Kandidatura e Ukrainës dhe e Moldavisë e ka rikthyer zgjerimin në krye të agjendës së BE-së dhe kjo është në dobi edhe të Maqedonisë së Veriut dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor, por nuk ka rrezik që ju do të parakaloheni. Sipas analistëve spanjollë Çarls Pouell, Ignasio Molina dhe Migel Rodrigez Andreu, përdorimi i vetos, si një mundësi që ka çdo shtet anëtar, nuk është një akt i një sjelljeje evropiane. Ata ishin pjesë e Forumit të parë bilateral të organizatave think-tank nga Maqedonia e Veriut dhe Spanja që u mbajt javën e kaluar në Shkup, organizuar nga Instituti – Prespa, në prag të presidencës gjashtëmujore të Spanjës me BE-në, e cila fillon. më 1 korrik.

I pyetur se si e sheh të ardhmen e Ballkanit Perëndimor në BE tani që ka luftë në kontinent, Çarles Pouell, i cili është drejtor ekzekutiv i Institutit Mbretëror “Elkano” me qendër në Madrid dhe profesor i historisë moderne në Universitetin San Pablo, thotë se ajo ishte një thirrje zgjimi për Evropën.

“Ndryshe nga sa mund të mendojnë disa njerëz këtu, lufta i shërben qëllimit tuaj për arsyen e thjeshtë se ne në Evropë nuk prisnim kurrë të shihnim më luftë në kontinent, por u zgjuam me faktin se Rusia është një aktor shumë agresiv revizionist dhe se Ballkani Perëndimor është i pambrojtur. Disa prej nesh e dinin tashmë këtë, por kjo ishte një thirrje për zgjim. Edhe pse shton një shtresë të re kompleksiteti dhe e ndërlikon më tej situatën, në atë që ishte tashmë një proces i vështirë, tani ka një ndjenjë urgjence që nuk ishte e pranishme më parë dhe mendoj se është pozitive për vendet e Ballkanit Perëndimor. Nuk mund të garantoj se kjo ndjenjë e re e urgjencës do të sjellë një veprim konkret brenda natës, por mendoj se vullneti politik ka ndryshuar”, thotë Pouell.

Lidhur me faktin se Ukraina, Moldavia dhe Gjeorgjia janë tashmë në listën për zgjerim, drejtori i “Elkano”-s, që konsiderohet si organizata më me ndikim në Spanjë, mendon se kjo është edhe në interes të vendeve të Ballkani Perëndimor, i cili tashmë është në negociata për anëtarësim me BE-në.

“Nuk mendoj se duhet të shqetësoheni, por është në favorin tuaj. Ukraina dhe Moldavia nuk do t’ju parakalojnë si vende kandidate nga Ballkani Perëndimor. Kjo është diçka që BE-ja duhet ta kishte bërë për arsye gjeopolitike, për t’u dhënë një horizont evropian këtyre vendeve, që tashmë i keni si vende kandidate. Të gjithë e dimë se Ukraina nuk do të bëhet anëtare e BE-së së shpejti. Vendet e Ballkanit Perëndimor ose të paktën ju Maqedonia e Veriut, Shqipëria dhe Mali i Zi do të jenë shumë më herët se Ukraina në BE. Problemi me Ukrainën është se si të menaxhohet rindërtimi i saj kur arrihet një lloj paqeje ose ta themi troç – SHBA po paguajnë për luftën dhe ne do të paguajmë për paqen. Kjo duhet kuptuar në kontekstin e një lloj kornize për negociatat e anëtarësimit përmes të cilit ne mund të ofrojmë ndihmë në mënyrë më efektive, sepse ne kemi metodologjinë për ta bërë këtë. KE-ja ka metodologjinë dhe përvojën për ta bërë këtë. Ne nuk mund t’i japim Ukrainës miliarda euro pa asnjë kontroll, pa asnjë kusht, sapo të përfundojë lufta. Kjo justifikon dhënien e statusit kandidat Ukrainës. Por jam plotësisht i bindur se kjo nuk është në dëm të vendeve të Ballkanit Perëndimor”, siguron kreu i Institutit “Elkano”.

