Lajme nga vendi
Raporti i SHBA-së: Në RMV janë vërejtur martesa të hershme, brutalitet policor ndaj të burgosurve dhe mbrojtje e dobët për refugjatët
Raporti i SHBA-së për të Drejtat e Njeriut në Maqedoninë e Veriut për vitin 2024 ngre shqetësime serioze për sigurinë dhe dinjitetin e individëve. Pavarësisht ndalimeve ligjore, raporti thotë se pati raste të besueshme të keqtrajtimit dhe përdorimit të forcës së tepruar nga policia ndaj të paraburgosurve. Në komunitetin rom, por edhe mes shqiptarëve thuhet se ka pasur martesa të hershme dhe të detyruara. Refugjatët dhe migrantët, veçanërisht gratë dhe fëmijët, ishin të ekspozuar ndaj trafikimit dhe kthimeve të detyruara pa procedura ligjore. Pavarësisht përmirësimeve ligjore për refugjatët kosovarë, proceset e azilit mbetën të dobëta, me mungesë përkthimi dhe vonesa në dokumentacion, transmeton Portalb.mk.
Raporti nënvizon se kushtetuta dhe ligjet e ndalojnë torturën dhe trajtimet çnjerëzore ose poshtëruese. Megjithatë, pati raportime të besueshme për përdorim force të tepruar nga policia dhe rojet e burgjeve ndaj të paraburgosurve. Disa raste u hetuan nga autoritetet, përfshirë edhe njësitë e specializuara të Prokurorisë. Megjithëse pati ndjekje penale, problemet me trajtim të papërshtatshëm vazhduan të raportoheshin, edhe pse pandëshkueshmëria nuk u konsiderua shqetësim i madh.
“Kushtetuta dhe ligji i ndalonin praktika të tilla, por kishte raportime të besueshme se zyrtarët qeveritarë ndonjëherë i përdornin ato. Kushtetuta ndalon çdo formë torture, trajtimi ose ndëshkimi çnjerëzor ose poshtërues. Ligji kriminalizonte torturën dhe format e tjera të trajtimit ose ndëshkimit çnjerëzor ose poshtërues të kryera nga agjentët qeveritarë ose përfaqësuesit e tyre. Dënimi i përcaktuar varionte nga tre deri në tetë vjet burg. Për rastet e rënduara, ligji përcaktonte një dënim minimal prej katër vjetësh burg. Ligji gjithashtu kriminalizonte akte më pak të rënda, të tilla si përfshirja në frikësim, keqtrajtim ose sjellje poshtëruese të kryera nga agjentët qeveritarë.
Kishte pretendime se policia abuzonte me të paraburgosurit dhe të burgosurit dhe përdorte forcë të tepruar. Qeveria hetoi dhe ndoqi penalisht pretendime të besueshme. Njësia e Standardeve Profesionale e Ministrisë së Brendshme raportoi se gjatë shtatë muajve të parë të vitit, iu përgjigj 37 ankesave për forcë të tepruar nga zyrtarët e policisë dhe mbështeti tre nga ankesat”, thuhet në raport.
Njësia e specializuar e Prokurorisë për Krimin e Organizuar dhe Korrupsionin (PNKOK) për policinë dhe rojet e burgjeve thuhet se shqyrtoi akuzat penale për torturë ose trajtim dhe ndëshkim mizor, çnjerëzor ose degradues nga policia dhe rojet e burgjeve.
“Që nga 25 gushti, njësia e PNKOK-së hetoi dy raste që përfshinin shtatë të pandehur, që rrjedhin nga raportet e viteve 2023 dhe 2024 për keqtrajtim (brutalitet) të të paraburgosurve. PNKOK-ja ia kaloi njërën nga dy rastet një zyre tjetër prokurorie për hetime të mëtejshme. Që nga 31 korriku, Zyra e Mekanizmit të Kontrollit të Qytetarëve e avokatit të popullit mori 13 akuza për përdorim të tepruar të forcës, sjellje të pahijshme joprofesionale ose të panevojshme, ose brutalitet nga zyrtarëz e policisë dhe rojet e burgjeve. Pandëshkueshmëria nuk u përmend si një problem i rëndësishëm”, thuhet në raport.
Martesa e fëmijëve
Mosha minimale për martesë është 18 vjeç, me përjashtime nga gjykata për moshat 16–18 në raste të veçanta. Ligji zbatohet përgjithësisht mirë, por martesat e hershme dhe të detyruara ndodhin ende, sidomos në komunitetin rom. Avokati i Popullit trajtoi dy raste të vajzave të mitura në martesa joformale, me ndërhyrje sociale për një prej tyre.
