Lajme nga vendi
Dita Botërore e Shëndetit, shoqatat në RMV me kërkesa konkrete për investime në kujdesin shëndetësor
Me rastin e Ditës Botërore të Shëndetit, këtë vit nën moton “Fillime të shëndetshme, e ardhme shpresëdhënëse”, HERA – Shoqata për Edukim dhe Kërkim Shëndetësor, së bashku me Shoqatën për Emancipim, Solidaritet dhe Barazi të Grave – ESE, Iniciativa për të Drejtat e Grave nga Shuto Orizari dhe Shoqata për Mbështetjen e Personave që jetojnë me HIV – “Bashkë më të fortë”, tregojnë rëndësinë e investimit të shtetit në parandalimin shëndetësor dhe kujdesin shëndetësor cilësor dhe të përballueshëm si bazë për një jetë dinjitoze. Megjithatë, për shkak të mangësive sistemike, një pjesë e madhe e grave, vajzave dhe komuniteteve të cenueshme mbeten pa kujdes shëndetësor në kohë dhe adekuat, prandaj edhe u kanë bërë disa kërkesa autoriteteve shëndetësore, transmeton Portalb.mk.
“Vendi ynë nuk duhet të lejojë që brezat të rriten pa kujdesin bazë shëndetësor. Investimi në parandalim – në ekzaminimet gjinekologjike dhe pediatrike, edukimin dhe vaksinimin – është hapi më ekonomik dhe më human që mund të ndërmarrë një sistem shëndetësor. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, çdo dollar i investuar në parandalim kursen deri në katër dollarë në trajtim. Ajo jo vetëm që shpëton jetë, por ndërton një shoqëri më elastike dhe efikase. Maqedonia më në fund duhet ta njohë parandalimin si prioritet dhe jo si shpenzim. Dita Botërore e Shëndetit është një kujtesë, por aksioni duhet të zgjasë gjatë gjithë vitit – me përkushtim, buxhet dhe vullnet politik”, thuhet në kumtesën e shoqatave.
Megjithatë, pavarësisht synimit për të përmirësuar shërbimet shëndetësore, realiteti tregon mangësi serioze:
• Buxheti për parandalimin e HIV-it është reduktuar për rreth 70% nga viti 2021 deri në vitin 2025 – nga 49 milionë në 12 milionë denarë, megjithëse vendi mbetet prapa synimeve të ndërmarra globale për t’i dhënë fund epidemisë së HIV-it deri në vitin 2030;
• Nga viti 2019 e në vazhdim, shteti ndan mesatarisht vetëm 10% të buxhetit të Ministrisë së Shëndetësisë për programet parandaluese;
• Në vitin 2023, 13% e grave të moshës 21–59 vjeç u përfshinë në skriningun për kancerin e qafës së mitrës. Edhe pse ky numër paraqet një rritje në krahasim me vitet e mëparshme, është ende larg arritjes së mbulimit të kërkuar prej 70% për një periudhë trevjeçare;
• Një minimum prej 3.5% e grave të moshës 40-69 vjeç u mbuluan nga kontrolli i kancerit të gjirit në vitin 2023;
• Në vend ka vetëm rreth 160 mjekë gjinekologë amë, ndërsa në 40 komuna nuk ka asnjë gjinekolog dhe për këtë arsye një numër i madh i vajzave dhe grave, veçanërisht ato që jetojnë në zonat rurale, nuk kanë qasje në kujdesin bazë gjinekologjik;
• Norma e shtatzënisë adoleshente në vitin 2023 është 13.4 për 1000 vajza 15-19 vjeç dhe vendi ynë ka një nga normat më të ulëta të përdorimit të kontracepsionit modern në Evropë, që është vetëm 14%;
• Vetëm 110 pediatër punojnë në nivelin fillor dhe shkalla e vaksinimit vazhdon të bjerë. Në të njëjtën kohë, mbulimi me vaksinën HPV, e cila është jashtëzakonisht e rëndësishme për shëndetin e vajzave dhe grave, është vetëm 56%;
• Rreth 46% e grave shtatzëna në zonat rurale nuk kanë bërë kontroll në tremujorin e parë të shtatzënisë;
• 53% e grave rome kanë bërë më pak se tetë kontrolle gjatë shtatzënisë, megjithëse sipas protokolleve kombëtare çdo grua duhet të bëjë të paktën tetë ekzaminime shëndetësore gjatë shtatzënisë;
• Gjithashtu, Ministria e Shëndetësisë anuloi aktivitetet edukative për promovimin e vaksinimit dhe mbështetjen e shërbimit të patronazhit në kuadër të Programit për kujdes aktiv shëndetësor të nënave dhe fëmijëve – hapa që kërcënojnë drejtpërdrejt shëndetin e nënave dhe fëmijëve.
