Lajme nga vendi
Vaktin e subvencionuar të studentëve “e ha” inflacioni, studentët kërkojnë ndryshime
Studentët marrin mbështetje financiare prej 140 denarë në ditë ose 840 denarë në javë si vakt i subvencionuar i studentëve që ata mund ta përdorin nga e hëna deri të shtunën. Masa është menduar si mbështetje për mbulimin e një pjese të kostos së ushqimit për studentët dhe për të janë alokuar mjete nga Buxheti i Shtetit. Studentët në përgjithësi janë të kënaqur me masën, por besojnë se duhet të ndryshohet koncepti dhe të rritet shuma e mbështetjes financiare
Nxënësit e anketuar nga ekipi i MIA-s thonë se përkundër rritjes së sasisë së burimeve financiare nga 120 në 140 denarë në ditë, është e nevojshme të rriten këto mjete. Nga Kuvendi studentor të Universitetit kanë Propozim-Koncept dhe presin të bisedojë për këtë me Ministrin e ri të Arsimit dhe Shkencës.
Nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH) në deklaratë për MIA-n shprehen se kjo është një masë subvencionimi, respektivisht mbështetje për të mbuluar një pjesë të kostos së ushqimit të studentëve, e jo për të mbuluar të gjitha kostot e ushqimit.
“Përdorimi i masës rregullohet me zgjidhje ligjore që është përmirësuar në dy raste me kërkese të studentëve, nëpërmjet perfaqesuesve te kuvendeve studentore te universitetit. Ndryshimet parashikonin një rritje të shumës nga 120 në 140 denarë në ditë dhe pagesë në baza javore, në vend se në baza ditore. MASH në fillim të çdo muaji shpall thirrje për aplikime për studentët që nuk e kanë ushtruar më parë këtë të drejtë për arsye të ndryshme. Në përputhje me kushtet, aplikanti duhet të jetë student me kohë të plotë, të mos jetë i regjistruar si fermer individual, të mos jetë i punësuar dhe të mos ketë të ardhura mbi asnjë bazë më të lartë se shuma e pagës minimale neto në vitin aktual”, sqarojnë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës.
Në anketën e bërë nga ekipi i MIA-s, studentët theksojnë se mjetet nga vakti i subvencionuar i studentëve disi i ndihmojnë ata të blejnë produkte ushqimore, por me rritjen e standardit jetësor, ata kërkojnë që shuma të rritet
“Deri tani, është në rregull. Është shumë më produktive që masa u bë në baza javore sesa ishte 140 denarë në baza ditore, megjithatë, me rritjen e standardit të Republikës së Maqedonisë së Veriut, besoj se edhe sasia e vaktit tonë duhet të ndryshohet, sepse duhet të shkojë paralelisht. Në baza javore, arritëm të blejmë diçka, mirëpo megjithatë luftojmë. Në fund të fundit, ne jemi studentë, sadopak jemi të kënaqur . Mund të bëhet ndonjë ndryshim. Unë mendoj se edhe në lidhje me vendet e tjera që kanë këtë sistem të subvencionuar të vakteve, ai mund të përdoret dhe diçka mund të bëhet”, shprehet studentja për MIA-n.
Në mesin e studentëve ka edhe mendime se shuma e subvencionit duhet të rritet në të paktën 200 denarë.
“Mendoj se duhet të rriten në të paktën 200 denarë. Ne shpenzojmë shumicën e parave tona për ushqim si studentë nga qytete të tjera. Ne përdorim mjete në baza javore”, shprehet një studente tjetër në anketën.
Statistikat e fundit për muajin maj tregojnë se çmimet me pakicë u rritën me 1.3 për qind krahasuar me prillin dhe me 5.8 për qind krahasuar me majin e vitit të kaluar. Inflacioni u rrit për 0,9 për qind në krahasim me prillin dhe për 4,5 për qind në krahasim me majin e vitit të kaluar. Sa u përket ushqimit dhe pijeve joalkoolike ka një rritje prej 0,7 për qind. Rritja më e madhe ishte në fruta për 2,6 për qind dhe në bukë dhe drithëra për 0,5 për qind.