“Mosha minimale ligjore për martesë ishte 18 vjeç. Autoritetet e zbatuan në mënyrë efektive ligjin. Një gjykatë mund të lëshonte një leje martese për persona midis moshës 16 dhe 18 vjeç nëse i gjente ata mendërisht dhe fizikisht të aftë për martesë. Martesat e hershme dhe të detyruara ndodhën në komunitetin rom dhe, në një masë shumë më të vogël, në disa komunitete shqiptare dhe të tjera. Sipas OJQ-ve lokale, martesat e hershme dhe të detyruara në komunitetin rom përbënin 15-20 përqind të numrit të përgjithshëm të martesave të hershme dhe të detyruara në vend.
Avokati i Popullit shqyrtoi dy raste të vajzave të mitura që jetonin në martesa joformale me partnerë të rritur. Avokati i Popullit kërkoi ndihmë nga Qendra e Punës Sociale për të kthyer njërën nga vajzat e mitura në familjen e saj, ndërsa rasti i dytë u pushua”, nënvizon raporti.
Mbrojtja e refugjatëve
Qeveria bashkëpunon me UNHCR dhe OJQ-të për të ofruar ndihmë për refugjatët dhe azilkërkuesit. Refugjatëve u jepen dokumente identiteti, por shpesh me vonesa dhe pa numër personal, gjë që kufizon qasjen në shërbime.
Fëmijët e pashoqëruar nuk marrin gjithmonë mbrojtje adekuate. Migrantët dhe refugjatët janë të rrezikuar nga trafikimi, veçanërisht ata që kalojnë ilegalisht ose janë në tranzit.
“Qendra për Punë Sociale emëroi kujdestarë për fëmijët e pashoqëruar të ndaluar në qendrat e tranzitit, por nuk mori masa shtesë për akomodim alternativ ose ndonjë masë tjetër specifike për mbrojtjen e fëmijëve. Migrantët dhe refugjatët që kalonin kontrabandë përmes vendit ose tranzitonin nëpër të, veçanërisht gratë dhe fëmijët e pashoqëruar, ishin të prekshëm ndaj trafikimit.
Qeveria u lëshoi dokumente identiteti refugjatëve të njohur dhe personave nën mbrojtje plotësuese; autoritetet shpesh vonuan lëshimin e dokumenteve të identitetit për azilkërkuesit e rinj. Këto dokumente identiteti nuk përmbanin numër identifikimi personal, gjë që kufizonte aksesin në disa shërbime qeveritare, duke përfshirë programet e arsimit dhe të mirëqenies sociale”, thuhet në raport.
Sigurimi i azilit të parë
Ligji lejon kërkesat për azil dhe mbrojtje, dhe të drejtën për shqyrtim të procedurave. Megjithatë, pati shqetësime për kthime të migrantëve pa procedurë ligjore, mungesë përkthyesish dhe vonesa në procedura.
Mungesa e informacionit i pengon azilkërkuesit të marrin vendime të informuara. Gjykatat administrative shpesh nuk trajtojnë kërkesat bazuar në meritat e tyre.
“Ligji parashikonte dhënien e azilit ose statusit të refugjatit, dhe qeveria kishte një sistem për ofrimin e mbrojtjes për refugjatët. Të gjithë personat që u është dhënë mbrojtje ndërkombëtare kishin qasje në të njëjtën mbrojtje sociale si shtetasit.
Korniza ligjore parashikonte mbrojtje procedurale dhe shqyrtim të procedurës së azilit, dhe sipas UNHCR-së, qeveria në përgjithësi respektonte të drejtën për të kërkuar azil. Megjithatë, UNHCR rekomandoi koordinim më të mirë midis institucioneve qeveritare përgjegjëse dhe vendeve fqinje.
Shoqata e Avokatëve të Rinj Maqedonas raportoi raste të autoriteteve që kthenin migrantët në vendet fqinje nga ku ata hynë (kryesisht Greqi, ndonjëherë Serbi) pa ndonjë proces formal ligjor ose vlerësim të duhur të nevojave të tyre. Shumica e migrantëve u ofruan vullnetarisht për t’u kthyer në Greqi, por disa, sipas raportimeve, u detyruan të ktheheshin kundër vullnetit të tyre dhe pa një proces të rregullt ligjor. Që nga 31 korriku, numri i individëve që u arratisën mbeti shumë i lartë, me 99 përqind të personave që largoheshin nga vendi menjëherë pas aplikimit për azil, sipas avokatëve.
Ndodhën mosmarrëveshje në nivel gjyqësor, dhe pati pretendime se gjykatat administrative nuk arritën të vendosnin bazuar në meritat e kërkesave për azil. Shërbimet e përkthimit mungonin, duke penguar kështu mundësinë e shumë azilkërkuesve për të marrë pjesë në seancat dëgjimore ballë për ballë”, thuhet në raport.
