Në vendin tonë ka vetëm rreth dyzet onkologë, ka mungesë të anesteziologëve dhe patologëve. Këta nuk janë i vetmi kuadër nga degët specialistike për të cilët ka mungesë në shëndetësinë publike, por “litari i shpëtimit” deri në krijimin e kuadrove të reja do të jenë specialistët dhe subspecialistët të cilët në vend që t’i shijojnë ditët e tyre të pensionit do t’i shpëtojnë pacientët.

Me ndryshimet në Ligj parashihet që një specialist ose subspecialist nga një degë deficitare për të cilën nuk ka kuadër të mund të punojë deri në moshën 70 vjeç në vend të 67 siç ishte më parë. Drejtori i institucionit shëndetësor në të cilin ka mungesë të kuadrit profesionist do të duhet të kërkojë leje nga Ministria e Shëndetësisë që pensionisti të vazhdojë të punojë. Drejtori do të duhet të vërtetojë se pa të do të shuhet e gjithë dega e atij specializimi në spital. Pastaj ai do të marrë leje nga Ministria dhe Fondi dhe mjeku do të mund të vazhdojë të trajtojë pacientë deri në moshën 70 vjeçare. Sigurisht që edhe ai vetë do duhet të pranojë të punojë, ndërsa angazhimin është propozuar që të kryhet me kontratë, ndërkohë që në të njëjtën kohë do të marrë edhe pension.

E përderisa pensionistët po e mjekojnë sistemin e dobët shëndetësor, me ndryshimet e ligjit po bëhet një përpjekje për t’i rregulluar specializimet dhe për të vendosur rregull sepse Qeveria përmes tyre pritet që të krijojë një program për specializimet dhe të shohë se ku për çfarë kuadri ka nevojë dhe nga cila fushë.

Sipas propozimligjit nëse një mjek dëshiron të regjistrohet në një specializim ose subspecializim privat, mjeku jo vetëm që do ta paguajë nga xhepi i tij, ai do të duhet të zgjedhë një fushë në të cilën ka mungesë të kuadrit profesionist. Sipas ndryshimeve në ligj regjistrimi në një specializim privat do të duhet të jetë në përputhje me programin katërvjeçar për nevojën për kuadër specialistik dhe subspecialistik që do të miratohet nga Qeveria me propozim të Këshillit për specializime, i cili do të formohet nga ministri i Shëndetësisë. Deri më tani, plani për specializimet miratohej nga vetë institucioni i arsimit të lartë.

Për specializimet me kofinancim ndryshojnë kriteret për përcaktimin e kandidatit më të mirë – përkatësisht, testi profesional siguron 45 pikë, ndërsa njohja e gjuhës angleze vetëm 5 pikë (deri më tani njohja e një gjuhe të huaj siguronte 15 pikë). Nota mesatare nga të gjitha lëndët në ciklin e parë të arsimit të lartë deri më tani ka siguruar 50 pikë për punësim, por me Ligjin e ri do të “vlejë” më pak – 40 pikë. Testi profesional për punësim do të sigurojë 45 pikë në vend të 35 pikëve të mëparshme, që do të thotë se fokusi për përcaktimin e kandidatit më të mirë do të jetë pikërisht te ky test.

Advertisement

Me ndryshimet në Ligj u kushtohet vëmendje studentëve më të mirë të fakulteteve të mjekësisë në Maqedoni, të cilët deri më tani janë injoruar. Kjo ide u propozua kur Arben Taravari ishte ministër i Dhëndetësisë, ndërsa tani po realizohet në të vërtetë. Në Ligjin e ndryshuar për Mbrojtje Shëndetësore propozohet që çdo dekan i fakulteteve shtetërore të mjekësisë t’i dorëzojë Ministrisë së Shëndetësisë çdo vit një listë të mjekëve më të mirë të diplomuar të mjekësisë. Nëse ata aplikojnë për t’u punësuar në një institucion publik shëndetësor, atëherë do të duhet të pranohen pa selektim shtesë. Bëhet fjalë për gjithsej 12 mjekë në vit nga të gjitha fakultetet e mjekësisë, por ai i Shkupit do të propozojë më shumë (5 gjithsej) sepse në të janë të regjistruar më shumë studentë.

