Lajme nga vendi
Ministria e Financave me porosi për fundvit për ekonominë globale dhe atë vendase
Kolumnën e fundit për këtë viti, siç edhe pritej, ia dedikoj vitit 2022 dhe sfidave ekonomike me të cilat jemi përballur, por edhe pritshmërive për vitin 2023, ku të gjithë hyjmë me shpresë dhe optimizëm për ditë më të mira dhe prosperitet. Tre vitet e fundit i dëshmuan botës dhe të gjithë neve, se shumë gjëra i morëm si të mirëqena, si për shembull: lëvizjen e lirë, energjinë e lirë dhe ushqimin. Kjo periudhë e historisë së re është leksion i mirë për gjeneratat e tanishme dhe të ardhshme. Pandemia na tregoi se sa e brishtë është natyra e disa sektorëve ekonomikë dhe sa e rëndësishme është që biznesi të mësojë të ristrukturohet dhe të mbijetojë. Kriza energjetike na tregoi se sa e rëndësishme është pavarësia energjetike, investimi në kapacitetet e prodhimit, orientimi drejt energjisë së ripërtëritshme, por edhe efikasiteti energjetik dhe shfrytëzimi racional i burimeve që kemi në dispozicion. Inflacioni global na tregoi se sa e rëndësishme është zhvillimi i prodhimit tonë, veçanërisht i produkteve ushqimore bazë dhe investimeve në bujqësi të qëndrueshme. Në pah dolën edhe prioritetet strategjike, si siguria shëndetësore, ushqimore, energjetike, ndërsa paqja mbetet si thelbësore në zhvillimin e civilizimit, që nuk duhet merret si e mirëqenë, por duhet të ruhet në vijimësi. Leksionet e nxjerra janë gjithmonë pjesë e zgjidhjes së problemit, sepse hapi i parë është ta piketosh atë dhe i dyti të veprosh.
Sfida më e madhe për ekonominë globale është pasiguria
Në vitin 2022, faktorët joekonomikë vazhduan ta diktojnë ekonominë globale, duke filluar nga ngecjet në zinxhirët e furnizimit – si pasojë e pandemisë, deri te lufta në Ukrainë dhe përkeqësimi i kushteve në tregun energjetik. Të gjithë këta faktorë kontribuan që këtë vit rritja globale të ngadalësohet, ndërkohë që inflacioni të arrijë nivelet më të larta në dekadat e fundit. Ndoshta sfida më e madhe e gjithë kësaj krize është pasiguria. Pikërisht, kjo pasiguri është ndoshta ajo që i shqetëson më shumë investitorët dhe amvisëritë në vendimmarrje dhe sigurisht që është pengesë për institucionet financiare ndërkombëtare në llogaritjen e projeksioneve më të sakta.
Pritshmëritë për ekonominë globale për vitin 2022 ishin që rritja do të ngadalësohej ndjeshëm krahasuar me vitin 2021. Fondi Monetar Ndërkombëtar projektoi që rritja të ngadalësohej nga 6% në vitin 2021 në 3.2% në vitin 2022. Sfidat pritet që të vazhdojnë edhe në vitin 2023, me rritje globale prej 2.7%. Këto janë pritshmëritë më të ulëta që nga viti 2001, me përjashtim të vitit të pandemisë 2020. Këto projeksione pasqyrojnë ngadalësimin e ekonomisë së SHBA-së në gjysmën e parë të vitit, ndërsa sa i përket ekonomisë së BE-së në gjysmën e dytë të vitit, si dhe valët e reja të Covid-19 në Kinë. Rreth një e treta e ekonomive botërore shënuan rezultate negative ekonomike në dy tremujorë radhazi, ndërkohë që inflacioni global u përshpejtua ndjeshëm dhe pritet të dyfishohet në vitin 2022, gjegjësisht të arrijë në 8.8%.
