Connect with us

Lajme nga vendi

Editorial / Varfëria është futur në çdo pore të jetës

Published

on

Inflacioni i lartë, ndryshimet e çmimeve dhe pamundësia e qeverisë për t’i bërë ballë këtij presioni, ka bërë që qytetarët e Maqedonisë së Veriut të jetojnë në një shtet të varfër me të ardhura tepër të ulëta. Sipas Bankës Botërore, 16.4 % e popullatës në Maqedoninë e Veriut jeton në varfëri ekstreme, ose që kanë të ardhura 5.5 dollarë më pakë në ditë. Më keq se Maqedonia e Veriut janë Shqipëria dhe Kosova me 17.6%, Mali i Zi me 15.6%. dhe Serbia ka një nivel nën 10%. Sipas Bankës Botërore, rritja e çmimeve dhe niveli i lartë i inflacionit mund të rrisin varfërinë në rajonin e Ballkanit, kur shumica e buxhetit të familjeve shkojnë për ushqime.

Kriza dhe varfëria ndjehen çdo ditë e më shumë

Qytetarët e Maqedonisë së Veriut thotë se çdo ditë e ndiejnë koston e lartë të jetesës. Me pagat që marrin apo edhe me pensionet, mezi arrijnë të mbulojnë shpenzimet personale dhe të familjes apo të paguajnë faturat e rrymës. Qytetarët me një rrogë minimale mezi arrijnë të mbijetojnë, duke pasur parasysh se ushqimi është bërë shumë i shtrenjtë, ndërsa pensionistët me pensionin që marrin mezi arrijnë të paguajnë faturat e energjisë elektrike, të ngrohjes dhe të ujit.

Sipas të dhënave të data bazës botërore për koston e jetesës, Numbeo, nga 139 vende, Maqedonia e Veriut renditet në vendin e 188 sa i përket kostos së jetesës. Në indeksin e shpenzimeve të jetesës të Numbeos llogaritet çmimi i banimit, ushqimit, restoranteve dhe fuqisë blerëse. Nga vendet e rajonit, sipas këtij indeksi, vetëm Kosova ka kosto më të lirë të jetesës, duke u renditur në vendin e 134-të.

Ndërkaq, sipas të dhënave të Entit shtetëror të Statistikave, numri i qytetarëve të Maqedonisë së Veriut që jetojnë në varfëri është në rritje. Sipas këtyre të dhënave, më 2020, 452,000 qytetarë kanë jetuar nën kufirin e varfërisë.

Advertisement

Të dhënat e Entit të Statistikave po ashtu vënë në pah se është thelluar hendeku midis të pasurve dhe të varfërve, pasi më 2020 koeficienti për këtë arriti në 31.4, krahasuar me 30.7 sa ishte më 2019.

Mbi 70 milionë banorë, në varfëri ekstreme

Kombet e Bashkuara kanë njoftuar se rritja e çmimeve të ushqimit dhe energjisë ka shtyrë mbi 71 milionë persona në mbarë botën në varfëri që nga fundi i shkurtit kur Rusia nisi luftën ndaj Ukrainës. Në raportin e Programit për Zhvillim i OKB-së (UNDP), i publikuar në korrik, gjithashtu paralajmërohet për rrezikun e trazirave shoqërore në disa vende për shkak të trazirave ekonomike.

Analizat e bëra në 159 shtete në zhvillim tregojnë për rritje të çmimeve të mallrave këtë vit që kanë goditur pjesë të Ballkanit, Afrikës Sub-Sahariane, Azisë dhe vende tjera.

Kostoja e jetesës po çon miliona njerëz në varfëri dhe madje edhe uria po përhapet me shpejtësi marramendëse. Rusia dhe Ukraina së bashku përbëjnë pothuajse çerekun e eksporteve globale të grurit dhe mbi gjysmën e eksporteve të vajit të lulediellit.

Advertisement

Çmimet e energjisë po ashtu janë rritur pas paqartësive lidhur me luftën, por po ashtu për shkak se Rusia ka ndërprerë disa eksporte të naftës dhe gazit. Para luftës, Rusia ishte eksportuesja më e madhe në botë e gazit natyror dhe eksportuesja e dytë e naftës së papërpunuar. Sanksionet perëndimore ndaj Rusisë, që janë vendosur për ta ndëshkuar Moskën për shkak të pushtimit të Ukrainës, kanë përkeqësuar gjithashtu presionet e inflacionit.

