Lajme nga rajoni
Tensionet Serbi-Kroaci, analiza e DW: Marrëdhëniet janë ndërlikuar, shkak deklaratat thumbuese mes dy palëve
Krerët e shtetit të Serbisë, vendosën papritur se ka ardhur koha për përmirësimin e marrëdhënieve me Kroacinë. Urdhri që presidenti Aleksandar Vuçiç u dha bashkëpunëtorëve të tij ishte që të nisin aksionin, siç u tha, për rikuperimin e marrëdhënieve të tensionuara me Kroacinë. Kjo detyrë iu besua ministrit të Punëve të Jashtme, Ivica Daçiç. Vizita e tij në kohën e Krishtlindjes ortodokse në Zagreb më 6 janar ishte hapi i parë në këtë drejtim.
Marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kroacisë kanë qenë në nivel të ulët prej vitesh dhe janë karakterizuar kryesisht nga deklarata thumbuese të politikanëve të të dyja palëve. Komunikimi klasik diplomatik u zëvendësua me konfrontime përmes mediave. Në të njëjtën kohë, Kroacia është pothuajse një temë obsesive e presidentit të Serbisë dhe votuesve të tij: krahasimi i sukseseve dhe dështimeve ekonomike, matja se kush ia doli më mirë në epideminë e Covid-it, vlerësimi i sasisë së të keqes që dy kombet i kanë shkaktuar njeri-tjetrit, vlerësimi se kush ka muzikë e muzikantë më të mirë/më të keqe, krahasime të vazhdueshme në sporte… Një rivalitet disi i pashëndetshëm mes dy vendeve shënoi vitet e qeverisjes së Partisë Progresive Serbe dhe Aleksandar Vuçiçit.
Vardisja ndaj Bashkimit Evropian
Siç thekson për DW Sonja Biserko, kryetare e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, “është shumë herët për të vlerësuar nëse ky synim për të përmirësuar marrëdhëniet është i sinqertë apo jo”. Mirëpo, në të njëjtën kohë kur Ivica Daçiç ishte për vizitë në Kroaci, shefi i BIA Aleksandar Vulin dhe kryeministrja Ana Brnabiç folën për Kroacinë si “vend i ustashëve”, kujton bashkëbiseduesja jonë.
Mund të thuhet se synimi për të përmirësuar marrëdhëniet është pjesërisht pjesë e politikës dhe dëshirës për të lëvizur drejt Bashkimit Evropian, shton Biserko. “Nuk duhet të harrojmë se nuk po flasim vetëm për marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kroacisë, por kemi edhe pika të tjera nevralgjike në Kosovë, Mal të Zi dhe Bosnjë-Hercegovinë. Ndoshta tani konsiderohet se duhet treguar një vullnet i mirë në lidhje me rajonin, duke pasur parasysh presionet që vijnë nga Moska dhe idenë e një ‘bote serbe’ që nuk është braktisur”.
“Mendoj se megjithatë ky është një moment i mirë për një hap të tillë”, tha për DW Zoran Stojiljkoviq nga Fakulteti i Shkencave Politike. “Lipset që Serbia të mos hyjë në një lloj izolimi evropian. Marrëdhëniet në rajon janë të rëndësishme për procesin e integrimit evropian, por mendoj se ky lloj politizimi i marrëdhënieve reciproke e ka humbur fuqinë e grumbullimit dhe mobilizimit të forcave të djathta në të dyja vendet”, vlerëson Stojiljkoviç.
Daçiçi si faktor pajtimi
Është e vështirë të anashkalohet simbolika e faktit se Ivica Daçiç po merret me shtensionimin e marrëdhënieve, gjë që sigurisht u vërejt edhe në fjalët e kryeministrit kroat Andrej Plenkoviç, i cili theksoi se “Kroacia ishte viktimë e agresionit të regjimit të Millosheviçit”.
“Trashëgimia e luftës dhe politikat e luftës janë ende një problem për të gjitha marrëdhëniet në rajon”, thotë Sonja Biserko. “Serbia në këtë kuptim nuk është e gatshme të pranojë asnjë përgjegjësi dhe kjo është qartësisht vazhdim i politikës së Millosheviqit, sepse të gjithë bartësit e asaj politike tani janë në pozita të rëndësishme dhe e interpretojnë atë që ka ndodhur në mënyrën e tyre”, thekson kryetarja e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi.
