Connect with us

Lajme nga vendi

23 vjet nga marrëveshja për paqe në Maqedoninë e Veriut

Published

on

Më 5 korrik të vitit 2001, Qeveria e Maqedonis dhe përfaqësuesit e shqiptarëve atje, arrijnë marrëveshjen për paqe.

Me këtë marrëveshje u arrit të ndërpritet konflikti që përfundoi me të ashtuquajturën marrëveshje të Ohrit të nënshkruar më 13 gusht në Ohër të Maqedonisë.

Shkatërrimi i RSFJ-së dhe mëvetësimi i Republikës të Maqedonisë shkaktoi ndryshime të thella politike, shoqërore dhe ekonomike asokohe. Pluralizmi manifestohej me formimin e partive politike të cilat, në vend të atij ideologjik, kishin karakter të fuqishëm etnik.

Si rezultat i këtij tranzicioni, një pjesë e madhe e popullsisë mbetet pa punë, kurse varfëria, korrupsioni, kriminaliteti dhe kriza ekonomike marrin përmasa shumë të mëdha.

Ekonomia e shkatërruar, aferat dhe skandalet politike, korrupsioni dhe marrëdhëniet e keqësuara ndëretnike edhe më shumë e destabilizuan vendin.

Advertisement

Duhet të theksohet fakti se me Kushtetutën e vitit 1991, shqiptarët i humbën të drejtat të cilat, formalisht, i gëzonin me Kushtetutën e vitit 1974. Për këto shkaqe Kushtetuta u miratua pa votat e deputetëve shqiptarë në Parlament.

Periudha e viteve 2000-2001 në Maqedoni, karakterizohet me papunësi të madhe (400.000 persona të aftë për punë janë të papunësuar kurse 80.000 familje marrin ndihma sociale) dhe me procesin e papërfunduar të privatizimit i shoqëruar me procedura për falimentim për shumë ndërmarrje.

Jeta politike karakterizohet me parti një etnike, ndërsa Qeveria udhëhiqej nga parti nacionaliste. Qeverisja ishte e centralizuar, kurse sistemi juridik dhe ligjet nuk ishin të përfunduara (nuk ishin miratuar ligjet e nevojshme, ndërsa ato të miratuarat shpesh ndryshonin dhe gjykatat shumë ngadalë vendosin për lëndët).

Edhe pse në Parlament kishte përfaqësues shqiptarë dhe në koalicionin qeveritar kishte ministra-shqiptarë, në administratë dhe strukturat shtetërore, shqiptarët nuk ishin proporcionalisht të përfaqësuar. Partitë politike të shqiptarëve në RM publikisht vazhdojnë të tregojnë pakënaqësinë nga statusi i tyre në jetën politike dhe publike në vend.

Tensionimi i marrëdhënieve ndëretnike vjen në shprehje gjatë protestave të shqiptarëve me kërkesë për rritjen e të drejtave kolektive ku ndëshkohen dhe konfrontohen me policinë si dhe gjatë protestave të maqedonasve kundër shtimit të të drejtave të shqiptarëve.

Advertisement

Konflikti i armatosur, filloi në rrethinën e fshatit Tanushë të Shkupit, në shkurt të viti 2001. Aktivitetet luftarake zhvilloheshin në rajonin e Kumanovës dhe Lipkovës, atë të Tetovës dhe Shkupit.

Gjatë konfliktit Ushtria Çlirimtare Kombëtare i sulmonte forcat e sigurimit të Republikës së Maqedonisë, mobilizoi një pjesë të popullatës shqiptare për të marrë pjesë në aktivitetet luftarake dhe aktivitete kundër popullatës civile.

Forcat e sigurimit i sulmonin pozitat UÇK-së me armatim të rëndë, përgatitnin prita për anëtarët e UÇK-së, arrestonin qytetarë që dyshohej se ishin anëtarë dhe bashkëpunëtorë të UÇK-së, bënin aktivitete kundër popullsisë civile. Në rajonet e krizës dhe përreth ishin vendosur postblloqe policore.

Shumë njerëz i lëshuan vatrat e tyre në rajonet e krizës dhe si refugjatë ose si të zhvendosur të brendshëm, vendoseshin në vende tjera, brenda dhe jashtë vendit.

Në të dyja anët kishte viktima në njerëz, kurse në rajonet e krizës kishte edhe dëme materiale ndaj shtëpive dhe pronës së popullatës, si dhe shkatërrime të objekteve fetare dhe kulturore-historike.

