Lajme nga vendi
VIDEO: Po zien me lojëra shpërblyese false dhe MPB-ja e ka të vështirë të gjurmojë mashtruesit
Faqet e krijuara në “Facebook” që ndajnë lojëra shpërblyese false synojnë të mashtrojnë qytetarët dhe të shkaktojnë në radhë të parë dëm financiar, por edhe dëmtim të reputacionit të kompanive. Lotaritë e rreme krijohen vazhdimisht, fshihen dhe krijohen të reja, por policia e ka të vështirë të gjejë dhe të ndëshkojë mashtruesit.
Keqpërdorimi i të dhënave personale mund të çojë në rishitjen e tyre në kompani, vjedhje identiteti dhe dëmtime financiare. Këta janë skenarët e mundshëm të rastit më të keq për këdo që priste para, një makinë, një kupon blerjesh ose një biçikletë të binte nga qielli në lotaritë e rreme të Facebook.
Përveç emaileve të rreme nga bankat, kërkesave për ndihmë financiare ose tarifa shërbimi, truket më të zakonshme të phishing – mesazhet që kriminelët kibernetikë përdorin për të mashtruar qytetarët – janë lotaritë dhe lojërat shpërblyese.
Kronologjikisht, këto mashtrime u shfaqën për herë të parë me shfaqjen e Covid-19 në Maqedoni – periudhë kur qytetarët ishin në disa raste në izolim dhe karantinë, gjë që rezultoi në rritjen e përdorimit të internetit. Prej atëherë e deri më sot, mashtrimet përmes lojërave shpërblyese false që synojnë “skanimin” e të dhënave tuaja personale janë vazhdimisht të pranishme, me intensitet të pashuar.
Lotari të rreme mbi parimin e kërcënimeve të rreme me bomba
Denoncimet në polici vijnë si nga qytetarët ashtu edhe nga kompanitë. Por si shkon procesi i trajtimit?
“Me marrjen e raportit, Departamenti për Krime Kompjuterike dhe Forenzikë Digjitale në MPB e njofton prokurorinë kompetente dhe marrim urdhër që të kontaktojmë rrjetin përkatës social, sepse këto raste janë përmes Facebook-ut dhe Instagram-it. Ne kontaktojmë menjëherë rrjetin social për të marrë detajet e mashtruesit. Pas marrjes së informacionit, zakonisht bëhet fjalë për mashtrim të kryer nga jashtë dhe tashmë kërkohet ndihma juridike ndërkombëtare për të gjetur autorët, pra për të parandaluar këtë lloj mashtrimi. Në të njëjtën kohë, apelojmë edhe qytetarët që të mos bien në mashtrime të tilla”, thotë Angelovski.
Pyetëm Ministrinë e Brendshme dhe a është e vështirë për policinë të zbulojë dhe të ndëshkojë mashtruesit?
“Po, duhet kohë, sepse raste të tilla janë më së shumti nga një vend jashtë vendit dhe në shumicën e rasteve përdorin adresa VPN ku e vështirësojnë gjetjen e tyre. Sapo tregtohet ai mashtrim, ata mbyllen për një kohë të shkurtër dhe kështu përpiqen të fshehin gjurmët e tyre. Kështu që ne dërgojmë menjëherë një kërkesë nëse ajo faqe nuk mbyllet për t’u shkarkuar, sepse mbyllja e faqes mund të jetë vetëm nga rrjeti social. Por zakonisht mashtruesit mbyllin faqet në ditën e dytë. Kemi një sërë rastesh jo vetëm në vendin tonë, por edhe në lagje, kjo nuk është diçka që ndodh ekskluzivisht në vendin tonë. Është një mënyrë në të cilën një grup mashtruesish tentojnë të përfitojnë në kurriz të qytetarëve. Kemi një sërë shembujsh si në fqinjësi ashtu edhe në BE të rasteve të tilla të tentativës së keqpërdorimit”, shpjegon Angelovski.
Raportime për keqpërdorime në Ministrinë e Punëve të Brendshme për vepra të mundshme kriminale vijnë edhe nga Qendra Kombëtare për Reagim ndaj Incidenteve Kompjuterike, e quajtur MKD – CIRT, e cila funksionon në kuadër të Agjencisë për komunikime elektronike. Qendra kombëtare, e cila nuk është shumë e njohur në publik, u krijua si një njësi organizative e veçantë brenda AEK-ut dhe është pika zyrtare kombëtare e kontaktit dhe koordinimit në trajtimin e incidenteve të sigurisë në rrjetet dhe sistemet e informacionit, e cila identifikon dhe ofron një përgjigje ndaj incidenteve dhe rreziqeve të sigurisë.
