Qeveria ka folur me një ton qetësues këto ditë. Më 19 mars, ministrja e Financave Gordana Dimitrieska-Koçoska deklaroi se situata e çmimeve po monitorohet nga afër dhe se për momentin nuk ka transmetim serioz të krizës në treg, ndërsa më 22 mars, kryeministri Hristijan Mickoski tha se qeveria ka një plan dhe nuk do të lejojë luhatje që do të ndikojnë në standardin e jetesës së qytetarëve, shkruan Racin, transmeton Portalb.mk.

Ka një fije të përbashkët në këto deklarata: shteti po vëzhgon, analizon dhe pret. Problemi është se çmimet nuk presin.

Racin.mk ndërkohë ka vizituar rrjetet më të mëdha të supermarketeve në Shkup dhe ka gjetur pamjen e mëposhtme:

Ky nuk është një korrigjim kozmetik në treg. Ky është një kërcim javor pikërisht në produktet që mbushin frigoriferin dhe zbrazin pagën. Vaji, qumështi, vezët, mishi, kafeja – gjithçka që është themelore për një familje është rritur në heshtje. Dhe pikërisht për këtë arsye kjo rritje çmimesh është politikisht e rrezikshme: nuk vjen me tronditje të madhe që vihet re lehtë, por me disa ndryshime “të vogla” që përfundojnë duke bërë një vrimë të madhe në buxhetin e familjes.

Në një përgjigje për Racin.mk, Ministria e Ekonomisë dhe Punës thotë se pas ngjarjeve në Lindjen e Mesme, po e monitoron nga afër situatën me çmimet e produkteve bazë, se Qeveria tashmë ka ndërhyrë duke ulur TVSH-në për benzinën dhe naftën nga 18 në 10 përqind për të parandaluar një rritje të madhe, dhe se është e përgatitur për masa ndërhyrjeje nëse përcaktohet një rritje e pajustifikuar e çmimeve ose një prishje më e madhe e stabilitetit të tregut.

Advertisement

Ministria gjithashtu shton se Inspektorati Shtetëror i Tregut ka 30 ekipe në terren dhe se raporti fillestar zyrtar pritet javën e ardhshme. Për momentin, sipas informacionit të tyre, nuk ka rritje të ndjeshme të çmimeve përveç vezëve dhe vajit, të cilat janë rreth 10 përqind.

Këtu fillon problemi thelbësor. Ministria pretendon se nuk ka tronditje më të gjerë të çmimeve në terren, dhe ajo që konsumatori sheh në treg është e kundërta: jo vetëm vezët dhe vaji i ullirit po rriten, por edhe qumështi, pula, mishi i grirë dhe kafeja. Është e mundur që shteti po shikon mesataret, faturat hyrëse, sinjalet e tregut të aksioneve ose raportet e kontrollit që ende nuk e kanë kapur efektin e plotë të shitjeve me pakicë.

Por pikërisht ky është lajmi: qeveria sheh stabilitet në raporte, dhe qytetarët shohin rritje çmimesh në rafte. Kur shteti dhe arka fillojnë të flasin një gjuhë të ndryshme, atëherë problemi nuk është më vetëm ekonomik. Ai bëhet politik.

Statistikat zyrtare, sigurisht, ende tingëllojnë më të qeta. Enti Shtetërore i Statistikave njoftoi se inflacioni në shkurt ishte 0.2 përqind në bazë mujore. Por i njëjti inflacion mesatar nuk mund t’i tregojë të vërtetën një familjeje që jeton me vaj, vezë, qumësht dhe mish.

Mesatarja mund të duket e qetë, por kuzhina mund të jetë gjithnjë e më e shtrenjtë. Kjo është arsyeja pse shporta minimale e sindikatës për marsin është rritur përsëri, në 67.818 denarë, që është edhe 436 denarë më shumë se në shkurt. Kjo do të thotë që barra nuk është më vetëm statistikore, por e brendshme dhe e përditshme.

Advertisement

Kësaj histori i jepet peshë shtesë nga fakti se shteti nuk mund të pretendojë se nuk ka mjetet. Vetë Ministria e Ekonomisë dhe Punës u mburr se në vitin 2025 kufizoi marzhet në 102 grupe produktesh dhe çmimet në 8 grupe produktesh bazë ushqimore, dhe se me këto masa ushqimi u bë më i lirë dhe inflacioni u stabilizua.

Në prill të vitit të kaluar, e njëjta ministri kujtoi edhe një herë se vendimet e shkurtit 2025 përfshinin tavane dhe marzhe direkte pikërisht për qumështin, bukën, miellin, vezët, vajin e ullirit, kosin dhe qumështin. Me fjalë të tjera, shteti ka përvojë me ndërhyrjen direkte. Sot nuk mund të pretendojë se e tëra çfarë mund të bëjë është të numërojë dhe të presë.

Këtu qëndron kontradikta më e madhe në qëndrimin e qeverisë. Nga njëra anë, Qeveria e njeh qartë se ekziston rreziku që kriza e Lindjes së Mesme të përhapet në çmimet e ushqimeve – prandaj po ndërhyn në karburant, prandaj Inspektorati i Tregut është në terren, prandaj Ministria po flet për masa të mundshme të synuara për më të prekshmit.

Nga ana tjetër, e njëjta qeveri dëshiron të japë përshtypjen se ende nuk po ndodh asgjë serioze. Ky është një pozicion politikisht i përshtatshëm, por ekonomikisht i dobët.

Sepse kur çmimet kanë filluar të rriten për kaq shumë produkte bazë, shteti nuk është më në fazën e vëzhgimit. Është në fazën e zgjedhjes: ose do të ndërhyjë në kohë, ose do të shpjegojë pse u vonua.

Advertisement

Dhe pikërisht për këtë arsye teza mbetet e njëjtë: çmimet nuk shpërthyen me një vendim spektakolar, por në heshtje, vetëm brenda një jave, në të gjitha ato produkte pa të cilat nuk mund të mbijetohet muaji.

Përgjigja zyrtare e Ministrisë është e rëndësishme sepse tregon se Qeveria është e vetëdijshme për rrezikun, se tashmë e sheh problemin dhe se po përgatitet për masa të mundshme.

Por e njëjta përgjigje zbulon edhe pikën e dobët të qeverisë: ndërsa shteti ende thotë se nuk ka rritje të konsiderueshme më të gjerë, realiteti në tregje e ka shtyrë tashmë këtë tezë mënjanë.

Dhe kur qeveria vonohet pas policës, qytetari paguan gjithmonë i pari.

Situata e tensionuar në Lindjen e Mesme ka pasur ndikim të drejtpërdrejtë në tregjet globale, veçanërisht në energji dhe zinxhirët e furnizimit. Rritja e pasigurisë në këtë rajon ka shkaktuar luhatje në çmimet e naftës dhe transportit, të cilat më pas reflektohen në koston e prodhimit dhe shpërndarjes së produkteve ushqimore. Si rrjedhojë, edhe ekonomitë më të vogla dhe të varura nga importi, si ajo e Maqedonisë së Veriut, ndjejnë efektin zinxhir, ku çdo rritje e kostove në nivel global përkthehet gradualisht në çmime më të larta për konsumatorët në raftet e supermarketeve.

Advertisement