Lajme nga bota
Trump pezullon për 90 ditë ndihmat ndërkombëtare: Çfarë dihet deri më tani?
Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, nënshkroi një urdhër ekzekutiv të hënën, i cili pezullon përkohësisht të gjitha programet e ndihmës ndërkombëtare të SHBA-së për 90 ditë, derisa të shqyrtohen nëse ato janë në përputhje me objektivat e tij politike.
Ende nuk është e qartë se si do të ndikojë ky vendim te programet aktuale të SHBA-së për ndihma, pasi financimi për shumë programe tashmë është miratuar nga Kongresi amerikan dhe duhet të shpenzohet, nëse nuk është shpenzuar ende.
Radio Evropa e Lirë ka pyetur Ambasadën e SHBA-së dhe Agjencinë e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID), nëse ky vendim do të ndikojë në ndonjë mënyrë në ndihmat e parapara për Kosovën, por deri më tani, nuk ka marrë përgjigje.
Në uebfaqen e USAID-it thuhet se, që nga viti 1999, mbi një miliard dollarë janë shpenzuar për zhvillimin e Kosovës.
Në tetor të vitit të kaluar, USAID-i shënoi 25-vjetorin e themelimit në Kosovë, ku ka zhvilluar programe për luftën kundër korrupsionit, sundimin e ligjit dhe qeverisjen e mirë, luftën kundër dezinformimit dhe avokimin e mediave të pavarura, forcimin e shoqërisë civile dhe demokracisë, zhvillimin ekonomik dhe tërheqjen e investimeve të huaja.
Në gusht të vitit 2024, presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, e nënshkroi një grant me USAID-in, i cili ofronte ndihmë shtesë për institucionet e Kosovës në vlerë prej 34.5 milionë dollarësh.
Granti ishte pjesë e marrëveshjes së arritur më parë në vlerë prej rreth 146 milionë dollarësh, që synonte ofrimin e shërbimeve më të mira për qytetarët, rritjen e përgjegjësisë së institucioneve dhe menaxhimin më efikas.
Aktualisht, USAID-i në Kosovë është duke financuar një mori aktivitetesh. Ndër to janë:
ndihma mbi 12 milionë dollarëshe për mbështetjen e reformave legjislative dhe ngritjen e Gjykatës Komerciale;
ndihma 15 milionë dollarëshe për të përmirësuar gjithëpërfshirjen dhe llogaridhënien në qeverisje;
ndihma mbi 13 milionë dollarëshe për të adresuar sfidat e korrupsionit dhe qeverisjes së mirë në komuna;
ndihma gati 12 milionë dollarëshe për përmirësimin e pavarësisë së gjyqësorit dhe prioritizmit të nevojave të qytetarëve gjatë proceseve gjyqësore;
ndihma mbi 16 milionë dollarëshe për të promovuar konkurrencën e mirë në tregjet vendore dhe ndërkombëtare;
ndihma mbi 13 milionë dollarëshe për pjesëmarrjen e qytetarëve në qeverisjen lokale;
ndihma gati 12 milionë dollarëshe për të rritur kapacitetet institucionale për zhvillimin e tregut të energjisë.
Ndihmat e tilla kanë vazhduar edhe gjatë periudhës kur SHBA-ja dhe BE-ja kanë kritikuar Qeverinë e Kosovës për vendime që kryesisht kanë të bëjnë me jetesën e serbëve në katër komunat me shumicë serbe në veriun e Kosovës, si heqja nga përdorimi e dinarit serb, shpronësimi në veri të Kosovës për ndërtimin e bazave policore, mbyllja e institucioneve paralele që funksionojnë sipas sistemit serb, etj.
Ndihmësadministratorja në Byronë për Evropë dhe Euroazi në USAID, Erin Elizabeth McKee – pjesë e administratës së ish-presidentit amerikan, Joe Bien – kishte thënë gjatë vizitës së saj në Kosovë vitin e kaluar se fokusi i USAID-it në të ardhmen do të jetë mbështetja e realizimit të reformave në kuadër të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor.
