Lajme nga vendi
Maqedonia dhe Hungaria “kampione” sipas inflacionit në rajon
Viti i fundit ekonomik, krahas rrethanave të shumta, të paktën të pafavorshme, ishte ndoshta më i shënuar nga rikthimi i inflacionit.
Lufta në Ukrainë, thatësira, rritja globale e çmimeve të energjisë dhe ushqimeve e kanë kthyer botën në vitet 1970, një kohë e inflacionit dyshifror dhe rritjes së dobët ekonomike.
Në Shtetet e Bashkuara, Gjermani dhe Britaninë e Madhe, inflacioni vitin e kaluar arriti në nivelet më të larta në dyzet vitet e fundit.
Në Amerikë në nëntor ishte 7.3 për qind dhe në Eurozonë ishte 10 për qind.
Është interesante se inflacioni në Japoni është më i larti që nga viti 1991 dhe është 3.8 për qind.
Duhet thënë gjithashtu se në Kinë rritja e çmimeve të konsumit ishte vetëm 1.6 për qind.
Në Serbi, inflacioni vjetor në nëntor arriti në 15.1 për qind dhe po të shkosh sipas statistikave të Bankës Popullore të Serbisë. Që nga viti 2007 inflacioni vjetor nuk ka arritur në 15 për qind (në qershor 2011 ishte afër 14.9 për qind). .
Disa vende në Evropë, veçanërisht në Evropën Qendrore dhe Lindore, kanë rritje më të lartë të çmimeve të konsumit. Për shembull, inflacioni vjetor në Lituani arriti në 22.9 për qind në nëntor dhe 21.8 për qind në Letoni.
Hungarezët patën një inflacion prej 22.5 për qind në nëntor, me një rritje të çmimeve të ushqimeve deri në 43.8 për qind krahasuar me nëntorin 2021.
Megjithatë, rekordmen në Evropë është Turqia me inflacion prej 84.4 për qind dhe në kuadër të saj, një rritje e çmimeve të ushqimeve prej 102.6 për qind për vitin që përfundon në nëntor.
Pas Hungarisë, Maqedonia ka inflacionin më të lartë me 19,5 për qind, e ndjekur nga Mali i Zi me 17,5 për qind dhe rritje e lartë e çmimeve të ushqimeve prej 30 për qind.
Inflacioni i nëntorit në BiH është 16.3 për qind, në Kroaci 13.5 për qind, ndërsa Shqipëria ka një nga normat më të ulëta të inflacionit në Evropë, vetëm 7.9 për qind.
Duhet thënë se një nga arsyet e diferencës së inflacionit midis vendeve është shkalla në të cilën vendet kanë ndërhyrë për të mbrojtur popullsinë nga rritja e çmimeve.
Kështu, në Eurozonë rritja e çmimit të energjisë është 34.9 për qind, ndërsa në vende si Serbia dhe veçanërisht Shqipëria, një pjesë të mirë të rritjes së çmimit e mori shteti duke ngrirë apo kufizuar rritjen e çmimit të energjisë elektrike dhe gaz për familjet.
Nëse ka diçka pozitive në lidhje me këto rritje masive të çmimeve, është se rritja e inflacionit duket se ka arritur kulmin në shumë vende dhe tani ka filluar të bjerë.
Çmimet e ushqimeve dhe të energjisë duket se janë kontribuuesit më të mëdhenj në këtë, të cilat kontribuan më së shumti në rritjen e shpejtë të çmimeve.
Sipas indeksit të çmimeve të ushqimeve të FAO-s, çmimet globale në nëntor të këtij viti ishin vetëm 0.3 për qind më të larta se çmimet në të njëjtin muaj të vitit të kaluar.
Çmimet e drithërave ranë me 1.3 për qind krahasuar me muajin tetor, por janë ende 6.3 për qind mbi nivelin e vitit të kaluar.
Çmimet e qumështit kanë rënë në pesë muajt e fundit, por janë ende 9.2 për qind mbi ato të nëntorit të vitit të kaluar. E njëjta gjë është edhe me mishin, i cili është ende 4.1 për qind më i shtrenjtë se një vit më parë.
