Lajme nga vendi
Nevojitet ritëm i shpejtë për reformat në gjithë Ballkanin Perëndimor
Rreth njëzet vjet presin disa vende të Ballkanit Perëndimorpër afrimin në BE, por rruga është me pengesa. Reformat e nevojshme në shumë drejtime nuk janë zbatuar, po ashtu për shumë kohë në BE ka munguar vullneti politik dhe një strategji e qartë ndaj Ballkanit Perëndimor.
E pikërisht tani, kur Europa po përballet me dy luftra – lufta sulmuese e Rusisë në Ukrainë dhe konflikti në Lindjen e Mesme – po bëhet e qartë, se një Ballkan Perëndimor i pa stabilizuar mund të jetë një rrezik shtesë për sigurinë. “Lufta sulmuese ruse ndaj Ukrainës e ka bërë një domosdoshmëri gjeopolitike zgjerimin e BE-së”, tha ministrja e Jashtme gjermane Annalena Baerbock të hënën (4.03.2024) në Mal të Zi – stacioni i parë i vizitës së saj në udhëtimin dy ditor në Ballkanin Perëndimor.
Mali i Zi po rrit shpejtësinë
Koha e zgjedhur për udhëtimi i kryediplomates gjermane nuk është rastësi: Në mes të marsit publikohet raporti i radhës i Komisionit të BE-së për progresin dhe pak pas tij në samitin e BE-së do të diskutohen hapat e mëtejshëm. Vendi anëtar i NATO-s, Mali i Zi, njëri prej gjashtë vendeve aspirante për antarësim në BE, ka përparuar mjaft në procesin e negociatave.
Mali i Zi nisi një reformë në drejtësi dhe posti vakant prej vitesh i kryeprokurorit tani më në fund u plotësua nën presionin e Brukselit. Megjithatë deri në përmbushjen e të gjitha kritereve rruga është e gjatë. Pavarësisht kësaj qeveria pro-europiane e Malit të Zi po nxit procesin me një plan mjaft ambicioz: “28 by 28” është nisma kombëtare, që ka për qëllim antarësimin e vendit deri në vitin 2028 në BE.
Nga 2028 bë BE?
Baerbock nuk dëshironte të pozicionohej konkretisht për datën, duke nënvizuar, se duam ta përshkojmë bashkarisht rrugën për në BE e “madje sa më shpejt”. Por zgjerimi nuk është “qëllim në vetvete, por i shërben forcimit të Europës sonë të përbashkët”, tha ajo. Nga 33 kapituj të hapur Mali i Zi deri tani ka përmbyllur vetëm tre. Megjithatë ministri i Jashtëm malazez, Filip Ivanovic, dha një sinjal pozitiv. Vendi i tij do t’i përmbahet datës së antarësimit në vitin 2028: “Eshtë e mundur dhe realiste”, siguroi ai.
Në Mal të Zi fryma pro antarësimit në BE është mjaft pozitive: Gati 80 përqind e popullsisë janë për antarësimin e vendit në BE. Ndërsa në Serbi vetëm një në tre qytetarë preferojnë antarësimin e vendit të tyre në BE. Udhëheqja aktuale e Malit të Zi do ta shfrytëzojë këtë frymë pozitive të popullsisë për avancimin e reformave.
Bosnja në udhëkryq
Edhe qeveria e Bosnjes dhe Hercegovinës, ku Baerbock qendroi të martën (5.03.2024) siguroi, se do të angazhohet për reformat e nevojshme për në BE. Krahas një ligji për luftën kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit ky vend do të miratojë edhe një ligj tjetër lidhur me konfliktin e interesit dhe do të nisë reformën në drejtësi.
Ministrja e Jashtme e sheh aktualisjt Bosnjen dhe Hercegovinën në një “udhëkryq vendimtar” në rrugën drejt BE-së. “Ka herë pas here momente në histori, ku duhet kapur çasti dhe duhet shfrytëzuar shansi”, tërhoqi vëmendjen Baerbock në Sarajevo gjatë konferencës së shtypit me homologun boshnjak Elmedin Konakoviç.
Sidoqoftë proceset e vendimmarrjes në Bosnje dhe Hercegovinë janë shumë të vështira. Për shkak të ndarjes në tri etni të vendit reformat e mëdha janë të lidhura me procese të vështira e të mundimshme të vendimmarrjes. “Secili politikan këtu mund t’i bllokojë proceset e vendimmarrjes”, shpjegoi ministri iJashtëm i Bosnje dhe Hercegovinës, Elmedin Konakovic, gjendjen në vend. “Ne nuk duam t’ua pengojmë shansin qytetarëve tanë për antarësimin në BE”, theksoi ai.
