRAVE NË INSTITUCIONET SHTETËRORE
Për sa i përket përfaqësimit të grave në institucionet shtetërore të Maqedonisë së Veriut, pas zgjedhjeve të vitit të kaluar, situata ka pësuar disa ndryshime. Për herë të parë, Maqedonia e Veriut ka një presidente grua, Gordana Siljanovska-Davkova, e cila gjatë fjalimit të saj inauguruar ka theksuar rëndësinë e emancipimit të gruas dhe largimin e stereotipave ndaj grave, e cila shprehu angazhimin e saj për të përmirësuar rolin e gruas dhe për të kontribuar në barazinë gjinore.
Megjithatë, deri tani, pjesëmarrja e grave në vendimmarrje është ende shumë e kufizuar, sidomos grave shqiptare, ashtu siç vërehet në mungesën e grave të përfshira në pozitat udhëheqëse të ekzekutivit. Në Parlamentin e Maqedonisë së Veriut, gratë kanë fituar vetëm 41 ulëse nga 120, duke përbërë një përqindje prej 34 për qind. Ndërsa në nivel lokal, përfaqësimi i grave është ende shumë i ulët, me vetëm 35 për qind të përfaqësimit në nivelet shtetërore dhe 26 për qind në komunat e drejtuara nga shqiptarët.
PROTESTË KUNDËR DHUNËS NDAJ GRAVE
Dhuna ndaj grave në vend është një problem i theksuar dhe i shpeshtë. Rreth 80 për qind e viktimave të dhunës në familje janë gra, ndërsa autorët janë kryesisht meshkuj. Raportet e fundit të dhunës në familje janë rritur me 61 për qind në vitin 2022 krahasuar me vitin 2018, por vetëm 1 për qind e autorëve të dhunës janë dënuar me burg. Ky raport tregon se, ndonëse ka shumë raporte të dhunës, dënimet për dhunuesit janë të pakta dhe ky është një aspekt që kërkon përmirësim të menjëhershëm.
Ndërkohë, për të shënuar 8 marsin, Ditën Ndërkombëtare të Gruas, organizatat e shoqërisë civile për të drejtat e grave në Maqedoninë e Veriut do të mbajnë një protestë në Shkup. Protesta do të fillojë në orën 13:00 para Sallës Universale dhe do të përfundojë në parkun “Gruaja Luftëtare”. Aktivistët kërkojnë më shumë se thjesht lule dhe fraza simbolike, ata kërkojnë liri, autonomi dhe fund të sistemit shtypës që kufizon mundësitë dhe jetën e grave.
“Këtë 8 mars bojkotojmë dhe marshojmë. Nuk është koha për gjeste simbolike, por për një luftë feministe për liri, solidaritet dhe autonomi. Ne jetojmë në një sistem shtypës që kufizon jetët tona dhe mundësitë. Këtë 8 mars, po bëjmë thirrje për bojkot të supermarketeve dhe punëve të shtëpisë, duke qëndruar kundër këtij sistemi. Gratë do të pushojnë nga blerja, gatimi, pastrimi dhe kujdesi për fëmijët. Kjo është dita për të ndalur vrullin e këtij sistemi, të paktën për një ditë”, thonë organizatorët. Ndër të tjera, protesta mbështetet nga organizata të ndryshme si Reaktor, Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut, Tiiitt! Inc, Rrjeti Stella, Koalicioni Margjinal, ndërsa përkrahet nga aktivistë të ndryshëm. (koha.mk)
Me 27 vota pro, Këshilli Komunal ka miratuar buxhetin e Komunës së Tetovës për vitin 2026. Propozim-buxheti kap vlerën mbi 44 milionë euro, nga të cilat rreth 17 milionë euro janë të dedikuara për projekte kapitale. Kryetari i Komunës së Tetovës, Bilall Kasami, theksoi se buxheti për vitin 2026 është më i madh krahasuar me vitin paraprak dhe se bëhet fjalë për një buxhet zhvillimor.
