Connect with us

Lajme nga vendi

8 Tetori, Dita Botërore e Shikimit, dhe 15 Tetori, Dita Ndërkombëtare e Shkopit të Bardhë Nga e drejta për të parë, te e drejta për të jetuar të pavarur!

Published

on

Vetëm pak ditë më parë, një histori ma tërhoqi vëmendjen mua dhe besoj se tërhoqi edhe vëmendjen e publikut: Beira, një vajzë plotësisht e verbër, përfundoi një gjysmëmaratonë prej 21 kilometrash. Është e lehtë që një histori të tillë ta lexojmë si histori frymëzimi, vullneti dhe këmbënguljeje. Dhe padyshim që është e tillë. Por për mua, si profesioniste që merrem me dëmtimet e shikimit dhe rehabilitimin, ajo hap një pyetje shumë më të gjerë: Çfarë e bën një person të verbër të arrijë deri aty, ndërsa një tjetër të ketë vështirësi edhe për të lëvizur në mënyrë të pavarur në qytetin ku jeton? Jam e bindur se përgjigjja nuk mund të kërkohet vetëm te motivimi personal. Pas pavarësisë që shohim te një person që nuk sheh qëndrojnë vite të tëra të zhvillimit të aftësive të tjera, rehabilitimit, orientimit dhe mobilitetit, edukimit, mbështetjes familjare e profesionale dhe, jo më pak e rëndësishme, mundësive që i ka ofruar mjedisi ku ai është rritur dhe jeton. Dhe pikërisht tetori na kujton edhe ata që botën nuk e shohin me sy, por e njohin, e përjetojnë dhe e ndërtojnë përmes mënyrave të tjera.

15 Tetori – Dita Ndërkombëtare e Shkopit të Bardhë – na kujton se shkopi i bardhë nuk është simbol i kufizimit, por i pavarësisë. Ai është një mjet për orientim dhe mobilitet, përmes të cilit personi i trajnuar merr informacion nga mjedisi, identifikon pengesat dhe lëviz në mënyrë më të sigurt dhe të pavarur. Por as shkopi i bardhë dhe as aftësitë e personit nuk mjaftojnë nëse mjedisi vazhdon të ndërtojë barriera përpara tij. Sepse një trotuar i bllokuar, një automjet i parkuar mbi trotuaret e këmbësorëve, një semafor pa sinjalizim zanor, mungesa e sipërfaqeve taktile dhe e shenjëzimit të përshtatshëm, transporti publik i paqasshëm, një ndërtesë pa orientim të qartë, një tekst shkollor që nuk ekziston në Braille, në format digjital apo me shkronja të zmadhuara, mungesa e materialeve mësimore të përshtatura, një faqe interneti apo aplikacion që nuk funksionon me lexues ekrani, dokumentet dhe formularët që ofrohen vetëm në formë vizuale, mungesa e përshkrimit zanor të informacionit të rëndësishëm, si dhe mungesa e teknologjisë asistive dhe e mbështetjes së nevojshme në shkollë, në punë apo në institucionet publike, nuk janë “probleme të verbërisë”,por janë barriera që i kemi krijuar ne dhe që, po ne, kemi përgjegjësinë t’i largojmë.

Në botë, të paktën 2.2 miliardë njerëz jetojnë me një formë të dëmtimit të shikimit, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë. Shifra është e madhe, por ndoshta më e rëndësishme se vetë numri është pyetja se çfarë jete u mundësojmë këtyre njerëzve. Dhe nuk dua të flas për statistika, sepse pas çdo numri fshihet një fëmijë që duhet të shkollohet, të mësojë, të lexojë dhe të funksionojë si gjithë fëmijët e tjerë. Prandaj, këto ditë Tetori nuk duhet të jetë vetëm një ditë kur flasim për dëmtimet e shikimit, por duhet të jetë një ditë kur pyesim veten: Sa e përgatitur është shoqëria jonë që pavarësinë e personit të verbër të mos e admirojë vetëm kur bëhet lajm, por ta bëjë të mundur çdo ditë? Pikërisht në këtë drejtim po lëviz sot edhe qasja botërore ndaj dëmtimit të shikimit. Synimi nuk është më vetëm të parandalojmë verbërinë kur është e mundur apo të trajtojmë sëmundjen e syrit. Qasja bashkëkohore kërkon një vazhdimësi të kujdesit: parandalim, zbulim të hershëm dhe trajtim, por edhe rehabilitim vizual, teknologji asistive, orientim dhe mobilitet, si dhe krijimin e kushteve që personi të vazhdojë të mësojë, të punojë dhe të jetojë sa më i pavarur.