Pas kritikave dhe padive të shumta nga punonjësit shëndetësor, sepse edhe pse u renditën të parët në njoftimet për punë ata sërish mbetën a punë, ndërsa në vend të tyre u punësuan 10 kandidatë më dobët të ranguar, Ministria e Shëndetësisë po propozon ndryshime në procesin e punësimit. Prej dy javësh drejtorëve me ligj u është hequr e drejta diskrecionare për të zgjedhur mjekun që u pëlqen dhe duhet ta punësojnë atë që renditet i pari. Por, ndryshimet shtesë në Ligjin për Mbrojtjen Shëndetësore do të mundësojnë transparencë më të madhe – më shumë njerëz ta shohin shpalljen sepse në vend të 5 ditëve ajo do të zgjasë 15 ditë dhe do të duhet të publikohet në uebfaqet e Agjencisë së Administratës, Agjencisë së Punësimit dhe në uebfaqen e institucionit publik shëndetësor.

Për shkak të rasteve kur në shpalljet për punësim  nuk punësohen kandidatët më të mirë, propozohet që Komisioni për përzgjedhjen e kandidatëve të mos propozohet nga drejtori, siç ishte më parë, por nga kolegjiumi profesional dhe atë për çdo vend pune të shpallur veçmas.

Vetë procedura e punësimit do të kryhet në tre faza: selektimi administrativ, selektimi preliminar dhe intervista, ndërsa komisioni për përzgjedhjen e kandidatëve do të përbëhet nga profesionistë shëndetësorë të punësuar në institucionin e fushës për të cilën po bëhet selektimi.

Mjekët që e kanë mbaruar Fakultetin e Mjekësisë dhe dëshirojnë të specializohen nuk do të duhet më të kenë 6 muaj përvojë në një Shtëpi Shëndeti ose në ndonjë institucion tjetër shëndetësor si kusht për specializim. Ministria e Shëndetësisë propozon që kjo përvojë të hiqet si “e panevojshme”, pasi kohëzgjatja e studimeve është mjaftueshëm e gjatë. Një risi në ndryshimet e propozuara është se ekzaminimet dhe ndërhyrjet që kryhen nga specializantët më të vjetër detyrimisht do të duhet të regjistrohen në “Termini Im” në emrin e tyre, pas çka ato do të miratohen dhe nënshkruhen nga mentori.

Advertisement

Me ndryshimet e propozuara ndalohet transferimi i një punonjësi shëndetësor të punësuar në një nivelin primar dhe sekondar në një institucion shëndetësor terciar.

Kompensimi i anëtarëve të Komisionit Kombëtar të Imunizimit do të zvogëlohet. Deri më tani në muajt kur ata kishin të paktën një takim, ata merrnin kompensim prej 70 përqind të pagës mesatare mujore. Tani kompensimi do të zvogëlohet dhe do të jetë 10 përqind i pagës mesatare mujore.

Në pjesën për ndëshkimet që nuk ekzistonin më parë, shtohen tre pika të reja. Gjobë do të paguhet si nga drejtori ashtu edhe nga vetë institucioni publik shëndetësor nëse lejon një mjek të punojë pa licencë ose pa licencë të rinovuar. I tillë ishte rasti në Klinikën e Neurologjisë, ku kur qarkulluan videopamjet të një profesori duke përzier një substancë pluhur të bardhë, u ngrit edhe çështja se ai nuk e kishte rinovuar licencën dhe po ekzaminonte pacientë pa licencë. Gjobë do të paguhet edhe nëse institucioni shëndetësor nuk i paguan paratë për specializimin në fakultetin ku studion mjeku që ai e financon dhe nëse nuk e paguan mentorin dhe Qendrën Mjekësore të  Simulimit brenda afatit ligjor.

Ndryshe nga praktika e mëparshme, ku një person ushtrues detyre drejtor mund të zgjidhej për një kohë të pacaktuar, tani ai mund të zgjidhet vetëm dy herë, pas çka Këshilli drejtues i klinikës do të duhet të emërojë një ushtrues detyre drejtor.