“Për herë të parë, rreth 40 për qind e buxhetit është e dedikuar për investime kapitale. Në buxhetet e mëparshme, 70 deri në 80 për qind shkonin për paga dhe shpenzime operative. Ky buxhet parasheh ndërtimin e shkollave të reja, pishina, rrugë, kanalizim, ujë të pijshëm dhe projekte të tjera në interes të drejtpërdrejtë të qytetarëve”, deklaroi Kasami.
Ai sqaroi se janë paraparë mbi 200 mijë euro për projektimin dhe depërtimin e një rruge të re në fshatin Shipkovicë, e cila do të jetë pjesë e lidhjes rrugore Tetovë-Prizren.
“Në Shipkovicë do të ndërtohet një qarkore, në mënyrë që rruga të mos kalojë përmes fshatit, pasi rruga ekzistuese nuk i plotëson kushtet. Janë ndarë mbi 200 mijë euro për projektimin dhe depërtimin e kësaj qarkoreje. Segmenti nga Tetova deri në Shipkovicë i plotëson kushtet, ndërsa pjesa nga Shipkovica drejt fshatrave të tjera do të zgjerohet”, shtoi Kasami.
Këshilltari nga Lista Më Mirë për Tetovën, Agron Arifi, kritikoi disa zëra të buxhetit, duke theksuar se në të janë përfshirë mjete për rrugë që, sipas tij, janë realizuar gjatë fushatës zgjedhore.
“Bëhet fjalë për projekte që janë realizuar gjatë vitit 2025 dhe që do të paguhen nga buxheti i vitit 2026. Gjithashtu, kemi punësime me kontrata në Komunën e Tetovës, me një vlerë rreth 570 mijë euro. Propozova një amendament për rregullimin e fushës sportive në Gjimnazin ‘Kiril Pejçinoviç’, por nuk u pranua me arsyetimin se aty do të ketë investim privat”, tha Arifi.
Gjatë seancës, këshilltarët e Aleanca Kombëtare për Integrim akuzuan se edhe për vitin 2026 është paraparë një buxhet i konsiderueshëm për punësime, të cilat i cilësuan si punësime të militantëve partiakë. Këto akuza u hodhën poshtë nga kryetari Kasami, i cili deklaroi se në Komunën e Tetovës askush nuk merr pagë pa kryer punë. Po ashtu, këshilltarët e AKI-së kërkuan që të ndahen mjete edhe për rrugën në fshatin Gajre, duke theksuar se ajo është lënë në harresë dhe ndodhet në gjendje të rënduar infrastrukturore./TV KOHA/
Deputeti i VLEN-it, Adnan Azizi, ka reaguar me një mesazh publik lidhur me përurimin e bulevardit të ri në Tetovë, duke vlerësuar lart punën e kryetarit të Komunës, Bilall Kasami.
Në reagimin e tij, Azizi thekson se puna, ndryshimi dhe transformimi i Tetovës janë të lidhura drejtpërdrejt me emrin e Bilall Kasamit, të cilin e cilëson si “kryetarin më të suksesshëm të të gjitha kohërave”.
“Urime bulevardi i ri të gjithë qytetarëve”, ka shkruar deputeti Azizi, duke nënvizuar se projektet infrastrukturore janë dëshmi konkrete e angazhimit për zhvillimin e qytetit dhe përmirësimin e jetës së përditshme të banorëve të Tetovës.
Sipas tij, investimet e realizuara në infrastrukturë po e shndërrojnë Tetovën në një qytet më funksional, modern dhe të denjë për qytetarët e saj, ndërsa përurimi i bulevardit të ri paraqet një hap të rëndësishëm në këtë drejtim.
Lajme nga vendi
Nënshkruhet Marrëveshja për hua me BERZH-in me vlerë 20.9 milionë euro – do të furnizohen lokomotiva elektrike për HRMV Transport
Një marrëveshje për hua midis HM Transport dhe Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) në vlerë prej 20.9 milionë euro është nënshkruar sot në Qeveri. Me huanë do të do të furnizohen lokomotiva elektrike me pjesë rezervë, ndërsa qëllimi është transport më i madh i mallrave dhe gjenerimi i të ardhurave për ndërmarrjen.
