Lajme nga vendi
23 vjet nga marrëveshja për paqe në Maqedoninë e Veriut
Më 5 korrik të vitit 2001, Qeveria e Maqedonis dhe përfaqësuesit e shqiptarëve atje, arrijnë marrëveshjen për paqe.
Me këtë marrëveshje u arrit të ndërpritet konflikti që përfundoi me të ashtuquajturën marrëveshje të Ohrit të nënshkruar më 13 gusht në Ohër të Maqedonisë.
Shkatërrimi i RSFJ-së dhe mëvetësimi i Republikës të Maqedonisë shkaktoi ndryshime të thella politike, shoqërore dhe ekonomike asokohe. Pluralizmi manifestohej me formimin e partive politike të cilat, në vend të atij ideologjik, kishin karakter të fuqishëm etnik.
Si rezultat i këtij tranzicioni, një pjesë e madhe e popullsisë mbetet pa punë, kurse varfëria, korrupsioni, kriminaliteti dhe kriza ekonomike marrin përmasa shumë të mëdha.
Ekonomia e shkatërruar, aferat dhe skandalet politike, korrupsioni dhe marrëdhëniet e keqësuara ndëretnike edhe më shumë e destabilizuan vendin.
Duhet të theksohet fakti se me Kushtetutën e vitit 1991, shqiptarët i humbën të drejtat të cilat, formalisht, i gëzonin me Kushtetutën e vitit 1974. Për këto shkaqe Kushtetuta u miratua pa votat e deputetëve shqiptarë në Parlament.
Periudha e viteve 2000-2001 në Maqedoni, karakterizohet me papunësi të madhe (400.000 persona të aftë për punë janë të papunësuar kurse 80.000 familje marrin ndihma sociale) dhe me procesin e papërfunduar të privatizimit i shoqëruar me procedura për falimentim për shumë ndërmarrje.
Jeta politike karakterizohet me parti një etnike, ndërsa Qeveria udhëhiqej nga parti nacionaliste. Qeverisja ishte e centralizuar, kurse sistemi juridik dhe ligjet nuk ishin të përfunduara (nuk ishin miratuar ligjet e nevojshme, ndërsa ato të miratuarat shpesh ndryshonin dhe gjykatat shumë ngadalë vendosin për lëndët).
Edhe pse në Parlament kishte përfaqësues shqiptarë dhe në koalicionin qeveritar kishte ministra-shqiptarë, në administratë dhe strukturat shtetërore, shqiptarët nuk ishin proporcionalisht të përfaqësuar. Partitë politike të shqiptarëve në RM publikisht vazhdojnë të tregojnë pakënaqësinë nga statusi i tyre në jetën politike dhe publike në vend.
Tensionimi i marrëdhënieve ndëretnike vjen në shprehje gjatë protestave të shqiptarëve me kërkesë për rritjen e të drejtave kolektive ku ndëshkohen dhe konfrontohen me policinë si dhe gjatë protestave të maqedonasve kundër shtimit të të drejtave të shqiptarëve.
Konflikti i armatosur, filloi në rrethinën e fshatit Tanushë të Shkupit, në shkurt të viti 2001. Aktivitetet luftarake zhvilloheshin në rajonin e Kumanovës dhe Lipkovës, atë të Tetovës dhe Shkupit.
Gjatë konfliktit Ushtria Çlirimtare Kombëtare i sulmonte forcat e sigurimit të Republikës së Maqedonisë, mobilizoi një pjesë të popullatës shqiptare për të marrë pjesë në aktivitetet luftarake dhe aktivitete kundër popullatës civile.
Forcat e sigurimit i sulmonin pozitat UÇK-së me armatim të rëndë, përgatitnin prita për anëtarët e UÇK-së, arrestonin qytetarë që dyshohej se ishin anëtarë dhe bashkëpunëtorë të UÇK-së, bënin aktivitete kundër popullsisë civile. Në rajonet e krizës dhe përreth ishin vendosur postblloqe policore.
Shumë njerëz i lëshuan vatrat e tyre në rajonet e krizës dhe si refugjatë ose si të zhvendosur të brendshëm, vendoseshin në vende tjera, brenda dhe jashtë vendit.
Në të dyja anët kishte viktima në njerëz, kurse në rajonet e krizës kishte edhe dëme materiale ndaj shtëpive dhe pronës së popullatës, si dhe shkatërrime të objekteve fetare dhe kulturore-historike.