“Kjo është një mundësi reale për të gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor që të ecin përpara në anëtarësimin në BE dhe të jenë në gjendje jo vetëm t’i kalojnë reformat, por t’i zbatojnë ato në një mënyrë kuptimplote”, kishte thënë ajo për Radion Evropa e Lirë.
Por, urdhri, ndër shumë të tjerë që Trumpi nënshkroi në ditën e tij të parë pas kthimit në detyrë, tha se “industria dhe burokracia e ndihmës ndërkombëtare nuk janë në përputhje me interesat amerikane dhe në shumë raste janë të kundërta me vlerat amerikane”.
Tutje, aty thuhet se këto ndihma “shërbejnë për të destabilizuar paqen botërore duke promovuar ide në shtetet e huaja që janë drejtpërdrejt të kundërta me marrëdhëniet harmonike dhe stabile brenda dhe midis shteteve”.
Si pasojë, Trump shpalli se “nuk do të shpërndahen më ndihma ndërkombëtare nga Shtetet e Bashkuara në një mënyrë që nuk është plotësisht në përputhje me politikën e jashtme të presidentit të Shteteve të Bashkuara”.
Javën e kaluar, sekretari i ri amerikan i Shtetit, Marco Rubio, iu tha anëtarëve të Komitetit të Marrëdhënieve të Jashtme të Senatit se “çdo dollar që shpenzojmë, çdo program që financojmë dhe çdo politikë që ndjekim, duhet të justifikohet me përgjigjen ndaj tri pyetjeve të thjeshta”.
“A e bën Amerikën më të sigurt? A e bën Amerikën më të fuqishme? A e bën Amerikën më të pasur?”, tha ai.
Urdhri i nënshkruar nga Trumpi e lë në dorë të Rubios ose përfaqësuesit të tij për të përcaktuar se nëse një ndihmë është në përputhje me politikat apo jo, në konsultim me Zyrën e Menaxhimit dhe Buxhetit.
Departamenti i Shtetit dhe Agjencia Amerikane për Ndihmën Ndërkombëtare janë agjencitë kryesore që mbikëqyrin ndihmën ndërkombëtare.
Trump ka kritikuar prej kohësh ndihmën ndërkombëtare, pavarësisht faktit se ndihma e tillë zakonisht përbën rreth 1 për qind të buxhetit federal, përveç rrethanave të jashtëzakonshme siç janë miliardat e armatimeve të dhëna Ukrainës.
Trump ka qenë kritik ndaj shumës së dërguar në Ukrainë për të ndihmuar në forcimin e mbrojtjes së saj kundër pushtimit të Rusisë.
Llogaritja e fundit zyrtare e ndihmës ndërkombëtare në administratën e Bidenit tregon se 68 miliardë dollarë janë angazhuar për programe jashtë shtetit që shtrihen nga ndihmat për katastrofa deri te shëndeti dhe iniciativa pro demokracisë në 204 shtete dhe rajone.
Disa nga marrësit më të mëdhenj të ndihmës amerikane, Izraeli me 3.3 miliardë dollarë në vit, Egjipti me 1.5 miliard dollarë në vit dhe Jordania me 1.7 miliard në vit besohet se do të shohin ulje dramatike në financim, pasi këto shuma janë të përfshira në pako afatgjata që datojnë nga dekada më parë dhe në disa raste janë të rregulluara nga obligime traktatesh.
Financimi për agjencitë e OKB-së, përfshirë agjencitë për ruajtjen e paqes, të drejtat e njeriut dhe refugjatët, kanë qenë tradicionalisht shënjestra për administratat republikane. Administrata e parë e Trumpit e nisi reduktimin e shpenzimeve për ndihmën ndërkombëtare, duke pezulluar pagesat për disa agjenci të OKB-së, përfshirë Fondin e Popullsisë të OKB-së dhe financimin për Autoritetin Palestinez./REL
Të paktën 85 persona kanë humbur jetën në mbarë SHBA-të si pasojë e një stuhie të fuqishme dëbore dhe temperaturave ekstremisht të ulëta, që kanë zbritur deri në minus 40 gradë, njoftuan zyrtarët amerikanë.