Disa shtete janë goditur më së keqi nga inflacioni, tha kjo agjenci e OKB-së, përfshirë Haitin, Argjentinën, Egjiptin, Irakun, Turqinë, Filipinet, Ruandën, Sudanin, Kenian, Shri Lankën dhe Uzbeksitanin. Në shtetet si Afganistani, Etiopia, Mali, Nigeria dhe Jemeni, ndikimi i inflacionit është më i madh, për shkak se këto shtete veçse kanë nivele të larta të varfërisë.

Varfëria ka prekur në palcë çdo pikë të jetës

Varfëria është futur në çdo pore të jetës. Fatkeqësisht në Maqedoninë e Veritu qytetarët janë të varfër për bukë, të varfër për ajër të pastër, të varfër për drejtësi, të varfër për energji. Varfëri ka nëpër dyqane dhe pensionistët e numërojnë çdo qindarkë dhe bredhin nga një supermarket në tjetrin duke blerë atë produkt që është ndoshta 2-3 denarë më i lirë. Për shkak të varfërisë, rrugët janë me gropa, e fatkeqësisht varfëria vjen edhe për shkak të punëtorëve të paaftë, për shkak të menaxhimit të papaftë, për shkak të varfërisë në dije e aftësi.

Varfëria është futur në arsim dhe për fat të keq, shpesh gjen personel të paarsimuar dhe të paaftë që pret të jenë ndërtuesit e ardhshëm të kësaj shoqërie dhe të aftët largohen me këmbëngulje.

Advertisement

Fatkeqësisht varfëria është bërë arti i të jetuarit në Ballkan. Mënyra se si mbijetojnë qytetarët dita-ditës dhe rregullojnë muajt është një art i vërtetë, një temë analize dhe diskutimi i gjerë. Fatkeqësisht populli i Ballkanit është bërë konsumatori më i madh i barërave qetësues.

Populli është ngopur me varfërinë dhe është e trishtueshme kur shpresa vdes ngadalë dhe populli po bëhet i varfër edhe për shpresë!

Qeveria të marrë masa urgjente

Qeveria e Maqedonisë së Veriut duhet që sa më shpejt të aplikoj zgjidhje në interes të qytetarëve. Një prej tyre që shihet si opsion, e që u hodh si ide ditëve të fundit është taksa më të larta për të pasurit. Por edhe kjo zgjidhje është “thikë me dy tehe” sepse mund të ulë investimet, mund të mbesin shumë njerëz pa punë dhe mund të mbyllen kompani. Megjithatë, shteti duhet të mendojë për zgjidhjen më pak të dhimbshme e në të mirë të qytetarëve.

Më e rëndësishmja në mirëqenien ekonomike është që qeveria të mbetet fort e angazhuar për të luftuar korrupsionin dhe ekonominë joformale. Në të kundërtën, rezultatet e krizës së luftës së Rusisë në Ukrainë do të rrisë edhe më shumë shkallën e varfërisë për shkak të shtrenjtimit të produkteve ushqimore dhe të energjisë.

Advertisement

Fatkeqësisht nuk ka vesh për të dëgjuar kërkesat e sindikalistëve të cilët kërkojnë një rritje lineare të pagave për 2800 denarë. Andaj, revoltën të rinjtë po e shfaqin duke ikur nga vendi, kurse më të moshuarit po heshtin nga frika se mund të humbasin edhe atë qe e kanë./Zhurnal.mk/

Advertisement
1 Comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Lajme nga vendi

Lashkoska: Së bashku ndërtojmë një rajon pa mbeturina – me partneritete të forta drejt një sistemi të qëndrueshëm dhe funksional

Published

on

Zëvendësministrja e Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor Ane Lashkoska, mbajti një fjalim hyrës në Forumin Rajonal të Menaxhimit të Mbeturinave – “Së bashku për një Rajon pa Mbeturina: Drejt një Sistemi Rajonal Funksional dhe të Qëndrueshëm”, që u mbajt sot në Shkup.

Forumi i kushtohet përmirësimit të sistemit rajonal të menaxhimit të mbeturinave në rajonet e Pellagonisë dhe Jugperëndimit dhe përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt krijimit të një sistemi modern, funksional dhe të qëndrueshëm që do të ofrojë shërbime më cilësore për qytetarët dhe një nivel më të lartë të mbrojtjes së mjedisit.