Prandaj, me rastin e Ditës Botërore të Shëndetësisë, HERA, Bashkë më të fortë, ESE dhe Nisma për të Drejtat e Grave nga Shuto Orizara dërgojnë kërkesat e tyre të qarta drejtuar institucioneve:
1. Të sigurojë kujdesin gjinekologjik dhe pediatrik të disponueshëm në të gjithë territorin;
2. Të forcohet shërbimi patronazhor dhe ekipet për kujdesin shëndetësor parashkollor dhe shkollor;
3. Rivendosja dhe përmirësimi i edukimit shëndetësor, mbështetjes së ushqyerjes me gji dhe fushatave të vaksinimit;
4. Të rritet buxheti për programet parandaluese, veçanërisht për nënat, fëmijët dhe programet e skriningut për parandalimin e HIV-it dhe shëndetin seksual e riprodhues;
5. Të sigurohet që politikat shëndetësore të krijohen mbi bazën e mjekësisë së bazuar në fakte dhe të ofrojnë një proces të gjerë konsultimi që do të përfshijë publikun profesional, organizatat e shoqërisë civile dhe komunitetet e prekura në mënyrë që t’u përgjigjen nevojave të qytetarëve.
Të dhënat janë marrë nga analiza e përbashkët Avancimi i kujdesit shëndetësor parandalues për grupet vulnerabël, e cila përfshin gjetjet dhe rekomandimet nga monitorimi i katër programeve parandaluese shëndetësore të Ministrisë së Shëndetësisë, të realizuar nga katër shoqatat, në kuadër të projektit “Avansimi i të drejtave shëndetësore të grave, vajzave dhe grupeve vulnerabël” i cili mbështetet financiarisht nga qeveria zvicerane, përmes programit Civika Mobilitas.
Me 27 vota pro, Këshilli Komunal ka miratuar buxhetin e Komunës së Tetovës për vitin 2026. Propozim-buxheti kap vlerën mbi 44 milionë euro, nga të cilat rreth 17 milionë euro janë të dedikuara për projekte kapitale. Kryetari i Komunës së Tetovës, Bilall Kasami, theksoi se buxheti për vitin 2026 është më i madh krahasuar me vitin paraprak dhe se bëhet fjalë për një buxhet zhvillimor.
“Për herë të parë, rreth 40 për qind e buxhetit është e dedikuar për investime kapitale. Në buxhetet e mëparshme, 70 deri në 80 për qind shkonin për paga dhe shpenzime operative. Ky buxhet parasheh ndërtimin e shkollave të reja, pishina, rrugë, kanalizim, ujë të pijshëm dhe projekte të tjera në interes të drejtpërdrejtë të qytetarëve”, deklaroi Kasami.
Ai sqaroi se janë paraparë mbi 200 mijë euro për projektimin dhe depërtimin e një rruge të re në fshatin Shipkovicë, e cila do të jetë pjesë e lidhjes rrugore Tetovë-Prizren.
“Në Shipkovicë do të ndërtohet një qarkore, në mënyrë që rruga të mos kalojë përmes fshatit, pasi rruga ekzistuese nuk i plotëson kushtet. Janë ndarë mbi 200 mijë euro për projektimin dhe depërtimin e kësaj qarkoreje. Segmenti nga Tetova deri në Shipkovicë i plotëson kushtet, ndërsa pjesa nga Shipkovica drejt fshatrave të tjera do të zgjerohet”, shtoi Kasami.
Këshilltari nga Lista Më Mirë për Tetovën, Agron Arifi, kritikoi disa zëra të buxhetit, duke theksuar se në të janë përfshirë mjete për rrugë që, sipas tij, janë realizuar gjatë fushatës zgjedhore.
“Bëhet fjalë për projekte që janë realizuar gjatë vitit 2025 dhe që do të paguhen nga buxheti i vitit 2026. Gjithashtu, kemi punësime me kontrata në Komunën e Tetovës, me një vlerë rreth 570 mijë euro. Propozova një amendament për rregullimin e fushës sportive në Gjimnazin ‘Kiril Pejçinoviç’, por nuk u pranua me arsyetimin se aty do të ketë investim privat”, tha Arifi.
Gjatë seancës, këshilltarët e Aleanca Kombëtare për Integrim akuzuan se edhe për vitin 2026 është paraparë një buxhet i konsiderueshëm për punësime, të cilat i cilësuan si punësime të militantëve partiakë. Këto akuza u hodhën poshtë nga kryetari Kasami, i cili deklaroi se në Komunën e Tetovës askush nuk merr pagë pa kryer punë. Po ashtu, këshilltarët e AKI-së kërkuan që të ndahen mjete edhe për rrugën në fshatin Gajre, duke theksuar se ajo është lënë në harresë dhe ndodhet në gjendje të rënduar infrastrukturore./TV KOHA/
Deputeti i VLEN-it, Adnan Azizi, ka reaguar me një mesazh publik lidhur me përurimin e bulevardit të ri në Tetovë, duke vlerësuar lart punën e kryetarit të Komunës, Bilall Kasami.
