Fitimet e papritura për paguesit e primeve në Zug po shkaktojnë zili, politikanët po kërkojnë që kantonet e pasura, si Zug, Cyrihu dhe Gjeneva, të mbështesin kantonet më të varfra edhe më shumë se më parë.

Kantoni i Zugut ka një problem luksi. Vetëm në vitin 2023 Zvicra qendrore gjeneroi një tepricë prej 461.3 milionë frangash – një rekord historik që madje kryeson rekordin e vitit të kaluar prej 332 milionë.

Të ardhurat e papritura i lejojnë kantonit t’i paguajë popullatës së tij privilegje të shumta: nën titullin “Vlera e shtuar për të gjithë”, “të ardhurat e tepërta tatimore” duhet t’i kthehen popullatës. Ndërsa kantonet e tjera dhe qeveria federale duhet të shtrëngojnë rripat e tyre, njerëzit e Zvicrës qendrore po japin miliona – pavarësisht barazimit fiskal kombëtar.

Për këtë arsye, Këshilltari Kombëtar i Gjelbër Felix Wettstein dëshiron të rregullojë Skemën Kombëtare të Barazimit Financiar (NFA). Në një mocion, banori i Lucernit kërkon që kantonet me burime të forta të marrin pjesë më shumë në skemën e barazimit financiar: “Zug dhe kantonet e tjera donatore duhet të solidarizohen më shumë me kantonet më të varfra!”

Wettstein vlerëson se kantonet e pasura me burime mund të lehtësojnë qeverinë federale deri në 800 milionë franga në vit me pagesa më të larta. Kantonet donatore Zug, Schwyz, Cyrih, Nidwalden, Obwalden, Basel-Stadt, Gjenevë dhe Appenzell Innerrhoden raportuan teprica të të ardhurave prej rreth 2.5 miliardë frangash vetëm në vitin 2023.

Advertisement

Aktualisht, kantonet donatore paguajnë minimumin në barazimin financiar. Wettstein kërkon që kontributet e kantoneve të pasura me burime të rriten nga dy të tretat aktuale të kontributeve federale në 80 për qind të tyre.

Nisma mbështetet jo vetëm nga politikanë të majtë, por edhe nga politikanë të qendrës, FDP dhe SVP. Midis tyre është Këshilltari Kombëtar i SVP, Thomas Stettler nga Jura. Edhe pse Stettler nuk është në përputhje me linjën e partisë, fermeri beson: “Këto teprica nga kantonet me burime të forta si Zugu janë të neveritshme. Nuk do të ishte gjë tjetër veçse e drejtë nëse kantonet si Jura, të cilat nuk janë shtëpia e korporatave të mëdha, gjithashtu mund të përfitojë më shumë nga ky sukses ekonomik në interes të kohezionit kombëtar”.

Këshilltari Kombëtar i PS-së së Lucernit, David Roth, gjithashtu pajtohet me thelbin e propozimit: “Kantonet me të ardhura të larta kohët e fundit kanë përfituar shumë më tepër nga rishikimet e ligjit tatimor. Prandaj, kompensimi për kantonet më të dobëta financiarisht duhet të rritet”.

Christoph Schaltegger nga Universiteti i Lucernit thekson se kantoni i Zug tashmë po jep një “kontribut të madh për solidaritetin”. Në parim, profesori i ekonomisë është kritik ndaj barazimit financiar: “Për mendimin tim, shumë po rishpërndahen më shumë se sa pak!” Problemi është se barazimi financiar krijon një sërë stimujsh të rremë.

Ideja është përballur me rezistencë nga kantonet donatore: “Ju lutemi mos e bëni”, shpjegon drejtori i financave të Zug, Heinz Tännler. “Ne nuk kemi ‘shumë’ para – nuk ka një gjë të tillë.”

Advertisement

Barazimi financiar është një sistem i balancuar në mënyrë të përpiktë, shpjegon banorja e Zug: “I gjithë sistemi është projektuar për qëndrueshmëri dhe është miratuar në mënyrë demokratike – në asnjë rrethanë nuk duhet të ndërhyhet në mënyrë arbitrare nga një ditë në tjetrën”, thotë Tännler.

Drejtori i financave të Solothurn, Peter Hodel, pajtohet: “Sistemi kalon në ritmet e tij çdo gjashtë vjet”, thotë liberali. Sistemi funksionon “në parim” për të kënaqur kantonin financiarisht të dobët të Solothurnit. Sipas një deklarate të Konferencës së Qeverive Kantonale (KdK), shumica e kantoneve ndajnë këtë pikëpamje.

Megjithatë, një pakicë e qeverive kantonale janë të mendimit se qëllimi i zvogëlimit të dallimeve nuk po arrihet plotësisht dhe se hendeku midis kantoneve më të fortë dhe më të dobët po rritet, siç shpjegon më tej./20minuten