Lajme nga vendi
Mbi 45% e popullsisë janë duhanpirës të rregullt në vend
Evropa është rajoni me shkallën më të lartë të duhanpirjes në botë, ku mesatarisht 25.9 për qind e popullsisë mbi 15 vjeç përdor produkte duhani, tregojnë të dhënat e platformës “Brilliant Maps” bazuar në raportin global të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSh) për trendet e përdorimit të duhanit dhe nikotinës nga viti 2000 deri në 2022, me parashikime deri në vitin 2030.
Vendet e Ballkanit janë ndër shtetet evropiane me shkallën më të lartë të duhanit. Numri më i madh i duhanpirësve aktivë është regjistruar në Bullgari dhe Serbi, ku 39.5 për qind e popullsisë përdor duhan. Më pas vijnë Kroacia me 37 për qind, Greqia me 32.8 për qind, Sllovakia me 32.4 për qind, Hungaria me 32.2 për qind dhe Rumania me 30 për qind, që është dukshëm mbi mesataren evropiane.
Në Evropën Perëndimore shkalla e duhanpirjes është më e ulët, por me diferenca të konsiderueshme ndërmjet vendeve. Përqindja më e lartë është regjistruar në Francë, me 34.6 për qind, që është mbi mesataren evropiane dhe afër niveleve të vendeve ballkanike. Të dhënat për të rinjtë janë shqetësuese, veçanërisht në lidhje me cigaret elektronike dhe produktet e reja të nikotinës. Më shumë se 100 milion njerëz në botë përdorin cigare elektronike, dhe në disa vende evropiane shkallët tek adoleshentët nga 13 deri 15 vjeç janë më të larta sesa tek të rriturit.
Raporti i OBSh tregon se, pavarësisht uljes globale të numrit të përdoruesve të duhanit, nga 1.38 miliardë në vitin 2000 në afërsisht 1.2 miliardë në vitin 2024, përdorimi i duhanit mbetet një kërcënim serioz për shëndetin publik. Rajoni evropian është i vetmi që nuk pritet të arrijë objektivin prej 30 për qind të parashikuar në Planin Global të Veprimit të OBSh-së dhe parashikohet që deri në vitin 2030 Evropa të mbetet me prevalencën më të lartë të duhanit, mbi 23 për qind.
Të dhënat tregojnë se 18 për qind e vdekjeve nga sëmundjet jo-infektive në Evropë në vitin 2019 lidhen me përdorimin e duhanit, që do të thotë se pothuajse çdo pesë vdekje të parakohshme mund të shmangeshin nëse duhani eliminohej.
Në Republikën e Maqedonisë së Veriut, të dhënat e Institutit të Shëndetit Publik (ISHP) për Ditën Botërore Kundër Përdorimit të Duhanit, vitin e kaluar tregojnë se 45.4 për qind e popullsisë janë duhanpirës aktivë, që është dukshëm mbi mesataren e Bashkimit Evropian dhe vendosin vendin ndër shtetet me shkallë më të lartë të duhanit në botë.
Sipas ISHP-së, pjesëmarrja në këshillimet për lënien e duhanit, që funksionojnë në kuadër të qendrave të shëndetit publik, është shumë e vogël; në vitin 2023 vetëm 43 persona kanë kërkuar ndihmë.
Instituti thekson se përdorimi i duhanit kontribuon seriozisht në dëm të shëndetit të përgjithshëm të popullsisë, duke nënvizuar se si pasojë e përdorimit të rregullt të duhanit mund të shfaqen sëmundje kardiovaskulare, respiratore, riprodhuese, malinje, endokrine dhe shumë lloje të tjera sëmundjesh.
Industria e duhanit, sipas Institutit, me të gjitha burimet e saj, lufton me sukses përpjekjet për forcimin e legjislacionit, i cili në fakt është një nga kushtet për integrim në Bashkimin Evropian, prandaj nevojitet përshtatja e ligjeve me ato të BE-së për avancimin e vendit.
