Lajme nga vendi
Mbi 50% e kompanive të huaja nuk duan të investojnë rishtas në Maqedoninë e Veriut
Maqedonia e Veriut nuk po arrin të kalojë pragun vjetor të investimeve të huaja prej 1 miliard eurove, pavarësisht paralajmërimeve se anëtarësimi në NATO përkthehet me më shumë investime të huaja.
Maqedonia e Veriut është anëtarësuar në NATO më 2020.
Në bazë të të dhënave të Bankës Popullore në këtë shtet, Maqedonia e Veriut i ka pranuar 616.7 milionë euro në formë të investimeve të huaja, më 2023.
Kjo shifër është e përafërt me investimet e huaja në Kosovë, Malin e Zi dhe Bosnje – Hercegovinë.
Serbia, e cila nuk është anëtare e NATO-s, gjatë vitit 2023 ka arritur të tërheqë 4 miliardë euro e gjysmë euro në formë të investimeve të huaja.
Në mesin e vendeve fqinje, që janë pjesë e Bashkimit Evropian ose NATO-s, që tejkalojnë pragun e 1 miliard eurove në vit janë: Kroacia, Sllovenia, Shqipëria dhe Bullgaria.
Së fundi, edhe investitorët ekzistues në Maqedoninë e Veriut janë deklaruar se nuk janë të gatshëm të riinvestojnë.
Kryetari i Këshillit për Investime të Huaja, Viktor Mizo, i ka thënë Radios Evropa e Lirë se në Maqedoni të Veriut po mungon një strategji gjithëpërfshirëse shtetërore për tërheqjen e investitorëve të rinj të huaj, por edhe për mbajtjen edhe të atyre që tashmë kanë investuar në vend.
Këshilli për Investime të Huaja përbëhet nga 130 kompani prej 20 vendeve të huaja.
Kompanitë që kanë investuar tashmë janë të industrisë automobilistike, bujqësisë, energjetikës, asaj për prodhim të ushqimit, telekomunikacionit, shërbimeve të teknologjisë informative, e tjera.
“Është e qartë se ka mungesë fokusi në këtë fushë. Mungon një strategji e qartë se në cilin drejtim duam të ecim si shtet. Kjo pasqyrohet edhe në rezultatet e anketës së fundit të Këshillit të Investitorëve të Huaj, ku vetëm 43 për qind e kompanive tashmë të pranishme në vendin tonë, janë shprehur se rishtas do të investonin në vend, nëse për këtë gjë do të duhej të vendosnin tani”, ka thënë Mizo në disa përgjigje për Radion Evropa e Lirë.
Sipas tij, politikat e papërshtatshme dhe indiferente të institucioneve shtetërore për investitorët e huaj, kanë bërë që kompania KOSTAL – Maqedoni, t’i ridestinojë mjetet në një vend tjetër dhe të mos i investojë në zonat ekonomike të Maqedonisë së Veriut.
Zyrtarët qeveritarë, në anën tjetër, i cilësojnë si të suksesshme politikat për tërheqje të kapitalit të huaj.
Drejtori i Zonave Zhvillimore Industriale Teknologjike, Jovan Despotovski, i ka thënë Radios Evropa e Lirë se drejtoria që përfaqëson kompanitë e huaja, ka nënshkruar kontrata për investim në vlerë prej 450 milionë eurove, më 2023.
“Investimet e huaja për vitin 2021, 2022 dhe 2023 janë rreth 1.8 deri në 2 miliardë euro”, ka thënë Despotovski.
Sipas tij, investitorët ankohen vetëm për rregullativën ligjore.
“Vërejtjet e kompanive që operojnë në zonat ekonomike kanë të bëjnë me ndryshimet e shpeshta ligjore, dhe që jetësimi i tyre nuk është i qëndrueshëm”, ka thënë ai.
Për t’i stimuluar investitorët e huaj që t’i drejtojnë sytë kah Maqedonia e Veriut, zyrtarë të Drejtorisë së Zonave Zhvillimore Teknologjike Industriale, kanë bërë të ditur se kompanitë e huaja do të fitojnë mbështetje nga ana e shtetit përmes grantit për krijim të vendeve të reja të punës në vlerë prej 3.250 eurosh për çdo vend pune.
Megjithatë, sipas tyre, ky grant është i kushtëzuar me sigurimin e pagave 50 për qind më të mëdha sesa mesatarja shtetërore.
“Kjo do të thotë se kompania do të marrë mjete nga shteti për çdo pagë neto, e cila do të jetë më e lartë se 1.000 euro. Kjo është një nga mënyrat se si do të nxisim përforcim të rritjes së pagave”, ka theksuar në fillim të këtij muaji Despotovski.