Informacioni se cila kompani raporton në MKD – CIRT është sekret, përveç nëse vetë subjekti juridik njofton se është cak i ndonjë lloj sulmi, sqaron Qendra Kombëtare.
“Ne e trajtojmë çdo raport si informacion të ndjeshëm me detyrimin për ta anonimizuar përpara se ta ndajmë atë.” Në vendin tonë ende nuk kemi detyrim ligjor për të raportuar incidentet. Ky informacion është një mundësi tjetër për ne për të inkurajuar qytetarët dhe kompanitë që të raportojnë mesazhe të dyshimta, faqe interneti, tentativa mashtrimi në internet ose incidente. Në rast se një qytetar është viktimë e një mashtrimi të suksesshëm në internet dhe ka pësuar dëme financiare, roli ynë është ta këshillojmë që të kontaktojë bankën e tij sa më shpejt të jetë e mundur për mundësinë e ndalimit të transaksioneve financiare dhe gjithashtu të raportojë në Ministrinë e Brendshme sepse ngjarja është shndërruar në krim – vjedhje”, thonë nga aty.
Numri i raportimeve në MKD – CIRT për mashtrim me lojëra shpërblyese false është i vogël. Ose vetëm dy aplikime në vit. Nga aty thonë se me shikueshmëri më të madhe të punës dhe shërbimeve të Qendrës Kombëtare do të rritet edhe numri i aplikimeve. Përvoja tregon se raportet arrijnë deri në MKD – CIRT me vonesë më të madhe kohore nga momenti i incidentit (ditë ose javë), pasi qytetarët dhe kompanitë tashmë kanë shteruar opsionet e tjera, duke raportuar paraprakisht në MPB dhe/ose në bankë.
“Ne supozojmë se shumë qytetarë dhe kompani që janë viktima të mashtrimeve dhe vjedhjeve online nuk raportojnë fare tek ne, në Ministrinë e Brendshme apo në bankë. Duke qenë se ende nuk ka detyrim ligjor për raportim të detyrueshëm të incidenteve, ne si institucion i ndjekim vetë trendet e tilla dhe përpiqemi t’i informojmë qytetarët për këto ose mashtrime të ngjashme përmes faqes sonë të internetit. Dhe ne i identifikojmë vetë mashtrimet në internet (një shembull është një faqe interneti e rreme me një ofertë për celularin më të fundit për 5 euro). Përveç kërkesave për bllokim dhe mosdisponim të përmbajtjeve të rreme, nëse është e nevojshme dërgojmë informacion edhe te organizata, identiteti korporativ dhe markat e mbrojtura tregtare të së cilës abuzohen nga kriminelët kibernetikë”, sqarojnë nga atje.
Qytetarët dhe kompanitë mund të raportojnë tentativa për mashtrim dhe mashtrim online në rrjetet sociale duke plotësuar formularin e raportimit të incidentit online i disponueshëm në faqen tonë të internetit https://mkd-cirt.mk, me e-mail në zvejni@mkd-cirt .mk ose me telefon.
Qendra Kombëtare trajnon administratorët për sigurinë kibernetike me urdhër të Qeverisë
Përderisa qytetarët dhe kompanitë në masë të madhe nuk janë të njohur me punën e Qendrës Kombëtare për Reagim ndaj Incidenteve Kompjuterike, shteti së fundmi i ka obliguar punonjësit e administratës publike që të përdorin shërbimet e MKD – CIRT. Arsyeja për këtë është, siç thotë zëvendëskryeministrja për Politikë të Qeverisjes së Mirë, Sllavica Grkovska, përdorimi i pamjaftueshëm i shërbimeve falas për sigurinë e jashtme kibernetike dhe kontrollimin e ueb faqeve, në kushtet kur në shënjestër të kibernetikës ishin edhe kompanitë private edhe institucionet shtetërore. sulmet në periudhën e kaluar.
