Lajme nga vendi
97 vjet më parë, Shkupi u përfshi nga një përmbytje shkatërruese
Natën midis 22 dhe 23 gushtit 1929, Shkupi u godit nga një përmbytje e madhe e shkaktuar nga reshjet e dendura të shiut në Shkup.
Sipas raportit të publikuar menjëherë pas ngjarjes, koha më kritike ishte rreth orës 21:30. Uji nga pjesët veriore dhe veriperëndimore të luginës lëvizi drejt Radishanit dhe Butelit, dhe më pas u derdh në Çair, Fushën e Topanës dhe pjesë të tjera të Shkupit. Në disa nga vendbanimet përreth, uji arriti një lartësi prej dy metrash e gjysmë deri në tre.
Çairi dhe Topaana u goditën më rëndë. Në atë kohë, shumë shtëpi ishin ndërtuar prej qerpiçi, një material që nuk mund t’i rezistonte kontaktit të zgjatur me ujin që ngrihej. Shtëpitë u përmbytën, u shkatërruan dhe disa prej tyre u shembën plotësisht.
Dëshmitë e asaj periudhe përshkruajnë shpejtësinë me të cilën uji hyri në shtëpi. Banorët në disa pjesë të qytetit qëlluan me armë për të paralajmëruar fqinjët. Të tjerë u përpoqën t’i tërhiqnin anëtarët e familjes në një vend të sigurt, duke lënë pas sendet e tyre personale. Në një rast, një familje shpëtoi duke u ngjitur në një pemë ndërsa uji vërshoi nëpër shtëpinë e tyre.
Përmbytja vazhdoi drejt Bit Pazarit dhe më pas arriti në rrugët qendrore të qytetit. Uji hyri në dyqane, magazina, kafene dhe bodrume. Në disa pjesë të rrugës Karagjorgjeva, bodrumet u mbushën me ujë deri në një lartësi prej rreth një metër e gjysmë.
Midis ndërtesave të prekura ishin farmacia Curi, kafeneja Qendrore, Zyra Postare Nr. 4 dhe disa dyqane e depo. Avokati Zarko Kalik, zyra e të cilit u përmbyt, po mblidhte dokumentet e tij të shpërndara nga uji të nesërmen në mëngjes.
Dëmi ishte i madh edhe në shtëpitë e familjeve që jetonin nga bujqësia. Stoqet e drithërave, misrit, fasuleve dhe produkteve të tjera bujqësore u shkatërruan në shtëpitë dhe hambaret e përmbytura. Rreth 50 shtëpi u shembën në rrugën e atëhershme numër 125.
Sipas vlerësimit fillestar të Departamentit të Ndërtimit të Komunës së Shkupit, u përmbytën afërsisht 400,000 metra katrorë. Numri i shtëpive që u shembën ose u bënë të papërdorshme u vlerësua në 800 deri në 1,000, ndërsa dëmi material u vlerësua në 40 deri në 50 milionë dinarë.
Uji hyri edhe në Xhaminë Haji Musdin, ku një pjesë e popullsisë kërkoi strehim. Pasi ndërtesa u përmbyt gjithashtu, njerëzit u detyruan të largoheshin.
Të nesërmen, autoritetet e qytetit dhe të shtetit shkuan në vendngjarje për të vlerësuar situatën. Policia, ushtria dhe shërbimet bashkiake u dislokuan, dhe organizatat humanitare u bashkuan gjithashtu për t’u ofruar ndihmë viktimave.
Rrëfimet e mëvonshme e përshkruajnë përmbytjen si një katastrofë pa viktima të konfirmuara njerëzore. Megjithatë, raportet fillestare përfshinin informacione të paverifikuara në lidhje me një viktimë të mundshme në njërën nga shtëpitë e shembura, kështu që të dhënat historike nuk ofrojnë një bazë për një pohim kategorik se askush nuk vdiq.
Përmbytja e vitit 1929 ngriti më tej çështjen e rregullimit të lumit Serava dhe përmirësimin e mbrojtjes së Shkupit nga ujërat e përmbytjeve. Kjo ndodhi në një kohë kur qyteti tashmë po hynte në një fazë të re të planifikimit urban. Plani i Përgjithshëm Rregullues i Shkupit i vitit 1929 ishte dokumenti i parë zyrtar i planifikimit për zhvillimin e qytetit, dhe në vitet në vijim u krye edhe punë për rregullimin e rrjedhave të ujit.
Më shumë se tre dekada më vonë, Shkupi u përball me një tjetër përmbytje të madhe, këtë herë në vitin 1962, kur lumi Vardar i fryrë shkaktoi dëme të mëdha në qytet. Nata e 22-23 gushtit 1929 u regjistrua si një nga përmbytjet më të këqija që goditën Shkupin në periudhën para Luftës së Dytë Botërore.
Ndeshja derbi mes Shkëndijës së Haraçinës dhe Arsimit të Çegranit që u zhvillua në stadiumin e Çairit në Shkup në kuadër të javës së katërt të kampionatit në Ligën e Parë, përfundoi me fitoren e ekipit mysafirë 0-2 .