BE-ja pret ribalancim të tregut energjetik
Kur bëhet fjalë për partnerin tonë më të madh tregtar, Bashkimin Evropian, sipas projeksioneve të fundit të muajit dhjetor të Bankës Qendrore Evropiane për Eurozonën, pritshmëritë e PBB-së janë duke u përmirësuar, por sa i përket inflacionit ato janë më pesimiste. Pritshmëritë më të mira për PBB-në janë si rezultat i arritjeve gjatë muajve të verës, të cilat shënojnë rezultate të larta në sektorët e shërbimeve. Megjithatë, kriza energjetike, inflacioni i lartë, rritja e pasigurisë dhe ngadalësimi i ekonomisë globale, si dhe shtrëngimi i kushteve të tregut financiar, ndikuan në ngadalësimin e theksuar të aktivitetit ekonomik në tremujorin e tretë të vitit 2022. Besimi i konsumatorëve dhe investitorëve po ulet, ndërkohë që lëvizjet e çmimeve vazhdojnë t’i zvogëlojnë të ardhurat dhe konsumin.
Megjithatë, pritshmëritë për vitet e ardhshme është se do të ketë ribalancim të tregut energjetik, përkatësisht riorientim të burimeve të reja të energjisë. Pavarësia gradualisht do të ulet, ndërsa të hyrat reale do të rriten, ngecjet në zinxhirët globalë të furnizimit do të kapërcehen, kërkesa do të rritet, duke kontribuar kështu në rimëkëmbjen e plotë të pritshme të ekonomisë. Tregu i punës pritet që të mbetet rezistent gjatë gjithë periudhës. Parashikimet janë se PBB-ja në vitin 2022 do të jetë në nivel prej 2.4% dhe se do të ngadalësohet në vitin 2023 për rreth 0.5%, krahasuar me vitin paraprak, ndërsa në vitin 2024 dhe 2025 do të përshpejtohet dhe do të jetë në nivel prej 2%. Krahasuar me projeksionet e muajit shtator të BQE-së, këto janë projeksione më optimiste. Sa i përket projeksioneve të inflacionit, ai pritet që të ulet nga 8.4% në 6.3% në vitin 2023, ndërsa në vitin 2025 do të ulet në nivel prej 2.3%.
Si ekonomi e vogël, nuk ishim imunë
Ekonomia jonë nuk ishte imune sa i përket ngjarjeve botërore. Si ekonomi e vogël dhe e hapur, para se të gjithash, e lidhur me ngjarjet dhe zhvillimet në BE, absorbuam lehtë efektet nga ngjarjet e ekonomive dhe tregjeve të tyre. Edhe pse fillimi i vitit filloi relativisht mirë, me rritje prej 3.2% në tremujorin e parë, ngadalësimi i rritjes u bë i dukshëm në tremujorin e tretë, me rritje prej 2%. Si përfundim, rezultati ekonomik i deritanishëm i ekonomisë sonë për këtë vit është 2.7%. Sa i përket sektorëve, ky rezultat vjen si rrjedhojë e zhvillimeve pozitive në sektorin e shërbimeve dhe bujqësisë. Pas përfundimit të pandemisë, rritje të fuqishme kishte sektori i tregtisë, hotelerisë dhe transportit. Sa i përket shpenzimeve, ka rritje të konsumit, si dhe investimeve bruto.
Pritshmëritë e Ministrisë së Financave për vitin 2022 ishin që rritja do të jetë 2.7%, ndërsa deri në vitin ardhshëm do të përshpejtohet në 2.9%, ndërsa në mesataren e periudhës 2023-2027, në përputhje me skenarin bazë, pritet rritje prej 4.6%. Në periudhën afatmesme, duke realizuar Planin për rritje ekonomike dhe Planin për investime publike, presim t’i arrijmë normat e dëshiruara për rritje të përshpejtuar ekonomike. Inflacioni, vitin e ardhshëm do të ngadalësohet, siç pritet nga të gjitha institucionet relevante financiare ndërkombëtare dhe vendase, sipas projeksioneve për stabilizimin e çmimeve të produkteve primare, ndërsa në periudhën afatmesme pritet rikthimi në normat paraprake prej rreth 2%.