Bashkësia ndërkombëtare ishte aktive që nga fillimi i konfliktit të armatosur edhe pse pjesëmarrja e saj nuk ishte e barabartë. Në fillim ajo i dënonte aktivitetet e Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare dhe i shpalli si terroriste, kurse më vonë kërkonte nga Qeveria dhe Parlamenti që t’i marrin parasysh kërkesat e tyre.
Nën ndikimin e bashkësisë ndërkombëtare formohet edhe qeveria e koalicionit të gjerë e përbërë nga katër partitë më të mëdha, në të cilën përveç VMRO-DPMNE-së dhe PDSH-së hynë edhe LSDM-ja dhe PPD-ja.
Përmes përfaqësuesve të saj të emëruar nga BE dhe SHBA, Bashkësia ndërkombëtare merrte pjesë në formulimin e Marrëveshjes Kornizë dhe e stimulonte nënshkrimin e së njëjtës. Menjëherë pas kësaj, vëzhgojnë dhe stacionohen forca të NATO-së në territorin e Republikës së Maqedonisë.
Përmbajtja e marrëveshjes kornizë për zgjidhjen e situatës politike e të sigurisë në Maqedoni, që të hënën edhe zyrtarisht, në gjuhën angleze e nënshkruan kryetari i Republikës së Maqedonisë, Boris Trajkovski, lideri i VMRO-DPMNE-së dhe kryeministër Lubço Georgievski, liderët e LSDM-së Branko Cërvenkovski, të PPD-së Imer Imeri dhe PDSH-së Arbën Xhaferi. Në dokument, nënshkrime si dëshmitarë zyrtar i vunë edhe lehtësuesit ndërkombëtar në dialog – Fransoa Leotar dhe Xhejms Perdju./rtk
Lajme nga vendi
VLEN: SHQIPTARËT NUK JANË VEGËL, POR JANË LIGJ!
Për 25 vite, përfaqësimi i drejtë dhe adekuat është përdorur për politikë – kështu thonë nga koalicioni VLEN duke adresuar kritika ndaj BDI-së, sic thonë, se kur ka ardhur puna te zgjidhja, gjithmonë ka munguar ligji, vullneti por edhe guximi. Sipas VLEN shqiptarët kanë nevojë për Ligj, e jo për vegla siç ishte “balancuesi.”
“Vegla e ashtuquajtur balancues, që duhej të garantonte barazi, në praktikë u kthye në mekanizëm me boshllëqe të mëdha juridike, që lejoi manipulime, interpretime dhe punësime të motivuara nga interesa të ngushta partiake. BDI-ja ka pasur vite të tëra që këtë parim kushtetues ta bëjë ligj. Nuk e bëri. As nuk u mundua.
Kjo është e vërteta!
Sot është ndryshe. Për herë të parë pas një çerek shekulli, përfaqësimi i drejtë bëhet detyrim. Për herë të parë, kjo çështje ka ZOT SHTËPIE. Krijohet trup koordinativ, në krye me zëvendëskryeministër shqiptar. Kjo do të thotë se nuk ka më ikje nga përgjegjësia. Nuk ka më arsyetime. Tani ka adresë dhe ka llogari.
Për herë të parë, mbyllet dera për mashtrimet. Nuk ka më vetëdeklarime të rreme. Ka metodologji të bazuar në të dhëna reale. Kush abuzon, do të përballet me pasoja.
Ky është dallimi. Ata për 25 vite e mbajtën këtë çështje gjallë për hajni e mbijetesë politikë. Ne po e mbyllim me ligj. Ata e lanë pa adresë. Ne po i japim adresë.
Pas një çerek shekulli, shqiptarët nuk kanë më nevojë për vegla. Kanë ligj.
LIGJ PËR PËFAQËSIM TË DREJTË DHE ADEKUAT! – tha në një press-konferencë Afan Elezi nga koalicioni VLEN.
Lajme nga vendi
TEARCË, ÇERDHJA PRET PESË VITE AMININ E MINISTRISË SË FINANCAVE
E ndërtuar në vitin 2021, por ende e pashfrytëzuar shkaku i mos dhënies së pëlqimit për punësimin nga ana e ministrisë së Financave. Kjo çerdhe ndodhet në Përshfecë të Komunës së Tearcës. Kryetari i Komunës së Tearcës Daut Memishi thotë se deri më tani janë bërë tre kërkesa që kanë marr përgjigje negative, ndërsa kërkesa e fundit është bërë me 17 mars dhe ai shpreson që kësaj rradhe të pranohet kërkesa e tyre .
