Lajme nga bota
Tedros: Tërheqja e SHBA-së nga OBSH-ja, humbje për të gjithë!
E enjtja shënon një vit që kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump urdhëroi tërheqjen e vendit nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), vetëm disa orë pasi mori detyrën.
Sipas një marrëveshjeje midis SHBA-së dhe agjencisë së OKB-së me seli në Gjenevë, tërheqja do të hyjë në fuqi që nga e enjtja, pasi SHBA-të kanë plotësuar një periudhë njoftimi të detyrueshme njëvjeçare.
Teorikisht, një nga kushtet për tërheqje të specifikuara në marrëveshje nuk është përmbushur, pasi SHBA-të nuk i kanë paguar kontributet e tyre të plota siç është rënë dakord. Megjithatë, OBSH-ja nuk ka asnjë mënyrë për të kërkuar paratë ose për të refuzuar tërheqjen.
“Shpresoj që SHBA-të do ta rishqyrtojnë vendimin e tyre dhe do t’i ribashkohen OBSH-së”, tha Drejtori i Përgjithshëm, Tedros Adhanom Ghebreyesus në Gjenevë, duke shtuar se të gjithë humbasin me këtë veprim.
“Tërheqja është një humbje për SHBA-në dhe gjithashtu një humbje për pjesën tjetër të botës”, tha Tedros, duke shtuar se nuk kishte të bënte me paratë, por me bashkëpunimin dhe solidaritetin.
Ndër të tjera, OBSH-ja ka sisteme paralajmërimi të hershëm për shpërthimet e sëmundjeve potencialisht të rrezikshme. Gjithashtu, ajo koordinon përbërjen e vaksinave të gripit për sezonin e ardhshëm, pasi analizon patogjenët që qarkullojnë në të gjithë botën.
SHBA-të nuk marrin më pjesë në asnjërën prej këtyre aktiviteteve. Pjesa tjetër e botës tani duhet të heqë dorë nga ekspertiza e rëndësishme amerikane.
Zemërimi i Trump me OBSH-në, daton që nga pandemia e koronavirusit. Ai u përpoq që SHBA-të të largoheshin nga organizata gjatë mandatit të tij të parë në detyrë. Por pasardhësi i tij, Joe Biden, u bë president para se të arrihej afati njëvjeçar dhe e përmbysi urdhrin e Trump.
Trump akuzon OBSH-në për keqpërdorim të fondeve dhe keqmenaxhimin e pandemisë.
Pasi Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, SHBA-të nuk i paguan tarifat e anëtarësimit të papaguara për vitin 2024 ose 2025, që arrijnë në total rreth 280 milionë dollarë. Departamenti Amerikan i Shtetit nuk komentoi për këtë kur u pyet.
Javën e kaluar, departamenti i tha transmetuesit amerikan NPR se nuk do të kishte fonde të mëtejshme, duke thënë se taksapaguesit amerikanë kishin bërë tashmë kosto të tepërta për shkak të dështimit të OBSH-së për t’iu përgjigjur pandemisë së koronavirusit.
Për vite me radhë, SHBA-të ishin padyshim kontribuesi më i madh. Ato paguanin vazhdimisht shumë herë më shumë se tarifa fikse e anëtarësimit në baza vullnetare, shpesh duke mbuluar më shumë se 15% të buxhetit të organizatës.
OBSH-ja është detyruar të zbatojë një program të rreptë shtrëngimi. Deri në mesin e vitit 2026, numri i punonjësve do të jetë zvogëluar me rreth një të pestën në rreth 7,300, krahasuar me fillimin e vitit 2025. Buxheti është shkurtuar me një shumë të ngjashme./ DPA News.
Lajme nga bota
Nënshkruhet memorandumi i paqes mes SHBA dhe Iranit – mbeten disa paqartësi serioze!
Shkruan: Bahri Cani
Amerika dhe Irani kanë nënshkruar një memorandum mirëkuptimi për t’i dhënë fund luftës – më herët se sa ishte planifikuar. Më parë flitej se marrëveshja do të nënshkruhet të premten në Zvicër. Por Presidenti i SHBA-së Donald Trump konfirmoi se e ka nënshkruar marrëveshjen, në Pallatin e Versajës.
Presidenti francez Emmanuel Macron e kishte ftuar atje pas përfundimit të samitit të G7 në Évian, Francë. Ministria e Jashtme iraniane deklaroi se edhe Presidenti iranian Massoud Peseshkian e ka nënshkruar dokumentin. Ishte një nënshkrim elektronik dhe një ceremoni nënshkrimi “nuk kishte vend”.