Lidhur me qëndrimin e tij për veton bullgare ndaj vendit, Pauell thotë se është jashtëzakonisht irrituese, e bezdisshme, e dëmshme dhe shumë joevropiane.

Advertisement

“Spanja nuk u anëtarësua në BE në vitin 1986 për t’u bërë një anëtare që do t’i ndërlikonte gjërat, por sepse ne besuam se motoja jonë duhet të ishte “më mirë së bashku”. Fatkeqësisht, ndërsa udhëtoj përreth, duket se disa shtete anëtare janë më të interesuara të grinden me fqinjët dhe të krijojnë vështirësi të reja sesa të japin një kontribut pozitiv konstruktiv për BE-në si një entitet. Prandaj e dënoj këtë lloj sjelljeje dhe retorike, e cila është përçarëse dhe fyese. Sa vende keni dëgjuar në histori që u detyruan të ndryshonin emrin? Është shumë e rrallë, pothuajse unike. Kjo nuk është Europa, ky është një shembull shumë i keq për vendet e tjera anëtare si dhe për ata që do t’i bashkohen në të ardhmen”, thotë ndër të tjera Pouell, i cili ka simpati ndaj vendit tonë.

Për Ignasio Molinën, analist i lartë në Institutin Mbretëror “Elkano”, fakti që Spanja fillon presidencën e BE-së me zgjedhjet e parakohshme parlamentare të planifikuara për më 23 korrik, nuk pret të ndikojë në negociatat tona me Brukselin, edhe nëse ka një ndryshim të qeverisë në Madrid, me fitoren eventuale të Partisë Popullore të qendrës së djathtë.

“Presidenca spanjolle kishte plane shumë ambicioze për zgjerimin si pjesë e agjendës së saj dhe tani ka një paqartësi sepse politikanët do të jenë të zënë me zgjedhjet në muajin e parë. Puna e përfaqësuesve zyrtarë në grupet e ndryshme të punës në Bruksel do të vazhdojë, por padyshim, pavarësisht angazhimit personal dhe angazhimit të kryeministrit (Sançez) në procesin e zgjerimit, janë të mundshme disa vonesa”, thotë Molina.

Megjithatë, ai siguron se edhe nëse ka një ndryshim qeverie, nuk ka arsye për të ndryshuar qëndrimin e Madridit në lidhje me zgjerimin, sepse edhe kreu i opozitës është pro-evropian, megjithëse, thotë ai, jo në të njëjtin nivel me Sançezin.

“Më 6 tetor duhet të mbahet një samit i komunitetit politik evropian në Granada, deri atëherë do të kemi një qeveri të re, pavarësisht nëse është socialiste apo e qendrës së djathtë, kryeministri i Maqedonisë së Veriut do të marrë pjesë në samitin në Spanjë. Ende nuk e dimë nëse do të ketë një takim kushtuar Ballkanit Perëndimor gjatë semestrit spanjoll (presidencës gjashtëmujore). Pra, mund të thuhet se një vonesë është e mundur, por nuk do të dëmtojë në drejtim të përparimit në zgjerim”, thotë Molina, i cili jep leksione në Departamentin e Marrëdhënieve Politike dhe Ndërkombëtare në Universitetin e Madridit.

Kur krahason vendet e Ballkanit Perëndimor dhe vendet e reja kandidate për anëtarësim në BE – Ukraina dhe Moldavia, ai beson se një metaforë për këtë marrëdhënie është se ajo nuk është një garë, por një garë në të cilën vende të ndryshme janë në faza të ndryshme të negociatave, pra skriningut. Kandidatura e Ukrainës, Moldavisë dhe Gjeorgjisë është pozitive për vendet e Ballkanit Perëndimor sepse, siç thotë ai, zgjerimi nuk qëndronte në pikat e para në agjendën e 27 anëtarëve të BE-së, por tani për shkak të luftës dhe kërkesës së Ukrainës për hapjen e një korsie të shpejtë, ky proces është i politizuar dhe është e pamundur që liderët të mos angazhohen për të.