Ngjarjen e hapi E.T. Ambasadori i Mbretërisë së Suedisë, Ola Solstrom,  gjithashtu fjalime hyrëse mbajtën dhe Ministri i Vetëqeverisjes Lokale Zllatko Perinski, Drejtori Ekzekutiv i “BNJVL” Dushica Perishiq dhe Drejtori i “SALAR International” Rajn Noks.

Në fjalimin e saj, Lashkoska theksoi se plani rajonal i menaxhimit të mbeturinave nuk është vetëm një detyrim administrativ, por një mjet thelbësor për zgjidhjen e një prej sfidave më të mëdha me të cilat përballen komunat – deponitë ilegale, infrastruktura e pamjaftueshme dhe kapacitetet e kufizuara për menaxhimin efikas të mbeturinave.

“Duke vepruar së bashku, mund të ndërtojmë një sistem modern dhe të qëndrueshëm që do të ofrojë shërbim më të mirë për qytetarët, mbrojtje të mjedisit dhe përdorim më efikas të burimeve financiare. Ky projekt nuk është vetëm një investim në infrastrukturë, por një investim në të ardhmen e komunave tona”, theksoi Lashkoska.

Advertisement

Ajo potencoi se burimet financiare janë siguruar përmes një kredie nga Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), si dhe granteve të konsiderueshme nga Suedia dhe Zvicra, ndërsa pajisjet dhe makineritë e nevojshme janë vënë tashmë në dispozicion në terren.

“Kushtet për realizim janë vendosur – tani faktori kyç është angazhimi, koordinimi dhe vendosmëria jonë në nivel lokal. Mbështetja dhe pjesëmarrja aktive e komunave janë thelbësore për suksesin e këtij procesi”, theksoi Lashkoska, duke bërë thirrje për një partneritet të fortë ndërkomunal dhe zbatim të vazhdueshëm të vendimeve të marra.

Kjo ngjarje organizohet në kuadër të projektit “Menaxhimi i Qëndrueshëm i Mbeturinave në Nivel Lokal”, i financuar nga Suedia dhe i zbatuar nga SALAR International në bashkëpunim me Ministrinë e Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor, Ministrinë e Vetëqeverisjes Lokale dhe BNJVL.

Ministria e Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor thekson bashkëpunimin afatgjatë të suksesshëm me Mbretërinë e Suedisë dhe BE-në në procesin e krijimit të sistemeve rajonale të menaxhimit të mbeturinave, si një nga proceset më të rëndësishme të reformës së infrastrukturës dhe mjedisit në vend.

Advertisement
Continue Reading

Lajme nga vendi

“Omega Block” sjell të ftohtin drejt Evropës Lindore dhe Ballkanit, rrezikohen kulturat bujqësore

Published

on

Një depërtim i rrallë i një mase ajrore shumë të ftohtë nga Arktiku në fund të prillit pritet të ulë ndjeshëm temperaturat në Evropën Lindore dhe Juglindore, duke sjellë rrezik të lartë për ngrica të dëmshme në vreshta, pikërisht në fillim të sezonit të rritjes 2026.

Ndërsa kontinenti evropian po përmbyll një fillim pranvere jashtëzakonisht të ngrohtë dhe po përgatitet për temperaturat e majit, një depërtim i fuqishëm dhe i pazakontë i ajrit të ftohtë po mbyll prillin 2026.

Faktorët kryesorë meteorologjikë pas këtij ndryshimi:

Çrregullimet stratosferike që kanë dobësuar vorbullën polare në fund të sezonit kanë lejuar që ajri arktik të zhvendoset drejt jugut, duke anashkaluar rrjedhën e zakonshme perëndimore, e cila bllokohet nga një “Omega Block” i fortë mbi Atlantikun e Veriut.

Kjo valë e ftohtë e vonë nga Arktiku karakterizohet nga një sistem i qëndrueshëm me presion të lartë dhe një bllokim mbi Atlantikun e Veriut dhe Grenlandë. Ajo shtyn masën e gjerë të ajrit të ftohtë thellë në Evropën Qendrore, Lindore dhe Juglindore.

Advertisement

Koha e këtij ftohti kujton ngjarjet e njohura si “Shenjtorët e Akullit”: një periudhë kritike në mesin e majit kur pjesë të Evropës shpesh përjetojnë ngrica të dëmshme. Por këtë vit, për shkak të fillimit më të hershëm të sezonit të rritjes dhe zhvillimit të përshpejtuar të bimësisë, situata është po aq ose edhe më kritike nëse ndodhin ngrica të forta në mëngjes.