Vetëm sheqeri është 4.9 për qind më i lirë se vitin e kaluar.
Dhe gjendja e tregut të energjisë është stabilizuar. Çmimi i gazit në Evropë (çmimi holandez TTF) është rikthyer në nivelin e fundit të shkurtit 2022, para luftës në Ukrainë.
Çmimi i një megavat-orë gazi një ditë më parë ishte 76.3 euro. Çmimi maksimal arriti në 342.8 euro për megavat orë.
Megjithatë, është ende larg çmimeve të benzinës në gjysmën e parë të vitit të kaluar, të cilat ishin rreth 18 euro për megavat orë.
Në stabilizimin e çmimit të benzinës ka ndikuar mbushja maksimale e depozitave evropiane të gazit, por kjo nuk është garanci që vitin e ardhshëm, kur të vijë koha e mbushjes së magazinave për dimrin e ardhshëm, çmimet nuk do të fillojnë të kërcejnë më.
Dhe çmimi me shumicë i energjisë elektrike ra në një nivel prej rreth 140 euro për megavat orë dhe në vjeshtë për pak ditë arriti në nivele të pabesueshme rreth 1000 euro për megavat orë.
Erdhi në Tetovë pa përkthyes. Ndoshta mendoi se shqipja është dialekt sezonal që aktivizohet vetëm më 28 Nëntor.
Kjo është Ministrja e Arsimit, Vesna Janevska, e njohur për qëndrimet e saj “parimore” kundër UÇK-së, kundër festimit të Ditës së Flamurit kombëtar shqiptar dhe, në përgjithësi, kundër çdo gjëje që tingëllon shqip.
Kësaj radhe, megjithatë, i hasi sharra në gozhdë.
Në një ngjarje të mbajtur në Universiteti i Tetovës, ministrja nuk arriti ta kuptojë rektorin Jusuf Zejneli. Çudi e madhe: në Tetovë flitet shqip. Gazetarët shqiptarë, me një dozë ironie që zor se përkthehet, i sugjeruan që herën tjetër të vijë me përkthyes. Ja përgjigja e sajë…
Atmosfer…
Vesna Janevska dëshmoi edhe një herë se nuk ngurron t’i artikulojë qëndrimet e saj nacionaliste. Por as gazetarët nuk i lëshuan rrugë: ia bënë të qartë se ndodhet në një qytet ku shqipja nuk është “opsion”, por gjuhë e përditshme — dhe simbolikisht ia larguan mikrofonat.
Afmosferë….
Një rikujtesë miqësore për ministren: Universiteti i Tetovës nuk është thjesht institucion. Është themeluar me gjak, viktima e protesta, dhune e sakrifica, dhe për shumëkënd mbetet simbol i të drejtës për arsim në gjuhën amtare.
Po ashtu, një shfletim i Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut do të ishte mëse i nevojshëm për Janevskën. Amendamenti 5, pika 1, e përcakton qartë se çdo gjuhë që flitet nga së paku 20% e qytetarëve është gjuhë zyrtare, bashkë me alfabetin e saj.
Ndoshta, para se të merret me ligjet e arsimit, do të ishte e dobishme t’ia kujtojmë se kushtetuta nuk është broshurë dekorative — por themeli mbi të cilin ndërtohet (ose rrëzohet) serioziteti institucional.
Propozim ligji i ri për ndryshime në arsimin e lartë është i papranueshëm për senatin e universitetit të Tetovës dhe ky senat ka sjell një vendim ku kërkon që ky ligj të tërhiqet dhe të rishikohet duke pasur parasysh gjendjen reale në universitete.
“ Numri më i madh i vërejtjeve ka të bëj me cenimin e autonomisë universitare , pasi që parashihet të ketë një këshill universitar i cili edhe i zbehë kompetencat e universitetit , dhe kjo është ajo ku shumica e profesorëve kanë vërrejtje pjesa tjetër është me numër të madh. Akreditimin e studimeve të doktoraturës , pasi që UT i plotëson të gjithë kushtet ka staf akademik , punime shkencore punime , por kriteret janë në harmoni me gjendjen reale dhe për këtë janë një numër i vërejtjeve . Senati Universitetit të Tetovës ka vendim në të cilën propozon që ligji më mirë të tërhiqet të rishikohet dhe të ketë një draft i cili është në harmoni me gjendjen reale .”
