Lajme nga vendi
Rreziqet klimatike, aktivistët në Maqedoninë e Veriut kërkojnë masa urgjente
Qeveria dhe institucionet lokale në Maqedoninë e Veriut nuk u kushtojnë vëmendje të duhur çështjeve të ndryshimeve klimatike, mbrojtjes së mjedisit, si dhe ekosistemeve natyrore, thonë aktivistët që merren me mbrojtjen e mjedisit në këtë vend.
Këto reagime pasojnë Raportin e ri të Bankës Botërore për Maqedoninë e Veriut, të titulluar “Raporti i klimës dhe zhvillimit të vendit”, i cili paralajmëron për rreziqet që vendi mund të përballet si pasojë e këtyre fenomeneve.
“Gëzohem shumë që së fundmi po dëshmohet ajo që për vite me radhë paralajmërohej nga organizatat joqeveritare dhe vullnetarët për rrezikun që na kërcënon dhe, fatkeqësisht, është populli ai që i vuan të gjitha pasojat nga puna joserioze për vite me radhë”, thotë për Radion Evropa e Lirë ambientalistja Elmedina Abdulahi.
Ajo nënvizon se masat urgjente janë të domosdoshme, pasi “rreziku është shumë i madh dhe vendi e ka përjetuar këtë disa herë”.
“Nuk ka nevojë të shkruhen në raporte. Ne kemi pasur vërshime në Maqedoninë e Veriut që kanë marrë edhe jetë, dhe kjo tregon seriozitetin e problemit që ne e kemi, edhe pse është fillimi tani. Pritet të jetë shumë më i madh”, thotë Abdulahi.
Në Raportin e Bankës Botërore thuhet se Maqedonia e Veriut është një nga vendet më të ndjeshme ndaj katastrofave natyrore në Ballkanin Perëndimor, duke i veçuar përmbytjet dhe zjarret.
“Vendi ka një histori të gjatë përmbytjesh shkatërruese dhe e ardhmja do të sjellë më shumë ngjarje ekstreme të motit të paparashikueshëm, me intensitet të lartë, (për shembull në formën e shirave të rrëmbyeshëm dhe valëve të të nxehtit)”, thuhet në Raport.
Në këtë drejtim, Abdulahi thotë se duhet të respektohen ligjet në fuqi dhe të zbatohen masat për mbrojtjen e mjedisit:
“Ligjet i kemi shumë të mira, mirëpo ato ligje nuk zbatohen në terren”.
“Në vija të trasha, po theksoj se është shumë me rëndësi të bëhet mbrojtja e biodiversitetit, habitatit dhe e të gjitha specieve të cilat janë në zhdukje, të ndalohet prerja e pakontrolluar e druve që shton rrezikun. Duhet të bëhet mbrojtje e burimeve të ujit, jo vetëm në sasi, por edhe në cilësi. Të ketë kujdes për rregullimin e aktiviteteve të industrisë dhe atyre bujqësore, për të minimizuar ndikimin e tyre negativ në natyrë”.
“Dhe, më e rëndësishmja, nevojitet ngritja e vetëdijes dhe edukimi i shoqërisë dhe i të gjitha institucioneve dhe ndotësve kolektiv apo industrive, që të jenë sa më të vetëdijshëm për dëmin që e shkaktojnë”, thotë ambientalistja Elmedina Abdulahi.
Raporti, gjithashtu, paralajmëron se ndryshimet klimatike përkeqësojnë qasjen në ujë të pastër dhe rrisin rrezikun për sëmundje të transmetuara përmes ujit. Kurse, dëmet ekonomike janë më të ndjeshme në “sektorin e bujqësisë, ku fermerët familjarë janë më të prekurit për shkak të mungesës së sigurimeve bujqësore, sistemeve të ujitjes dhe mbrojtjes nga breshëri”.
Në skenarin më pesimist, sipas Raportit, vendi mund të përballet me humbje deri në 4% të Produktit të Brendshëm Bruto (PBB) deri në vitin 2050, nëse nuk investon në përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike.
Radio Evropa e Lirë e ka pyetur Ministrinë e Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor në Maqedoninë e Veriut, për të kuptuar se cilat janë masat konkrete që kjo ministri planifikon të ndërmarrë për të përballuar rreziqet klimatike në vend, por deri në publikimin e këtij artikulli, nuk kanë dhënë përgjigje.
Ndërkohë, në Maqedoninë e Veriut, komunat më të rrezikuara nga zjarret dhe përmbytjet janë: komuna e Koçanit, Kavadarit, Kratovës, Negotinës dhe Velesit. Sipas rajoneve, ekspozim më i lartë ndaj ngjarjeve ekstreme të motit është regjistruar në rajonin e Vardarit, pastaj në rajonin lindor dhe atë verilindor.
Nga viti 2019, në Maqedoninë e Veriut janë djegur më shumë se 600 mijë metër kub dru. Sipas të dhënave të Qendrës për Menaxhimin e Krizave, dëmet e shkaktuara nga zjarret në pesë vjetët e fundit llogariten në 55 milionë euro.