Në reagimin e tij, Azizi thekson se puna, ndryshimi dhe transformimi i Tetovës janë të lidhura drejtpërdrejt me emrin e Bilall Kasamit, të cilin e cilëson si “kryetarin më të suksesshëm të të gjitha kohërave”.
“Urime bulevardi i ri të gjithë qytetarëve”, ka shkruar deputeti Azizi, duke nënvizuar se projektet infrastrukturore janë dëshmi konkrete e angazhimit për zhvillimin e qytetit dhe përmirësimin e jetës së përditshme të banorëve të Tetovës.
Sipas tij, investimet e realizuara në infrastrukturë po e shndërrojnë Tetovën në një qytet më funksional, modern dhe të denjë për qytetarët e saj, ndërsa përurimi i bulevardit të ri paraqet një hap të rëndësishëm në këtë drejtim.
Lajme nga vendi
Nënshkruhet Marrëveshja për hua me BERZH-in me vlerë 20.9 milionë euro – do të furnizohen lokomotiva elektrike për HRMV Transport
Një marrëveshje për hua midis HM Transport dhe Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) në vlerë prej 20.9 milionë euro është nënshkruar sot në Qeveri. Me huanë do të do të furnizohen lokomotiva elektrike me pjesë rezervë, ndërsa qëllimi është transport më i madh i mallrave dhe gjenerimi i të ardhurave për ndërmarrjen.
Siç u tha para nënshkrimit, projekti është një hap i rëndësishëm drejt modernizimit të HM Transport, si dhe drejt përmirësimit të sigurisë dhe efikasitetit të transportit hekurudhor të mallrave.
Kushtet nën të cilat u siguruan mjetet – një periudhë afatgjatë e shlyerjes, një periudhë e favorshme grejs dhe një normë interesi konkurruese, janë në përputhje të plotë me strategjinë për menaxhim të përgjegjshëm të borxhit publik dhe sigurimin e financave publike të qëndrueshme.
“Sot po flasim për diçka që është lënë pas dore me dekada, por që është me rëndësi thelbësore për ekonominë, eksportin dhe të ardhmen evropiane të Maqedonisë, dhe kjo është hekurudha. Gjendja që trashëguam ishte katastrofike. Deri vonë, HM Transport nuk kishte asnjë lokomotivë plotësisht funksionale”, nënvizoi kryeministri Hristijan Mickoski, sipas të cilit kjo është një ripërtëritje sistematike e sektorit hekurudhor.
Mickoski informoi edhe se Marrëveshjes për hua i parapriu një analizë e nevojave, funksionalitetit dhe operueshmërisë së HM Transport.
Sipas zëvendëskryeministrit dhe ministrit të Transportit Aleksandar Nikolloski dhe ministres së Financave Gordana Dimitrieska-Kochoska, nënshkrimi i Marrëveshjes është një hap kyç për transformimin e plotë të HRMV Transport në një ndërmarrje moderne që do t’u përgjigjet nevojave të klientëve të saj.
“Lokomotivat e reja do ta ndryshojnë plotësisht pamjen dhe, së bashku me ato ekzistuese, do të jenë në gjendje t’i shërbejnë plotësisht transportit”, tha Nikolloski.
Ministrja Dimitrieska-Koçoska theksoi se Marrëveshja për hua është rezultat i negociatave intensive dhe konstruktive dhe është një konfirmim i besimit që institucionet financiare ndërkombëtare kanë në politikat tona dhe në drejtimin në të cilin po lëviz vendi.
“Me ngjarjen e sotme dhe nënshkrimin e Marrëveshjes për borxh për financimin e projektit “Rinovimi i flotës së mjeteve” drejtpërdrejtë investojmë në rritjen e kapaciteteve dhe efikasitetit të Hekurudhave të Republikës së Maqedonisë – Transport SHA Shkup, përmes furnizimit të lokomotivave të reja të cilat do të mundësojnë vëllim dhe siguri më të madhe në transportin hekurudhor transportues. Kjo do të thotë lidhshmëri më e mirë, konkurrencë më e madhe e ekonomisë vendore dhe mundësi të reja për gjenerimin e të ardhurave. Veçanërisht është e rëndësishme që projekti përfshin edhe vendosjen e sistemit bashkëkohor ERP, me të cilin krijohet bazë për menaxhim më të mirë me burimet, efikasitet të rritur operativ dhe nivel më të lartë të menaxhimit korporativ në sektorin hekurudhor”, theksoi ministrja.
Ky është një shembull, shtoi, i një qasjeje të integruar – jo vetëm investime në infrastrukturë, por edhe forcim institucional dhe menaxhues.
Në nënshkrim, përveç përfaqësuesve të BERZH-it, morën pjesë përfaqësues të Ministrisë së Transportit dhe menaxhmentit të HRMV Transport.
Miratohet buxheti i Tetovës, mbi 17 milionë euro për projekte kapitale
Adnan Azizi: Puna, ndryshimi dhe transformimi i Tetovës kanë emër – Bilall Kasami
Zjarr në Prizren, humb jetën një fëmijë njëvjeçar
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