Gjatë kësaj jave, Drejtoria për Zona Zhvillimore Teknologjike Industriale, si përfaqësuese e Qeverisë, e ka ndërprerë marrëveshjen me kompaninë gjermane NEXT.E.GO MOBILE SE, për ndërtimin e fabrikës së veturave elektrike në Tetovë.
Paraprakisht, ky projekt është paralajmëruar me shumë bujë nga zyrtarët shtetërorë, të cilët patën përmendur hapjen e 3-4.000 vendeve të reja të punës.
Në fillim të këtij viti është ndërprerë edhe marrëveshja me kompaninë greke Arhirodon, për ndërtimin e hidrocentralit Cebren, pasi është thënë se kompania nuk ka arritur t’i sigurojë mjetet për realizim të projektit.
Më 2021, në kohën kur Zoran Zaev ishte kryeministër i shtetit, ai pati thënë se gjigantët e teknologjisë, Google dhe Facebook, do të shtrijnë kapitalin e tyre në Maqedoninë e Veriut.
Ato kanë mbetur vetëm premtime.
Si investime kapitale ishte paralajmëruar dhe ndërtimi i studiove të filmit në Shkup, të aktorit John Malkovich, si dhe rivitalizmi i kompleksit të liqenit Tresca, po në Shkup, përmes investitorëve turq.
Edhe këto kanë mbetur vetëm premtime.
Njëjtë, premtim ka mbetur edhe paralajmërimi i vitit 2021, për një investim në vlerë të 30 milionë eurosh nga kompania jugkoreane “Almak” dhe kompania amerikane “Dura Automotive Systems” për ndërtimin e një objekti për prodhimin e profileve të lehta për industrinë e automobilave ku duhej të punësoheshin 70 punëtorë me paga rreth 2.000 euro.
Ekspertët e ekonomisë thonë se korrupsioni dhe mungesa e punëtorëve bëjnë që të Maqedonia e Veriut të mos jetë vend atraktiv për investitorët e huaj.
“Njëri nga faktorët kryesorë që tani, dhe në të ardhmen, do të jetë shkak për mosgatishmërinë e investitorëve të huaj për të investuar në Maqedoninë e Veriut, në radhë të parë është fuqia gjithnjë e më e pakët e fuqisë punëtore në vend, e cila duhet t’iu përgjigjet kërkesave të investitorëve” ka thënë Arben Halili, ligjërues në Fakultetin e Ekonomisë në Universitetin e Tetovës.
Në raportin e organizatës ndërkombëtare, Transparency International, sa i përket Indeksit për Përceptim të Korrupsionit, për vitin 2023, Maqedonia e Veriut është renditur në listën e vendeve ku drejtësia e dobët mundëson lulëzim të korrupsionit.
Ky vend ka shënuar përparim të lehtë, me 42 pikë – dy më shumë se vitin e kaluar – por që, sipas raportit, progresi ka shënuar kthim mbrapa, pas ndryshimeve që janë bërë në Kodin Penal.
Indeksi radhit çdo vit 180 shtete dhe territore të botës në bazë të nivelit të perceptuar të korrupsionit në sektorin publik. Ai përdor një metodologji pikësh, sipas së cilës zero tregon për një vend shumë të korruptuar, ndërsa 100 për një vend të pastër nga kjo dukuri.
Ndërkohë, pushteti dhe opozita i interpretojnë ndryshe rezultatet sa u përket investimeve të huaja në Maqedoninë e Veriut.
“Nëse i shikojmë të dhënat ndër vite, për periudhën 2006-2016, gjithsej investimet e huaja direkte arritën në 3.024.25 milionë euro, ose mesatarisht 274.93 milionë euro në vit. Ndërsa, në periudhën kohore 2017-2023, gjithsej shtatë vjet kalendarikë, fluksi i përgjithshëm i investimeve të huaja direkte (IHD) në Maqedoninë e Veriut arriti në 3.237,03 milionë euro, ose mesatarisht rreth 462.43 milionë euro për secilin nga shtatë vjetët”, ka theksuar zëvendëskryeministri i Maqedonisë së Veriut, Fatmir Bytyqi.
Por, për opozitën maqedonase, OBRM-PDUKM-së, trendin e rënies së investimeve e tregon fakti se Maqedonia e Veriut, në bazë të të dhënave të Bankës Botërore, radhitet në mesin e vendeve me më pak investime të huaja.
“Rezultatet në fushën e investimeve të huaja direkte janë katastrofale në krahasim me vendet e Ballkanit Perëndimor. Së bashku me Bosnje-Hercegovinën, Maqedonia [e Veriut] është në fund të tabelës, për sa u përket investimeve të huaja në tre vjetët e fundit”, kanë thënë zyrtarë të kësaj partie opozitare.
