Lajme nga vendi
KANCERI SHKAKTARI I DYTË I VDEKJEVE NË RMV – REKOMANDOHEN KONTROLLE PREVENTIVE
Duhanpirja paraqet faktorin e rrezikut për sëmundjet malinje, veçanërisht për kancerin e mushkërive. Faktorë tjerë të rrezikut paraqiten edhe mbipesha, përdorimi I alkoolit, mosaktiviteti fizik dhe ushqimi jo I rregullt. Onkologia Vjollca Skenderi, për Tv Koha, thotë se qytetarët të mos anashkalojnë kontrollet preventive dhe të dëgjojnë këshillat e mjekëve.
Neoplazmat malinje apo kanceri, pas sëmundjeve kardiovaskulare, është shkaktari i dytë I vdekjeve në vendin tonë.
Një një raport të Institutit për Shëndet Publik thuhet se gjatë periudhës nga viti 2010 deri në 2024 shkalla e vdekshmërisë ka qenë 180.3 në 100.000 banorë në vitin 2010 deri në 217 në vitin 2024.
Mjekët thonë se Maqedonia e Veriut ndjek trendet botërore kurse shifrat nuk janë enorme. Faktorët që mund të ndikojnë në paraqitjen e kancereve, sipas onkologes Vjollca Skenderi, janë të ndryshme.
“Faktor numër një është faktori I mjedisit jetësor, mandej disa veti si pirja e duhanit, alkooli, mbipesha trupore, gjenetika dhe kur bëhet modifikimi I këtyre faktorëve bëhen ndryshime, qysh në nivelin molekular, qelizor dhe kjo manifestohet me nivelin e karcinomave.
Sipas onkologes Vjollca Skenderi, në vendin tonë bëhet vetëm skriningu te kanceri i gjirit, me mamografinë te gratë e moshës mbi 40-vjeç dhe për sëmundjet tjera nuk ka skriningje. Mjekët rekomandojnë kontrolle preventive.
“Çdo njeri që është duhanpirës dhe që ka kollë më shumë se dy javë duhet që patjetër të shikojë shëndetin e mushkërive, gjithashtu pacientët që në anamnezën e tyre familjare kanë kancer ytë zorrës duhet ta bëjnë kolonoskopinë dhe atë 10 vjet më herët se sa te anëtari i familjes kur është paraitur kanceri. E njëjta gjë vlen edhe për kancerin e lukthit. Gratë një herë në vit, patjetër duhet ta vizitojnë gjinekologun, meshkujt mbi 50-vjec duhet ta vizitojnë urologun për të matur vlerën e PSA-së për kancerin e prostatës”
Mjekët thonë se në përgjithësi, karcinoma që zë vendin e parë te meshkujt është karcinoma e mushkërive, te gratë është karcinoma e gjirit.
E dyta për nga shpeshtësia te gratë është karcinoma e kollonit kurse te meshkujt ajo e prostatës.
Sipas të dhënave të ISHP-së, numri i përgjithshëm i vdekjeve nga kanceri në vitin 2024 ka qenë 3.958, prej të cilëve 2.325 meshkuj dhe 1.633 gra.
Në 2024 numri I vdekjeve nga kanceri të moshës mbi 65 vjec thuajse është dyfish më I madh nga numri I vdekjeve deri në moshën 64-vjeç.TV KOHA
Lajme nga vendi
53 emigrantë të vdekur pas përmbysjes së një barke në brigjet e Libisë, mes tyre edhe dy foshnje
Lajme nga vendi
Ali Ahmeti: Mbështetje për Marshin qytetar “Drejtësi, jo politikë” më 17 shkurt në Prishtinë
Lideri i BDI-së, Ali Ahmeti, ka pritur sot drejtuesit e iniciativës “Liria ka emër”, znj. Eliza Hoxha dhe z. Ismail Tasholli, me të cilët ka diskutuar për organizimin e Marshit qytetar “Drejtësi, jo politikë”, që do të mbahet më 17 shkurt në Prishtinë.
Ahmeti theksoi se ky marsh paraqet një thirrje qytetare për drejtësi dhe dinjitet, duke nënvizuar rëndësinë e mbështetjes për drejtësinë e luftës çlirimtare dhe për kthimin sa më të shpejtë të çlirimtarëve në shtëpi.
Sipas tij, kjo mbështetje është një mesazh i qartë i unitetit kombëtar dhe i dinjitetit, duke riafirmuar vlerat e lirisë dhe sakrificës.