Të dhënat zyrtare nga monitorimi shtetëror tregojnë se gjatë stinës së dimrit, qytetet si Shkupi, Manastiri dhe Tetova kanë përqendrime të larta të grimcave PM2.5 dhe PM10.
Në sektorin e energjisë, Maqedonia e Veriut mund të arrijë qëllimet e saj për uljen e emetimeve deri në vitin 2030, duke mbyllur termocentralet me qymyr dhe duke zgjeruar ndjeshëm kapacitetet e energjisë diellore dhe të erës, konstaton Raporti i Bankës Botërore.
Në katër vjetët e fundit, sipas të dhënave të prezantuara nga Gjykata Supreme, në vend janë shqiptuar 242 vendime të formës së prerë, me të cilat janë dënuar 280 persona. Dënimet kanë të bëjnë me gjoba, burgim ose sanksione alternative. Shumica e veprave penale janë kryer me qëllim, kurse disa nga pakujdesia.
Ndryshimet klimatike në Maqedoninë e Veriut i komentoi edhe presidentja e Komisionit Evropian (KE), Ursula von der Leyen. Gjatë një vizite në Shkup të enjten, ajo tha se Bashkimi Evropian (BE) ka aktivizuar dy herë “mekanizmat e mbrojtjes civile”, si dhe ka mobilizuar gjashtë avionë dhe tre helikopterë, të ofruara nga shtetet anëtare, për të ndihmuar vendin gjatë zjarreve të verës.
Shefja e KE-së, gjithashtu potencoi se Plani i Përbashkët i investimeve të BE-së për Ballkanin Perëndimor ka mobilizuar 1.7 miliard euro investime, të cilat përqendrohen në tranzicionin drejt energjisë së pastër.
“Siç e dini, ne në Bashkimin Evropian jemi zotuar të bëhemi neutral ndaj klimës deri në vitin 2050. Prandaj është shumë e rëndësishme që partnerët tanë të Ballkanit Perëndimor të na bashkohen në këtë rrugëtim”, tha Von der Leyen të enjten në një konferencë shtypi së bashku me kryeministrin e Maqedonisë së Veriut, Hristian Mickoski./Radio Evropa e Lirë/
Ambasadori i BE-së Michalis Rokas sot qëndroi në Komunën e Bogovinës, ku u njoftua nga afër me këshilltarët, kryetarin e këshillit dhe kryetarin e Komunës së Bogovinës, Feti Abazin. Ambasadori Rokas tha se është mëse i lumtur të gjendet në Komunën e Bogovinës dhe se kanë biseduar shumë tema me kryetarin e ri të Komunës të cilit i ka uruar edhe marrjen e postit si i pari i komunës. Rokas tha se ka paraparë edhe takime të shumëta me grupe të ndryshme të banorëve të Bogovinës me të cilët do të diskutojë edhe rëndësinë e integrimit të Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Evropian, por edhe të shohë nga afër investimet që janë bërë me fondet e BE-së.
Deklarat – Michalis Rokas – Ambasador i BE-së në Maqedoni të Veriut
“Është shumë me rëndësi, që të takohemi dhe të angazhohemi me qytetarët. Sot gjatë ditës do të takohemi me qytetarët. Do të kem një debat me popullatën lokale këtu me vendasit. Për të pasur një takim shumë të hapur me integrimin e vendit në BE, për shkak se duam të potencojmë disa mesazhe shumë të rëndësishme, faktikisht kontributi që BE-ja e jep për vendin. Pastaj gjithashtu agjenda reformuese dhe reformat që burojnë nga kjo agjendë. Gjithashtu dëshira jonë si Bashkim Europian me qëllim që ta përshpejtojmë proçesin anëtarësimit të vendeve në BE dhe gjithashtu të sigurojmë se reformat e duhura do të implementohen së shpejti nga Maqedeonia e Veriut që sa më shpejtë e njëjta të bëhet pjesë e familjes tonë të madhe evropiane”.
Kryetari i Komunës së Bogovinës, Feti Abazi tha se ndihet i privilegjuar të jetë nikoqir i Ambasadorit të BE-së Michail Rokas, duke thënë se gjatë takimit nuk kanë munguar as bisedat për problmet dhe projektet konkrete të komunës me të cilën ai udhëheq.
Deklarat – Feti Abazi – Kryetar i Komunës së Bogovinës
Ambasadori i BE-së Michalis Rokas sot qëndroi gjatë gjithë ditës në Komunë të Bogovinës ku përveç takimeve zyrtare në hapësirat e Komunës ka zhvilluar edhe takime të tjera me grupe të ndryshme të qytetarëve.
Qytetarët e Maqedonisë së Veriut, menzi presin që vendi të anëtarësohet në familjen e madhe të Bashkimit Europian, duke shpresuar në rritje të standartit të jetësës, ekonomisë, sigurisë dhe drejtësisë.