“Kjo shumë është relativisht e vogël dhe ndoshta nuk mund të mbulojë plotësisht shpenzimet themelore të vakteve të studentëve. Duke marrë parasysh se vakti mesatar në restorantet dhe mensat lokale mund të kushtojë më shumë se kjo shumë, studentët mund të përballen me sfida financiare në përpjekjen për të siguruar një vakt të shëndetshëm dhe të larmishëm. Duke marrë parasysh rritjen e çmimeve të ushqimit dhe inflacionit, kjo shumë bëhet edhe më e pamjaftueshme”, thotë analisti ekonomik, profesor Abil Baush në një deklaratë për MIA-n.
Rritja e vaktit të subvencionuar nga studentët, sipas tij, duket si një masë e nevojshme duke marrë parasysh rritjen e kostos së jetesës dhe inflacionit, dhe ai beson se ndoshta duhet të merret parasysh një ndryshim i konceptit, siç është: përfshirja e më shumë opsioneve ushqimore për studentët, duke përfshirë vaktet e shëndetshme dhe të balancuara nga ana ushqyese, në mënyrë që të përmirësohet vlera ushqyese e ushqimit që studentët e konsumojnë.
“Sipas hulumtimeve, rreth 30 për qind e studentëve në vend kanë deklaruar se nuk mund t’i lejojnë vetes ushqim të shëndetshëm në baza ditore. Sigurimi i vauçerëve që mund të përdoren në dyqane dhe restorante të ndryshme, në vend të një shume fikse parash, do të ofronte fleksibilitet dhe zgjedhje më të madhe për studentët, gjë që mund të zvogëlonte kostot ditore të ushqimit me rreth 15-20 për qind. Integrimi i platformave digjitale që do të lejonin qasje më të lehtë në ushqimet e subvencionuara mund të përmirësojë më tej efektivitetin e programit. Sipas të dhënave, platformat digjitale mund të zvogëlojnë koston administrative të menaxhimit të subvencioneve me rreth 5-10 për qind, duke lejuar që shumica e mjeteve të përdoren drejtpërdrejt për studentët”, shprehet profesori Baush.
Një rritje e mundshme e mjeteve për një vakt të subvencionuar të studentëve do të sjellë implikime financiare për Buxhetin në varësi të numrit të studentëve dhe përqindjes së rritjes.
Profesori Baush thotë se kostot shtesë mund të jenë të konsiderueshme, kështu që për shembull, nëse flasim për rreth 50.000 studentë dhe secili merr 500 denarë shtesë në javë, kjo do të rezultonte në një kosto shtesë prej rreth 1,3 miliardë denarë. Megjithatë, shton ai, investimi në shëndetin e studentëve mund të ketë përfitime afatgjata për shoqërinë dhe para se të merret një vendim përfundimtar, duhet të bëhet një analizë e detajuar financiare dhe të konsiderohen burimet e mundshme të financimit që masa të jetë e qëndrueshme.
“Hulumtimet tregojnë se ushqimi më i mirë mund të përmirësojë performancën akademike me rreth 10-15 përqind, gjë që mund të rezultojë në punësim dhe produktivitet më të mirë të studentëve pas diplomimit. Për më tepër, shprehitë e shëndetshme të ngrënies mund të zvogëlojnë kostot shëndetësore të shtetit në planin afatgjatë. Prandaj, para se të merret vendim përfundimtar, është e nevojshme të bëhet një analizë e hollësishme financiare dhe të shqyrtohen burimet e mundshme të financimit për të siguruar qëndrueshmërinë e masës. Për shembull, mund të merren parasysh burimet alternative të financimit si partneritetet publike dhe private, grantet nga organizatat ndërkombëtare ose ridrejtimi i mjeteve nga zërat tjerë të buxhetit që kanë një përparësi më të ulët, thekson profesori Baush.
Aleksandar Ristoski, nënkryetar i Kuvendit Studentor Universitar (KSU) në Universitetin “Sh. Qirili dhe Metodi” në Shkup, në një deklaratë për MIA-n, tha se si trup studentor besojnë se shuma e financimit duhet të rritet, por edhe koncepti ekzistues duhet të ndryshohet. Ata propozojnë, pavarësisht nga çmimi, që të kenë vakte të veçanta për studentët dhe kuponë me të cilët mund t ‘i blejnë ato vakte. Në këtë mënyrë, ata besojnë se nuk do të ketë abuzim nga ana e askujt.