UNHCR raportoi se u ishte dhënë vetëm akses i kufizuar për migrantët e akomoduar në Qendrat e Përkohshme të Tranzitit. Vëzhguesit vunë re se individët nuk ishin gjithmonë në gjendje të merrnin vendime të informuara në lidhje me aplikimin për azil për shkak të mungesës së informacionit të disponueshëm.
Rivendosja e refugjatëve
Vendi nuk pranon refugjatë për rivendosje, por lejon natyralizimin për ata me mbrojtje plotësuese pas tetë vitesh qëndrimi. Në dhjetor 2023, u miratuan ndryshime ligjore që lejojnë refugjatët nga Kosova të aplikojnë për qëndrim të përhershëm, duke u ofruar një proces të thjeshtuar. Shtetësia e dyfishtë nuk lejohet për personat me një kombësi tjetër në lindje.
“Vendi nuk pranonte refugjatë për rivendosje. Ligji parashikonte natyralizimin e refugjatëve që banonin në vend sipas kushteve paksa preferenciale. Individët të cilëve u është dhënë mbrojtje plotësuese mund të natyralizoheshin vetëm pasi të kishin banuar ligjërisht në vend për tetë vjet.
Në dhjetor 2023, parlamenti miratoi ndryshimet në Ligjin për të huajt duke u mundësuar të gjithë refugjatëve nga Kosova me mbrojtje plotësuese, përfshirë ata statusi i të cilëve kishte pushuar më parë, të aplikonin për qëndrim të përhershëm. Organizatat joqeveritare dhe avokatët e përshëndetën miratimin e ndryshimeve si një arritje të rëndësishme në avancimin e një zgjidhjeje për refugjatët nga Kosova, shumë prej të cilëve mbërritën në vend që nga viti 1999. Këto ndryshime u dhanë refugjatëve një proces të thjeshtuar për të aplikuar për qëndrim të përhershëm me kusht që ata të mos kishin munguar nga vendi për më shumë se gjashtë muaj.
Vendi nuk lejoi shtetësi të dyfishtë për ata me një kombësi të ndryshme në lindje të interesuar për të marrë shtetësi”, thuhet në raport.
Kujtojmë se probleme të ngjashme adresoi në fund të vitit të kaluar edhe Studimi i mbështetur nga veprimi i përbashkët i Bashkimit Evropian dhe Këshillit të Evropës. Në të thuhej se trafikimi i fëmijëve, shfrytëzimit seksual, trafikimi i fëmijëve me qëllim shfrytëzimi për punë, martesat e detyruara ekspolatimi i punëtorëve dhe lypja janë në rritje në Maqedoninë e Veriut. Në studim thuhej se numri më i madh i viktimave të zbuluara në 5 vitet e fundit janë fëmijët viktima të martesave të detyruara.
Lajme nga vendi
Punësim të përhershëm për 40 personat me kontratë në Spitalin Klinik të Tetovës procesi vazhdon
Për personat me kontratë pune të cilët në dhjetor 2025 mbetën pa punësim të përhershëm në Spitalin Klinik të Tetovës, procesi vazhdon me qëllim që të ofrohet një zgjidhje për statusin e punësimit të përhershëm për ta, thotë Ministri i Shëndetësisë Azir Aliu.
Ai po përgjigjej në pyetjen e një gazetari se çfarë do të ndodhë me 40 stafin mjekësor dhe teknik që shkojnë në punë në janar dhe shkurt pa kontratë pune.
Institucioni duhet të kërkojë një mendim nga ne, Fondi i Shëndetësisë dhe Ministria e Financave. Drejtori e ka bërë tashmë këtë. Procedurat janë në vazhdim, nëse nuk janë përfunduar tashmë, dhe vlerësoj se kontratat do të duhet të nënshkruhen në një kohë të shkurtër. Gjithashtu vërej se po punojmë për të siguruar që këta njerëz të jenë të punësuar përgjithmonë, në mënyrë që të jenë në gjendje të investojnë në kapacitete njerëzore. Ata duhet të sigurohen se nëse ka ndonjë ndryshim politik, ata do të jenë pjesë e sistemit të kujdesit shëndetësor dhe nuk do të abuzohen përsëri, për fat të keq, siç janë abuzuar deri më tani – tha Aliu.
Lajme nga vendi
Reformat në arsimin e lartë, studentët e dalluar në 100 universitetet më të mira në botë ose në Maqedoni do të kenë përparësi punësimi në universitetet shtetërore
Studentët që studiojnë në 100 universitetet më të mira në botë me bursë shtetërore ose studiojnë në Maqedoni si dhe ata që janë shpallur studentët më të mirë, do të kenë përparësi kur të punësohen në universitetet shtetërore, si staf mësimor dhe shkencor, paralajmëroi ministrja e arsimit dhe shkencës, Vesna Janevska. Ajo po ashtu bëri të ditur se është vendosur një mënyrë e re e financimit të institucioneve të arsimit të lartë.