“Duhet të ndërgjegjësohet për rëndësinë e çështjes dhe për pasojat që mund të ndodhin. Si masa të ardhshme, ne propozuam që të gjitha institucionet të caktojnë persona për sigurinë e informacionit që do të raportojnë incidentet. Kemi pasur raste që nuk janë raportuar incidente. Më pas, duhet të përditësojnë të dhënat për kontaktet teknike dhe administrative, brenda 90 ditëve të bëjnë një plan me implikime financiare për masat për rritjen e sigurisë kibernetike të sistemeve të informacionit. Ne i obliguam të punësuarit në të gjitha institucionet që të kryejnë një nga trajnimet e ofruara nga MKD – CIRT në AEK. Afati për zbatimin është 90 ditë, disa nga institucionet kanë filluar me masën, ne do ta monitorojmë zbatimin”, tha zëvendëskryeministrja Slavica Grkovska, në konferencën e fundit ndërkombëtare “Integriteti kibernetik i administratës publike”.
Ky tekst është prodhuar në bashkëpunim me Institutin për Studime të Komunikimit në kuadër të projektit “Përdor faktet”, i cili mbështetet nga Ambasada Britanike në Shkup.
I pyetur se kur do të përmbushen kushtet e BE-së, për anëtarësimin e Maqedonisë në famiëjen e madhe Evropiane, zëvendëskryeministri Bekim Sali, tha se presin që Bullgaria të reflektoj ndaj kërkesës së kryeministrit të Mickoskit, që të zotohen se nuk do të ketë kushtëzime tjera. Ai tha se nuk është e vërtetë që VMRO-ja nuk ka vullnet për ndryshimet kushtetuese por se kërkon garancë nga Bullgaria se nuk do të bëj kërkesa të tjera.
Kujtojmë se bashkë me reformat dhe kapitujt, kushti kryesor për hapërimin e Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Europian janë votimi i ndryshimeve kushtetuese në Parlament, për përfshirjen dhe njohjen e komunitetit bullgar në kushtetutë si një nga bashkësitë etnike të vendit. Kjo është pjesë e asaj që njihet si “propozimi francez”, i dakorduar në 2022 në kuadër të negociatave të anëtarësimit, dhe konsiderohet nga BE-ja dhe Bullgaria si një kusht kryesor për të çuar përpara negociatat e pranimit të shtetit tone në BE. Kjo kërkesë burojn nga marrëveshjet politike midis BE-së, Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut, si dhe nga korniza negociuese e miratuar nga Këshilli i BE-së në 2022. Pa këto ndryshime kushtetuese, Bashkimi Evropian nuk është në gjendje të hapë kapitujt e negociatave për anëtarësim, pasi vendet anëtare, kryesisht Bullgaria, kanë bllokuar procesin deri në përmbushjen e këtij kushti. Kujtojmë se votimi i ndryshimeve kushtetuese, miratohet me 2/3 e votave të deputetëve në Kuvend. TV KOHA
“FOL SHQIP O TAJ”. Kjo është nisma e fundit e inicuar nga Ambasadori I Shqipërisë më Shkup, Denion Meidani, pas problemit që hasën studentët shqiptarë për provimin e jurispodencës në gjuhën shqipe. Nisma ka ngjallur reagime në opinion, ndërsa pritet të shihet nëse institucionet përkatëse do të marrin masa konkrete për zgjidhjen e kësaj çështjeje.
Zëvendëskryeministri i parë, Bekim Sali tha se Ligji për Provimin e Jurisprudencës që është aktiv që nga muaji janar i vitit 2020, ka defekt pasi nuk e precizon se në cilën gjuhë duhet të jepet provimi. Sali tha se mbështesin kërkesën e studentëve shqiptarë të juridikut, që provimi të mund të realizohet edhe në gjuhën shqipe.
“Këtë defekt do të mundohemi që ne tash ta përmirësojmë apo ta precizojmë, për arsye se Ministria e Drejtësisë siç nuk është e gatshme të respektojë Kushtetutën e vendit, e cila nënkupton gjithçka që gjithçka që është mbi 20 për qind e popullsisë në vendin tonë duhet të respektohet gjuha amtare, që nënkupton që gjuha shqipe duhet të jetë zyrtare dhe është e drejtë e çdo juristi apo të diplomuari që provimin e jurisprudencës ta japë në gjuhën amtare të tij, në gjuhën shqipe. Këtu duhet ta përsëris edhe njëherë qëndrimin e VLEN-it se jemi pro kësaj kërkese”, deklaroi Sali.