“Ne të gjithë nuk jemi të kënaqur, jo vetëm me çmimin, por edhe me konceptin, sepse çmimi mund të rritet ose partia e ardhshme politike apo kushdo në pushtet mund ta rrisë atë çmim, dhe pastaj vendet ku blihet një vakt mund të bëjnë të njëjtën gjë, mund të rrisin çmimin dhe praktikisht nuk kemi ardhur në ndonjë zgjidhje. Prandaj, unë besoj se koncepti duhet të ndryshojë, respektivisht, pavarësisht nga çmimi, të ketë vakte të veçanta për studentët dhe të jetë në gjendje t’i rrisë ato me kuponë. Në këtë mënyrë nuk do të ketë abuzim nga ana e askujt”, shprehet Ristoski.
Zgjidhja aktuale ligjore që parashikon 840 denarë në baza javore u miratua me kërkesë të studentëve që deri atëherë u paguheshin 120 denarë në baza ditore. Të gjitha vërejtjet nga studentët që arrijnë në Kuvendiun Studentore Universitar u zgjidhën në komunikim me Ministrinë përkatëse.
“Si trup studentor, kemi formuar grup për komunikim mes nxënësve dhe atje na dërgojnë vërejtje dhe ne, në komunikim të drejtpërdrejtë me Ministrinë e Arsimit ose bankën, varet se ku është problemi, ne i zgjidhim ad-hoc të gjitha problemet që na mbërrijnl”, thekson Ristoski.
Për të ndryshuar konceptin, Ristoski thotë se po presin që të formohet qeveria e re, pas së cilës ata dhe ministri i ri i Arsimit dhe Shkencës do të negociojnë që risitë të fillojnë nga viti i ardhshëm akademik.
“Sa i përket financave dhe konceptit për të ndryshuar, pritëm që pushteti të ndryshojë sepse mund të arrihet një marrëveshje, e më pas të vijë një ministër tjetër. Prandaj kemi pasur më pak komunikim gjatë kësaj periudhe. Sapo të arrijë ministri i ri ose ministrja e re, ne do të bëjmë një marrëveshje se si të rrisim shumën dhe të ndryshojmë konceptin nga viti i ardhshëm shkollor”, thekson Ristoski.
Rreth 30 mijë studentë përdorin vaktin e subvencionuar të studentëve
Me nismën e Kuvendit Studentor Universitar në Universitetin “Sh. Qirili dhe Metodi” (KSU UQM), deputetët votuan në shkurt ndryshimet në Ligjin për ushqimin e subvencionuar të studentëve, sipas të cilit nga 1 marsi i këtij viti mjetet paguhen në baza javore dhe jo në baza ditore.
Nëse përdoruesi i një vakti të subvencionuar të studentëve në periudhën e caktuar nuk ushtron të drejtën e subvencionimit të një vakti të studentëve, shuma e vaktit të subvencionuar të studentëve nuk do t’i transferohet atij ditën tjetër. E drejta për vaktin e subvencionuar të studentëve nuk mund të ushtrohet nga përdoruesi në periudhën nga 1 korriku deri më 1 tetor të vitit në të cilin ai ka fituar të drejtën e subvencionimit të vaktit të studentëve, si dhe gjatë festave publike dhe ditëve jo të punës.
Vakti i subvencionuar i studentëve, siç tregohet nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës, paguhet nga një zë buxhetor përmes të cilit kompensohen disa të drejta të tjera të studentëve, siç janë bursat për studime në vend dhe jashtë vendit dhe pjesëmarrja për akomodim në konviktet e studentëve, që këtë vit arrin në 1,21 miliardë denarë.
Për këtë masë, Ministria e Arsimit dhe Shkencës ka lidhur marrëveshje me “Shparkase Banka” SHA Shkup. Të gjithë studentët që fitojnë të drejtën për një vakt të subvencionuar të studentëve duhet të nënshkruajnë marrëveshje me Shparkase Banka për të hapur llogari të veçantë, të lidhur me kartelë pagesore të dedikuar për një vakt të subvencionuar të studentëve, pavarësisht nëse ata paraprakisht kanë qenë klientë të Shparkase Bankës. Për hapjen e llogarisë dhe lëshimin e kartelës pagesore, studenti nuk do të përballoje asnje shpenzim.