Organizata Botërore e Shëndetësisë këtë qasje e përkufizon si kujdes të integruar dhe të përqendruar te personi. Deri në vitin 2030 janë vendosur edhe objektiva konkrete globale për të rritur qasjen në korrigjimin e gabimeve refraktive dhe trajtimin e kataraktës – dy ndër shkaqet kryesore të dëmtimit të shikimit në nivel global, për të cilat ekzistojnë ndërhyrje efektive. Por krahas parandalimit dhe trajtimit, gjithnjë e më shumë theksohet edhe rehabilitimi vizual, si pjesë e domosdoshme e kujdesit dhe jo si një shërbim dytësor që fillon vetëm pasi janë shteruar mundësitë e trajtimit. Përgjegjësia është e të gjithëve! Qasshmëria nuk duhet të mbetet vetëm kërkesë në dokumente. Ajo duhet të shihet në trotuare të lira dhe të sigurta, sipërfaqe taktile të vendosura siç duhet, sinjalizim zanor, transport publik të qasshëm, institucione dhe shërbime digjitale që mund të përdoren edhe nga personat e verbër. Po aq e rëndësishme është që rehabilitimi vizual, pajisjet dhe teknologjia asistive të mos varen vetëm nga mundësitë financiare të familjes apo nga vendi ku personi jeton. Sepse rehabilitimi bashkëkohor nuk synon ta bëjë personin më të varur nga profesionisti. Synon pikërisht të kundërtën: t’i japë njohuritë, mjetet, aftësitë dhe kushtet që të jetë sa më i pavarur. Dhe ndoshta ky është mesazhi që dua të përcjell në këtë Tetor: jo “më ndihmo sepse nuk shoh”, por “më krijo kushtet që të mundem vetë”. PhDr Ermira Tateshi  / TV KOHA/

Lajme nga vendi

“NJË KONTROLL SOT, NJË JETË MË SHUMË NESËR” – UT ME PANEL PËR KANCERIN E GJIRIT

Published

on

“Një kontrollë sot, një jetë më shumë nesër” me këtë moto, kuvendi studentor i Universitetit të Tetovës ka organizuar panel diskutimi për ndërgjegësimin e gjinisë femërore ndaj kancerit të gjirit. Gjinekolog, hirurgë, psikolog dhe radiolog u mblodhën në amfiteatrin e UT-së për të dhënë shpjegime dhe këshilla të ndryshme. Gent Kurtishi thotë se qëllimi është dhënia e mbështetjes ndaj atyre grave që janë të prekura nga kjo sëmundje, duke u treguar kështu se nuk janë vetëm.

Onkologu Argjend Imeri tha se kanceri i gjirit është një nga sëmundjet më të shpeshta malinje te gratë, andaj kontrollet dhe detektimi i hershëm është mëse i nevojshëm.

Diagnostifikimi i hershëm mund të shërojë sëmundjen 100%, ndërsa te faza e vonshme të detektimit mjekimi është më i vështirë.

Në Maqedoni të Veriut çdo vit diagnotifikohen rreth 1000 gra me kancer të gjirit ndërsa rreth 470 në vit humbin jetën si pasojë e detektimit shumë të vonshëm të sëmundjes.

Continue Reading

Lajme nga vendi

VIJON FUSHATA NË BËRVENICË: VOTOHET MË 18 TETOR

Published

on

Anëtari i Komitetit Ekzekutiv të VMRO-DPMNE-së dhe ministri i Transportit, Aleksandar Nikoloski, nga Bërvenica foli për investimet e planifikuara në komunë nën drejtimin e kryetarit të komunës, Stojanço Radiçevski duke premtuar 114 milionë denarë për projekte infrastrukturore në një periudhë të shkurtër kohore.

ALEKSANDAR NIKOLLOVSKI – VMRO-DPMNE
“Ta zhvillojmë Komunën e Bërvenicës në drejtimin në të cilin kemi nisur të ecim pas fitores në zgjedhjet lokale të vitit të kaluar, por edhe gjatë periudhës paraprake, përgjatë katër viteve të mëparshme. Po investojmë shumë në Komunën e Bërvenicës dhe, me mbështetjen e kryetarit të ri të komunës, të mbështetur nga VMRO-DPMNE-ja, projektet do të vazhdojnë të realizohen.

Përfaqësuesit e Aleancës Kombëtare për Integrim së bashku me kandidatin Arkin Jahijin takuan mbrëmë banorët e Çellopekut, duke kërkuar mbështetje për një Bërvenicë më të mirë për të gjithë qytetarët.