Advertisement

Bashkësia ndërkombëtare ishte aktive që nga fillimi i konfliktit të armatosur edhe pse pjesëmarrja e saj nuk ishte e barabartë. Në fillim ajo i dënonte aktivitetet e Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare dhe i shpalli si terroriste, kurse më vonë kërkonte nga Qeveria dhe Parlamenti që t’i marrin parasysh kërkesat e tyre.

Nën ndikimin e bashkësisë ndërkombëtare formohet edhe qeveria e koalicionit të gjerë e përbërë nga katër partitë më të mëdha, në të cilën përveç VMRO-DPMNE-së dhe PDSH-së hynë edhe LSDM-ja dhe PPD-ja.

Përmes përfaqësuesve të saj të emëruar nga BE dhe SHBA, Bashkësia ndërkombëtare merrte pjesë në formulimin e Marrëveshjes Kornizë dhe e stimulonte nënshkrimin e së njëjtës. Menjëherë pas kësaj, vëzhgojnë dhe stacionohen forca të NATO-së në territorin e Republikës së Maqedonisë.

Përmbajtja e marrëveshjes kornizë për zgjidhjen e situatës politike e të sigurisë në Maqedoni, që të hënën edhe zyrtarisht, në gjuhën angleze e nënshkruan kryetari i Republikës së Maqedonisë, Boris Trajkovski, lideri i VMRO-DPMNE-së dhe kryeministër Lubço Georgievski, liderët e LSDM-së Branko Cërvenkovski, të PPD-së Imer Imeri dhe PDSH-së Arbën Xhaferi. Në dokument, nënshkrime si dëshmitarë zyrtar i vunë edhe lehtësuesit ndërkombëtar në dialog – Fransoa Leotar dhe Xhejms Perdju./rtk

Advertisement

Lajme nga vendi

Arrestohen dy persona në Shkup, mbuluan targat për të shmangur sistemin “Safe City”

Published

on

Ministria e Punëve të Brendshme e Maqedonisë së Veriut njofton se dy persona nga Shkupi janë privuar nga liria nën dyshimin për kryerje të veprave penale lidhur me fshehjen e targave të regjistrimit të automjeteve të tyre, me qëllim shmangien e evidentimit nga sistemi “Safe City”.

Sipas MPB-së, më 13 dhe 14 shkurt 2026, në periudhën nga ora 19:00 deri në 03:00, në zonën e Qendrës dhe Bit Pazarit në Shkup, nëpunës policorë nga SPB Shkup kanë realizuar aksion kontrollues të përforcuar për ruajtjen e sigurisë në zonën qendrore të qytetit.

Gjatë aksionit janë verifikuar identitetet e 24 personave, janë kontrolluar 17 persona dhe katër automjete, ndërsa janë evidentuar shtatë kundërvajtje në trafik. Dy automjete janë konfiskuar në përputhje me nenet 378 dhe 380 të Kodit Penal.

Në kuadër të këtij aksioni janë arrestuar dy persona me inicialet S.S. dhe M.A., të cilët drejtonin automjete të tipit “Mercedes” me targa të Shkupit. Sipas policisë, ekziston dyshim i bazuar se ata kanë kryer vepra penale sipas neneve 378 dhe 380 të Kodit Penal. Gjithashtu, është konstatuar edhe një kundërvajtje sipas nenit 80 të Ligjit për Armë.

MPB njofton se gjatë kontrollit janë ndërmarrë edhe masa parandaluese me patrullime të vazhdueshme në parkun në territorin e Kapishtecit, pranë një objekti hotelierik në bulevardin “Arradhat Partizane”, si dhe pranë fushës sportive “Dërveni Grad”, për shkak të grumbullimeve të përditshme të personave të mitur.

Advertisement

Nga MPB theksojnë se aksionet e përforcuara do të vazhdojnë edhe në periudhën e ardhshme, me qëllim ruajtjen e rendit dhe sigurisë publike.

Continue Reading

Lajme nga vendi

Ligji për mbrojtje nga duhani me shumë gjasë do të shtihet nuk do të fillojë nga 1 marsi

Published

on

Ligji për mbrojtje nga duhani me shumë gjasë nuk do të fillojë nga 1 marsi siç qëndron në zgjidhjen e propozuar ligjore. Ai do të përpunohet dhe miratohet sa më shpejt që të jetë e mundur, por zbatimi do të jetë në faza, fillimisht edukim, vërejtje e vetëm më pas gjoba. Po vlerësohet sa kohë do të zgjasin fazat. Këtë në emisionin Biznes 21 e konfirmoi këshilltari shtetëror në Ministrinë e Shëndetësisë, Nikolla Gërbçevski, i cili tha se ende po vazhdojnë bisedimet me palët e prekura.

