Lajme nga bota
Sot Dita e Pavarësisë së Ukrainës, Kievi ekspozon tanket e kapura dhe të shkatërruara të Rusisë. Ukrainasit në ankth, a do të ketë sulm me raketa?
Sot, shënohet 31 vjet që nga dita kur Ukraina shpalli pavarësinë dhe shkëputjen e plotë nga ish-Bashkimi Sovjetik, por për ukrainasit Dita e Pavarësisë do të jetë një ditë e zymtë pasi krerët e shtetit kanë paralajmëruar disa herë se Rusia mund të kryejë sulme me raketa në qytetet vendase.
Vitet e mëparshme kjo ditë është nderuar me festime dhe parada ushtarake, por sot gjashtë muaj që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës nga Rusia këto ceremoni solemne nuk do të kenë shkëlqimin e dikurshëm. Kreu i Administratës Ushtarake të Kievit, Gjeneral Major Mykola Zhyrnov, tha se festimet janë ndaluar në kryeqytet dhe qytete të tjera në mënyrë që forcat e sigurisë të mund të përgjigjen në mënyrë sa më efikase ndaj sulmeve të mundshme ruse.
Në vend të një parade, automjete ushtarake ruse të kapura dhe të shkatërruara, përfshirë tanke, u vendosën në Khreshchatyk, rruga kryesore e Kievit, si dëshmi e përpjekjes së dështuar të Moskës për të aneksuar kryeqytetin në javët e para të luftës. “Armiku planifikoi të zhvillonte “një paradë” aty për tre ditë, por nuk funksionoi. Forcat tona të armatosura u përgjigjën”, shkroi në Telegram Kyrylo Tymoshenko, nënkryetari i zyrës së Presidentit të Ukrainës, teksa mjetet luftarake ruse ishin ekspozuar në qytet. Në prag të Ditës së Pavarësisë, turma njerëzish u panë në Khreshchatyk, duke parë pamjet përmes një ekrani. Disa fëmijë u afruan deri në karkasën metalike të ndryshkur të një tanku, ndërsa të tjerë pozuan pranë mjeteve të dëmtuara.
Shumë prej të pranishmëve në shesh, të intervistuar nga CNN rrëfyen se kjo ditë nuk e ka shkëlqimin e dikurshëm, pasi të afërmit e tyre ndodheshin në vijën e parë të rrezikut. Gjithashtu, ata nuk pranuan të tregonin identitetin e plotë, pasi kjo përbën rrezik për jetët e tyre. Kësisoj, një qytetare e quajtur Liubov tha se ajo u shfaq për të parë “paradën e hekurishteve” së bashku me djalin e saj 8-vjeçar, Illia. Ndërsa Illia hipi në një mjet luftarak rus, Liubov e përshkroi paradën si “simbolike”, duke thënë “shumë njerëz në Kiev e kanë harruar luftën, kështu që unë mendoj se kjo është një mënyrë e mirë për t’i kujtuar.”
Bashkëshorti i saj, i cili po lufton në vijën e parë, i është lutur që të largohet nga kryeqyteti për në shtëpinë e tyre verore 50 kilometra larg, tha ajo. Por ajo ka refuzuar të shkojë. Edhe nëse “ka sulme masive me raketa në Kiev ditën e sotme, ne nuk do të largohemi”, tha ajo, duke shpjeguar se ka një çantë urgjence në shtëpi, me rroba të mjaftueshme, kryesisht të gjera që ndihmojnë në mosdepërtimin e rrezeve të dëmshme në rast se sulmohen nga raketat. Ne nuk trembemi më aq lehtë prej tyre.”.
