Connect with us

Lajme nga vendi

Karnavalet e Bozovcës, tradita e neglizhuar

Published

on

Pa ose me mbështetje të vogël nga shteti, Ministria e Kulturës, ose në rastin më të keq me premtime për fonde që nuk u ndanë asnjëherë nga Komuna e Tetovës, organizatorët janë të bindur që do ta vazhdojnë, qoftë edhe me manifestimin tradicional brenda fshatit. Së bashku me Ditën e Verës, Karnavalet ilire të Bozovcës janë vetëm një pjesë e vogël e thesarit popullor të festimeve pagane që duhet të valorizohet, pasi rrezikojnë zhdukjen

Evis HALILI

Shkup, 28 janar – Karnavalet e Bozovcës këtë vit shënojnë 15 vjetorin e rikthimit. Pa ose me mbështetje të vogël nga shteti, Ministria e Kulturës, ose në rastin më të keq me premtime për fonde që nuk u ndanë asnjëherë nga Komuna e Tetovës, organizatorët janë të bindur që do ta vazhdojnë, qoftë edhe me manifestimin tradicional brenda fshatit. Në pritje të rezultateve të Konkurseve vjetore në Kulturë, nga Këshilli organizativ i apelojnë institucioneve që të tregohen më të vëmendshëm sa i takon ngjarjeve të tilla që ruajnë në një formë unike traditat dhe kulturën shqiptare. Ruajtja e trashëgimisë kulturore, traditave të festimit të stinës dhe nisjes së një jete të re janë arsyet që çdo vit organizatorët insistojnë dhe arrijnë të organizojnë manifestimin, qoftë edhe me pjesëmarrje modeste dhe në disa raste edhe pa mbështetje financiare nga institucionet.

“Jemi mësuar që t’na japin pak mjete financiare, ose aspak, një vit po një vit jo. Vjet morëm 130 mijë denarë, qesharake… këtë vit ndoshta edhe nuk na financojnë. Sa i takon komunës së Tetovës, as që kemi aplikuar, ata na kanë 5.500 euro borxh, ose para që na i dedikuan për manifestimin që nga viti 2016 dhe akoma nuk i kemi marrë. Vjet ishim në Prishtinë e Suharekë ku manifestimi u realizua falë mbështetjes së institucioneve kosovare të kulturës”, thotë Neshat Mehmedi, një prej organizatorëve. Karnavalet ilire të Bozovcës do të zhvillohen në 11 dhe 12 mars. Manifestimi qendror zhvillohet në fshat, ndërsa të nesërmen Karnavalet ilire zbresin në Tetovë, në një defile në rrugët kryesore të qytetit… Organizatorët i përmbahen një programi të thjeshtë i bazuar në gojëdhëna të mbledhura nga më të moshuarit e materialet etnografike për mënyrën sesi kjo zonë shënonte ndërrimin e stinëve, kalimin nga dimri në pranverë. Ritualet e nusërimit, të ashtuquajtura “të teleisjes”, tipike për këtë zonë, prezantimi i veshjeve tradicionale do të jenë disa prej pikave kryesore të programit, krahas lojërave, shtrimit të gostive me ushqimet vendase në tre shtëpi të improvizuara enkas për të pritur të ftuarit dhe gostitjen e tyre.

“Vitin e kaluar organizuan edhe një konferencë lidhur me teleisjen, që nëse do të kemi mundësi financiare do ta botojmë si një përmbledhje. Por kjo formë e pritjes për fonde ­çdo vit nuk është e arsyeshme. Institucionet e kulturës duhet të njohin këtë manifestim me një status të posaçëm, ashtu si e meriton”, thonë në Këshillin organizativ. Karnavalet ilire të Malësisë së Sharrit konsiderohen si më të vjetrat në Ballkan dhe vazhdojnë të ngacmojnë kërshërinë e studiuesve. Të ngjashme me Karnavalet e Bozovcës konsiderohen ato të Pojanit (Korçë – Shqipëri), ku dy zonat dallojnë vetëm sa i takon ndryshimeve në veshjet tradicionale. Së bashku me Ditën e Verës, Karnavalet ilire të Bozovcës janë vetëm një pjesë e vogël e thesarit popullor të festimeve pagane që duhet të valorizohet, pasi rrezikojnë zhdukjen. (koha.mk)

Advertisement
Advertisement

Lajme nga vendi

Në shtator, tetë burra në Maqedoni u diagnostikuan me HIV, vetëm këtë vit janë regjistruar 49 raste të reja

Published

on

Në shtator të këtij viti, në Maqedoninë e Veriut u regjistruan tetë raste të reja me HIV/AIDS, të gjitha te persona të gjinisë mashkullore, tregojnë të dhënat nga buletini më i ri mujor i Institutit të Shëndetit Publik (ISHP). Katër nga personat e diagnostikuar rishtazi janë të moshës 30 deri në 39 vjeç, ndërsa nga një rast është regjistruar në grupmoshat 15–19 vjeç, 20–29 vjeç, 40–49 vjeç dhe 50–59 vjeç, transmeton Portalb.mk.