“Edhe pse Republika e Maqedonisë së Veriut në vitin 2006 ratifikoi Konventën Kornizë për Kontrollin e Duhanit të OBSh-së dhe gjatë viteve ka pasur përpjekje për të forcuar rregullat lidhur me përdorimin e duhanit, në vitet e fundit ka pasur stagnim në këtë fushë me heqjen e ndalimeve për duhanpirje në tarracat e lokaleve, dhe gjithashtu është lejuar përdorimi i pajisjeve elektronike që ngrohin, por nuk djegin duhanin në ambiente të mbyllura publike”, theksoi Instituti për Ditën Botërore të Duhanit të vitit të kaluar.
OBSh dhe institucione të tjera ndërkombëtare shëndetësore bëjnë thirrje për forcimin e politikave kombëtare dhe rajonale për kontrollin e duhanit, përmes rritjes së taksave, zbatimit strikt të ndalimeve për duhanpirje në vende publike, kufizimit të reklamimit dhe zgjerimit të programeve për mbështetje në lënien e duhanit.
Lajme nga vendi
Greqi, rritet shqetësimi për përhapjen e virusit të Nilit Perëndimor: 6 të vdekur dhe 65 të infektuar
Situata epidemiologjike në Greqi po shkakton shqetësim, pasi virusi i Nilit Perëndimor po përhapet me ritme të shpejta dhe autoritetet shëndetësore kanë ngritur alarmin.
Gjatë javës së fundit është shënuar një rritje e ndjeshme e rasteve të konfirmuara. Deri tani, numri i viktimave ka arritur në gjashtë dhe të gjithë personat që kanë humbur jetën kanë qenë mbi 65 vjeç.
Rastet janë përqendruar kryesisht në Atikë, ku përfshihet edhe Athina, si dhe në Thesali e Maqedoninë Qendrore. Sipas autoriteteve shëndetësore, qarkullimi i virusit është veçanërisht i lartë në Atikë. Ndërkohë, disa zona të tjera janë klasifikuar si me rrezik të lartë, pavarësisht se deri më tani nuk kanë raportuar raste infektimi te njerëzit.
Infeksioni transmetohet kryesisht përmes pickimit të mushkonjave që mbartin virusin. Këto insekte infektohen nga shpendët, ndërsa virusi nuk kalon nga një person te tjetri përmes kontaktit të zakonshëm. Rreth 80 për qind e të infektuarve nuk kanë simptoma, ndërsa pjesa më e madhe e të tjerëve shfaqin një formë të lehtë të sëmundjes, të ngjashme me gripin. Më pak se një për qind e të prekurve zhvillojnë komplikacione të rënda neurologjike.
Autoritetet kanë bërë të ditur se sezoni i transmetimit nuk ka përfunduar ende dhe se raste të reja mund të shfaqen edhe në rajone të tjera të vendit.
Lajme nga vendi
PACIENTËT ONKOLOGJIK PROTESTUAN PARA MINISTRISË SË SHËNDETËSISË
Pacientët e Klinikës së Onkologjisë sot zhvilluan protestë para Ministrisë së Shëndetësisë, duke kërkuar zgjidhje për mungesën e vazhdueshme të terapisë në Klinikën e Onkologjisë.
Nga Shoqatat që merren me problemet me të cilat përballen pacientët me kancer, u bë apel mediave, partive politike dhe qytetarëve që të ndalojnë përdorimin e pacientëve onkologjikë për përplasje të politikës ditore.
Ata theksuan se problemet me të cilat përballen pacientët nuk janë përgjegjësi e një qeverie apo e një ministri të vetëm, por një problem afatgjatë i gjithë shtetit.
ANA MARJANOVIQ – Shoqata “Hema-Onko”
“Nëse problemi nuk tejkalohet dhe për një muaj kemi sërish këtë problem, ngecje prej 5, një javë apo 10 ditë dhe nëse nuk tregohet saktësisht se tek cili furnizues është problemi, do të dalim para të gjithë institucioneve. Nuk ekzistojnë studime klinike ku thuhet se ne mund ta anulojmë terapinë për 10 ditë. Ky shtet për 5 vite të kaluara na mban në pasiguri, pa marrë parasysh se cili ka qenë Ministër dhe kush ka qenë në pushtet. Nuk kërkojmë privilegje por terapi në kohë dhe në vazhdimësi”
Lidhur me vonesën e disa terapive, Ministria e Shëndetësisë njoftoi se një pjesë e dërgesave tashmë është realizuar, për disa ilaçe janë arritur marrëveshje të reja, derisa për të tjerët kërkohen zgjidhje të përkohshme deri në normalizimin e plotë të furnizimit.