“Nuk do ta quaja tërheqje, do ta quaja implementim fazor në kuptimin që në dialog me opinionin dhe në dialog me komunitetin e biznesit vendosëm të shkojmë me implementim të butë. Implementim që do të thotë në fillim vërejtje, edukim..
-Sa do të zgjasin fazat?
-Edhe kjo është pjesë e kësaj faze të harmonizimit. A do të jenë 6 muaj, a do të jenë 8 muaj, a do të jenë 3 muaj, nuk mund t’ju them, por kjo do të varet si do të vendosë grupi operativ i punës”, u shpreh Nikolla Gërbaçevski – këshilltar shtetëror në Ministrinë e Shëndetësisë.

Gastronomët e mbështesin ligjin, por kanë kërkuar nga Qeveria që zbatimi të zgjasë 3 vite, e vetëm pastaj të ketë ndëshkime. Sipas tyre, nëse zbatimi nis menjëherë, do ta godasë biznesin dhe do të ketë mbyllje objektesh dhe largim të punëtorëve. Thonë se ligji është një nga më rigorozët dhe është bërë sipas shembullit të Spanjës, Sllovenisë ku 15-18 për qind e popullsisë janë duhanpirës, për dallim nga tek ne ku janë 60 deri 65 për qind.

“Propozuam një model prej tre vitesh, përkatësisht në vitin e parë, në 12 muajt e parë të kemi fushatë informuese edhe për gastronomët edhe për qytetarët. Në fazën e dytë, siç thamë nga 12 deri në 36 muaj, themi ndalim i rreptë në hapësira të mbyllura, konsumimi i të gjitha produkteve me duhan. Zona të lejuara, qartë të definuara të jashtme për duhanpirje. Faza e tretë dihet, aty është zbatimi i plotë mbi bazë të analizave të bëra më parë. Këtu më nuk ka tolerancë për askënd. Kjo është pas tre vitesh, ku fjalë për fjalë do të sanksionohen edhe objektet edhe personat fizikë”, tha Perica Golomeiq – Oda Turistike e Gastronomike pranë LOE.

Ekspertët me qëndrim se propozim-ligji kërkon përpunim serioz. Thonë se me një zgjidhje të tillë përveç gastronomëve do të pësojnë edhe kompanitë që prodhojnë dhe shesin produkte të duhanit, por edhe buxheti i shtetit. Reagojnë se nuk mund të marrim ligj “shabllon” nga Sllovenia, vend që kurrë nuk ka prodhuar duhan në historinë e tij, e as nuk ka fabrikë për cigare.

Advertisement

“Ky propozim-ligj kërkon përpunim serioz sipas meje. Do të thotë nuk duhet të miratohet derisa të punohet siç duhet. Unë e respektoj mendimin nga gastronomia, oda, fazor po, megjithatë duhet edhe të përpunohet ligji. Në këtë ligj nuk ka as dispozita kalimtare as përfundimtare se kush nga kur vlen. Ne kemi në stok shumë produkte të duhanit, të cilat sipas tyre tani duhet të mos shiten. Çfarë do të bëjmë me ato produkte?!”, u shpreh Zlatko Arsov – profesor në Fakultetin e Shkencave Bujqësore dhe Ushqimit.

Me propozim-ligjin e ri ndalohet pirja e çdo lloji cigaresh, jo vetëm klasiket por edhe cigaret elektronike, pajisjet “vejp” në të gjitha objektet e mbyllura gastronomike, firma, në dhe para institucioneve publike, shkolla, kopshte, stacione autobusësh dhe hekurudhore, tregje, objekte kulturore dhe sportive, stacione autobusësh. Nuk lejohet të pihet cigare as në veturë nëse ka fëmijë. Gjobat për qytetarët lëvizin nga 150-300 euro, ndërsa për firmat deri në 5.000 euro.

Continue Reading

Lajme nga vendi

Tetovë: Policia aksion në bastore dhe kazino të cilat gjenden pranë shkollave, hasen të mitur

Published

on

Më 13 shkurt 2026, zyrtarët policorë të SPB Tetovë kanë realizuar një kontroll aksion në bastoret sportive dhe kazinotë që ndodhen pranë shkollave, me qëllim parandalimin e pranisë së të miturve në këto objekte. Gjatë kontrolleve në rrugët “Bllagoja Toska” dhe “Ilinden”, policia ka hasur dy të mitur, njërin nga fshati Odri dhe tjetrin nga fshati Pallaticë. Të miturit janë shoqëruar dhe më pas u janë dorëzuar prindërve të tyre, ndërkohë që kontrolle të tilla paralajmërohet se do të vazhdojnë edhe në ditët në vijim për të garantuar respektimin e ligjit.

Continue Reading

Më të lexuarat