Por krejt çka po marrin prap janë deklarata retorike për pëfitim të poenëve politik ditor! Qeveria e re erdhi me premtimin se do të plotësohet kushti i Komisionit Evropian, pra që ndryshimet kushtetuese do të ndodhin dhe se vendi do të hapëroj drejt BE-së por deri më tani nuk është lëvizur fare në këtë aspekt.
Qeveria e Maqedonisë së Veriut thotë se është pajtuar që ndryshimet kushtetuese të ndodhin, por kërkon garanca që nuk do të ketë kushtëzime tjera. Bullgaria siç duket nuk e ka me nxitim dhe nuk po e flet atë që Hristjan Mickoski dëshiron ta ndëgjojë! E kjo ka shkaktuar ngecje në integrimin e Maqedonisë!
Në pyetjen e Televizionit Koha, se çfarë tjetër mund të bëj Brukseli që të bind udhëheqësit e Maqedonisë së Veriut që të lëvizin përpara drejtë integrimit, Ambasadori i BE-së në RMV, Michail Rokas tha se të gjithë liderët e BE-së që kanë qenë këtu, kanë bërë apele, i kanë sguruar dhe u kanë ofruar mbështetje politikanëve të Maqedonisë për ndryshimet kushtetuese dhe plotësimin e kushteve të tjera. Ai shtoi se pozicioni i BE-së është i qartë, se duhet me patjetër të implementohen kërkesat e tyre, që janë ndryshimet kushtetuese, pa të cilat vendi nuk mund të ec përara.
“Liderët europian të cilët së fundmi e kanë vizituar vendin, ata kanë pasur një mesazh të përbashkët, dera është e hapur dhe Maqedonia e Veriut e ka vendin në familjen europiane. Pra ne jemi gati dhe u kemi ofruar mbështetje në çfarëdo ngritje të besimit, nevojat që të pasojnë, dhe çfarëdo do mase ose ideje që do të vijoj me qëllim që të hapim negociatat. Pozicioni i BE-së është shumë i qartë, daton që nga viti 2022, dhe angazhimin që shteti e ka marr duhet patjetër që të implementohet”
Nga ana tjetër, në mungesë të hapava konkret të krerëve të shtetit për sa i përket integrimit në BE, qytetarët po ndërmarrin masa vetë! Qindra qytetarë presin çdo ditë para ambasadave të vendeve europiane, duke shpresuar për jetë më të mirë jashtë Maqedonisë së Veriut. Vetëm në rajonin e Tetovës, pas përfundimit të gjysmëvjetorit të parë, 120 nxënës kërkuan fletshpërngulje nga shkollat fillore, për të bërë bashkimin familjar me prindërit e tyre që tashmë jetonin në mërgim. Ndërkaq, secilin vit kemi shumë e më shumë persona që migrojnë dhe shifrat janë frikshëm në rritje. Se a po bëhet qëllimisht ky ngërç i integrimit që të shtyejn qytetarët e sidmos shqiptarët drejt migrimit, mbetet që ta komentin ju shikues të nderuar!
Kryetari i LSM-së, Slobodan Trendafilov, ka drejtuar akuza të ashpra se po ndiqet. Jo vetëm ai personalisht por edhe fëmijtë e tij.
Sipas tij, Deputetja e VMRO-DPMNE-së, Dafina Stojanoska, ka publikuar në mënyrë të jashtëligjshme një video-xhirim ku shihen fëmijtë e tij të mitur.
Videoja shtë publikuar gjatë bllokimit të Kuvendit nga ana e LSM-së ku kërkohej rritja e pagave. Në videon që e ka shpërndarë Stojanoska shihet se si Trendafilovi dhe fëmijtë e tij, hyjnë në automjet.
Kreu I LSM-së ka kërkuar nga MPB-ja që të konstatojë se kush e ka bërë xhirimin dhe t`i merret imuniteti deputetes Stojanoska.
SLOBODAN TRENDAFILOV – LSM
“Pyes Ministrin e Brendshëm? A e ndjekin shërbimet Kryetarin e LSM-së dhe nëse ia xhirojnë fëmijët. A janë individë dhe nëse po menjëherë të arrestohen. I bëj thirrje Prokurorit Publik të dëshmojë se drejtësia është e njëjtë për të gjithë. Në një shtet normal deputetja do të ishte në burg”
Derisa për të enjten LSM-ja vazhdon protestat me bllokimin e Odës Ekonomike, VMRO-DPMNE-ja ka reaguar se protestat e LSM-së kanë dështuar duke I quajtur protesta me prapavijë politike.
Përmes një komunikate thonë se Trendafilovi rrejshëm paraqitet si viktimë duke rikujtuar se vetë ka pranuar se ka pagë prej 57.000 denarëve dhe automjet zyrtar.
ROKAS NË BOGOVINË, TAKON KËSHILLTARËT DHE KRYETARIN E KOMUNËS
SHUMË FJALË, PAK VEPRA – MAQEDONIA SA AFËR AQ LARG BE-së
TRENDAFILOV: PO NDIQEM – KEQPËRDOREN FËMIJTË!
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