Avokati i Popullit ka konfirmuar se kanë hapur procedurë lidhur me provimin e jurisprudencës i cili nuk ofrohet në gjuhën shqipe, por vetëm në maqedonisht. Ndonëse nuk ka të dorëzuar ndonjë nismë konkrete deri te Zyra e Avokatit të Popullit, Faton Selami ftoi qytetarët të cilëve u është shkelur kjo e drejtë që të njëjtën ta paraqesin.
“Çdo qytetar që konsideron se i është shkelur një e drejtë e garantuar me Kushtetutë apo ligj, ka të drejtë të iniciojë procedurë pranë Avokatit të Popullit duke paraqitur parashtresë. Megjithatë, Zyra e Avokatit të Popullit, deri më tani, nuk ka regjistruar parashtresë që lidhen drejtpërdrejt me çështjen. Avokati i Popullit nuk do të kufizohet vetëm në pritjen e parashtresave individuale. Në përputhje me kompetencat e përcaktuara me Ligjin për Avokatin e Popullit, do të inicioj menjëherë procedurë me vetëiniciativë për shqyrtimin e kësaj çështjeje. Në këtë kuadër, do të realizohet një analizë e dispozitave të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve, si dhe e veprimeve të Ministrisë së Drejtësisë lidhur me zbatimin e këtij ligji në organizimin dhe zhvillimin e provimit të jurisprudencës”, tha Avokati i popullit, Faton Selami.
Nga BDI thonë se “në mënyrë brutale dhe të papranueshme, ministri ka injoruar kërkesat legjitime juridike të studentëve shqiptarë për mbajtjen e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe, një e drejtë e garantuar me Kushtetutë dhe ligj”.
“Ky veprim përbën precedent të rrezikshëm institucional, ku Ministri i Drejtësisë vendos veten mbi Kushtetutën, mbi ligjin, mbi Qeverinë dhe mbi çdo institucion tjetër të vendit, duke cenuar rëndë parimet e shtetit të së drejtës. BDI vlerëson se kjo qasje jo vetëm që cenon barazinë gjuhësore dhe juridike, por godet drejtpërdrejt themelet e rendit kushtetues dhe bashkëjetesës ndëretnike, Bashkimi Demokratik për Integrim i bën thirrje Qeverisë që të mos lejojë Ministrin e Drejtësisë të vendoset mbi ligjet dhe mbi Kushtetutën, por të ndërmarrë masa konkrete për t’u mundësuar studentëve shqiptarë mbajtjen e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe, gjuhë në të cilën kanë kryer studimet dhe gjuhë që është zyrtare sipas rendit kushtetues të shtetit” thonë nga BDI.
Së fundmi edhe Ishministri i Arsimit në Kosovë, Arsim Bajrami ka reaguar duke thënë se institucionet në Maqedoni po ndërmarrin hapa anti-kushtetues me mos pranimin e kërkesës së studentëve shqiptarë për provim në gjuhën amëtare. TV KOHA
Ministria e brendshme në Maqedoni ka zhvilluar një aksion në të cilin janë konfiskuar 27 tonë marihuanë, të lidhura me një rast të mëparshëm kontrabande drejt Serbisë. Hetimi është fokusuar në keqpërdorimin e licencave për kanabis mjekësor nga kompania “Alfafarm”, duke hapur çështjen e mangësive sistemike në kontrollin e këtij sektori biznesi. Aktivitetet u përqendruan në dy lokacione kyçe: në Shkup, në rrethin e ish-fabrikës OHIS, ku u gjetën rreth 10 tonë drogë të magazinuara në objekte të një firme private, dhe në rajonin e Strumicës, ku në një aksion paralel u konfiskuan edhe 18 tonë të tjera marihuanë. Ky aksion i koordinuar përfshiu dhjetëra automjete policore, kamionë dhe njësi speciale; në terren mbështetje logjistike ofroi edhe Drejtoria e Doganave, ndërsa ekipe mjekësore ishin të pranishme për asistencë gjatë përpunimit të materialeve.
I pyetur për aksionin e Policisë që ka rezultuar me sekuestrimin e tonelatave me marihuanë në Shkup dhe Strumicë, ministri i Shëndetësisë, Azir Aliu tha se nuk është kompetencë e MSH-së se si kompanitë legale për prodhim të marihuanës mjekësore, kanë arritur që ta nxjerrin drogën jashtë objektit. Aliu tha se MSH ka dhënë 60 leje për këtë veprimtari, ndërsa 18 prej tyre janë marrë për shkak se kompanitë nuk i kanë plotësuar kushtet e nevojshme.