“Drejtësi. Dinjitet. Liri.”, përfundon mesazhi i Ahmetit, duke mbështetur nismën #LiriaKaEmer. (INA)
Lajme nga vendi
PROVIMI I JURISPRUDENCËS NË SHQIP, MICKOSKI U JEP FUND POLEMIKAVE
Studentët shqiptarë do e mbajnë në gjuhën shqipe provimin e jurispodencës, thotë nënkryetari i Lëvizjes Besa, Blerim Sejdiu. Ai thekson se pajtohet plotësisht me deklarimet e Kryeministrit Hritjan Mickoski, që studentët që duan t’i testojnë njohuritë e tyre juridike në gjuhën shqipe, mund ta bëjnë të njëjtën me një kërkesë të thjeshtë. Sejdiu thotë se kërkesa është e vonuar pasi që e njëjta është dashur të bëhet më herët.
Blerim Sejdiu – Nënkryetar i Lëvizjes Besa shton se më herë nuk ka pasur vullnet politik për të bërë një gjë të tillë, ndërsa me ardhjen e VLEN në Qeveri po bëhet realitet edhe kjo kërkesë e studentëve shqiptarë.
Ditë më parë, zv/kryeministri Bekim Sali tha se ligji ka një problem dhe se duhet të korigjohet dhe qartësohet.
Bekim Sali – Zv/kryeministër Por vetëm dy ditë më vonë, të shtunën që lam pas, i pyetur për kërkesën e studentëve shqiptar që provimi i jurispodencës të mbahet edhe në gjuhën shqipe, Kryeministri i vendit Hristjan Mickoskit tha se ligji është i qartë dhe preciz.
Hristjan Mickoski – Kryeministër“Ligji për gjuhët është i qartë, nëse dikush kërkon që të testohet në gjuhën shqipe, duhet që t’i mundësohet”
Aleanca për Shqipëtarët e Ziadin Selës sot kërkoi që ministri i Drejtësisë Igor Fillkov të jep dorëheqje. Thonë që provimi i jurisprodencës për studentët e fakulteteve të juridikut të mbahet në gjuhën shqipe.
“Kryeministri Hristian Mickoski sot konfirmoi dy fakte të pamohueshme e të cilat shumë vartës të tij tentonin t’i mohojnë ose manipulojnë. Juristët e rinj shqiptarë kanë të drejtë që provimin e jurispodencës ta mbajnë në gjuhën shqipe, ndërsa për refuzimin e deritanishëm dhe shkeljen e kësaj të drejtë, ministri i drejtësisë duhet të shkarkohet pasi ka shkelur edhe ligjet edhe vetë Kushtetutën si aktin më të lartë juridik në vend. Fakti i dytë që ne e kemi mbrojtur vazhdimisht duke besuar në përkushtimin tonë dhe në drejtësi, është se me ndryshimet e vitit 2018 të Ligjit për përdorimin e gjuhëve, që ishte kusht i ASH për Qeveri asokohe, gjuha shqipe është gjuhë zyrtare në gjithë vendin dhe në nivel qëndror”, thuhet në reagimin e ASH-së.
Edhe ministrja për Evropën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë, Elisa Spiropali përmes një postimi në Fejsbuk, ka përgëzuar studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut në kërkesën e tyre për dhënie të provimit të jurisprodencës në gjuhën shqipe.
“Përgëzojmë studentët shqiptarë të Maqedonisë së Veriut për angazhimin qytetar dhe mënyrën demokratike me të cilën kanë artikuluar kërkesën e tyre për përdorimin e gjuhës shqipe në përputhje me të drejtat e garantuara nga Kushtetuta dhe legjislacioni në fuqi. Vlerësojmë gjithashtu gatishmërinë e institucioneve të Maqedonisë së Veriut, veçanërisht kryeministrit Mickoski dhe zëvendëskryeministrit Sali, për ta trajtuar këtë çështje me seriozitet dhe në përputhje me Kushtetutën dhe kuadrin ligjor të vendit”, shkruan Spiropali.
Shqetësimet e studentëve shqiptarë i bëri alarmante fillimisht Ambasadori Denion Meidani i cili tha se kërkesat e tyre i ka adresuar në instancat relevante. Ai madje filloi edhe fushatë me moton “Fol shqip o taj”.
I gjithë ky debat filloi kur 385 studentë shqiptarë nga tre fakultete të juridikut në Maqedoninë e Veriut përmes një peticioni kërkuan nga institucionet që provimi i jurisprudencës të jepet edhe në gjuhën shqipe, në gjuhën në të cilën i kryejnë studimet, pasi siç thonë, u takon me ligj. Peticioni u dorëzuar te Ministra e Drejtësisë, Agjencinë për Zbatimin e Gjuhëve, Inspektorati për Përdorimin e Gjuhëve, kryetari i Kuvendit dhe zëvendëskryeministri i parë.

