Çmimet me shumicë të gazit natyror në Evropë janë rritur ndjeshëm, duke arritur nivelin më të lartë që nga fillimi i vitit 2023. Rritja vjen në një kohë kur tensionet dhe përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme kanë shtuar shqetësimet për sigurinë e furnizimit energjetik përpara sezonit të dimrit.

Kontrata referuese evropiane për gazin natyror, TTF holandez për muajin e parë, të mërkurën në mëngjes u tregtua në mbi 79 euro për megavat-orë (MWh). Në të njëjtën kohë, edhe çmimet e gazit me shumicë në Britani u rritën ndjeshëm, pasi tregjet po përfshijnë në çmime një “premi rreziku” të lidhur me zhvillimet gjeopolitike.

Shqetësimi kryesor lidhet me mundësinë që konflikti në Lindjen e Mesme të ndikojë në transportin detar të gazit natyror të lëngshëm (LNG), i cili është bërë një burim i rëndësishëm furnizimi për Evropën.

Rrugët detare të rajonit janë ndër korridoret kryesore për transportin global të LNG-së. Një ndërprerje ose ngadalësim i zgjatur i transportit do t’i detyronte blerësit evropianë të konkurrojnë edhe më ashpër me importuesit aziatikë për ngarkesat alternative të gazit, pikërisht në prag të sezonit të ngrohjes.

Evropa përballet me një dimër më të shtrenjtë?

Advertisement

Sipas Oxford Economics, konsumi i gazit në Bashkimin Evropian vazhdon të jetë rreth 15 deri në 20 për qind më i ulët se në vitin 2021. Kjo i ka mundësuar Evropës të funksionojë me nivele më të ulëta të rezervave të gazit, por njëkohësisht e ka rritur rëndësinë e importeve të LNG-së gjatë muajve të dimrit.

Situata komplikohet edhe më tej nga furnizimet më të ulëta nga Katari.

Sulmet e marsit dëmtuan rëndë dy njësi prodhuese të LNG-së në kompleksin Ras Laffan, duke hequr rreth 17 miliardë metra kub kapacitet vjetor nga tregu. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), riparimet mund të zgjasin nga tre deri në pesë vjet.

Kapaciteti i humbur përbën rreth 17 për qind të kapacitetit vjetor të eksportit të LNG-së së Katarit, sipas Institutit për Ekonominë e Energjisë dhe Analizën Financiare.

Nëse furnizimet nga Lindja e Mesme rikthehen vetëm gradualisht, presioni mbi tregun evropian mund të rritet edhe më shumë.

Advertisement

Analistët e Goldman Sachs vlerësojnë se, në një skenar të tillë, çmimi i kontratave TTF për dhjetorin 2026 mund të duhet të ngjitet mbi 100 euro për MWh, në mënyrë që të tërheqë sasi të mjaftueshme LNG drejt Evropës. Ky parashikim është dukshëm më i lartë se skenari bazë i mëparshëm i bankës, prej rreth 50 eurosh për MWh.

Frika zhvendoset te inflacioni

Rritja e çmimeve të energjisë po shton gjithashtu shqetësimet për inflacionin në eurozonë. Energjia është një nga faktorët kryesorë që mund të ndikojë drejtpërdrejt në çmimet e konsumit, por edhe në kostot e prodhimit, transportit dhe shërbimeve.

Inflacioni në eurozonë arriti në 3.3 për qind në gusht, kryesisht si pasojë e rritjes së çmimeve të energjisë, edhe pse presionet bazë mbi çmimet janë zbutur.

Tregjet financiare po e ndjekin me kujdes situatën, pasi një periudhë më e gjatë e çmimeve të larta të energjisë mund ta bëjë më të vështirë luftën kundër inflacionit dhe t’i vendosë bankat qendrore përballë një dileme të re.

Advertisement

Presioni nuk është kufizuar vetëm te tregu i gazit. Rritja e kostove të energjisë është reflektuar edhe në tregjet e borxhit shtetëror, ndërsa yield-et e obligacioneve gjermane 10-vjeçare janë rritur në nivele të larta shumëvjeçare.

Investitorët po vlerësojnë tashmë rrezikun që një periudhë e zgjatur e energjisë së shtrenjtë të krijojë inflacion më të qëndrueshëm, duke e komplikuar më tej politikën monetare të Bankës Qendrore Evropiane.

Nëse tensionet në Lindjen e Mesme vazhdojnë dhe furnizimet globale me LNG mbeten nën presion, Evropa mund të përballet me një kombinim të padëshiruar: gaz më i shtrenjtë, kosto më të larta të energjisë dhe presion të ri mbi inflacionin, pikërisht në prag të dimrit.