“Po forcojmë kriteret për avancim në titujt e fakultetit. Kushdo që aplikon për zgjedhje në titullin – profesor asistent, profesor i asociuar ose profesor i rregullt, që tani e tutje, varësisht nga titulli, do të jetë i detyruar të prodhojë dhe publikojë 6 deri në 7 punime shkencore deri në kohën e zgjedhjes, nga të cilat 3 deri në 4 duhet të publikohen në një revistë me faktor ndikimi nga bazat e të dhënave Web of Science ose Scopus”, theksoi Vesna Janevska, minstre e Arsimit dhe Shkencës.
Profesorët e rregullt të zgjedhur pasi të jenë zgjedhur, në të ardhmen pas miratimit të ligjit, do të kenë të drejtë rizgjedhjeje pas 7 vitesh. Ata që tashmë janë zgjedhur si profesorë të rregullt nuk do të mbulohen nga ky ligj, dhe komuniteti akademik do të unifikohet në të gjithë territorin. Mandati i rektorëve do të jetë 4 vjet, në vend të 3 viteve që është aktualisht, dhe modeli për zgjedhjen e një rektori do të ndryshohet gjithashtu.
“Pagat nuk janë më temë diskutimi. Ato u rritën me 14% vitin e kaluar, dhe buxheti për mbështetjen e aktiviteteve shkencore dhe kërkimore është rritur gjithashtu nga 380 milionë denarë në vitin 2024 në 773 milionë denarë këtë vit. Më shumë se dyfishi”, u shpreh theksoi Vesna Janevska, minstre e Arsimit dhe Shkencës.
Ministria e Arsimit dhe Shkencës ka përgatitur ligj të ri për arsimin e lartë dhe shkencën, i cili pritet të ofrojë arsim akademik me cilësi më të lartë dhe të inkurajojë aktivitetin shkencor dhe kërkimor në vend.
Reparti I Transfuzionit në Tetovës oshtë është bërë me hapësira të reja. Amir Elezi Drejtori i Institutit të transfuziologjise tha se qendra e transfuzionit në Tetovë ka karatker rajonale dhe ofron shërbime për gjithë fushën e pollogut.
“ Renovimi I këtij objekti ka filluar në vitin 2024 dhe ka përfunduar tani dhe tani hapim edhe zyrtarisht objektin e transfuzionit të gjakut. Është një qendër ndër më të mëdha në nivel të shtetit pasi që njësia e transfuzionit ka katër qendra të Manastirit, Shtipit të Tetovë dhe qendrën në Shkup, ku shërbehen në mënyrë ambulatore gjithashtu edhe grumbullohet gjak edhe përpunohet në qendrën e Tetovës . vitin që lamë pas pas ishte viti ku arritëm rekord të numrit të dhuruesve të gjakut , 60 222 dhurues të gjakut në republikën e Maqedonisë së veriut.”
Ndërsa ministri I shëndetësisë Azir Aliu tha se përpos hapësirave modern ka edhe teknologji të avancuar, ndërsa ai pret që së shpejti të hapet edhe konkursi për punësim që kjo qendër të plotëson edhe mungesat e kuadrit që I ka.
“ Sot jemi këtu për inauguruar edhe hapësirat në transfuzionit që janë edhe në aspekt fizik dhe teknologjik modern dhe me nevojat që I kemi në Tetovë, është një qendra regjionale që jep shërbime për këtë pjesë të shtetit . Urojmë edhe në shtyllën e dytë të kapaciteteve njerëzore , shumë shpejtë do të hapet edhe procedura për punësimi e mjekëve dhe motrave medicinale , me qëllim që të kemi edhe kapacitete njerëzore me nevojat që kemi këtu në Tetovë.”
Prezent në këtë ngjarje ishte edhe zv/kryeministri i parë Bekim Sali i cili tha se investimet e tilla do të vazhdojnë edhe në spitalet tjera ku paraqitet nevoja.
Deri më tani reparti i transfuzionit ka qenë i vendosur në objektin kirurgjikal në spitalin e Tetovës. Ndërsa në ato hapësira tani do të vendoset kirurgjia Torakale. TV KOHA
Punësim të përhershëm për 40 personat me kontratë në Spitalin Klinik të Tetovës procesi vazhdon
Inspektorati mbyll 26 motele dhe vila, ishin të paregjistruara e nuk plotësonin kushtet minimale
Reformat në arsimin e lartë, studentët e dalluar në 100 universitetet më të mira në botë ose në Maqedoni do të kenë përparësi punësimi në universitetet shtetërore
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