Hero i kësaj përballjeje doli të jetë ish futbollisti kuqezi Lorik Jakupi me dy super gola në minutat 81-të dhe 90-të.
Ndeshjen Shkëndija Haraçinë – Arsimi e ndoqën një numër i konsiderueshëm i tifozëve.
Pas ndeshjes trajneri I haraçinasve, Berat Imeri, pranoi përgjegjësinë e tij për këtë disfatë.
“E dinim se do të jetë vështirë kundër Arsimit, një kundërshtarë shumë serioz. Mendoj se na ishim OK sot përveç minutave të fundit të ndeshjes ku kundërshtari na ndëshkoj me dy kundërsulme apo me dy goditje. Ne në shumicën e ndeshjes e kemi kontrolluar lojën kishim rastet tona, kishim posedimin e topit, po ja në futboll ndodhin ndeshje këtilla. Gjithmonë kësi lloje situata unë mbajë përgjegjësinë, trajneri është përgjegjës për këtë humbje. Besoj që do rikthehemi te fitoret, duhet të vazhdojmë punojmë mos u bëjmë presion djemve. I gjithë presioni në këtë situatë duhet të jetë mbi trajnerin “ deklaroi trajneri i Shkëndisë së Haraçinës, Berat Imeri.
Trajneri i Arsimit, Vildan Saliju, krahas tre pikëshit, u shpreh i kënaqur me lojën e futbollistëve të tij në fushën e Çairit.
“Ne në momente të caktuara goditëm kundërshtarin sepse ato avancuan në sulm për t`i marrë tre pikët. Dhe na e dinim se këtu do të jetë momenti jonë dhe patëm durim, patëm guxim dhe arritëm ti marrim këto tre pikë shumë të rëndësishëm të cilat do të na japin besim shtesë për vazhdimësinë e kampionatit. Sigurisht se kjo është liga e parë asnjë kundërshtarë nuk ka të lehtë. Duhet me e dhënë maksimumin në secilën ndeshje, atë e potencova edhe në mbledhjen me lojtarët duhet me e vlerësua lartë secilin kundërshtarë, duhet me dhënë maksimumin , duhet me sakrifikuar njëri për tjetrin që të mund t`i marrim pikët që do të na sigurojnë edhe mbijetesën” deklaroi trajneri i Arsimit Vildan Saliu.
Pas katër xhirove të zhvilluara, Shkëndija e Haraçinës ka një fitore një barazim dhe dy disfata, ndërsa Arsimi ka dy fitore dhe dy humbje.
Në javën e pestë Shkëndija e Haraçinës është mysafire e Bashkimit, ndërsa Arsimi është nikoqire e Skopjes.
Bashkimi Demokratik për Integrim (BDI) ka kërkuar sërish transparencë dhe përgjegjësi institucionale lidhur me zhvillimet në Operatorin e Sistemit Elektroenergjetik të Maqedonisë – MEPSO, duke akuzuar institucionet kompetente se, katër muaj pas ngritjes së çështjes në opinion, ende nuk kanë dhënë përgjigje konkrete.
Sipas BDI-së, në procedurën paraarbitrale para DAB-it, MEPSO ka humbur një pjesë të rëndësishme të kontestit me vlerë rreth 19.3 milionë euro, ndërsa vendimi ka qenë në favor të kompanisë “Energoinvest”. Çështja pritet të vazhdojë në procedurë arbitrazhi, ku ndërmarrja shtetërore do të duhet të mbrojë pozicionin dhe pretendimet e saj.
BDI ka ngritur pikëpyetje edhe lidhur me një kontratë të re milionëshe të MEPSO-s me konsorciumin e udhëhequr nga “Dalekovod”, ku, sipas partisë, marrin pjesë edhe “Kodar Energomontaža” nga Beogradi dhe “Elnos BL” nga Banja Luka.
Nga BDI kërkojnë të dihet se kush ka marrë vendimin për ndërprerjen e kontratës së mëparshme, kush e ka vlerësuar rrezikun juridik dhe financiar dhe kush do të mbajë përgjegjësi në rast se shteti pëson dëme shtesë në procedurën e arbitrazhit.
“Pyetja nuk është vetëm për drejtorin Burim Latifi”, thekson BDI, duke kërkuar që përgjegjësia të shtrihet edhe te institucionet kompetente për kontrollin dhe hetimin e mundshëm të vendimeve të marra në MEPSO.
BDI u është drejtuar publikisht Prokurorisë Publike dhe Komisionit Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit, duke kërkuar informacion nëse është hapur ndonjë lëndë, cilat veprime janë ndërmarrë dhe nëse po shqyrtohen kontratat, vendimet dhe përgjegjësia eventuale për dëmin financiar.
Partia kërkon gjithashtu transparencë të plotë lidhur me kontratën e re dhe pjesëmarrjen e kompanive nga Serbia dhe Bosnja e Hercegovina, përkatësisht Republika Srpska, në konsorciumin që ka lidhur marrëveshje me MEPSO-n.
