Ky ishte paralajmërimi i presidentit amerikan, Donald Trump, për Teheranin, gjatë mbledhjes së kabinetit në Shtëpinë e Bardhë, ku këmbënguli përsëri që Irani duhet të negociojë një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës.

Trump kërcënoi se “nëse Teherani nuk ulet në tryezën e negociatave, SHBA do të vazhdojnë t’i hedhin në erë”.

Paralajmërimi i kreut të Shtëpisë së Bardhë erdhi një ditë, pasi Irani hodhi poshtë planin e paqes të SHBA-së, që thuhet se kërkonte që regjimi të hiqte dorë nga programi i tij bërthamor dhe të kufizonte raketat balistike. Në mbledhjen e kabinetit, Steve Witkoff, i dërguari special i Trump, konfirmoi se SHBA-të i paraqitën Iranit një plan paqeje me 15 pika, pa dhënë detaje mbi propozimin.

“Nëse nuk e bëjnë, ne jemi makthi i tyre më i keq. Ne thjesht do të vazhdojmë t’i shkatërrojmë. Të papenguar, të pandalur”, tha Trump.

Donald Trump këmbëngul se ka pasur bisedime paqeje, Irani mohon: Sesi qëndron e vërteta, kjo mbetet prej ditësh temë diskutimi.

Por ndërkohë, kanë dalë në dritë raportime sipas të cilave administrata amerikane po shqyrton në heshtje kryetarin konservator të Parlamentit iranian, Mohammad Baqer Qalibaf, si një partner të mundshëm për negociata me SHBA-në, dhe ndoshta edhe si lider të ardhshëm të Iranit, në vazhdën e vdekjes së liderit Suprem, Ajatollah Ali Khamenei.

Djali i Khameneit, Mojtaba, i emëruar pas vdekjes së të atit, nuk është parë më në publik, e kjo ka krijuar pasiguri rreth gjendjes së tij dhe potencialit të tij për të udhëhequr vendin.

Qalibaf, 64 vjeç, ka një karrierë të gjatë në politikë, e ka shërbyer edhe si komandant i forcave ajrore të Gardës Revolucionare, si kryetar i policisë kombëtare dhe kryebashkiak i Teheranit.

Ai ka lidhje të forta me elitën politike por edhe atë ushtarake të Iranit dhe ka qenë pjesë e linjës së ashpër gjatë trazirave dhe protestave në vend.

Advertisement

Gjatë viteve, Qalibaf është akuzuar për korrupsion dhe abuzime të mundshme gjatë shërbimeve të tij, por në fund, duket se ai mbetet një figurë kyçe për stabilitetin e vendit.

Pas eliminimit ose vdekjes së shumë figurave të larta politike dhe ushtarake në Iran, Qalibaf është kthyer në figurën që lidh pushtetin politik, me atë klerikal dhe atë të sigurisë, duke e vendosur 64 vjecarin në një pozicion me shumë ndikim në krizën që ka pllakosur lidershipin iranian.

Ai vetë i ka mohuar ndërkohë kontaktet me SHBA-në dhe i ka cilësuar raportimet si “lajme të rreme”, por duket se roli i tij në strukturën e brishtë të vendimmarrjes e kthen në një lojtar kyç në politikën e brendshme dhe të jashtme të Iranit.

Njoftimi që bëri të hënën presidentit amerikan Donald Trump lidhur me shtyrjen e përkohshme të sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike të Iranit, ushqeu shpresa të brishta në mbarë botën për një përfundim diplomatik të luftës, dhe mesa duket, u ka sjellë disa personave fitime shumë të mëdha.

Vëzhguesit kanë identifikuar disa transaksione të dyshimta në bursë pak para njoftimit të Trumpit. Sipas përllogaritjeve të Financial Times, disa tregtarë kishin investuar më shumë se gjysmë miliardi dollarë amerikanë duke vënë bast për rënien e çmimit të naftës. A është e mundur që ata të kenë qenë të informuar paraprakisht?

Cilat janë shenjat e një “insider trading”?

Si “insider trading” quhen transaksione në bursë, të cilat kryhen mbi bazën e informacioneve të bredshme, pra që nuk janë bërë publike. Këto mund të jenë të dhëna financiare kompanish, apo plane politike ose rregullatore. Si në SHBA ashtu edhe në Evropë, insider trading është vepër penale. Anëtarëve të administratës së Trumpit nuk u lejohet të përdorin informacione konfidenciale për përfitime financiare. E njëjta gjë vlen edhe për të afërmit  e tij apo bizneset e lidhura me ta.

Megjithëse mundësia që Donald Trump të tërhiqej nga kërcënimi ndaj Iranit ishte diskutuar gjerësisht në ditët para njoftimit, pa e ditur saktësisht momentin e vendimit, një bast i tillë me qindra milionë dollarë do të ishte një rrezik i madh që vështirë se do ta merrte një investitor i zakonshëm.

Christoph Kaserer, profesor për menaxhimin financiar dhe tregjet e kapitalit në Universitetin Teknik të Mynihut, shpjegon se shuma prej 580 milionë dollarësh nuk është domosdoshmërisht e pazakontë, duke pasur parasysh miliardat që qarkullojnë çdo ditë në këto tregje.

Por ai thekson se njoftimi i Trumpit u publikua në orën 7 të mëngjesit – një kohë kur tregjet janë të hapura, por relativisht të qeta – dhe pikërisht për këtë arsye rritja e menjëhershme e vëllimit të tregtimit është shumë e pazakontë dhe vështirë të shpjegohet me luhatje normale.

Advertisement

Një vlerësim të ngjashëm jep edhe Florian Heider, drejtor shkencor i Institutit Leibniz për Kërkime në Tregjet Financiare SAFE. Megjithatë, ai thekson se kjo nuk mjafton për të provuar se kemi insider trading, pasi për këtë nevojitet të dëshmohet një qëllim i qartë dhe përdorimi me dashje i informacionit konfidencial.

A ka pasur raste të ngjashme në të kaluarën?

Nuk është hera e parë që muajt e fundit vërehen transaksione të dyshimta. Një raport i publikuar nga portali investigativ amerikan ProPublica zbuloi disa raste ku zyrtarë të lartë shitën aksione pak para njoftimeve të Donald Trump për vendosjen e tarifave doganore në fillim të prillit 2025.

Kur Trumpi tërhoqi më 9 prill përkohësisht këto tarifa, ai kishte shkruar pak më parë në rrjetin social Truth Social: “Kjo është një kohë e shkëlqyer për të blerë!!!”

Ndërkohë, interesat e biznesit të familjes Trump shpesh ndërthuren me vendimet qeveritare, qoftë përmes investimeve në kompani prodhuese dronësh, bashkëpunimeve me kompani kriptomonedhash apo investimeve në Lindjen e Mesme.

Një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë tha se ajo nuk toleron që përfaqësues të administratës të përfitojnë në mënyrë të paligjshme nga informacionet e brendshme dhe çdo pretendim pa prova se përfaqësues janë përfshirë në aktivitete të tilla është i pabazë./www.dw.com/

Advertisement