Sipas Pakistanit, i cili po ndërmjetëson në konflikt, marrëveshja kornizë tani hyn në fuqi me “efekt të menjëhershëm”. Teherani do ta “rihapë menjëherë” Ngushticën e Hormuzit, ndërsa Amerika do të heqë menjëherë bllokadën detare të porteve iraniane, njoftoi kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif gjatë natës në platformën X.
Marrëveshja më parë ishte nënshkruar edhe nga Zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance dhe kryenegociatori iranian në mënyrë digjitale.
Megjithatë, shumë pyetje mbeten të hapura. Tani nuk dihet nëse ceremonia e planifikuar do të zhvillohet edhe në Zvicër të premten apo nëse samiti atje do të përdoret për negociata të mëtejshme. Sidoqoftë, marrëveshja u prit me lehtësim të madh ndërkombëtarisht.
E paqartë deri në fund mbetet edhe çështja e programit bërthamor iranian dhe nëse Izraeli do të respektojë marrëveshjen. Mes Trumpit dhe Netanjahut ka pasur disa dallime kohët e fundit.
Lajme nga bota
Tensione në Ngushticën e Hormuzit, SHBA-të godet anijet iraniane ndërsa Irani sulmon objektet e naftës në Emiratet e Bashkuara Arabe
Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se Shtetet e Bashkuara kanë goditur shtatë mjete të shpejta detare iraniane në Ngushtica e Hormuzit, ndërsa Uashingtoni po përpiqet të garantojë kalimin e sigurt të anijeve të bllokuara në këtë korridor jetik detar.
Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Koreja e Jugut raportuan për sulme ndaj anijeve gjatë së hënës në këtë rrugë strategjike. Autoritetet në Emirate njoftuan gjithashtu për një zjarr në portin e naftës në Fujairah, pas një sulmi që i atribuohet Iranit.
Kompania ndërkombëtare e transportit detar Maersk bëri të ditur se një nga anijet e saj me flamur amerikan ka arritur të largohet nga ngushtica nën mbrojtjen e ushtrisë amerikane, në kuadër të operacionit të quajtur “Projekti Liri”. Sipas kompanisë, kalimi është kryer pa incidente dhe i gjithë ekuipazhi është në gjendje të mirë shëndetësore.
Nga ana tjetër, ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, deklaroi se zhvillimet e fundit tregojnë se “nuk ka zgjidhje ushtarake për një krizë politike”, duke e cilësuar operacionin amerikan si “Projekt bllokimi”.
Lajme nga bota
Këshilli i Evropës mbush 77 vjet
Këshilli i Evropës është një organizatë ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, demokracinë dhe sundimin e ligjit në Evropë, me seli në Strasburg të Francës.
Është themeluar më 5 maj 1949 për të arritur një bashkim më të madh midis vendeve anëtare mbi bazën e traditave të tyre të përbashkëta të lirisë politike.
Ideologët më të mëdhenj të Këshillit të Evropës ishin Winston Churchill, Robert Shuman dhe Konrad Adenauer.
Këshilli mbron lirinë e shprehjes dhe të mediave, barazinë dhe minoritetet në vendet anëtare.
Kjo organizatë ka realizuar edhe fushata për mbrojtje të fëmijëve, kundër gjuhës së urrejtjes si dhe për të drejtat e romëve, të cilët përbëjnë komunitetin më të madh në Evropë.
Këshilli i Evropës u ndihmon vendeve anëtare që të luftojnë korrupsionin dhe terrorizmin si dhe që të kryejnë reformat e duhura gjyqësore.
Grupi i saj i ekspertëve për Kushtetutë, i njohur si Komisioni i Venecias, ofron këshilla ligjore për shtete të ndryshme në botë.
Duke qenë organizatë ndërkombëtare, Këshilli i Evropës nuk mund të bëjë ligje, mirëpo ka aftësi të nxisë zbatimin e marrëveshjeve ndërkombëtare, të arritura nga vendet anëtare për tema të ndryshme.
Dy trupat kyçë të Këshillit janë: Komiteti i Ministrave dhe Asambleja Parlamentare.
Ndryshe nga BE, Këshilli i Evropës nuk mund të bëjë ligje detyruese, por ka fuqinë për të zbatuar marrëveshjet ndërkombëtare të përzgjedhura e të arritura nga shtetet evropiane për tema të ndryshme.
Trupi më i njohur i Këshillit të Evropës është Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut, e cila zbaton Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Anglishtja dhe frëngjishtja janë dy gjuhët zyrtare të saj.
Komiteti i Ministrave, Asambleja Parlamentare dhe Kongresi gjithashtu përdorin gjuhën gjermane, italiane, ruse dhe turke për disa nga puna e tyre.