“Katër muaj heshtje janë shumë”, porosit BDI, duke kërkuar nga institucionet përgjegjëse përgjigje konkrete se kush i ka marrë vendimet, mbi çfarë baze janë marrë ato dhe kush do të mbajë përgjegjësi për pasojat eventuale financiare.
Lajme nga vendi
Bursat botërore paralajmërojnë shtrenjtim të ushqimeve, goditja në Maqedoni pritet në vjeshtë
Rritja e çmimeve të drithërave dhe thatësira fillimisht do të prekin produktet e freskëta në tetor, ndërsa buka dhe produktet e përpunuara pritet të shtrenjtohen në pranverë.
Çmimet globale të ushqimeve kanë nisur sërish të rriten për shkak të thatësirës dhe problemeve me transportin përmes Detit të Zi. Ky trend pritet t’i japë fund periudhës së stabilizimit të çmimeve në Maqedoni gjatë vjeshtës. Sipas analizës së fundit të “Oxford Economics”, çmimet e ushqimeve në botë pritet të rriten me 11,8 për qind gjatë vitit 2026, ndërsa presioni më i madh pritet të ndihet te drithërat, perimet e freskëta dhe produktet e qumështit.
Indeksi i çmimeve të ushqimeve i FAO-s në korrik shënoi rritje mujore prej 0,6 për qind, ndërsa alarmi kryesor vjen nga drithërat, indeksi i të cilave u rrit me 3,4 për qind vetëm brenda një muaji. Çmimi botëror i grurit u rrit me 5,8 për qind, ndërsa analistët presin që në tremujorin e tretë të jetë rreth 36 për qind më i lartë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Shkaqet kryesore të valës së re të shtrenjtimit janë valët e të nxehtit, të cilat kanë ulur rendimentet te prodhuesit e mëdhenj, rritja e çmimeve të plehrave dhe karburanteve, si dhe ndërprerjet e reja në eksportet detare. Organizata evropiane “Coceral” ka ulur parashikimin për korrjen e drithërave në BE dhe Britani të Madhe në 286,6 milionë tonë, një rënie e ndjeshme krahasuar me 310 milionë tonët e vitit të kaluar.
Ndryshe nga vendet e zhvilluara evropiane, çdo rritje e çmimeve të produkteve bazë ushqimore në Maqedoni ka ndikim të drejtpërdrejtë dhe të fortë në standardin e jetesës. Të dhënat e Entit Shtetëror të Statistikave tregojnë se shpenzimet për ushqime dhe pije përbëjnë 50,1 për qind të buxhetit të përgjithshëm familjar.
Presion shtesë mbi tregun krijojnë edhe kostot në rritje të prodhimit në bujqësinë vendase. Në korrik, kostot për materialet dhe inputet bujqësore në Maqedoni ishin 4,1 për qind më të larta, ndërsa çmimet e blerjes së produkteve bujqësore ranë me 5,5 për qind. Kjo u lë fermerëve hapësirë minimale për të përballuar vetë rritjet e ardhshme të çmimeve të karburanteve dhe energjisë.
Maqedonia ka një mbrojtje të caktuar sa i përket grurit, falë korrjes rekord të vitit të kaluar, prej më shumë se 300 mijë tonësh, e cila sipas Ministrisë së Bujqësisë mbulon nevojat e brendshme. Megjithatë, industria ushqimore dhe mullinjtë janë drejtpërdrejt të varur nga kostot e energjisë elektrike, lëndëve të para të importuara, ambalazhimit dhe transportit, ndaj izolimi i plotë nga luhatjet e bursave botërore nuk është i mundur.
Efekti i bursave globale nuk pritet të reflektohet menjëherë, por në dy valë të ndara:
Tetor – nëntor 2026: vala e parë e shtrenjtimit pritet të prekë frutat dhe perimet e freskëta, për të cilat zakonisht duhen dy deri në tre muaj që goditja e çmimeve në bursat ndërkombëtare të reflektohet në raftet e marketeve.
Shkurt – maj 2027: vala e dytë pritet të përfshijë produktet e përpunuara, bukën, makaronat dhe produktet e qumështit, pas shterimit të rezervave ekzistuese dhe përfundimit të kontratave aktuale të furnizimit.
Krimi i rëndë në Kosovë/ Kjo është 25-vjeçarja që u vra me armë zjarri, dyshohet se u qëllua nga bashkëshorti i saj, ishte në javën e 34 të shtatzënisë
TOPI I “DORËS SË ZOTIT” SHITET NË ANKAND PËR 3.35 MILIONË DOLLARË, TË GJITHA REKORDET
CEFERIN SQARON POZCIONIN E TIJ: NUK JAM I INTERESUAR PËR PRESIDENCËN E FIFA-s
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Azizi zbulon dyfytyrësinë e Ali Ahmetit: Ja vazali që e mbronte Gruevskin
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