Gjysma e rasteve të vdekjes janë regjistruar në Tennessee, Mississippi dhe Louisiana. Ndërsa disa vdekje janë pasojë e hipotermisë, për të tjera dyshohet se kanë ardhur si rezultat i ekspozimit ndaj monoksidit të karbonit, për shkak të përdorimit të burimeve të improvizuara të ngrohjes në zona pa energji elektrike.
Më shumë se 230.000 amvisëri dhe biznese vazhdojnë të jenë pa rrymë, sipas të dhënave të faqes Poweroutage.us, pasi një stuhi e madhe dimërore goditi pjesën lindore të SHBA-së fundjavën e kaluar.
Numri më i madh i ndërprerjeve të energjisë elektrike vazhdon të jetë në Mississippi dhe Tennessee, me rreth 87.000 konsumatorë pa rrymë në secilin prej këtyre shteteve.
Meteorologët paralajmërojnë se moti i ftohtë do të zgjasë në lindje të SHBA-së të paktën deri në muajin shkurt dhe se gjatë fundjavës priten reshje të dendura dëbore në Karolinën e Veriut dhe të Jugut, Virginia dhe në verilindje të Georgias.
Borë është e mundur edhe në disa pjesë të bregdetit të Karolinës së Veriut, si dhe përgjatë bregut lindor nga Maryland deri në Maine.
Me një valë të re të ftohti të rrezikshëm që po përhapet drejt jugut, ekspertët paralajmërojnë se rreziku i hipotermisë po rritet për banorët e Mississippi-t dhe Tennessee-s, ku shumë prej tyre hyjnë në ditën e gjashtë pa energji elektrike. Temperaturat vazhdojnë të bien nën zero.
Shërbimi Kombëtar Meteorologjik i SHBA-së (National Weather Service) njoftoi se ajri arktik që po lëviz drejt juglindjes do t’i ulë edhe më tej temperaturat, deri rreth minus 10 gradë në qytete si Nashville, ku mbi 79.000 amvisëri dhe biznese ende janë pa rrymë.
Qindra pjesëtarë të Gardës Kombëtare (National Guard) janë mobilizuar në Mississippi dhe Tennessee për të pastruar rrugët, për të ndihmuar njerëzit e bllokuar në automjete dhe shtëpi, si dhe për të shpërndarë furnizime bazë.
Guvernatori i Mississippi-t, Tate Reeves, deklaroi se trupat po dërgojnë ushqime, batanije dhe furnizime të tjera me helikopterë dhe kamionë, ndërsa guvernatori i Tennessee-s, Bill Lee, tha se njësitë e shpëtimit kanë shpërndarë më shumë se 600 pajisje ngrohjeje dhe mbi 8.300 litra karburant.
Lajme nga bota
Sherri për lojën përfundon në tragjedi, 19-vjeçari vret vëllanë dhe merr në telefon policinë: E thera!
Një natë argëtimi me videolojëra në një banesë në Oklahoma përfundoi në tragjedi, pasi një 19-vjeçar dyshohet se vrau vëllanë e tij më të madh pas një konflikti gjatë lojës. Sipas mediave lokale, William Spencer, 19 vjeç, dhe vëllai i tij 25-vjeçar, Nicholas Spencer, po luanin videolojëra së bashku mbrëmjen e së dielës, kur më i riu u zemërua dhe u përfshi në një përplasje me vëllanë e tij. Konflikti përshkallëzoi në dhunë, ku William dyshohet se e goditi Nicholas me thikë, duke i shkaktuar plagë fatale.