Advertisement

Megjithatë, ai siguron se edhe nëse ka një ndryshim qeverie, nuk ka arsye për të ndryshuar qëndrimin e Madridit në lidhje me zgjerimin, sepse edhe kreu i opozitës është pro-evropian, megjithëse, thotë ai, jo në të njëjtin nivel me Sançezin.

“Më 6 tetor duhet të mbahet një samit i komunitetit politik evropian në Granada, deri atëherë do të kemi një qeveri të re, pavarësisht nëse është socialiste apo e qendrës së djathtë, kryeministri i Maqedonisë së Veriut do të marrë pjesë në samitin në Spanjë. Ende nuk e dimë nëse do të ketë një takim kushtuar Ballkanit Perëndimor gjatë semestrit spanjoll (presidencë

gjashtëmujore). Pra, mund të thuhet se një vonesë është e mundur, por nuk do të dëmtojë në drejtim të përparimit në zgjerim, thotë Molina, e cila jep mësim në Departamentin e Marrëdhënieve Politike dhe Ndërkombëtare në Universitetin e Madridit.

Kur krahason vendet e Ballkanit Perëndimor dhe vendet e reja kandidate për anëtarësim në BE – Ukraina dhe Moldavia, ai beson se një metaforë për këtë marrëdhënie është se ajo nuk është një garë, por një garë në të cilën vende të ndryshme janë në faza të ndryshme të negociatave, pra shqyrtimit. Kandidatura e Ukrainës, Moldavisë dhe Gjeorgjisë është pozitive për vendet e Ballkanit Perëndimor sepse, siç thotë ai, zgjerimi nuk ishte shumë i lartë në agjendën e 27 anëtarëve të BE-së, por tani për shkak të luftës dhe kërkesës së Ukrainës për një korsi të shpejtë. Zgjerimi, ai proces është i politizuar dhe është e pamundur që liderët të mos angazhohen për të.

Miguel Rodriguez Andreu, i cili është një ekspert i mirë i Ballkanit dhe redaktor i revistës “Balkania”, e konsideron si paradoks faktin që agresioni rus kundër Ukrainës e “zgjoi” BE-në për rëndësinë e procesit të zgjerimit në Ballkanin Perëndimor si një çështje sigurie.

“E di që qytetarët e Maqedonisë janë të zhgënjyer dhe të lodhur për shkak të pritjes së gjatë për fillimin e negociatave, por në të njëjtën kohë ka ende një përkushtim të fortë për vlerat evropiane, për zgjerimin, ju jeni shumë të përfshirë në NATO. Pavarësisht problemeve me Greqinë deri në vitin 2018 dhe tani me Bullgarinë, ju jeni ende të përkushtuar ndaj qëllimit dhe Spanja ju mbështet në rrugën evropiane”, thotë Andreu.

I pyetur për veton bullgare, ai beson se çështjet dypalëshe nuk duhet të jenë pjesë e kornizës së negociatave, sepse në këtë mënyrë procesi i zgjerimit “rrëmbehet”, gjë që prek edhe BE-në dhe sigurinë e saj, gjë që, thotë ai, mund të shihet tani me kërcënimet se vijnë nga Rusia.

Advertisement

“Fakti që duhet të kaloni sërish ndryshime kushtetuese është poshtërues, shpresoj se do të jeni fleksibël, por i kuptoj të gjitha vështirësitë e brendshme që kjo i sjell shoqërisë maqedonase”, thotë Andreu, i cili është pedagog i studimeve ballkanistike në disa universitete dhe është autor i disa librave për rajonin.