“Nuk ndihem e entuziazmuar për Ditën e Pavarësisë, më tepër ndihem e trishtuar sepse e kuptoj se çfarë po ndodh, burri dhe vëllai im janë në vijën e parë”, shtoi ajo. Duke mbajtur një flamur ukrainas, një tjetër qytetare i tha CNN se edhe ajo ka të afërm që luftojnë kundër Rusisë. “Babai im është në vijën e parë, shumë nga të afërmit e mi janë në vijën e parë… kështu që nesër nuk është festë në vetvete, por nderim dhe ndjenjë pavarësie, sepse këtë herë do të ndihet ndryshe nga 30 vitet e mëparshme”, deklaroi ajo.
Nga ana tjetër, Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky paralajmëroi të martën se Rusia mund të shtojë përpjekjet për të nisur sulmet, përfshirë sulmet me raketa, “në objektet e infrastrukturës ose institucionet shtetërore” gjatë festës. Qeveria amerikane iu bashkua korit që ngritën shqetësimin duke u thënë amerikanëve të martën që të largoheshin menjëherë nga Ukraina.
Në Khreshchatyk, teksa shihnin plaçkën e luftës së Ukrainës, shumë qytetarë ndanë shqetësimet për një sulm të mundshëm nga rusët të mërkurën.
“Ne kishim planifikuar të vinim këtu nesër, por për shkak se kishte shumë paralajmërime, ne do të qëndrojmë në shtëpi,” tha Oleh Fetir, 51 vjeç, teksa shihte mjetet e ekspozuara me bashkëshorten e tij.
“Ne erdhëm këtu për të parë paradën e hekurishteve, sepse rusët na e kanë prishur festën. Vitin e shkuar në Ditën e Pavarësisë ne ishim këtu duke parë paradën e pajisjeve ushtarake të Ukrainës me aeroplanë, ishte madhështore dhe magjepsëse. Tani, kjo paradë aktuale është mjaft mbresëlënëse. Mungojnë fotot e atyre që ishin brenda”, tha ai duke iu referuar ushtarëve rusë.
Pas gjashtë muajsh konflikti që e kanë çuar ekonominë e Ukrainës në një krizë të thellë dhe kanë ndërprerë pothuajse çdo pjesë të jetës së përditshme, lodhja ishte e dukshme tek ata.
“Nuk ndihem entuziast për nesër, jo me humor festiv”, tha një 29-vjeçar, duke shpjeguar se është i shqetësuar për hedhjen e raketave drejt kryeqytetit. “Urrejtja ime për rusët është rritur aq shumë sa po më copëton”, tha Anna, 68 vjeçe, e cila nuk pranoi të jepte mbiemrin e saj për arsye sigurie. Klinika ku ajo punon i ka thënë që ditët e ardhshme të punojë në distancë. “Unë kam punuar gjatë luftës, ndonjëherë duke u kthyer në shtëpi predhat më fluturonin mbi kokë”, tha ajo. Ajo e përshkroi presidentin rus, Vladimir Putin-in si të paparashikueshëm, si “një majmun që mban një granatë në dorë”. “Ai thotë një gjë, bën diçka ndryshe dhe askush nuk mund ta marrë me mend se çfarë ka në të vërtetë në mendjen e tij”, tha ajo.
E enjtja shënon një vit që kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump urdhëroi tërheqjen e vendit nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), vetëm disa orë pasi mori detyrën.
Sipas një marrëveshjeje midis SHBA-së dhe agjencisë së OKB-së me seli në Gjenevë, tërheqja do të hyjë në fuqi që nga e enjtja, pasi SHBA-të kanë plotësuar një periudhë njoftimi të detyrueshme njëvjeçare.
Teorikisht, një nga kushtet për tërheqje të specifikuara në marrëveshje nuk është përmbushur, pasi SHBA-të nuk i kanë paguar kontributet e tyre të plota siç është rënë dakord. Megjithatë, OBSH-ja nuk ka asnjë mënyrë për të kërkuar paratë ose për të refuzuar tërheqjen.
“Shpresoj që SHBA-të do ta rishqyrtojnë vendimin e tyre dhe do t’i ribashkohen OBSH-së”, tha Drejtori i Përgjithshëm, Tedros Adhanom Ghebreyesus në Gjenevë, duke shtuar se të gjithë humbasin me këtë veprim.