Në Maqedoni të Veriut, qysh prej vitit 2006 është investuar në promovimin e vendit si shtet me mundësi të mëdha investimi, duke bërë edhe ndryshime ligjore që përfshinin lehtësime si shmangja e taksave, subvencionet për kompanitë importuese, subvencionet për pagesën e kontributeve për sigurimin e të punësuarve, grante për infrastrukturë, tokë ndërtimore të subvencionuar e tjera.
Me këtë rast ishte hapur edhe Agjencia për Investime të Huaja, Drejtoria për Zona Teknologjiko-Industriale, të cilat kanë për detyrë promovimin e Maqedonisë së Veriut si shtet të volitshëm për investime të huaja, përmes fushatave të ndryshme dhe mbështetjes administrative për investitorët potencialë./REL/
Unionet e studentëve nga Universiteti i Tetovës, Universiteti “Nënë Tereza” dhe Universiteti i Evropës Juglindore kanë adresuar një thirrje publike drejtuar profesorëve universitarë, duke kërkuar mbështetjen e tyre për protestën e paralajmëruar më 6 prill, ora 12:30.
Përmes një letre pubike, studentët kërkojnë solidaritet dhe përkrahje nga profesorët e tyre, sic thonë, për një çështje që lidhet drejtpërdrejt me respektimin e të drejtave të garantuara me Kushtetutë dhe ligj – konkretisht, mundësinë për dhënien e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe.
Rrugëtimi ynë akademik, sic thonë studentët, na ka bashkuar në momente krenarie, kujtime të bukura studentore por edhe sfida të përbashkëta.
“Sot gjendemi përballë një sfide të këtillë, ku mbështetja dhe zëri juaj janë të domosdoshëm për ne. Unionet e Studentëve në Universitetin e Tetovës, Universitetin e Evropës Juglindore dhe Universitetin “Nënë Tereza” janë bashkuar për të kërkuar një të drejtë që na takon me Kushtetutë dhe ligj, por që për vite me radhë u mohohet kolegëve tanë nga Fikulteti Juridik mundësinë për të dhënë provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe”
Në letrën publike gjithashtu thuhet se duke parë politizimin, refuzimin dhe pengesat që u paraqiten, tre unionet e studentëve kanë thirrur protestë më 6 prill ora 12.30 në Shkup duke filluar marshutën nga Ura e Gurit.
Mbështetja juaj e çmuar nuk ka munguar asnjëherë, thonë studentët, prandaj shprehen të bindur se profesorët universitar edhe kësaj radhe do të qëndrojnë pranë tyre jo vetëm në kampuset universitare por edhe përmes një mbështetjeje publike dhe pjesëmarrjes suaj në ditën e protestës.
Gjatë ditës dhe natës së kaluar, në rajonin e SPB Tetovë janë shoqëruar gjashtë persona për shkak të dyshimit të bazuar për vepër penale sipas nenit 297-a të Kodit Penal – “drejtim I pakujdesshëm i mjetit motorik”. Të gjithë personat kanë drejtuar mjetet pa fituar të drejtën e drejtimit, gjegjësishtë pa leje drejtimi, me çrast mjetet u janë sekuestruar:
Në rr. “Bllagoja Toska” në Tetovë (ora 12:00 dhe 12:35): Janë privuar nga liria një 65-vjeçar nga fshati Pallaticë dhe një 62-vjeçar nga Tetova, të cilët drejtonin motoçikletë me targa të Tetovës. Në rr. “Iliria” në Tetovë në ora 13:45, në prani të prindit është privuar nga liria një 15-vjeçar i mitur nga Tetova, i cili drejtonte motoçikletë me targa të Tetovës.
Në lagjen “Çarshia e Epërme” në Tetovë, në ora 00:20, është privuar nga liria një 26-vjeçar nga fshati Trebosh, i cili drejtonte automjetin “Porsche” me targa të Tetovës.
Në rr.”Beliçica” në Gostivar në ora 01:15, është privuar nga liria një 20-vjeçar nga fshati Debresh, i cili drejtonte automjetin “Range Rover” me targa të Gostivarit.
Në rr.”Vëllezërit Gjinovski” në Gostivar në ora 01:20, është privuar nga liria një 52-vjeçar nga fshati Çegran, i cili drejtonte automjetin “Audi” me targa të Tetovës. Të gjithë janë ndaluar në stacion policor dhe pas dokumentimit të rasteve do të pasojnë parashtresat përkatëse.
……Dje, në orën 15:20 në Stacionin Policor të Gostivarit është shoqëruar një 24-vjeçare nga Gjermania, me qëndrim në Gostivar, për shkak të dyshimit për përfshirjen e saj në një sulm fizik të raportuar më parë, më datë 13 Djetor 2025.