ARKIN JAHIJI – AKI
“Sonte ishim në Çellopek së bashku me përfaqësuesit e koalicionit Aleanca Kombëtare për Integrim: Erkan Arifi, Ridvan Ibraimi, Faton Ahmeti, Nebi Rexhepi dhe Emir Sulejmani.
Çdo takim me banorët na kujton pse jemi këtu: për një Bërvenicë më të mirë për secilin qytetar. Energjia në fshat flet vetë, dita e fitores po afrohet!  Bashkë për Bërvenicën! Bashkë për Çellopekin! Bashkë drejt fitores së madhe” ka shkruar Arkin Jahiji në Facebook.

Jakup Huseini, së bashku me përfaqësuesit e VLEN-it, takoi mbrëmë banorët e Radiovcës, duke shprehur optimizëm për mbështetjen dhe garën zgjedhore që po zhvillohet në Bërvenicë.

Advertisement

JAKUP HUSEINI – VLEN
“Si çdo vend, edhe në Radiovcë ndihet aroma e fitores!  Së bashku me bashkëkryetarin e VLEN-it, Bilall Kasamin, deputetin Adnan Azizi dhe aktivin politik të VLEN-it, takuam banorët e Radiovcës, të cilët na pritën me entuziazëm dhe na dhanë edhe më shumë motiv për garën që po e çojmë drejt 18 tetorit. Energjia është në rritje, mbështetja po shtohet dhe numri 4 po bëhet zgjedhja e ndryshimit në Bërvenicë! Radiovcë, faleminderit për këtë pritje!”

Kandidati për kryetar të Komunës së Bërvenicës, Jovica Radeski, premton funksionalizimin e sistemit të ujitjes në Miletinë, i cili, sipas tij, prej dekadash nuk funksionon dhe prek rreth 80% të tokave bujqësore të komunës.

JOVICA RADESKI – LSDM
“Sot jemi në Miletinë, për të folur për një problem që i tangon shumë qytetarë për një kohë të gjatë. Ky sistem me dekada nuk funksion fare ndërsa prek thuajse se 80% të tokave bujqësore në këtë komunë. Si kandidat për Komunën e Bërvenicës, ju garantoj se do të funksionalizojmë këtë, me motorë dhe pompa.”

Rrethi i parë i zgjedhjeve të jashtëzakonshme në Komunën e Bërveniës pritet të mbahet më 18 tetor, ndërsa nëse asnjë kandidat nuk siguron 50% të votave, rrethi i dytë do të mbahet më 1 nëntor.

Advertisement
Continue Reading

Lajme nga vendi

MICKOSKI: FESTA PËR GRUBIN – “ESTRADA” E KËTILLË NUK E NDIHMON BDI-në!

Published

on

Edhe pas 48 orësh, festa e organizuar nga aktivistët dhe mbështetësit e BDI-së me rastin e lirimit të Artan Grubit nga paraburgimi shtëpiak vazhdon të ngjallë reagime në skenën politike.

Për këtë ngjarje ka folur edhe kryeministri Hristijan Mickoski, i cili theksoi se thelbësore është distancimi i familjes Grubi dhe i palës mbrojtëse nga organizimi i festës.

Sipas Mickoskit, aktivistët dhe mbështetësit, duke organizuar festime të tilla, mund t’u shkaktojnë më shumë dëm personave për të cilët pretendojnë se po i mbështesin.

“Sa i përket atmosferës që u krijua, unë lexova mbrëmë një tekst në të cilin i akuzuari Artan Grubi dhe familja e tij u kërkojnë falje qytetarëve të cilët mund të jenë shqetësuar nga mënyra e festimeve. Ata as nuk janë organizatorë, e as nuk kanë qëllim të jenë organizatorë të ngjarjeve të tilla. Mendoj se kjo është pjesë e mentalitetit të personave që mendojnë se me organizime të tilla u ndihmojnë bashkëpartiakëve të tyre. Megjithatë, mendoj se gabojnë.”

Ndryshe, më 13 tetor, qindra aktivistë dhe mbështetës të BDI-së organizuan pritje me fishekzjarrë dhe flakadanë për të shënuar lirimin e Grubit nga paraburgimi shtëpiak, pas më shumë se tetë muajsh të kaluar nën këtë masë.

Advertisement

Kujtojmë se Artan Grubi është i akuzuari i dytë në rastin “Llotaria” dhe, sipas masave të përcaktuara ka detyrimin të paraqitet në gjykatë. Ndërkohë, gjykata ka refuzuar kërkesën për kthimin e dokumenteve të udhëtimit kundrejt një garancioni prej më shumë se 300 mijë eurosh.

Continue Reading

Më të lexuarat