Përfaqësuesit autentikë të asaj politike gjithmonë e kanë kuptuar më mirë njeri-tjetrin, vlerëson Zoran Stojiljkoviq. “Në situata të tilla nuk keni kush të protestojë kundër jush nga krahu i djathtë politik. Një marrëveshje e tillë midis Bashkimit Demokratik Kroat (HDZ) dhe partive të ngjashme në Serbi ishte disi më e përhershme dhe më e suksesshme. E gjithë kjo u vu në dyshim më pak se kur ishte në pushtet Partia Socialdemokrate e Kroacisë (SDP) dhe Partia Demokratike (DS) në Serbi”, vëren Stojiljkoviç.
“Republika Serpska si plaçkë lufte”
Në kohën kur i zgjatet dora Kroacisë, marrëdhëniet midis Serbisë dhe Bosnjë-Hercegovinësjanë në fazën e përkeqësimit. Beogradi i shpërfilli ftesat e ardhura nga Sarajeva që të mos marrë pjesë në festimin e Ditës së Republikës Serpska më 9 janar, që sigurisht i ka ndërlikuar edhe më shumë raportet mes tyre.
Arsyeja për këtë është se Kroacia, si anëtare e BE-së dhe NATO-s, doli nga “bota serbe”, vëren Sonja Biserko. “Ndërsa Republika Srpska mbeti si një plaçkë lufte që nuk do të dorëzohet”. Zhvendosja e përkujtimit të 9 janarit nga Banja Luka në Sarajevën Lindore është gjithashtu një provokim shtesë, sepse nuk e di se çfarë tjetër duhet të manifestohet përveç gatishmërisë për konflikte”, thekson Biserko.
Zoran Stojiljkoviç thotë, se “në Sarajevë ka një rezervë ndaj politikës së Zagrebit dhe Beogradit, të cilat ndonjëherë ngrenë zërin për të shprehur frikën për pozicionin e anëtarëve të popujve të tyre në Bosnjë-Hercegovinë”. Prandaj edhe nëse kemi ndonjë lloj normalizimi të marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kroacisë, në anën tjetër kemi një reagim nervoz në disa qarqe në Bosnjë-Hercegovinë. “Mund të shihet pra njëfarë frike nga kërcënimi i tutelës së përbashkët të Serbisë dhe Kroacisë mbi Bosnje-Hercegovinën”, përfundon Stojiljkoviç./DW
Lajme nga rajoni
Transportuesit nga Serbia dhe Bosnja dhe Hercegovina vazhdojnë bllokadat, të martën takim i ministrave të Ballkanit Perëndimor me KE-në
Transportuesit e mallrave nga Serbia dhe Bosnja dhe Hercegovina vazhdojnë të bllokojnë terminalet kufitare të ngarkesave për ditën e pestë, ndërsa transportuesit në Mal të Zi dhe Maqedoninë e Veriut e kanë ndërprerë bllokadën pasi Komisioni Evropian publikoi një strategji të re vizash që pritet të zgjidhë problemin me kufizimet për qëndrimin e shoferëve profesionistë në zonën Shengen, përcjell TV21.
Të martën, më 3 shkurt, do të mbahet një takim i ministrave nga të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor me përfaqësues të Komisionit Evropian për problemin e transportuesve nga rajoni në zonën Shengen, për çka shefi i Delegacionit të BE-së në Bosnje dhe Hercegovinë, Luigi Soreca, e informoi mbrëmë kryetaren e Këshillit të Ministrave të Bosnje dhe Hercegovinës, Borjana Krishto.
Ata biseduan përmes telefonit për ndërprerjen e qarkullimit të pandërprerë të mallrave dhe funksionimin e transportit ndërkombëtar, të shkaktuar nga bllokadat në terminalet kufitare të ngarkesave drejt vendeve të BE-së.
Strategjia e re e vizave e BE-së, e prezantuar nga Komisioni Evropian, siç u njoftua, do t’u ndihmojë transportuesve nga Ballkani Perëndimor, pasi “BE dëshiron të sigurojë rregulla më fleksibël për punëtorët transkufitarë”.
Shoferët e kamionëve nga Maqedonia e Veriut, Serbia, Mali i Zi dhe Bosnja dhe Hercegovina filluan të bllokojnë pikat kufitare të hënën, më 26 janar, duke konsideruar se sistemi i ri i kontrollit të hyrjes dhe daljes (EES) në zonën Shengen diskriminon transportuesit nga BE-ja.
Policia e Serbisë, në bashkëpunim me Prokurorinë Publike për Krimin e Organizuar, sekuestroi pesë tonë drogë, të llojit marihuanë. Operacioni u zhvillua në fshatin Konjuh, afër Krushevcit në Serbinë qendrore më 29 janar.