……Dje, në orën 17:37 në DPB Gostivar është raportuar se në një shtëpi në rr. “Vëllezërit Gjinovski” është gjetur i vdekur një 73-vjeçar nga Gostivari, i cili jetonte vetëm. Mjeku I Ndihmës së Shpejtë ka konstatuar vdekjen pa gjurmë të dukshme dhune. Me urdhër të prokurorit publik, trupi është dërguar për obduksion.
……Sot, në mëngjes në orën 02:40 në rr.”Todor Cipovski Merxhan” në Tetovë, zyrtarët policorë kanë privuar nga liria një 31-vjeçar dhe një 30-vjeçar, të dy nga Shkupi, pasi që janë sjellë në mënyrë agresive ndaj policisë gjatë kryerjes së detyrës zyrtare. Ata janë ndaluar në stacion dhe pas dokumentimit do të vijojë kallëzimi përkatës.
Dje, në orën 22:50 në Tetovë, zyrtarë policorë nga SPB Tetovë kanë privuar nga liria personin një 27-vjeçar nga Tetova, pasi që tek ai është gjetur dhe sekuestruar një lëndë pluhur i bardhë.
Një rast i njëjtë është evidentuar edhe sot pas mesnate në në orën 00:20 në Tetovë, zyrtarë policorë nga SPB Tetovë kanë privuar nga liria një 44-vjeçar nga Tetova.
Studentët që kanë qëndruar dhe punuar më shumë se gjashtë muaj në Gjermani dhe kanë përfituar kthim të tatimit, mund të përballen me detyrime shtesë tatimore në Maqedoninë e Veriut. Kjo ka shkakuar revolt dhe reagime nga studentët.
Në vend të përmirësimit të standardit studentor dhe zgjerimit të beneficioneve për studentët, ata që kanë vendosur të fitojnë të ardhura shtesë përmes programit “Work and Travel”, më së shpeshti në Gjermani, kanë marrë njoftime nga Drejtoria e të Ardhurave Publike me detyrim për të paguar tatim mbi të ardhurat e realizuara.
Sipas informacioneve të publikuara nga organizata studentore, studentët janë thirrur të paraqesin deklaratë elektronike tatimore dhe të deklarojnë të ardhurat e realizuara jashtë vendit.
Bëhet fjalë për të ardhura që tashmë kanë kaluar tatimin në Gjermani, ndërsa kërkohet edhe pagesë shtesë e tatimit për mjetet e marra si kthim i tatimit të mbajtur, të cilat janë transferuar në llogari valutore në vend.
Kuvendet studentore vlerësojnë se ky vendim është i papranueshëm. dhe bëjnë thirrje për respektimin e plotë të marrëveshjes bilaterale mes Maqedonisë së Veriut dhe Gjermanisë për shmangien e tatimit të dyfishtë.
Drejtoria e të Ardhurave Publike njoftoi se studentët nuk janë “në shënjestër” dhe se nuk po vendosen detyrime të reja tatimore, por po zbatohen ligjet ekzistuese.
Institucioni thekson se qëllimi është vendosja e rendit dhe zbatimi i barabartë i rregullave tatimore për të gjithë qytetarët.
Studentët që kanë punuar jashtë vendit duhet të deklarojnë të ardhurat, por nuk do të ketë tatim të dyfishtë. Sipas marrëveshjes me Gjermaninë, tatimi për punë afatshkurtër nën 183 ditë paguhet në Maqedoninë e Veriut.
Nga DAP theksojnë se masat janë të orientuara drejt deklarimit vullnetar, dhe jo ndëshkimit.
Për rikujtim, tatimi mbi të ardhurat në Gjermani është rreth 16%, ndërsa në Maqedoninë e Veriut norma është 10% (efektivisht 11.11% në përllogaritjen bruto).
PROTESTA E 6 PRILLIT: STUDENTËT FTOJNË PROFESORËT PËR MBËSHTETJE!
SPB ; Kronika e zezë për ditën e djeshme 31 Mars Tetovë dhe Gostivar
KOMPLETOHEN 48 VENDET PJESËMARRËSE NË BOTËRORIN 2026
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
Shkup, panairi i patundshmërive të Dubait! Citi Casa rikthehet në hapësirat e COWORK21 më 31 maj dhe 1 qershor
-
Lajme nga vendi2 months agoRrjeti i madh i dyqaneve për produkte të shtëpisë Comodita Home po rritet akoma më tepër, tash me dyqanin më të madh në Re Mall, Tetovë
-
Lajme nga rajoni6 days agoZbardhet dëshmia e autorit të vrasjes së Liridonës, Plava: Kisha marrëveshje me Murselin, më tha se Behgjet Pacolli ka qenë në dijeni
-
Lajme nga bota6 days ago“Do jem makthi i Iranit”, Trump ‘kërcënon’ sërish: Nëse nuk ulen në negociata, bombardimet do të shtohen