Sistem që do të ofrojë rezultate më të mira ekonomike
Nëse do duhej ta përmblidhja në disa rreshta shpjegimin lidhur me funksionimin e politikës fiskale këtë vit, do të theksoja se ajo ishte e orientuar drejt përkrahjes së qytetarëve dhe ekonomisë, por edhe ruajtjes së nivelit të stabilitetit makroekonomik. Miratuam pako antikrizë prej 750 milionë eurove për përkrahejn e qytetarëve dhe ekonomisë për vitin 2022. Njëkohësisht, vijojmë me përcaktimin për konsolidim gradual fiskal. Po ashtu, vijojmë të përkushtuar në krijimin e sistemit të financave SMART, sistem që do të sigurojë në periudhë afatmesme dhe afatgjate norma më të larta të rritjes ekonomike. Janë zbatuar reforma të rëndësishme në financat publike, të cilat janë mirëpritur në të gjitha raportet e institucioneve financiare ndërkombëtare, ndërsa veprojmë edhe në drejtim të qëndrueshmërisë së financave publike, përkatësisht në hedhjen e themeleve për praktikat e mirëfillta që do të jenë si udhëzim dhe pikë referimi për një periudhë më të gjatë kohore.
Të ardhmen do ta jetojmë nesër dhe çdo vit i ri është një fillim i ri. Duke përmledhur dhe vlerësuar aktivitetet e ekipit të Ministrisë së Financave, si një aktivitet i rregullt, shoh se rruga që kemi bërë është e gjatë, por kemi edhe shumë për të bërë. Unë besoj te ne, qytetarët dhe ekonomia. Besoj në krijimin e një sistemi më të mirë, sistem i cili do të ofrojë kushte më të mira jetese. Besoj në investimin te qytetarët tanë, te të rinjtë dhe kapacietet e tyre, si dhe te rritja e produktivitetit dhe me këtë edhe konkurrencën e ekonomisë sonë. Besoj, se kështu do të jemi në gjendje që të ecim krahë për krahë me shumë ekonomi të tjera që tani vlerësohen si më të zhvilluara. Ajo që na nevojitet është konsekuenca dhe organizimi, që të bëhemi më konkurrent dhe të ofrojmë më shumë. Besojmë se do të ecim me sukses drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe hapjes së prespektivave për standard më të mirë dhe cilësi më të mirë jetese për qytetarët tanë.
Në fund, dëshiroj të falënderoj të gjithë ata që këtë vit punuan me vendosmëri, duke besuar në sistem më të mirë, kushte më të mira dhe jetesë më të mirë për të gjithë ne. Gara para përfundimit mund të jetë edhe më e vështirë, por atëherë shihen fituesit.Kolumnë: Fatmir Besimi, ministër i financave
Lajme nga vendi
Paralajmërohen pensionistët: Pensionet nga shtatori do të rriten në përputhje me harmonizimin e përcaktuar me ligj
Pensionet nga shtatori do të rriten në përputhje me harmonizimin e përcaktuar me ligj, deklaroi kryeministri Hristijan Mickoski, duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve lidhur me rritjen e të ardhurave të pensionistëve.
Sipas tij, vendimi merret me qëllim të mbrojtjes së pensionistëve dhe pensioneve të tyre. Mickoski tha se pas rritjeve lineare të bëra më herët, individë të nxitur nga partitë opozitare kishin iniciuar procedura në Gjykatën Kushtetuese për anulimin e tyre.
Për këtë arsye, sipas tij, rritja e ardhshme e pensioneve do të bëhet vetëm përmes harmonizimit të rregullt të përcaktuar me ligj.
“Po, do të ketë harmonizim të rregullt, në përputhje me ligjin. E dini se kishte iniciativa nga individë, të nxitur në prapavijë nga parti politike, për të ngritur para Gjykatës Kushtetuese çështjen e rritjes lineare të pensioneve. Për t’i mbrojtur pensionistët dhe pensionet, në të ardhmen rritja do të bëhet në përputhje me harmonizimet e përcaktuara me ligj”, deklaroi Mickoski gjatë vizitës në Drejtorinë për Punë Hidrometeorologjike.
Sipas kryeministrit, shuma e saktë e rritjes së pensioneve ende nuk është përcaktuar, pasi përllogaritjet janë në proces.
“Jo, ende nuk dihet. Po përllogaritet dhe do të dihet shumë shpejt”, tha Mickoski.
Pensionet harmonizohen dy herë në vit, më 1 mars dhe më 1 shtator. Sipas ligjit, në përllogaritje marrin pjesë në mënyrë të barabartë rritja e pagës mesatare të paguar dhe rritja e kostos së jetesës.
Gjatë dy viteve të fundit, pensionistët kanë përfituar rritje lineare prej 7.000 denarësh të pensioneve, raportojnë mediat maqedonase.