Siç u tha para nënshkrimit, projekti është një hap i rëndësishëm drejt modernizimit të HM Transport, si dhe drejt përmirësimit të sigurisë dhe efikasitetit të transportit hekurudhor të mallrave.
Kushtet nën të cilat u siguruan mjetet – një periudhë afatgjatë e shlyerjes, një periudhë e favorshme grejs dhe një normë interesi konkurruese, janë në përputhje të plotë me strategjinë për menaxhim të përgjegjshëm të borxhit publik dhe sigurimin e financave publike të qëndrueshme.
“Sot po flasim për diçka që është lënë pas dore me dekada, por që është me rëndësi thelbësore për ekonominë, eksportin dhe të ardhmen evropiane të Maqedonisë, dhe kjo është hekurudha. Gjendja që trashëguam ishte katastrofike. Deri vonë, HM Transport nuk kishte asnjë lokomotivë plotësisht funksionale”, nënvizoi kryeministri Hristijan Mickoski, sipas të cilit kjo është një ripërtëritje sistematike e sektorit hekurudhor.
Mickoski informoi edhe se Marrëveshjes për hua i parapriu një analizë e nevojave, funksionalitetit dhe operueshmërisë së HM Transport.
Sipas zëvendëskryeministrit dhe ministrit të Transportit Aleksandar Nikolloski dhe ministres së Financave Gordana Dimitrieska-Kochoska, nënshkrimi i Marrëveshjes është një hap kyç për transformimin e plotë të HRMV Transport në një ndërmarrje moderne që do t’u përgjigjet nevojave të klientëve të saj.
“Lokomotivat e reja do ta ndryshojnë plotësisht pamjen dhe, së bashku me ato ekzistuese, do të jenë në gjendje t’i shërbejnë plotësisht transportit”, tha Nikolloski.
Ministrja Dimitrieska-Koçoska theksoi se Marrëveshja për hua është rezultat i negociatave intensive dhe konstruktive dhe është një konfirmim i besimit që institucionet financiare ndërkombëtare kanë në politikat tona dhe në drejtimin në të cilin po lëviz vendi.
“Me ngjarjen e sotme dhe nënshkrimin e Marrëveshjes për borxh për financimin e projektit “Rinovimi i flotës së mjeteve” drejtpërdrejtë investojmë në rritjen e kapaciteteve dhe efikasitetit të Hekurudhave të Republikës së Maqedonisë – Transport SHA Shkup, përmes furnizimit të lokomotivave të reja të cilat do të mundësojnë vëllim dhe siguri më të madhe në transportin hekurudhor transportues. Kjo do të thotë lidhshmëri më e mirë, konkurrencë më e madhe e ekonomisë vendore dhe mundësi të reja për gjenerimin e të ardhurave. Veçanërisht është e rëndësishme që projekti përfshin edhe vendosjen e sistemit bashkëkohor ERP, me të cilin krijohet bazë për menaxhim më të mirë me burimet, efikasitet të rritur operativ dhe nivel më të lartë të menaxhimit korporativ në sektorin hekurudhor”, theksoi ministrja.
Ky është një shembull, shtoi, i një qasjeje të integruar – jo vetëm investime në infrastrukturë, por edhe forcim institucional dhe menaxhues.
Në nënshkrim, përveç përfaqësuesve të BERZH-it, morën pjesë përfaqësues të Ministrisë së Transportit dhe menaxhmentit të HRMV Transport.
Miratohet buxheti i Tetovës, mbi 17 milionë euro për projekte kapitale
Adnan Azizi: Puna, ndryshimi dhe transformimi i Tetovës kanë emër – Bilall Kasami
Zjarr në Prizren, humb jetën një fëmijë njëvjeçar
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