“Tërheqja është një humbje për SHBA-në dhe gjithashtu një humbje për pjesën tjetër të botës”, tha Tedros, duke shtuar se nuk kishte të bënte me paratë, por me bashkëpunimin dhe solidaritetin.
Ndër të tjera, OBSH-ja ka sisteme paralajmërimi të hershëm për shpërthimet e sëmundjeve potencialisht të rrezikshme. Gjithashtu, ajo koordinon përbërjen e vaksinave të gripit për sezonin e ardhshëm, pasi analizon patogjenët që qarkullojnë në të gjithë botën.
SHBA-të nuk marrin më pjesë në asnjërën prej këtyre aktiviteteve. Pjesa tjetër e botës tani duhet të heqë dorë nga ekspertiza e rëndësishme amerikane.
Zemërimi i Trump me OBSH-në, daton që nga pandemia e koronavirusit. Ai u përpoq që SHBA-të të largoheshin nga organizata gjatë mandatit të tij të parë në detyrë. Por pasardhësi i tij, Joe Biden, u bë president para se të arrihej afati njëvjeçar dhe e përmbysi urdhrin e Trump.
Trump akuzon OBSH-në për keqpërdorim të fondeve dhe keqmenaxhimin e pandemisë.
Pasi Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, SHBA-të nuk i paguan tarifat e anëtarësimit të papaguara për vitin 2024 ose 2025, që arrijnë në total rreth 280 milionë dollarë. Departamenti Amerikan i Shtetit nuk komentoi për këtë kur u pyet.
Javën e kaluar, departamenti i tha transmetuesit amerikan NPR se nuk do të kishte fonde të mëtejshme, duke thënë se taksapaguesit amerikanë kishin bërë tashmë kosto të tepërta për shkak të dështimit të OBSH-së për t’iu përgjigjur pandemisë së koronavirusit.
Për vite me radhë, SHBA-të ishin padyshim kontribuesi më i madh. Ato paguanin vazhdimisht shumë herë më shumë se tarifa fikse e anëtarësimit në baza vullnetare, shpesh duke mbuluar më shumë se 15% të buxhetit të organizatës.
OBSH-ja është detyruar të zbatojë një program të rreptë shtrëngimi. Deri në mesin e vitit 2026, numri i punonjësve do të jetë zvogëluar me rreth një të pestën në rreth 7,300, krahasuar me fillimin e vitit 2025. Buxheti është shkurtuar me një shumë të ngjashme./ DPA News.
Shtetet e Bashkuara pritet të dalin zyrtarisht nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) të enjten, pavarësisht paralajmërimeve se kjo do të dëmtojë si shëndetin publik në SHBA ashtu edhe shëndetin global.
Presidenti Donald Trump ka njoftuar se SHBA-ja do të largohej nga organizata që në ditën e parë të presidencës së tij në vitin 2025, përmes një urdhri ekzekutiv. Sipas ligjit amerikan, SHBA-ja duhet të japë njoftim një vit përpara dhe të paguajë të gjitha detyrimet financiare përpara largimit.
Të enjten, një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit ka thënë se dështimi i OBSH-së për të frenuar, menaxhuar dhe ndarë informacionin i kishte kushtuar SHBA-së triliona dollarë dhe se presidenti kishte ushtruar autoritetin e tij për të pezulluar transferimin e ardhshëm të çdo fondi, mbështetjeje apo burimi të qeverisë amerikane drejt OBSH-së.
“Populli amerikan ka paguar më shumë se sa duhet për këtë organizatë dhe kjo goditje ekonomike shkon përtej çdo pagese paraprake për detyrimet financiare ndaj organizatës”, ka thënë zëdhënësi në një email.
Gjatë vitit të fundit, shumë ekspertë të shëndetit global kanë kërkuar rishqyrtim të vendimit, përfshirë së fundmi edhe drejtorin e përgjithshëm të OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus.