“Deri tani kemi dhënë 60 leje, prej atyre 18 janë marrë për shkak se nuk është…nuk i kanë plotësuar kushtet minimale që duhet t’i ketë një prodhues i tillë. Gjithashtu në bazë të ligjit dhe protokolleve, dy herë në 6 muaj, dmth në çdo 3 muaj duhet të japin raport të rregullt, ndërsa raport nëse ka ndonjë ndryshim do të duhet të jepen në kohë reale. Të gjitha dokumentet janë pjesë e Ministrisë dhe pjesë e Arkivës sonë, pra ne gjithashtu ndjekim në formë të Inspektoratit në formë të rregullt si program vjetor, edhe si program ad hock nëse do të ketë nevojë. Pjesa tjetër nuk është në ingirencë të Ministrisë, por është në ingirencë të MPB-së. Pra në pjesën tjetër ku janë kapur dhe pse kanë dalur jashtë objektit, nuk është që MSH duhet dhe mund ta ndjek”, theksoi Aliu
Nga ana tjetër LSDM-ja opozitare përmes një kumtesë për media thotë se ende nuk ka përgjigje se si kaluan 5 ton drogë në kufirin e Maqedonisë dhe përfunduan në Serbi. Nga kjo parti thonë se është e qartë se pa mbështetjen e strukturave në qeveri, Ministrinë e Brendshme, Doganat, është e pamundur që 5 ton drogë të kontrabandohen përtej kufirit.
“LSDM ka ngritur alarmin prej ditësh për lidhjen midis strukturave kriminale në Maqedoni dhe Serbi. Qeveria hesht, ashtu siç hesht për fotografitë e Mickoskit me kriminelin Sime. Tani qytetarët po shikojnë një fushatë mediatike me sekuestrime kanabisi dhe përpjekje të qeverisë për të shpërqendruar nga pyetja kryesore: kush lejoi që 5 ton drogë të kalonin kufirin? Kjo është një farsë e madhe dhe nëse bëhet fjalë për kanabis të ligjshëm, atëherë mund të hapet një problem i ri. Cilat janë faktet? Baza ligjore për prodhimin e kanabisit mjekësor në Maqedoni u krijua nga VMRO-DPMNE dhe Nikola Gruevski me ndryshimet në Ligj më 9 shkurt 2016. Licenca e parë për kultivimin e kanabisit mjekësor në Maqedoni u lëshua në shkurt 2017 gjatë periudhës së VMRO-së”, thonë nga LSDM.
Në qendër të hetimit është kompania “Alfafarm” SHPK Shkup, kompani e regjistruar në vitin 2023 me kapital themeltar prej rreth 529.000 eurosh. Megjithëse firma posedonte licencë për kultivimin dhe përpunimin e bimëve për përdorim farmaceutik, të lëshuar në vitin 2024, hetuesit dyshojnë se sasi të mëdha të prodhimit kanë përfunduar në tregun e zi, në vend që të shpërndaheshin përmes kanaleve legale mjekësore. Analiza e të dhënave nga Regjistri Qendror tregon ndryshime të dyshimta në strukturën pronësore të Alfafarm vetëm disa ditë para zbulimit të dërgesave ilegale në Serbinë fqinje. Më 29 janar 2026, pranë fshatit Konjuh afër Krushevcit në Serbi, u konfiskuan 5 tonë marihuanë me vlerë të vlerësuar mes 7 dhe 10 milionë eurosh. Droga ishte transportuar nën maskën e eksportit të kastravecëve (kornishonëve), ndërsa mes të arrestuarve në Serbi ndodhet edhe një nga pronarët e Alfafarm SHPK Shkup. Autoritetet dhe mediat serbe në Beograd konfirmuan se dërgesa kishte origjinë nga territori i Maqedonisë, çka nxiti një shkëmbim intensiv informacioni mes dy shteteve përmes Prokurorisë. Ky kanal tranziti kishte qenë objekt i një hetimi disa mujor, i cili kulmoi me zbulimin e magazinave në Shkup dhe Strumicë. TV KOHA
SALI: VMRO KA VULLNET T’I BËJ NDRYSHIMET KUSHTETUESE POR KËRKON GARANCË
“FOL SHQIP O TAJ”
HETIM PËR KEQPËRDORIM TË KANABISIT MJEKËSOR
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
