Nënkryetari i BDI-së, Arbër Ademi ka reaguar lidhur me shkrimin e ministrit të Drejtësisë, Igor Filkov lidhur me interpretimin që ministri ka bërë për gjuhën shqipe.

Ademi thotë se shembulli tipik i një shovinisti të vogël i kalitur nga agjenturat e Beogradit. Ai, ka problem. Problemi i tij është mentaliteti i tij, e jo Kushtetuta, e jo ligji.

“Ligji për përdorimin e gjuhëve është miratuar në vitin 2018 dhe për herë të parë në mënyrë të plotë është bërë operacionalizimi i normës kushtetuese që trajton përdorimin e gjuhëve në RMV, si normë e përgjithshme.

Ligji për përdorimin e gjuhëve, në nenin 1 paragrafin 3 thotë: “në të gjitha organet e qeverisjes shtetërore në Republikën e Maqedonisë, institucionet qendrore, ndërmarrjet publike, agjencitë, drejtoritë, institucionet dhe organizatat, komisionet, personat juridikë që ushtrojnë autorizime publike në përputhje me ligjin dhe institucionet e tjera, gjuha zyrtare, përveç gjuhës maqedonase dhe shkrimit të saj, është gjuha që e flasin 20% e qytetarëve të Republikës së Maqedonisë dhe shkrimit të saj, në mënyrë të përcaktuar me këtë ligj”. Mbi bazën e interpretimit të kësaj dispozite është qartë se përpos në institucione, organe dhe kështu me radhë, edhe në komisione siç është edhe komisioni për provimin e jurisprudencës, gjuhë zyrtare është edhe gjuha që e flasin 20% e qytetarëve gjithnjë duke u thirrur në dispozitat e ligjit për përdorimin e gjuhëve. Prandaj paragrafi përfundon me fjalët “në mënyrë të përcaktuar me këtë ligj”, e jo me ndonjë ligj tjetër.

Andaj edhe tendencat apo qëndrimet që insistojnë që këtë çështje ta trajtojnë me ligjin për provimin e jurisprudencës apo me interpretime të tjera të çuditshme amatoreske janë të gabuara në rrethana kur ligji për përdorimin e gjuhëve është “lex specialis” në pjesën e përdorimit të gjuhëve dhe ka epërsinë e zbatueshmërisë në raport me të gjitha aktet tjera normative. Trajtimi në mënyrë parciale nëpër akte të ndryshme normative i përdorimit të gjuhëve nuk ka qenë i suksesshëm, andaj edhe fokusi ka qenë miratimi i një akti të vetëm. Çdo veprim tjetër mund të konsiderohet si përpjekje për të “çmontuar” ligjin për përdorimin e gjuhëve. Këtë nuk duhet lejuar. Ligji ka mekanizmat e vet për zbatueshmëri dhe duhet në vazhdimësi të bëhen përpjekje për zbatim pragmatik të dispozitave ligjore.

Advertisement

Në bazë të kësaj konstatojmë se:

• përdorimi i gjuhës në komisione para miratimit të ligjit për përdorimin e gjuhëve nuk ka mundur të zbatohej vetëm duke u thirrur në amendamentin V, pasi që kjo dispozitë është e karakterit të përgjithshëm dhe parimisht e pazbatueshme (ashtu siç është e formuluar) (sqarim për disa analistë dhe disa “ekspertë” se pse nuk është zbatuar gjuha në komisione para miratimit të ligjit për përdorimin e gjuhëve);

• trajtimi normativ i gjuhës është i mjaftueshëm me dispozitat ligjore të ligjit për përdorimin e gjuhëve, dhe nuk duhet i njëjti të jetë objekt edhe në ndonjë ligj tjetër”, shkruan Ademi.

Do të kërkohet përgjegjësi ligjore dhe institucionale nga Ministri i Drejtësisë nëse institucionet kompetente konstatojnë shkelje të ligjit lidhur me moslejimin e mbajtjes së provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe tha Zëvendëskryeministri Fetai nëpërmjet një postimi në facebook.

Ai ka bërë të ditur se, në kuadër të procedurave qeveritare dhe institucionale, Agjencia për Zbatimin e Gjuhëve dhe Inspektorati për Përdorimin e Gjuhëve janë duke shqyrtuar nëse Ministria e Drejtësisë ka vepruar në kundërshtim me ligjin.

Sipas Fetait, refuzimi i Ministrisë së Drejtësisë për të lejuar zhvillimin e provimit të jurisprudencës edhe në gjuhën shqipe përbën një vendim arbitrar, juridikisht të pambështetur dhe institucionalisht të rrezikshëm.

Ai ka theksuar se, pavarësisht mangësive që mund të ketë, Ligji për Përdorimin e Gjuhëve është ligj në fuqi dhe obligues, duke nënvizuar se asnjë institucion nuk ka të drejtë ta zbatojë apo ta injorojë ligjin sipas vullnetit të vet.

Zëvendëskryeministri ka sqaruar se Ligji për provimin e jurisprudencës nuk përmban asnjë ndalim që provimi të zhvillohet në gjuhën shqipe, duke e cilësuar këtë si fakt juridik dhe jo interpretim politik.
“Pretendimi se provimi duhet të jetë vetëm në gjuhën maqedonase nuk mbështetet në asnjë nen konkret ligjor”, ka deklaruar Fetai, duke shtuar se kjo çështje nuk është politike, por lidhet drejtpërdrejt me barazinë para ligjit dhe funksionimin serioz të shtetit.

Advertisement

Në fund, ai ka theksuar se ligji duhet të zbatohet dhe se përgjegjësia institucionale nuk mund të anashkalohet.

Në orën 07:00 në Kodrën e Diellit janë matur -2 gradë celsius, ndërsa trashësia e borës është 64 centimetra.

Në Berovë dhe Mavrovë janë matur 0 gradë, 1 në Kriva Pallankë, Krushevë dhe Llazaropole, 3 në Pretor dhe Vinicë, 4 në Ohër, 5 në Tetovë, Manastir, Prilep, Shtip dhe Strumicë, 6 në Shkup-Petrovec, Shkup-Zajçev Rid, Veles dhe Kavadar, 7 gradë në Gjevgjeli dhe 8 në Demir Kapi.

Nga Drejtoria Hidrometeorologjike (HMA) bëjnë të ditur se më së shumti reshje në 24 orët e fundit, prej orës 07:00, kanë rënë në Kodrën e Diellit, 17 litra për metër katror, e ndjekur nga Pozharana me 14, Krusheva 7, Mavrovë 5, Tetova dhe Strumicë.