Kundër këtij ligji, si të tillë është edhe Drejtor i Forumit per Ndryshime ne Arsim Blendi Hodai. Sipas tij, ky ligj në mënyrë jo transparente është publikuar por edhe cenon autonominë e universiteteve .
“ Për vetë faktin se ministria nuk i përmendi emrat e personave që kanë hartuar propozim ligjin nënkupton se , ligji është jo transparent dhe kjo është e rëndësishme për neve pasi që ligji për arsimin e lartë është interes publik nuk është një roman dhe ta nxjerri dhe të thoni ja e kemi publikuar. Ne vërejmë se me një pjesë cenon autonominë euniversitetit dhe ne vlerësojmë se autonomia e universiteteve është shumë e rëndësishme për stafin akademik.”
Por ministria e arsimit Vesna Janevska është e prerë, ligji nuk tërhiqet , ajo tha se i dëgjon vërejtjet , por nuk do të ketë tërheqje të ligjit.
“ Ligji një muaj është në debat publik dhe të gjithë kanë të drejtë të japin vërejte dhe nëse vërejtjet pranohen dhe deri më tani kishim debate dhe u morëm veshtë që çka do të pranohet, por ligji nuk do të tërhiqet dhe nuk duhet tëtërhiqet pasi që bën të ardhmen për të rinjtë tanë.”
I pyetur se kush janë emrat që e kanë shkruar këtë ligj, ministria e arsimit nuk pranoi që të tregoj të njëjtat, pasi që sipas saj ata janë emra të njohur dhe u cenohet integriteti akademik.
Nën patronazhin e Reisul Ulemasë të BFI-së së RMV-së, u shtrua iftari tradicional i Bashkësisë Fetare Islame, duke bërë bashkë në një mbrëmje të veçantë drejtuesit më të lartë shtetërorë, institucionalë dhe përfaqësues të jetës publike.
Presidentja e shtetit, Gordana Siljanovska-Davkova, Kryetari i Kuvendit, Afrim Gashi, ministra dhe zëvendësministra, kryetarë partish politike, kryetarë komunash, ambasadorë, rektorë universitetesh, si dhe shumë personalitete nga jeta shoqërore dhe civile, ishin të pranishëm në Iftarin Tradicional të Bashkësisë Fetare Islame.
Në fjalën e tij përshëndetëse, kreu I BFI-së, u uroi mirëseardhje mysafirëve dhe agjërim të lehtë e të pranuar, duke theksuar se Ramazani është muaj reflektimi, afrimi dhe përgjegjësie të përbashkët. Ai veçoi rëndësinë e unitetit, tolerancës dhe bashkëjetesës si vlera themelore për stabilitetin dhe perspektivën e vendit.
“Gëzimi I Iftarit merr vlerë të veçantë kur jemi bashkë pranë njëri-tjetrit, të lidhur shpirtërisht, të solidarizuar dhe respektues ndaj secilit, pa dallim race, feje, kombi apo vendi. Në tryezën e Itarit forcohen lidhjet njerëzore, mbillet dashuria, paqa dhe solidariteti dhe shprehet bujaria përmes veprave të mira. Aty ku ndahet buka, forcohet besimi, aty ku ndahet fjala e mirë, ndërtohet respekti”
Mbrëmja u zhvillua duke reflektuar frymën e respektit, dialogut dhe bashkëpunimit ndërinstitucional.
Edhe të pranishmit përmes postimeve nëpër rrjetet sociale kanë përshëndetur organizimin e këtij Iftari, ku potencohet se përmes këtyre ngjarjeve dërgohen mesazhe të fuqishme uniteti, respekti dhe solidariteti.
MINISTRJA HARRON PËRKTHYESIN AMA JO QËNDRIMET, POR BOJKOTOHET
UT-ja KUNDËR LIGJIT PËR ARSIM TË LARTË, CËNOHET AUTONOMIA
IFTARI I BFI-së BËRI BASHKË KRERËT E SHTETIT DHE PARTIVE POLITIKE!
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
