Lajme nga vendi
Abetarja e unifikuar, dëshirë e parealizuar
Përveç mungesës së teksteve shkollore, filloristët shqiptarë në Maqedoni edhe këtë 22 Nëntor nuk kanë mundësi që alfabetin e gjuhës shqipe ta mësojnë nga Abetarja e unifikuar që tashmë gjen zbatim në Shqipëri, Kosovë dhe Luginë të Preshevës. Ministri i Arsimit, Jeton Shaqiri u zotua se kjo Abetare do të vihet në përdorim në këtë vit shkollor 2022/23, por deri më sot thuajse asnjë shkollë nuk e ka siguruar të njëjtën. Profesori Xheladin Murati konsideron se nuk ka asnjë pengesë që Abetarja e unifikuar të përdoret në shkollat shqipe të Maqedonisë përveç fondit të ulët të orëve për këtë lëndë.
“Në gjuhën shqipe, në klasën e parë, sipas planit mësimor ekzistojnë pesë orë mësimore kurse në Shqipëri në klasë të parë ka nëntë orë mësimore në gjuhën shqipe dhe ky tekst me këtë e vështirëson punën e mësuesit sepse mësuesi duhet së paku tre deri në katër orë të punoj me abetare, atëherë nuk I mbetet për aktivitetet tjera mësimore. Prandaj, duhet një arsyetim, një shpjegim se si të përdoret kjo ose si të bëhet racionalizimi I abetares, I përmbajtjeve mësimore”, deklaroi Xheladin Murati, profesor.
Gjuhëtari Mustafa Ibrahimi vlerëson se Abetarja e unifikuar duhet të jetë literaturë parësore për filloristët shqiptarë të Maqedonisë dhe jo libër shtesë.
“Abetarja duhet të jetë si literaturë parësore sepse ne e dimë se fillimi I njohurive të gjuhës, të kulturës dhe të identitetit fillon me abetaren dhe kjo sipas meje duhet të instalohet si lëndë parësore ndërsa si dytësore mund të jenë gazetat e ndryshme që u ndalën Fatosi dhe Gëzimi të cilat mund të jenë si literaturë shtesë por abetarja duhet të jetë ajo që duhet të jetë e unifikuar, do të jetë një, më profesionale dhe me një metodologji moderne, bashkëkohore me të cilën fëmijët duhet të punojnë në këtë drejtim”, tha Mustafa Ibrahimi, gjuhëtar.
Lindita Rugova, dekane e Fakultetit të Filologjisë në Prishtinë thotë se mësimdhënësit duhet të jenë të lirë në përzgjedhjen e teksteve mësimore.
“Gjithmonë kur ke një libër alternativë ke mundësi të përdorësh tekste nga ky libër, nga libri tjetër se jo gjithmonë ato që zgjidhen janë më të mirat. Nuk kam asgjë kundër abetares, është shumë mirë që është bërë. Sa më shumë resurse, sa më shumë materiale që përdorin arsimtarët është mirë. Mirë që janë bërë të përbashkëta në aspektin e afrimit të aspektit kulturor sepse gjuhësor e kemi, një gjuhë e kemi por në aspektin kulturor dallohet jetesa në Tiranë nga jetesa në Shkup dhe jetesa në Prishtinë”, theksoi Lindita Rugova, Dekane e Fakultetit të Filologjisë në UP.
Pavarësisht shënimit të ditës së Abetares dhe pranisë të ministrave shqiptar të arsimit nga radhët e BDI-së Abetarja mbetet shumë larg vënies në zbatim në shkollat tona. Marrëveshja mes Shqipërisë e Maqedonisë e firmosur prej 7 vitesh nuk ka dhënë asnjë rezultat në këtë drejtim. /Alsat.mk
Lajme nga vendi
SPB Tetovë arrestohet 51 vjecari nga Tetova. Ai kërkohej me urdhëresë gjyqësore për vuajtje të dënimit me burg
Dje, në orën 16:15 në rrugën “Ilinden” në Tetovë, zyrtarë policorë nga SPB Tetovë kanë arrestuar një 51 vjecar nga Tetova. Ai kërkohej me urdhëresë gjyqësore për vuajtje të dënimit me burg për vepër penale të kryer sipas nenit 284-a të Kodit Penal. I njëjti është dërguar në Institucionin Ndëshkues-Përmirësues Burgu i Tetovës për vuajtje të dënimit.
Lajme nga vendi
SPB Tetovë; Është konstatuar se 6 automjete kanë kryer transport publik pa pasur leje përkatëse
Dje, në periudhën nga ora 16:00 deri në orën 20:00, zyrtarë policorë nga SPB Tetovë në rrugën “Iliria” në Tetovë kanë kryer kontroll për sanksionimin e automjeteve që kryejnë transport publik pa pasur licencë. Me këtë rast janë ndaluar 6 automjete të udhëtarëve. Bëhet fjalë për “Audi”, “Skoda”, “Ford”, “Seat”, “Renault” dhe “Citroen”, të gjitrhë me targa të Tetovës. Është konstatuar se kanë kryer transport publik pa pasur leje përkatëse dhe pas dokumentimit të plotë të rasteve, ndaj tyre do të ngrihen padi përkatëse.
Lajme nga vendi
1.500 JETË TË SHPËTUARA: PLAN I RI KUNDËR DUHANIT NË MAQEDONI
RMV – Një rritje vjetore e akcizës së duhanit prej 12% mund të shpëtojë deri në 1.500 jetë në vit deri në vitin 2030.
Ky është përfundimi i analizës së fundit nga organizata “Analitika”, e cila propozon masa drastike për të ulur numrin e lartë të duhanpirësve.
Pse duhet të shtrenjtohen cigaret?
Sipas studimit, rritja e akcizës do të sillte dy përfitime kryesore:
• Shëndeti: Ulje e duhanpirjes (nga 48.4% në 46.7%) dhe parandalim i vdekjeve të parakohshme.
• Buxheti: Të hyrat shtetërore nga akciza do të rriteshin nga 258 milionë euro në 403 milionë euro deri në vitin 2030.
Mbrojtja e të rinjve në fokus
Shifrat janë alarmante: 74% e të rinjve e nisin duhanin para moshës 13-vjeçare. Shtrenjtimi i cigareve llogaritet të pengojë rreth 900 të rinj në vit që të nisin këtë ves vdekjeprurës.
Ligji i ri: “Gjenerata pa nikotinë”
Ministria e Shëndetësisë ka paralajmëruar një Ligj të ri për Mbrojtjen nga Duhani, i cili parashikon:
• Ndalim të rreptë të duhanit në ambiente të mbyllura.
• Taksa të larta edhe për cigaret elektronike dhe pajisjet me nxehje.
• Mbikëqyrje të rreptë për institucionet dhe objektet hoteliere.
A mendon se rritja e çmimit është mënyra e duhur për t’i bërë njerëzit ta lënë duhanin, apo duhen gjoba më të rrepta nëpër kafene? (INA)