“Shpresoj që SHBA-ja ta rishqyrtojë vendimin dhe të ribashkohet me OBSH-në”, u ka thënë ai gazetarëve në një konferencë për shtyp më herët këtë muaj.
“Largimi nga OBSH-ja është humbje për Shtetet e Bashkuara dhe humbje për pjesën tjetër të botës”, ka shtuar ai.
OBSH-ja ka thënë gjithashtu se SHBA-ja ende nuk i ka paguar tarifat që i detyrohet për vitet 2024 dhe 2025.
Shtetet anëtare pritet të diskutojnë largimin e SHBA-së dhe mënyrën se si do të trajtohet ai në mbledhjen e bordit ekzekutiv të OBSH-së në shkurt, i ka thënë Reutersit një zëdhënës i OBSH-së.
E duke folur për Reutersin në Davos, Bill Gates, kryetar i Fondacionit Gates, një financues i madh i nismave globale të shëndetit dhe i disa projekteve të OBSH-së, ka thënë se nuk pret që SHBA-ja ta rishqyrtojë vendimin në afat të shkurtër.
“Nuk mendoj se SHBA-ja do të kthehet në OBSH në të ardhmen e afërt”, ka thënë, duke shtuar se sa herë që të ketë mundësi, do të lobojë për këtë.
“Bota ka nevojë për Organizatën Botërore të Shëndetësisë”, është shprehur Gates.
Lajme nga bota
Irani nis sot varjen e protestuesve të arrestuar? Trump paralajmëron reagim të ashpër
Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, e ka paralajmëruar Iranin që të mos vazhdojë me ekzekutimin e protestuesve, duke theksuar se SHBA-ja do të ndërmarrë masa të forta nëse autoritetet në Teheran i varin iranianët e ndaluar.
“Nëse bëjnë diçka të tillë, ne do të ndërmarrim masa shumë të ashpra,” deklaroi Trump në një intervistë për CBS News, pa specifikuar se çfarë reagimi konkret do të ketë Uashingtoni.
Më herët, në një postim në platformën X, Departamenti Amerikan i Shtetit njoftoi se autoritetet iraniane planifikojnë ekzekutimin e protestuesit të ndaluar Erfan Soltani të mërkurën. Në njoftim thuhet se mbi 10.600 iranianë janë arrestuar nga regjimi i Republikës Islamike vetëm pse kanë kërkuar të drejtat e tyre themelore. Mes tyre është edhe Soltani, 26 vjeç, ekzekutimi i të cilit është paraparë për 14 janar.
Trump tha se nuk ishte i informuar për raporte konkrete mbi varjet, por paralajmëroi se veprime të tilla mund të shkaktojnë një reagim të ashpër, madje edhe të dhunshëm nga ana e SHBA-së.
“Nëse duan të protestojnë, kjo është një gjë. Por kur fillojnë të vrasin mijëra njerëz, e tani flitet edhe për varje, do të shohim si do t’u shkojë,” tha Trump, duke shtuar se kjo nuk do të përfundojë mirë.
I pyetur se çfarë mbështetjeje mund të presë populli iranian, presidenti amerikan tha se ajo mund të jetë e natyrës ekonomike.
“Shumë ndihmë është në rrugë e sipër, në forma të ndryshme, përfshirë edhe mbështetje ekonomike nga ana jonë, por kjo nuk do t’i ndihmojë shumë Iranit,” deklaroi Trump.(INA)
VLEN: Hipokrizi dhe ironi që BDI/AKI flet për korrupsion dhe Transparency International
STRUGA TRIM LUM BARAZON EDHE NË KONTROLLUESEN E DYTË
Kallëzim penal ndaj 14 pjesëtarëve të Ushtrisë, dyshohen për bashkim kriminal dhe keqpërdorim të pozitës zyrtare
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
You must be logged in to post a comment Login