Në shtator u raportuan edhe dy raste të vdekjes te persona me HIV, të cilët ishin regjistruar më parë me këtë infeksion, përkatësisht në vitin 2015 dhe 2018. Të dy personat që vdiqën ishin të moshës 40 deri në 49 vjeç. Sipas të dhënave të ISHP-së, nga fillimi i vitit 2026 deri më 30 shtator, në vend janë regjistruar gjithsej 49 raste me HIV/AIDS.

Që nga fillimi i regjistrimit të rasteve, në vitin 1987, e deri në shtator të vitit 2026, në vend janë regjistruar gjithsej 778 persona me HIV/AIDS. Prej tyre, 520 persona jetojnë me HIV/AIDS, 144 kanë vdekur, ndërsa 114 figurojnë si të humbur për ndjekje, përkatësisht si persona që janë shpërngulur jashtë vendit.

Në buletinin për sëmundjet akute infektive thuhet se gjatë shtatorit në Maqedoninë e Veriut katër persona kanë vdekur nga ethet e Nilit Perëndimor, ndërsa gjithsej 1.042 persona janë prekur nga sëmundje akute infektive. Numri i të prekurve është 22 përqind më i lartë krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, kur ishin regjistruar 854 raste.

“Të katër personat që kanë vdekur ishin të moshës 65 deri në 70 vjeç dhe te ta ishte diagnostikuar forma neuroinvazive e etheve të Nilit Perëndimor. Ata ishin të hospitalizuar në Klinikën Universitare për Sëmundje Infektive dhe Gjendje Febrile në Shkup, ndërsa te të gjithë ishin regjistruar edhe sëmundje shoqëruese”, thuhet në buletin.

Advertisement

Epidemia e etheve të Nilit Perëndimor është ende në vazhdim.

Pjesa më e madhe e sëmundjeve infektive të regjistruara në shtator ishin infeksione të zorrëve. Nga gjithsej 1.042 rastet e raportuara, 694 ishin raste me enterokolit, që përbëjnë 66,6 përqind të të gjitha sëmundjeve akute infektive të regjistruara.

Krahasuar me shtatorin e vitit të kaluar, kur ishin raportuar 465 raste me enterokolit, këtë vit është shënuar rritje prej 49,2 përqind. Nga fillimi i këtij viti deri në fund të shtatorit janë regjistruar 4.313 raste, që është 43,1 përqind më shumë sesa në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Në vendin e dytë për nga shpeshtësia janë lija e dhenve, me 123 persona të prekur, të ndjekura nga salmoneloza me 56 raste, zgjebja me 47 raste dhe infeksionet bakteriale e intoksikimet e shkaktuara nga ushqimi me 30 raste.

Në shtator u regjistruan edhe 29 raste të mononukleozës infektive, tetë raste të sëmundjes së legjionarëve dhe gjashtë infeksione të shkaktuara nga bakteri Escherichia coli.

Advertisement
Continue Reading

Lajme nga vendi

Ministria e Transformimit Digjital në RMV bllokon përkohësisht trafikun e jashtëm në internet si masë parandaluese

Published

on

Ministria e Transformimit Digjital informon se, si pjesë e aktiviteteve parandaluese, trafiku i jashtëm në internet në sistemet e prekura është bllokuar përkohësisht, me qëllim parandalimin e shfrytëzimit të mundshëm të dobësive.

Prandaj, ata theksojnë se Ministria, përmes Sektorit të Sigurisë Kibernetike dhe ekipit qeveritar të sigurisë kompjuterike (MKD-GOV-CSIRT), vazhdon me monitorimin e zgjeruar dhe të vazhdueshëm të kërcënimeve kibernetike, analizën e ngjarjeve të sigurisë dhe të dhënave të regjistrave, si dhe kontrollin e treguesve të mundshëm të kompromentimit.

Përndryshe, institucionet qeveritare dhe kompanitë në të gjithë Evropën dhe botën u detyruan të mbyllin faqet e tyre të internetit dje, pasi u zbuluan të meta serioze në gjuhën e programimit mbi të cilën bazohet pjesa më e madhe e internetit, raportuan mediat botërore.

Ministria e Transformimit Digjital informon se, si pjesë e aktiviteteve parandaluese, trafiku i jashtëm i internetit në sistemet e prekura u bllokua përkohësisht, me qëllim parandalimin e shfrytëzimit të mundshëm të dobësive.