Influenca ruse destabilizuese
Bosnje dhe Hercegovina është që nga dhjetori 2022 vend kandidat për antarësim në BE. Udhëheqja në Sarajevë ndërkohë po lufton jo vetëm për gatishmërinë për reforma të të gjitha pjesëve të vendit, por edhe ndaj influencës gjithnjë në rritje e përpjekjeve të Moskës për destabilizim. Në Bosnje dhe Hercegovinë këto përpjekje kanë një emër: Milorad Dodik. Presidenti nacionalist i Republika Srpska (RS) synon shkëputjen e pjesës serbe nga vendi. Ngjashëm si edhe presidneti i Serbisë Vuçiq, edhe Dodik ruan kontakte të ngushta me Kremlinin dhe së fundi vizitoi Aleksandër Lukashenkon dhe Vladimir Putinin.
Në pamje të jashtme udhëheqja e Bosnje dhe Hercegovinës përpiqet ta nënvleftësojë rolin problematik të separatistit Dodik. Njerëzit në vend tashmë janë ambjentuar me të, tha Ivanoviç. Por Baerbock në takimin e përbashkët tërhoqi vëmendjen nga rreziku i “fantazive për shkëputje” dhe bëri thirrje për ruajtjen e unitetit të vendit në rrugën për në BE. “Ne duam, që Bosnje dhe Hercegovina të antarësohet si një e tërë në BE”, tha ajo në Sarajevë.
Ballkani Perëndimor në aspektin gjeopolitik më i rëndësishëm se kurrë më parë
Krahas problemeve të politikës së brendshme dhe rritjes së influencës nga Rusia, situata aktuale gjeopolitike krijon shqetësim në Ballkanin Perëndimor. Disa druajnë, se pas zgjedhjeve të BE-së në Parlamentin Europian mund të ketë më shumë deputetë skeptikë ndaj zgjerimit dhe se në SHBA Donald Trump mund të fitojë zgjedhjet presidenciale. Ndaj ka shqetësim, se kjo do ta zbehte sërish vëmendjen e Europës ndaj Ballkanit Perëndimor.
Por nuk e shohin kështu gjendjen politikanët gjermanë që merren me politikën e jashtme. Politikani kristiandemokrat, Jürgen Hardt, i cili bënte pjesë në delegacionin e ministress ë Jashtme Baerbock gjatë këtyre vizitave në Ballkanin Perëndimor, mendon, se pikërisht zhvillime të tilla do ta rrisin edhe më shumë peshën gjeopolitike të këtij rajoni për Europën. Rëndësia e këtij rajoni “është aktualisht me e madhe se asnjëherë më parë”, i tha ai DW-së. Ky rajon nuk duhet të lihet si zonë e influencës ruse.
“Pikërisht në një sfond të tillë, që ballkani perëndimor është kaq pranë nesh, qëllimi ynë duhet tëjetë, që Europa dhe Perëndimi të luajnë aty rol parësor”, tha i dërguari i posaçëm i qeverisë gjermane për vendet e Ballkanit Perëndimor, Manuel Sarrazin, i cili gjithashtu shoqëronte ministren Baerbock gjatë këtyre vizitave. Një rajon kaq i afërt i pastabilizuar mund të kthehej në një pikë të dobët për Europën.
Për shkak të temperaturave të paralajmëruara të larta deri më 7 gusht, Instituti për shëndet publik (ISHP) u apelon qytetarëve t’i respektojnë rekomandimet për mbrojtje nga vala e të nxehtit, posaçërisht në periudhën prej orës 11 deri 17, kur rreziku nga ekspozimi në diell është i madh.
“Kur ajri ambiental afrohet ose tejkalon temperaturën normale të trupit prej afërsisht 36,7°C, aftësia e trupit të njeriut për t’u ftohur dobësohet. Përveç kësaj, kur lagështia relative e ajrit ambiental është e lartë, djersa është edhe më e vështirë për t’u avulluar dhe si pasojë ftohja e trupit bëhet më e vështirë. Kur trupi bëhet shumë i nxehtë ose ka probleme me balancimin e temperaturës, kjo mund të çojë në një ndjenjë dobësie, gojë të thatë, marramendje, djersitje të tepërt, lëkurë të thatë, dhimbje barku. Gjatë përkeqësimit të së ashtuquajturës ‘goditje nga dielli”, mund të shfaqen edhe simptomat dhe shenjat e mëposhtme: ndërprerje e djersitjes, lëkurë jashtëzakonisht e nxehtë, konfuzion – marramendje, rrahje të shpejta të zemrës, vështirësi në frymëmarrje, të fikët dhe madje edhe me epilog të vdekjes”, njofton ISHP.