Nga VLEN thonë se pas seancës së parë gjyqësore ndaj Artan Grubit që u mbajt dje, gjithnjë e më shumë po dalin në pah pyetje serioze për atë që ka ndodhur prapa skenave dhe për përpjekjet për ta mbyllur këtë proces përmes një marrëveshjeje me Prokurorinë.
Sipas VLEN-it, supozohet se Artan Grubi është bindur të lidhë marrëveshje me Prokurorinë, të pranojë fajësinë, të marrë një sanksion dukshëm më të lehtë, por në këtë mënyrë edhe t’i japë fund të gjitha ambicieve për të udhëhequr BDI-në.
“Sipas burimeve tona, Ali Ahmeti ka vlerësuar se gjykimi është shumë i rrezikshëm, pasi temperamenti i Grubit është i tillë që ai përmes mediave mund t’ia gërryejë rejtingun BDI-së. Grubi, siç thuhet, tashmë kishte intervista të dakorduara, pasi ishte bindur se ndaj tij nuk do të ngrihej aktakuzë, por më pas ishte befasuar në mënyrë të pakëndshme. Vazhdimi i masës së arrestit shtëpiak është presion shtesë ndaj tij që të lidhë marrëveshje para fillimit të gjykimit”.
“Një fakt interesant është se avokatët e shumicës së të akuzuarve në këtë rast janë „lojtarë“ të sistemit të drejtësisë nga koha e Gruevskit dhe Mijallkovit. Ky është një sinjal serioz se në BDI është ulur gardi dhe po luhet me të gjitha armët. Mbetet dilema pse nuk sigurohet prania e bashkëpunëtorit të parë të Grubit, Perparim Bajramit”.
“A mos, së bashku me rikualifikimin e veprës penale, Ali Ahmetit po i dërgohet edhe një mesazh tjetër, “për të gjitha lojërat e tua të dyshimta ka kundërsulm”? Në fund, as Bujar Osmani, siç thuhet, nuk ka qenë shumë i kënaqur, pasi në adresa të caktuara ndërkombëtare ia kanë lexuar lojën që qëndronte pas brifingjeve. Është e qartë se për politbyronë mafioze të BDI-së, ditët e vështira sapo kanë filluar”, thonë nga VLEN.
Bashkëkryetari i VLEN-it, Izet Mexhiti, thotë se për momentin nuk ka arsye për zgjedhje të parakohshme parlamentare. Ai akuzoi BDI-në se vazhdimisht e mban këtë temë për të mos humbur elektoratin, ndërsa tha se Qeveria ka shumicë absolute në Kuvend dhe proceset nuk janë të bllokuara.
“Mendoj që BDI-ja, për të mos t’i ikur elektorati, e ka mbajtur vazhdimisht këtë temë. “Mbas tre muajve, mbas gjashtë muajve”, kaluan dy vite. Opozita, edhe kur nuk ka çfarë ofron, pra ka kërkesë për zgjedhje të parakohshme. Qeveria është e fokusuar te programi, te premtimet, te vendimet e mjekëve, te investimet në spitale, investimet në arsim, tek ajo të cilën e kemi marrë përsipër për ta realizuar. Pra, Parlamenti ka mjaftueshëm numra, shumicë absolute dhe nuk ka asnjë arsyeje për të eksperimentuar dhe për të shkuar në zgjedhje, që nënkupton bllokim të proceseve, bllokim të punimeve, bllokim të prokurimeve, të punësimeve, të vendimeve. Pra, nuk është në interes të qytetarëve të kemi, në fund të fundit, është një harxhim shtesë për qytetarët e Maqedonisë. Po kjo nuk do të thotë që VLEN-i, i cili është favorit tek shqiptarët, partia kryesore tek shqiptarët në anketat e fundit, i ik zgjedhjeve. Po mendoj që për momentin punojmë për zgjidhje, jo për zgjedhje”, tha Mexhiti.
Paralajmërohen pensionistët: Pensionet nga shtatori do të rriten në përputhje me harmonizimin e përcaktuar me ligj
VLEN: Cili prokuror i ka ofruar marrëveshje Grubit
Mexhiti: VLEN-i partia e parë te shqiptarët! Nuk ka arsye për të eksperimentuar
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Azizi zbulon dyfytyrësinë e Ali Ahmetit: Ja vazali që e mbronte Gruevskin
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