Përfaqësuesit e pacientëve onkologjikë paralajmëruan se, nëse nuk fillohet me zbatimin e një parandalimi më të mirë dhe programeve cilësore të depistimit (screening), buxheti për Onkologjinë do të duhet të rritet vazhdimisht, pasi po rriten si çmimet e barnave, ashtu edhe numri i pacientëve.
Një ditë më parë, nga Klinika njoftuan se për një pjesë të vogël të preparateve nga lista pozitive e Fondit për Sigurim Shëndetësor është evidentuar një vonesë afatshkurtër në furnizim, të cilën e lidhin me disa faktorë, si: rritja e konsumit, numri më i madh i pacientëve, periudha ndërmjet dy procedurave të prokurimit publik dhe mungesa e pjesshme e barnave te distributorët.
Lajme nga vendi
Për 17 ditë Artan Grubi del edhe nga arresti shtëpiak, nëse prokurori që e nxori nga Shutka nuk ngre akuzë brenda afatit ligjor
Muaji i gjashtë dhe i fundit për hetimin ndaj ish‑zëvendëskryeministrit Artan Grubi nga BDI përfundon më 22 gusht, kur ai do të lirohet edhe nga arresti shtëpiak, nëse prokurori nuk ngre akuzë kundër tij.
Prokurori i Prokurorisë Themelore Publike Shkup, i cili pas 14 muajsh arratisje të Grubit e mbajti vetëm gjysmë dite në paraburgim dhe menjëherë ia zbuti masën në arrest shtëpiak, ka afat ligjor prej 17 ditësh për ta përfunduar hetimin. Në të kundërtën, Grubi është i lirë.
“Nëse nuk ka akuzë, arresti shtëpiak i të dyshuarit për të cilin pyesni hiqet dhe Gjykata Themelore Penale Shkup, me detyrë zyrtare, cakton masë për sigurimin e pranisë. Më së shpeshti kjo është marrja e dokumentit të udhëtimit”, thonë për Sakamdakazam.mk nga Gjykata Penale.
Artan Grubi, para se të dorëzohej në pikën kufitare Bllacë më 23 shkurt 2026, ishte i arratisur në Kosovë, ku nuk nevojitet pasaportë — kufiri kalon me letërnjoftim.
Ai dyshohet për përvetësim prej 8,2 milionë euro në Lotarinë Shtetërore. Pas disa orësh të kaluara në paraburgim, deklaroi se nuk ishte ndier i sigurt në Shutkë, ndaj prokurori, operativë të Agjencisë për Siguri Kombëtare (ASK) dhe të Ministrisë së Punëve të Brendshme (MPB), si dhe gjyqtari i procedurës paraprake, menjëherë e nxorën nga burgu me propozim për masë arrest shtëpiak.
Më 24 nëntor 2025, atëherë prokurori i shtetit, Ljupço Kocevski, deklaroi se provat për Grubin janë mbledhur dhe se pritej vetëm ekstradimi i tij nga Kosova. Heshtja për këtë lëndë mbetet e paqartë. Edhe dje Prokuroria na u përgjigj se nuk ka asgjë të re për hetimin që mund t’i komunikohet opinionit.
Përveç Grubit, i dyshuar në këtë rast është edhe Prparim Bajrami, kryetar i Bordit Drejtues dhe drejtor i përgjithshëm i Lotarisë Shtetërore. Edhe ai është në arratisje.
Katër të tjerë janë të dyshuar në cilësinë e kryetarëve dhe anëtarëve të komisioneve për dy thirrje të veçanta publike, dhe për ta ekziston dyshimi se kanë keqpërdorur autorizimet dhe detyrat e veçanta duke zhvilluar thirrje publike për transferimin e të drejtës për organizimin e lojërave elektronike dhe online të fatit, megjithëse kanë ditur se një procedurë e tillë nuk duhej të zbatohej në rastet konkrete. përcjell Zhurnal.mk .