Qeveria ka shpallur gjendje krize 30-ditore në Komunën e Gostivarit më 21 korrik 2026, pasi vetëqeverisja lokale nuk ka kapacitet të përballet në mënyrë të pavarur me ndotjen serioze të ujit të pijshëm dhe përhapjen e epidemisë në qytet.
Çfarë do të thotë shpallja e gjendjes së krizës?
Gjendja e krizës shpallet kur ekzistojnë rreziqe që kërcënojnë seriozisht të mirat materialo-teknike, shëndetin dhe jetën e njerëzve, kurse parandalimi i tyre kërkon volum më të madh të burimeve dhe menaxhim të centralizuar. Në rastin e Gostivarit, ky vendim nënkupton:
-Marrja e kontrollit: Qeveria qendrore merr përgjegjësinë për menaxhimin e krizës, pasi ndërmarrjet lokale dështuan në sanimin e situatës.
-Mobilizimi maksimal: Të gjitha institucionet shtetërore, ndërmarrjet publike dhe burimet në dispozicion vihen në funksion të zgjidhjes së problemit me furnizimin me ujë.
-Aktivizimi i QMK-së: Aktivizohet Shtabi Kryesor pranë Qendrës për Menaxhim me Kriza, i cili mblidhet vazhdimisht dhe koordinon të gjitha aktivitetet në terren.
Cilat masa po ndërmerren në Gostivar?
Qëllimi i gjendjes së shpallur të krizës është vënia urgjente në funksion e një sistemi të sigurt të furnizimit me ujë përmes këtyre masave:
-Sanim urgjent: Inxhinierët dhe ekspertët shtetërorë marrin menjëherë përsipër pastrimin, dezinfektimin dhe aftësimin e ujësjellësit të qytetit.
-Sigurimi i ujit alternativ: Vazhdon shpërndarja urgjente e 50.000 litrave ujë të pijshëm falas në ditë përmes pikave të posaçme për qytetarët.
-Inspektime dhe hetime të rrepta: Inspektoratet shtetërore kryejnë kontrolle të jashtëzakonshme në punën e ndërmarrjes lokale, ndërsa Prokuroria Publike po zhvillon një hetim të detajuar për të përcaktuar përgjegjësinë penale për rrezikimin e shëndetit të qytetarëve.
-Angazhimi i burimeve: Nëse lind nevoja, shteti mund të angazhojë edhe burimet e Direksionit për Mbrojtje dhe Shpëtim (DMSH) dhe të Armatës.
Kur shpallet ligjërisht gjendja e krizës?
Sipas Ligjit për Menaxhim me Kriza, Qeveria me propozim të Komitetit Drejtues e merr këtë vendim kur plotësohen kushtet e mëposhtme:
-Intensitet i lartë i rrezikut: Kur ka rrezik akut për shëndetin (epidemi, burime të helmuara), katastrofa natyrore (zjarre, përmbytje) ose kërcënime të sigurisë.
-Ezaurimi i burimeve lokale: Kur organet e vetëqeverisjes lokale (komuna dhe shtabi i krizës i qytetit) nuk kanë kapacitet, makineri ose financa të mjaftueshme për të lokalizuar dëmin vetë.
-Nevoja për procedura të shpejta administrative: Mundëson furnizimin urgjent me materiale (klor, filtra, gypa) pa procedura të gjata dhe të ndërlikuara burokratike apo tendera, me qëllim që të parandalohen pasojat e mëtejshme.
-Gjendja e krizës në një rajon mund të zgjasë më së shumti 30 ditë, ndërsa nëse ka nevojë për zgjatjen e saj, Qeveria duhet të kërkojë miratimin e Kuvendit.