“ Deri më tani në si institucion si komunë kemi bërë tre kërkesa në ministrinë e punës dhe politikës sociale dhe pastaj procedura shkon në ministrinë e financave , dy të parët i kemi marrë negativë nga ministria financave me arsyetimin se nuk kanë arritur në të kaluarën të gjn planin e punësimeve ashtu siç duhet , tani kërkesën e fundit e kemi dorëzuar e 17 mars dhe tani jemi në pritje dhe mendoj se nga ana e ministrisë së financave do të jetë pozitive.”
Për banorët e fshatit Përshefcë dhe rrethinës, hapja e çerdhes del të jetë jetike, sidomos për ata familje ku të dy prindërit janë në madhëdhënie të rregull të punës.
“ Ku të shkosh në botë funksionin çerdhja, tek ne nuk funksionin pushteti edhe nuk mund të funskionojë edhe çerdhja.”
“ Duhet të hapet patjetër ka nevojë , kët fëmijë të e vegjël qëndrojnë në shtëpi nuk kanë ku të shkojnë , a kështu u lënë atje dhe shkojnë në punë.”
“ Patjetër duhet të hapet , ajo është e nevojshme për fëmijët . apeloj që të hapet të ecë përparë vetëm për fëmijët por edhe gratë ti kenë kushtet më të mira.”
Në këtë çerdhe pritet të sistemohen rreth 150 fëmijë, ndërsa sipas informacioneve, Komuna e Tearcës ka nevojë që mbi 550 fëmijë të shkojnë në çerdhe. Pavaërsisht se kërkesa është shumë me e madhe se sa mundësia, banorët e Komunës së Tearcës do të ishin të lumtur edhe sikur të jepet fillimisht leja nga Ministria edhe për 150 fëmijë sa është e paraparë.
Lajme nga vendi
MICKOSKI: FURNIZIMI ME NAFTË NUK KA PENGESË, KEMI REZERVA
Maqedonia e Veriut ka sasi të mjaftueshme të rezervave të naftës, tha sot kryeministri Hristjan Mickoski duke shtuar se ka ditë kur pompat e benzinës sigurojnë mbi 2 milionë litra derivate në ditë. Ai shtoi se deri tani nuk ka asnjë paralajmërim për pengesa në furnizim, pavarësisht krizës që u shkaktua nga lufta në lindjen e mesme.
“Kemi mjaftueshëm sasi të karburantit dizel dhe të produkteve të tjera të naftës, edhe në gyp përçuesin që e lëshuam në fillim të vitit, që e lidh Rafinerinë OKTA me portin e Selanikut, por edhe në rezervat shtetërore. Nuk kemi deri tani paralajmërime për çfarëdo pengese në pjesën e furnizimit” tha Mickoski.
Maqedonia e Veriut është nga vendet e rajonit me çmimin më të lirë të naftës, ndërsa për këtë, Mickoski tha se nuk do të vendoset kufizim për veturat me targa të huaja, pasi sipas tij, në këtë mënyrë Maqedonia e Veriut ndihmon edhe shtete fqinje.
“Nuk planifikojmë të vendosim kufizime, në këtë mënyrë ndihmojmë edhe fqinjët tanë, sepse disa aeroporte nga rajoni marrin kerozinë nga ne. Kështu që edhe këtu nuk planifikojmë të vendosim kufizim për sasi. Shumë qytetarë nga vendet fqinje furnizohen me benzinë dhe dizel nga pompat tona. Disa pompa për 3-4 herë e kanë rritur shpenzimin”, tha Micksoki.
Përndryshe, ditëve të fundit një fluks i madh makinash nga shtetet fqinje Kosova dhe Shqipëria kanë vërshuar në pikat kufitare më të afërta me Maqedoninë e Veriut për t’u furnizuar me karburantë pasi që në krahasim me shtetet tjera të rajonit, Maqedonia i ka çmimet më të lira.
-
Lajme nga bota2 weeks ago“Do jem makthi i Iranit”, Trump ‘kërcënon’ sërish: Nëse nuk ulen në negociata, bombardimet do të shtohen
-
Lajme nga rajoni2 weeks agoZbardhet dëshmia e autorit të vrasjes së Liridonës, Plava: Kisha marrëveshje me Murselin, më tha se Behgjet Pacolli ka qenë në dijeni
-
Lajme nga vendi2 months ago20-vjecari nga fshati Novo Sellë е Tetovës drejtonte mjetin pa leje i sekuestohet përkohësisht “BMV”