Sipas ministrit të Punëve të Brendshme të Serbisë, Ivica Daçiq, ky është sekuestrimi më i madh i drogës në Serbi deri më tani. Vlera e drogës së kapur vlerësohet të jetë nga 7 deri në 10 milionë euro.Daçiq tha se në këtë aksion janë arrestuar N.S. (1986) dhe R.S. (1958), ndërsa për një person tjetër vazhdojnë kërkimet mbi dyshime se kanë kryer vepra penale për prodhimin dhe posedimin e paautorizuar të narkotikëve dhe për posedim dhe tregtim të paligjshëm të armëve dhe mjeteve plasëse.
Përveç drogës, janë gjetur edhe armë zjarri, të paktën katër pushkë automatike dhe një raketë që hidhet nga krahu, si dhe para në vlerë prej rreth 12.700 eurosh.
Prokuroria Publike për Krimin e Organizuar në Serbi njoftoi se të arrestuarit dyshohen se janë pjesëtarë të një grupi të organizuar kriminal.
Në njoftimin e prokurorisë serbe u tha po ashtu se ky grup i organizuar kriminal e kishte magazinuar marihuanën në hapësirat e kompanisë Florakom d.o.o., prej nga ajo shpërndahej në Beograd, ku shitjen.
Autoritetet në Serbi thanë se po vazhdojë kontrollet, ndërsa të dyshuarit, pas ndalimit policor do të dërgohen në prokurori për t’u marrë në pyetje.
Gjykata Kushtetuese e Malit të Zi rrëzoi dispozitën ligjore nga viti 2019, me të cilën u vendos e diela jopune në tregti, duke e shpallur antikushtetuese, pasi me të shkelet liria e sipërmarrjes dhe parimi i barazisë së të gjithëve para ligjit.
“Gjykata vlerësoi se me dispozitën në fjalë shkelet liria e sipërmarrjes e garantuar me Kushtetutë, si dhe parimi kushtetues i barazisë së të gjithëve para ligjit, pasi një grupi sipërmarrësish/tregtarësh i është mundësuar të ushtrojë veprimtarinë të dielave dhe në ditët e festave shtetërore dhe të tjera, ndërsa një grupi tjetër i është ndaluar”, thuhet në vendimin e Gjykatës Kushtetuese të publikuar të mërkurën.
Unioni i Punëdhënësve të Malit të Zi i paraqiti Gjykatës Kushtetuese një nismë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 35a të Ligjit për tregtinë e brendshme, me të cilin parashikohej se tregtia me shumicë dhe pakicë nuk mund të ushtrohet të dielave dhe në ditët e festave shtetërore dhe të tjera, përveç një numri të vogël përjashtimesh.
Gjykata arsyetoi se, duke i lejuar një grupi sipërmarrësish (farmacitë, pastiçeritë, furrat e bukës, kioskat e shtypit, dyqanet e suvenireve, luleshitësit, dyqanet e pajisjeve funerale, dyqanet për mbrojtjen e bimëve, stacionet e karburantit, tregjet, etj.) të punojnë, ndërsa një grupi tjetër jo, një grup i ekonomistëve është vënë në pozitë të pabarabartë në raport me tjetrin.
“Kjo ndalesë nuk ka justifikim objektiv dhe të arsyeshëm, nga aspekti i detyrimit kushtetues të shtetit për t’u siguruar të gjithë sipërmarrësve pozitë të barabartë në treg. Për më tepër, ndalimi i punës të dielave dhe në ditët e festave shtetërore dhe të tjera vetëm për disa tregtarë ka sjellë kufizim të të drejtave dhe lirive të njeriut dhe shkelje të parimit kushtetues të harmonisë së akteve juridike”, thuhet në vendim.
Gjykata konstatoi se në procedurën e miratimit janë shkelur dispozitat që lidhen me ndalimin e punës të dielave dhe në ditët e festave shtetërore dhe të tjera, si dhe përjashtimet nga kjo ndalesë.
“Gjykata Kushtetuese nuk cenon të drejtën e ligjvënësit që në mënyrë tjetër të rregullojë ushtrimin e tregtisë me shumicë dhe pakicë të dielave, por me respektimin e vlerave themelore kushtetuese përkatëse, përkatësisht të të mirave kushtetuese të mbrojtura, për të cilat Gjykata Kushtetuese ka dhënë udhëzime në këtë vendim.”
Ndalimi i punës së dyqaneve të dielave dhe në ditët e festave shtetërore dhe të tjera mbetet në fuqi deri në publikimin e vendimit të Gjykatës Kushtetuese në Fletoren Zyrtare të Malit të Zi.
Fetai: “Safe City” është politizuar pa nevojë, ligji nuk ka karakter ndëshkues
Diploma false, ministrja Janevska: Ka kallëzime penale, po veprohet
Ministrja Janevska, projekt që nxënësit të rrinë më tepër në shkollë
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