Në mbledhjen e sotme të 195-të, Qeveria, me propozim të Komitetit Drejtues, të përbërë nga ministri i Mbrojtjes Vlado Misajllovski, ministri i Punëve të Jashtme dhe Tregtisë së Jashtme Timço Mucunski, ministri i Punëve të Brendshme Pançe Toshkovski, ministri i Shëndetësisë Sasho Klekovski, ministri i Transportit Aleksandar Nikolloski dhe drejtori i Drejtorisë për Mbrojtje dhe Shpëtim Stojançe Angellov, si dhe anëtarët e jashtëm – ministri i Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor Muhamed Hoxha, ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave Borçe Serafimovski, drejtori i Shërbimit për Punë të Përgjithshme dhe të Përbashkëta Ivica Tomovski, drejtoresha e Institutit të Shëndetit Publik Marija Andonovska, drejtori i Agjencisë për Ushqim dhe Veterinari Oliver Milanov, drejtoresha e Inspektoratit të Mjedisit Jetësor Ivana Ginovska dhe kryetari i BNJVL-së dhe njëherësh kryetar i Qytetit të Shkupit Orce Gjorgjievski, mori vendim për shpalljen e gjendjes së krizës në Komunën e Gostivarit për një periudhë prej 30 ditësh.
Duke qenë se vetëqeverisja lokale nuk është në gjendje të përballet me situatën e krijuar në Komunën e Gostivarit, sic thuhet në komunikatë, Qeveria mori këtë vendim me qëllim të koordinimit më të shpejtë të institucioneve, rikthimit në funksion të sistemit të furnizimit me ujë dhe sigurimit të ujit të pijshëm për qytetarët në afatin sa më të shkurtër.
Shëndeti i qytetarëve të Komunës së Gostivarit mbetet prioritet i Qeverisë dhe institucionet janë të përkushtuara për zgjidhjen e plotë të këtij problemi – thuhet në komunikatën e Qeverisë.
Njëkohësisht, Qeveria pret që Prokuroria Publike të zhvillojë një hetim të detajuar dhe ta zbardhë plotësisht rastin, duke theksuar se duhet të ketë përgjegjësi për secilin që ka rrezikuar shëndetin dhe jetën e qytetarëve të Gostivarit.
Në kuadër të manifestimit “Tetova n’Festë”, mbrëmë fëmijët por edhe shumë qytetarë të rajonit të Tetovës dhe jo vetëm, patën mundësinë të shijojnë një mbrëmje të veçantë me SHKA “Xheladin Zeqiri”, maskota të dashura dhe shumë lojëra argëtuese, ku kaluan çaste të bukura plot buzëqeshje, argëtim dhe atmosferë festive në zemër të Tetovës.
Mbrëmja u organizua nga Komuna e Tetovës kurse organizatorët e kësaj mbrëmjeje ishin Elez Mema dhe Albin Ajredini, të cilët me shumë përkushtim kishin bërë të mundur realizimin e këtij aktiviteti.
Valle e Shqipërisë së Mesme nga Grupi i fëmijëve, këngë për fëmijë, SH.K.A “Xheladin zeqiri” Vallja “Kongresi i Manastirit” dhe “14 Marsi”, këngët “Tetova qyteti im”, “Kitara ime”, “Fjalët e Qiririt”, “Ndalu Vlla ta Puthi Pushkën”, Xhamadani Kuq si Gjaku” si dhe Koreodrama “ Kur dasma u be luft e lufta Liri” nga Grupi i vajzave entuziazmuan publikun dhe fëmijtë e pranishëm në Sheshin e Tetovës.
Kjo natë e bukur u përmbyll me interpretimin e fundit nga Adea Munishi me këngën “Lulkuqja e Gjakovës” ku të gjithë fëmijët u bashkuan në skenë dhe kënduan së bashku.
Mbrëmë skena u takoi fëmijëve. Ata na dhuruan këngë, valle dhe emocione të bukura, një mbrëmjen e mbushur me emocione, buzëqeshje dhe shumë talent, duke dëshmuar se fëmijët tanë janë pasuria më e madhe dhe se arti është gjuha më e bukur për të shprehur ëndrrat, dashurinë dhe kulturën tonë./Tv Koha/
ÇFARË DO TË THOTË SHPALLJA E GJENDJES SË KRIZËS NË GOSTIVAR ?
QEVERIA SHPALL GJENDJE KRIZE 30-DITORE NË KOMUNËN E GOSTIVARIT
“TETOVA N`FESTË”: TETOVA FESTOI ME FËMIJËT!
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Azizi zbulon dyfytyrësinë e Ali Ahmetit: Ja vazali që e mbronte Gruevskin
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