Lajme nga vendi
Mbeturina të shtuara në Tetovë! Kasami: Dyfishohet sasia, kërkojmë më shumë kujdes nga qytetarët
Në këtë periudhë vere është rritur edhe sasia e mbeturinave në Tetovë! Në terren shihen koshat e stërmbushur të cilët mbajnë erë të rëndë, edhe pse pastrohen çdo ditë përsëri nuk është e mjaftueshme. Qytetarët kërkojnë reagim të menjëhershëm dhe prani më të madhe të ekipeve në terren.
Kryetari i Komunës së Tetovës, Bilall Kasami, e pranon gjendjen e rënduar në terren, duke u kërkuar qytetarëve më shumë kujdes gjatë bartjes së mbeturinave nga shtëpitë e tyre deri tek kontejnerët.
“Sipas statistikave që i kemi, gjatë kësaj periudhe dyfishohet sasia e mbeturinave që do duhet të transferohet në stacionin, domethënë deponinë rajonale në Rusino. Ne lusim në të njëjtën kohë që qytetarët të jenë më të kujdesshëm gjatë bartjes së mbeturinave nga shtëpitë e tyre deri tek kontejnerët. Po ashtu ne jemi në komunikim të rregullt edhe me ndërmarrjen, sipërmarrjen që bën menaxhimin e mbeturinave, që të shtoje domethënë edhe të rritin frekuentimin e grumbullimit të mbeturinave. Kemi edhe përmes aplikacionit ku qytetarët, nëse ka ndonjë lokacion ku janë grumbulluar më shumë mbeturina, e denoncojnë dhe ka edhe domethënë aksione jashtë asaj që e kanë me program ndërmarrja sipërmarrëse”, tha Kasami.
Mërgimtarët e Tetovës mendohet të kenë shpenzuar qindra miliona euro gjatë sezonit të verës. Shpenzimet më të mëdha janë në industritë e lidhura me dasmat, si restuarnatet, ari, butiqet e të tjera. Sezoni i verës kur edhe bëhet shumica e dasma, vazhdon të mbetet “infuzioni” më i mirë ekonomik për bizneset që gravitojnë në zonë të Pollogut. Pronarët e bizneseve thonë se gjatë muajve të verës, dukshëm rritet puna, interesimi dhe shitjet ndërsa muajt e tjerë, punojnë sa për të mbijetuar. Këtë e konfirmojnë edhe tregëtarët që veprojnë në Tetovë.
Profesori Ali Maksuti thotë se në Tetovë përfundojnë mbi 30% e remitencave vjetore që kapin shifrën e mbi 300 milionë euro. Megjithatë, ai thotë se shumica e këtyre mjeteve nuk shkojnë në investime kapitale por në shpenzime ditore ndërsa në mungesë të prodhimeve vendore, këto mjete përsëri përfundoojnë në blerjen e produkteve të importuara që i dërgojnë paratë përsëri jashtë shtetit.
Sipas statistikave, mbi 100 milion euro si remitenca në vit, përfundojnë në Tetovë, pa llogaritur edhe shenzimet që bëjnë mërimtarët kur kthehen në vendlindje. Megjithatë, gjenerat e re që ndjenë më pak nostalgji, mund të sjell deri në zvogëlimin e këtij numri, thotë profesori Maksuti.
Mërgimtarët vazhdojnë të jenë një nga shtyllat kryesore të ekonomisë në rajonin e Tetovës, veçanërisht gjatë sezonit të verës, kur rritet ndjeshëm konsumi dhe qarkullimi i parave. Shpenzimet e tyre gjallërojnë bizneset lokale, sidomos sektorët e dasmave, gastronomisë, tregtisë dhe shërbimeve. Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se ndikimi afatgjatë ekonomik mbetet i kufizuar, pasi një pjesë e madhe e remitencave përdoret për konsum dhe jo për investime produktive. Për më tepër, varësia nga produktet e importuara bën që një pjesë e konsiderueshme e këtyre mjeteve të dalë sërish jashtë vendit. Nëse trendi i uljes së lidhjes së gjeneratave të reja të mërgimtarëve me vendlindjen vazhdon, rajoni mund të përballet me një rënie graduale të këtij burimi të rëndësishëm financiar në të ardhmen./Tv Koha/
ISHP: Të respektohen masat për mbrojtje nga vapat
Mbeturina të shtuara në Tetovë! Kasami: Dyfishohet sasia, kërkojmë më shumë kujdes nga qytetarët
100 MILIONË € NË VIT PËRFUNDOJNË NË TETOVË NGA ANA E MËRGIMTARËVE
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Azizi zbulon dyfytyrësinë e Ali Ahmetit: Ja vazali që e mbronte Gruevskin
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