Rënia e temperaturave do të arrijë deri në 10–15 °C nën normat sezonale, duke përbërë një kërcënim serioz për bujqësinë, veçanërisht për vreshtat dhe pemishtet që ndodhen në faza të ndjeshme lulëzimi.

Ngrohtësia e hershme e prillit (20–25 °C ose më shumë në disa rajone) ka shtyrë vegjetacionin të zhvillohet para kohe, duke e bërë kthimin e ngricave shumë më të rrezikshëm se zakonisht.

Ngrica të përhapura priten në Evropën Lindore dhe pjesë të Evropës Qendrore, në Ballkan dhe në Turqi. Gjithashtu priten reshje bore jashtë sezonit në zonat më të larta të Rumanisë dhe në pjesë të mëdha të Turqisë, ndërsa Evropa Perëndimore do të përjetojë ngrohje graduale.

Koha është kritike për bujqësinë rajonale. Me pemët tashmë në lulëzim, temperaturat e parashikuara nga -2°C deri në -5°C në Turqinë qendrore dhe Ballkan mund të shkaktojnë humbje totale të prodhimit për kultivuesit lokalë të frutave dhe arrave.

Advertisement
Continue Reading

Lajme nga vendi

Mickoski: LSDM-ја gënjente se do të falimentonim, se do të vinin migrantë, se fondet IPARD janë të bllokuara, gënjyen për Vajcin, dhe për gjithçka u demantuan, Qeveria e di saktësisht çfarë po bën

Published

on

LSDM vazhdimisht ndjek një politikë dhe strategji PR me të cilën përhap gënjeshtra. Dhe ata thonë, hajde t’i shpërndajmë pendët që të mos mund t’i mbledhin të gjitha, kështu dikush do të na besojë. Edhe ata që në moment, menjëherë do t’u besojnë, me kalimin e kohës do të heqin dorë t’u besojnë, sepse e kuptojnë që është gënjeshtër“, thotë kryetari  i Qeverisë, Hristijan Mickoski, duke u përgjigjur në pyetje gazetareske.

Mickoski theksoi se LSDM gënjente se shteti do të falimentonte, por jo vetëm që nuk falimentoi, por edhe pagat u rritën, se do të vinin migrantë, por asgjë nga ajo nuk ka,  si dhe fondet IPARD për bujqit janë të bllokuara, por Brukseli konfirmoi se nuk kishte parregullsi me fondet.

„Thoshin se do të bankrotonim, por nuk bankrotuam. Përkundrazi, u rritën pagat, u respektuan Marrëveshjet Kolektive. Ja, kaloi prilli, ‘erdhën migrantë, azilkërkues?!’, Ja po kalon prilli, nuk ka azilkërkues, pastaj thoshin për fondet IPARD, na i bllokuan, jemi në bankrot… ja, vetë Komisioni Evropian doli dhe tha “bravo për Qeverinë, reagoi shpejt dhe brenda gjashtë muajve e zhbllokoi procesin”. Për shkak të reagimit të shpejtë të Qeverisë procesi është zhbllokuar. Po ashtu e interpretonin edhe deklaratën e Vajcit. Doli njeriu dje dhe shumë qartë përcolli atë që kishte për të thënë dhe edhe shumë gjëra të tjera, prandaj paralajmëroj, çdo konferencë për shtyp, çdo deklaratë që vjen prej andej, duhet të merret me shumë rezervë, sepse ajo është parti politike e cila në këtë moment nuk lufton për qytetarët, por lufton që udhëheqja aktuale e partisë, pas humbjes në zgjedhjet e ardhshme parlamentare, të mbetet ende udhëheqje,“ tha Mickoski.

Mickoski theksoi se Qeveria e di mirë cilat janë prioritetet dhe cilat politika duhet t’i ndjekë.

„Kjo është strategjia e tyre politike dhe kjo është praktikisht këshilla nga guruja politik i tyre nga prapavija dhe ai u tregon çfarë të bëjnë. Prandaj të jeni të sigurt, Qeveria e di saktësisht çfarë bën, e di saktësisht cilat janë prioritetet, e di saktësisht cilat politika duhet t’i ndjekë dhe ne do të vazhdojmë në atë drejtim t’i ndjekim,“ porositi kryeministri Mickoski.

Advertisement
Continue Reading

Më të lexuarat