Natën midis 22 dhe 23 gushtit 1929, Shkupi u godit nga një përmbytje e madhe e shkaktuar nga reshjet e dendura të shiut në Shkup.

Sipas raportit të publikuar menjëherë pas ngjarjes, koha më kritike ishte rreth orës 21:30. Uji nga pjesët veriore dhe veriperëndimore të luginës lëvizi drejt Radishanit dhe Butelit, dhe më pas u derdh në Çair, Fushën e Topanës dhe pjesë të tjera të Shkupit. Në disa nga vendbanimet përreth, uji arriti një lartësi prej dy metrash e gjysmë deri në tre.

Çairi dhe Topaana u goditën më rëndë. Në atë kohë, shumë shtëpi ishin ndërtuar prej qerpiçi, një material që nuk mund t’i rezistonte kontaktit të zgjatur me ujin që ngrihej. Shtëpitë u përmbytën, u shkatërruan dhe disa prej tyre u shembën plotësisht.

Dëshmitë e asaj periudhe përshkruajnë shpejtësinë me të cilën uji hyri në shtëpi. Banorët në disa pjesë të qytetit qëlluan me armë për të paralajmëruar fqinjët. Të tjerë u përpoqën t’i tërhiqnin anëtarët e familjes në një vend të sigurt, duke lënë pas sendet e tyre personale. Në një rast, një familje shpëtoi duke u ngjitur në një pemë ndërsa uji vërshoi nëpër shtëpinë e tyre.

Përmbytja vazhdoi drejt Bit Pazarit dhe më pas arriti në rrugët qendrore të qytetit. Uji hyri në dyqane, magazina, kafene dhe bodrume. Në disa pjesë të rrugës Karagjorgjeva, bodrumet u mbushën me ujë deri në një lartësi prej rreth një metër e gjysmë.

Advertisement

Midis ndërtesave të prekura ishin farmacia Curi, kafeneja Qendrore, Zyra Postare Nr. 4 dhe disa dyqane e depo. Avokati Zarko Kalik, zyra e të cilit u përmbyt, po mblidhte dokumentet e tij të shpërndara nga uji të nesërmen në mëngjes.

Dëmi ishte i madh edhe në shtëpitë e familjeve që jetonin nga bujqësia. Stoqet e drithërave, misrit, fasuleve dhe produkteve të tjera bujqësore u shkatërruan në shtëpitë dhe hambaret e përmbytura. Rreth 50 shtëpi u shembën në rrugën e atëhershme numër 125.

Sipas vlerësimit fillestar të Departamentit të Ndërtimit të Komunës së Shkupit, u përmbytën afërsisht 400,000 metra katrorë. Numri i shtëpive që u shembën ose u bënë të papërdorshme u vlerësua në 800 deri në 1,000, ndërsa dëmi material u vlerësua në 40 deri në 50 milionë dinarë.

Uji hyri edhe në Xhaminë Haji Musdin, ku një pjesë e popullsisë kërkoi strehim. Pasi ndërtesa u përmbyt gjithashtu, njerëzit u detyruan të largoheshin.

Të nesërmen, autoritetet e qytetit dhe të shtetit shkuan në vendngjarje për të vlerësuar situatën. Policia, ushtria dhe shërbimet bashkiake u dislokuan, dhe organizatat humanitare u bashkuan gjithashtu për t’u ofruar ndihmë viktimave.

Advertisement

Rrëfimet e mëvonshme e përshkruajnë përmbytjen si një katastrofë pa viktima të konfirmuara njerëzore. Megjithatë, raportet fillestare përfshinin informacione të paverifikuara në lidhje me një viktimë të mundshme në njërën nga shtëpitë e shembura, kështu që të dhënat historike nuk ofrojnë një bazë për një pohim kategorik se askush nuk vdiq.

Përmbytja e vitit 1929 ngriti më tej çështjen e rregullimit të lumit Serava dhe përmirësimin e mbrojtjes së Shkupit nga ujërat e përmbytjeve. Kjo ndodhi në një kohë kur qyteti tashmë po hynte në një fazë të re të planifikimit urban. Plani i Përgjithshëm Rregullues i Shkupit i vitit 1929 ishte dokumenti i parë zyrtar i planifikimit për zhvillimin e qytetit, dhe në vitet në vijim u krye edhe punë për rregullimin e rrjedhave të ujit.

Më shumë se tre dekada më vonë, Shkupi u përball me një tjetër përmbytje të madhe, këtë herë në vitin 1962, kur lumi Vardar i fryrë shkaktoi dëme të mëdha në qytet. Nata e 22-23 gushtit 1929 u regjistrua si një nga përmbytjet më të këqija që goditën Shkupin në periudhën para Luftës së Dytë Botërore.

Në 24 orët e fundit në vend janë regjistruar gjithsej 33 zjarre në ambient të hapur, nga të cilat 4 janë aktive, 4 janë nën kontroll, ndërsa 25 janë shuar, njoftoi sot në mëngjes Qendra për Menaxhim me Kriza.

Zjarre aktive ka në komunat Studeniçan dhe Zelenikovë – pranë fshatrave Moranë, Vërtekicë dhe Gaber me degëzim drejt fshatrave Paligrad dhe Vërazhalë në Komunën e Zelenikovës, në Komunën e Makedonski Brodit – pranë vendit Vidush dhe fshatrave Dragov Doll dhe Lokvicë, në Komunën e Kërçovës – pranë fshatrave Tajmishte dhe vendin Darda dhe në Komunën e Gostivarit – pranë fshatit “Gorna Gjonovica”.

Zjarret janë nën kontroll në fshatin Ilinden, pranë fshatit Bigla në Dellçevë, pranë fshatit Tudencë në Komunën e Jegunovcit dhe në Komunën e Vrapçishtit – pranë fshatrave Lomnicë dhe Gjergjevishtë.

Sot pritet të fillojë procesi gjyqësor kundër ish-zëvendëskryeministrit të parë Artan Grubi, i akuzuar për keqpërdorim të pozitës dhe autoritetit zyrtar në rastin e Lotarisë Shtetërore.

Së bashku me shtatë të akuzuar të tjerë, mes të cilëve edhe ish-sekretari i përgjithshëm i Qeverisë, Metodija Dimovski, si dhe ish-kreu i Lotarisë Shtetërore, Përparim Bajrami, ata ngarkohen me vepër penale me të cilën kanë dëmtuar buxhetin e shtetit për më shumë se tetë milionë euro përmes furnizimit të paligjshëm të terminaleve të video-lotarisë.

Sipas Prokurorisë, të akuzuarit kanë qenë të vetëdijshëm se Lotaria Shtetërore nuk ka të drejtë të organizojë lojëra elektronike të fatit përmes këtyre aparateve, por megjithatë kanë nisur procedurë tenderuese në vlerë prej qindra miliona eurosh.