Pas ngjarjes, 19-vjeçari telefonoi vetë autoritetet, duke pranuar se kishte therur vëllanë e tij. Policia e Oklahomës bëri të ditur se oficerët mbërritën në vendngjarje dhe gjetën një burrë me plagë të rënda thike. “Telefonuesi na njoftoi se sapo kishte therur vëllanë e tij. Kur mbërritëm, gjetëm viktimën të plagosur rëndë,” deklaroi policia. Nicholas Spencer u transportua me urgjencë në spital nga paramedikët, por nuk arriti t’u mbijetojë plagëve dhe u shpall i vdekur.
Rreshteri Gary Knight e cilësoi ngjarjen si “jashtëzakonisht tragjike”, duke theksuar se konflikti nisi gjatë një loje. “Dy vëllezër po luanin videolojëra. Njëri u zemërua dhe sulmoi tjetrin, duke i marrë jetën,” tha ai. William Spencer u arrestua në vendin e ngjarjes dhe u dërgua në Qendrën e Paraburgimit të Qarkut të Oklahomës. Sipas autoriteteve, ai ka pranuar përfshirjen në krim dhe po përballet me akuza për vrasje të shkallës së parë. 19-vjeçari mbahet në paraburgim me një garanci prej 10 milionë dollarësh, ndërsa hetimet për rrethanat e plota të ngjarjes vijojnë.
Lajme nga bota
Shpërthimi i virusit vdekjeprurës, rrezik nga epidemia/ Azia merr masa ndaj virusit Nipah
Shpërthimi i virusit vdekjeprurës Nipah në West Bengal të Indisë ka nxitur shqetësime në disa zona të Azisë, që madje kanë kthyer masa shtrënguese nëpër aeroporte.
Tajlanda ka shtuar kontrollet e pasagjerëve që vijnë nga West Bengali. Nepali po ashtu ka shtuar kontrollet në aeroportin Katmandu dhe pikat tjera të lidhjes me Indinë.
Pesë punëtorë shëndetësorë në West Bengal u infektuan me virus më herët gjatë muajit. Një nga ta është në gjendje kritike. Rreth 110 njerëz që ishin në kontakt me ta janë izoluar.
Virusi mund të shpërndahet nga kafshët te njerëzit. Ka shkallë të lartë vdekshmërie – 40-75 për qind – pasi s’ka vaksinë e ilaç për ta trajtuar.
Çfarë është virusi Nipah dhe cilat janë simptomat e tij?
Virusi Nipah mund të transmetohet nga kafshët, si derrat dhe lakuriqët e frutave, te njerëzit. Mund të shpërndahet edhe nëpërmjet ushqimit të kontaminuar. Te njeriu bartet edhe me kontakt direkt me lëngjet e një njeriu të infektuar.
Edhe ai detektohet përmes testeve që marrin mostra nga kanalet e frymëmarrjes. Organizata Botërore e Shëndetësisë e ka përshkruar Nihapin në mesin e dhjetë prioriteteve të sëmundjeve, krahas patogjenëve si Covid-19 dhe Zika, kryesisht për shkak të potencialit për të nxitur epidemi.
Periudha e izolimit zgjat nga katër deri në 14 ditë. Njerëzit që marrin virusin shfaqin disa lloje simptomash, ose nganjëherë, asnjë fare. Simptomat fillestare mund të përfshijnë ethe, kokëdhimbje, dhimbje të muskujve, vjellje dhe dhimbje fyti. Te disa njerëz, më pas përcillet me përgjumje, lodhje dhe pneumoni. Në raste të rënda mund të ndodhë edhe inflamacion i trurit.
Deri tash, as ilaçe e as vaksina nuk janë miratuar për ta trajtuar virusin.© BalkanWeb
ASH konteston zbatimin jo uniform të paketës “Safe City” në Kushtetuese
Fetai: “Safe City” është politizuar pa nevojë, ligji nuk ka karakter ndëshkues
Diploma false, ministrja Janevska: Ka kallëzime penale, po veprohet
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