Në Ligjin për Mbrojtje Shëndetësore nuk janë përmendur fare infermieret, që për vite me radhë nëpërmjet Sindikatës së tyre kërkojnë një ligj në të cilin ata do të rregullohen në mënyrë të veçantë. Në të njëjtën kohë, Ministria e Arsimit në ENER njoftoi themelimin e një Fakulteti të Shkencave Mjekësore dhe Shëndetësisë në kuadër të Universitetit “Sh. Kliment Ohridski” – Manastir, i cili, sipas njoftimeve, do t’u mundësojë infermiereve dhe mamive të kenë mundësi për një karrierë akademike. Në këtë propozim nga Ministria e Arsimit thonë se kjo është një domosdoshmëri strategjike për avancimin e edukimit shëndetësor, sidomos në rajonin e Pelagonisë dhe atë jugperëndimor.

Advertisement

Në kuadër të veprimtarisë së arsimit të lartë, Fakulteti do të ofrojë programe studimore akademike katërvjeçare për infermiere, mami dhe biokimistë mjekësorë, si dhe programe studimore profesionale trevjeçare për infermiere/teknikë, mami, analistë të laboratorëve mjekësorë, teknologë radiologjikë, fizioterapistë dhe inxhinierë sanitarë.

Është planifikuar që Fakulteti të kryejë veprimtari të arsimit të lartë në fushën e mjekësisë dhe shëndetësisë në nivelin e studimeve universitare, pasuniversitare, specialistike, subspecialistike dhe të doktoraturës, si dhe veprimtari shkencore-hulumtuese dhe të aplikuara. Do të fillojë me punë në vitin akademik 2026/2027.

Ndryshe, lëvizjet në Shëndetësi kanë bërë që ky sektor të mos gjejë “qetësi”. Nga ana tjetër, sistemi shëndetësor në Maqedoninë e Veriut po zbrazet dita ditës.

Gjatë ditës moti do të jetë me vranësira të ndryshueshme dhe periudha me diell, ndërsa në disa vende do të ketë kushte për reshje të dobëta bore. Do të fryjë erë mesatare nga drejtimi verior, e cila përgjatë luginës së Vardarit herë pas here do të jetë më e përforcuar.

Në Shkup, moti do të jetë gjithashtu me vranësira të ndryshueshme dhe periudha me diell, me erë mesatare nga veriu.

Sot, në ambientet e Klubit të Deputetëve, u shënua Dita Ndërkombëtare e Gjuhës Amtare, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të institucioneve shtetërore, akademikëve, profesorëve
universitarë, studiuesve dhe të ftuarve të tjerë.

Në fjalën e tij para të pranishmëve, zëvendëskryeministri për qeverisje të mire Arben Fetai theksoi rëndësinë e gjuhës amtare si themel i identitetit kulturor, institucional dhe shoqëror, duke vënë theks të veçantë në përdorimin korrekt dhe të qartë të gjuhës në administratë, arsim dhe media.

Ai nënvizoi se gjuha shqipe në këto hapësira ka kaluar rrugë të gjatë historike, duke mbetur gjithmonë e gjallë dhe funksionale, pavarësisht sfidave. Në këtë drejtim, ai theksoi se hartimi dhe promovimi i fjalorit të ri përbën hap të rëndësishëm drejt standardizimit dhe unifikimit të terminologjisë në dokumentet zyrtare, tekstet shkollore dhe komunikimin publik.

“Paqartësitë në terminologji dhe në formulimet zyrtare shpesh bëhen burim keqkuptimesh,zvarritjesh procedurale dhe interpretimesh të ndryshme. Prandaj, qartësia gjuhësore nuk është vetëm çështje norme, por edhe çështje funksionaliteti institucional dhe respekti ndaj qytetarit,” theksoi zëvendëskryeministri Fetai.

Ai shtoi se në kohën e komunikimit të menjëhershëm dhe të shpërndarjes së shpejtë të informacionit, përgjegjësia për përdorim të drejtë dhe profesional të gjuhës bëhet edhe më e madhe, sidomos për institucionet publike dhe mediat.

Advertisement

Në përmbyllje, zëvendëskryeministri i parë shprehu mirënjohje për punën dhe angazhimin e profesorëve, studiuesve dhe ekspertëve që kanë kontribuar në përgatitjen e fjalorit të ri, duke uruar që ai të bëhet referencë e përditshme në praktikën institucionale, arsimore dhe mediatike.

Mbetemi të përkushtuar në mbështetjen e nismave që forcojnë përdorimin e drejtë, të barabartë dhe funksional të gjuhëve në Maqedoninë e Veriut, në përputhje me standardet ligjore dhe parimet e bashkëjetesës shumëgjuhësore.