Më pas, shtohet, u kryen kontrolle në versionet e softuerit dhe u aplikuan patch-e dhe përditësime të përshtatshme sigurie, si dhe u kontrollua funksionaliteti dhe siguria e serverëve të internetit.

Advertisement

Masat, thonë nga Ministria, synojnë të zvogëlojnë rrezikun e aksesit të paautorizuar dhe kompromentimit të mundshëm të serverëve të internetit.

“Sipas kontrolleve të kryera deri më tani, nuk janë gjetur indikacione për shfrytëzim të suksesshëm të dobësive të listuara ose për kompromentimin e faqeve të internetit të Qeverisë dhe ministrive”, thuhet në njoftim.

Continue Reading

Lajme nga vendi

PROCESI I BERLINIT: MERZ – REFORMAT MË PAS ANËTARËSIMI NË BE!

Published

on

Mesazhe të fuqishme për integrimin e Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian dhe diskutime thelbësore për zhvillimin ekonomik. Këto janë pritshmëritë e kryeministrit Hristijan Mickoski nga Samiti i sotëm i Procesit të Berlinit, që po mbahet në Mal të Zi.

Para fillimit të takimeve, Mickoski theksoi se dosja e Maqedonisë është e ndërlikuar dhe se vendi prej kohësh e ka merituar t’i nisë negociatat për anëtarësim, të cilat ende nuk kanë filluar për shkak të, siç tha ai, arsyeve artificiale. Megjithatë, ai konfirmoi se Qeveria mbetet plotësisht e përkushtuar ndaj agjendës së reformave dhe rrugës evropiane.

Në fjalimin e tij, Mickoski u ndal edhe te situata e ndërlikuar gjeopolitike dhe ekonomike, duke përmendur luftën në Ukrainë dhe luftën me Iranin, krizën në tregjet financiare, si dhe protestat nëpër Evropë. Ai theksoi gatishmërinë e vendit për të kontribuar në tejkalimin e këtyre sfidave.

“Dosja e Maqedonisë është shumë e ndërlikuar. Prej kohësh e kemi merituar të jemi pjesë e BE-së, por, për fat të keq, për shkak të disa arsyeve artificiale, ende nuk jemi në gjendje t’i fillojmë negociatat. Po jetojmë në kohë shumë sfiduese. Me gjasë, jemi dëshmitarë të disa prej periudhave më sfiduese që njerëzimi mund t’i kujtojë në këtë shekull: lufta e Rusisë në Ukrainë, si dhe lufta me Iranin, kriza në tregjet financiare, protestat në të gjithë Evropën dhe gjithçka që lidhet me to. Prandaj, duhet të gjejmë një mënyrë për të dalë nga kjo situatë në botë, veçanërisht në Evropë, ndërsa Qeveria ime është fuqishëm e përkushtuar të kontribuojë në këtë drejtim”, deklaroi Mickoski para fillimit të Samitit.

Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian është një objektiv i arritshëm, ndërsa vendi ka shënuar përparim të madh dhe pothuajse i ka përmbyllur negociatat e anëtarësimit, deklaroi kancelari gjerman Friedrich Merz në Samitin e sotëm.

Advertisement

Ai theksoi se reformat, vullneti politik dhe bashkëpunimi rajonal janë thelbësore për të gjithë Ballkanin Perëndimor. Merz nënvizoi gjithashtu rëndësinë e ruajtjes së paqes, refuzimit të dhunës dhe tejkalimit të së kaluarës, duke vënë theks të veçantë te nevoja për normalizimin e dialogut ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit.

“Protestat në rajon na kujtojnë se duhet të vazhdojmë me zgjerimin dhe forcimin e paqes. Kur përballemi me protesta, qoftë në Bashkimin Evropian apo diku tjetër, dhuna nuk duhet të jetë alternativë për asnjërën palë. Është shumë e vështirë të përparojmë nëse e kaluara vazhdimisht na pengon. Polarizimi nuk do të sjellë kurrë një Evropë më të suksesshme. Ne e kemi refuzuar glorifikimin e kriminelëve të luftës dhe, nëse duam një të ardhme më të mirë për fëmijët tanë, nuk duhet t’i nxisim më tej konfliktet. Duhet ta normalizojmë dialogun ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit”, tha Merz.

Merz bëri thirrje për përgjegjësi dhe hapa konkretë në zgjidhjen e çështjeve të hapura në rajon, duke theksuar se Gjermania mbetet e përkushtuar ndaj Procesit të Berlinit dhe perspektivës evropiane të Ballkanit Perëndimor.

Në Samitin, i cili kryesohet nga kryeministri malazez Milojko Spajiq, në fokus janë forcimi i Tregut të Përbashkët Rajonal, siguria dhe tranzicioni i gjelbër.

Advertisement
Continue Reading

Më të lexuarat