Lajme nga vendi
Ilaçi për ekonominë, reformat strukturore
Ekonomia e Maqedonisë së Veriut, vetëm me reformat e munguara dhe të vonuara strukturore, mund të arrijë rritje ekonomike dhe të qëndrueshme afatgjate. Ekonomia vendore ka arritur një rritje mesatare prej mezi 2.2 për qind në 30 vitet e fundit. Mesatarja e viteve më të suksesshme është mezi 2.6 për qind. Analistët vlerësojnë se pa reforma strukturore, ecuria e ekonomisë është e kufizuar në 2.5 për qind rritje në vit, që nuk përkthehet në rritje më të madhe të pagave dhe përmirësim të mirëqenies së popullatës. Dy vite më parë, nga Banka Botërore theksuan se fokusi duhet të vazhdojë të jetë në reformat strukturore të vonuara gjatë për të nxitur rritjen dhe për të krijuar vende të reja pune.
Sipas raportit të Bankës Botërore, reforma të tilla përfshijnë masa për rritjen e nivelit të konkurrencës në treg, heqjen e barrierave për hyrjen e bizneseve, përmirësimin e mbajtjes së riinvestimit nga investitorët e huaj, reduktimin e barrierave për pjesëmarrjen e femrave në fuqinë punëtore, përmirësimin e cilësisë së arsimit dhe ngritjen e standardeve të menaxhimit duke përfshirë dixhitalizimin. Pra, shifra më të mira ekonomike kërkojnë reforma në shëndetësi, arsim, mjedis biznesi, institucione dhe sundim të ligjit. Përskaj to, nevojiten edhe masa të tjera si ulja e ekonomisë informale. Reformat institucionale duhen bërë sa më shpejt, jo vetëm sistemet e drejtësisë, antikorrupsionit dhe efikasitetit në shpenzimin e shpenzimeve publike, por edhe forcimin e sistemeve sociale, shëndetësisë dhe arsimit, investimet në kapitalin njerëzor. Pra duhet të bëjmë gjithçka për të krijuar një ekonomi rezistente ndaj goditjeve globale, sepse përndryshe jemi shumë të cenueshëm dhe madje edhe ritme të tilla rritjeje janë të diskutueshme, thotë ekspertët.
Ekonomia maqedonase në 20 vitet e ardhshme nuk mund të prodhojë rritje më shumë se 2,5 për qind nëse nuk ndodhin ndryshime strukturore, theksoi kryetari i Këshillit Fiskal Gligor Bishev në një emisionin televiziv. Bishev thotë se kjo është ajo që e struktura e tanishme ekonomike , fondet e sotme kapitale, edukimi i fuqisë punëtore dhe fuqia e institucioneve. “Strategjia Kombëtare për Rritjen Ekonomike, ekonomistët nga vendi dhe jashtë, nga Instituti i Denverit, të cilët kur projektuan rritjen potençiale ekonomike për 20 vitet e ardhshme, e parashikuan në 2.5 për qind. Me reformimin e këtyre faktorëve, vlerësimi i rritjes ekonomike shkon në 4.5 për qind”, thekson Bishev.
Impakt të madh në ekonomi ka edhe ekonomia në të zezë. Llogaritjet tona tregojnë se ekonomia joformale në Maqedoni është ndërmjet 21 dhe 27 për qind, thotë profesori Borçe Trenovski, duke shtuar se në të punojnë rreth 80 për mijë qytetarë të Maqedonisë. “Modeli i projektimit të ashtuquajtur Denver tregon se një rezervar kyç për të ketë në 5 vitet e parë të rritjes ekonomike dhe të ringjallni ekonominë është reduktimi në ekonominë informale. Ajo është rezervar i fondeve të pashfrytëzuara së bashku me ndryshime të tjera ekonomike, si institucionet, anti-korrupsioni, situata demografike”, thekson ai.
Sipas parashikimeve makroekonomike vjeshtore të Bankës Popullore, pritet rritje e ekonomisë së Maqedonisë prej 2,3 për qind dhe inflacion prej 3,5 për qind. Vitin e kaluar, inflacioni ishte 9.4 për qind. Vitin e ardhshëm pritet një rritje ekonomike prej 3.3 për qind, ndërsa inflacioni do të ulet në nivelin 2.5 për qind. Njoftimet janë se do të ketë një ngadalësim të inflacionit dhe rritje më të dobët të ekonomisë së brendshme për këtë dhe vitin e ardhshëm krahasuar me parashikimet e prillit. Rritja ekonomike në vendet e Ballkanit Perëndimor parashikohet të përshpejtohet në mënyrë të moderuar gjatë vitit 2025, e ndikuar kryesisht nga rritja e konsumit dhe investimeve, e mbështetur nga rritja e fuqisë blerëse, thekson Raporti i Rregullt Ekonomik i Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor.
Ekonomia e Maqedonisë do të ketë rritje ekonomike prej 1.8% këtë vit, 2.5% vitin e ardhshëm dhe 3% në vitin 2026. Ky është vlerësimi i Bankës Botërore në raportin e fundit gjashtëmujor. Rreziqet kryesore në Maqedoni për rritjen ekonomike theksohen ritmi i realizimit të investimeve publike, migrimi si dhe rritja e madhe e çmimeve të ushqimeve dhe energjisë, konfliktet ushtarake në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme, si dhe performanca e dobët e ekonomisë gjermane, e cila është partneri më i madh tregtar i vendit. Për ekonominë e Maqedonisë , ndikon me të madhe kriza në prodhimin e veturave, sepse në vend ka një numër të madh të furnizuesve të markave të huaja të veturave.
Emigrimi, veçanërisht i të rinjve, shquhet si një nga goditjet më të mëdha për vendet e Ballkanit Perëndimor. Banka Botërore vëren se qeveritë duhet të investojnë më shumë në arsim, shëndetësi, përmirësimin e shërbimeve publike, si dhe në luftën kundër korrupsionit për të reduktuar interesin për të shkuar jashtë vendit. Faktorët e brendshëm vazhdojnë të mbështesin përshpejtimin e moderuar të rritjes në Ballkanin Perëndimor. Për më tepër, në suaza afat të mesme, rimëkëmbja graduale e aktivitetit ekonomik në Bashkimin Evropian pritet të luajë një rol të madh në rritjen e eksporteve nga rajoni, thotë Izolina Rossi, ekonomiste në Bankën Botërore dhe autore kryesore e raportit.
Pavarësisht perspektivës pozitive, siç thekson aјо, rajoni mbetet i prekshëm ndaj rreziqeve të shumta, duke përfshirë rritjen e dobët globale, rikthimin e inflacionit, pasigurinë politike dhe ngjarjet ekstreme të motit. Njëherësh theksohet se me forcimin e rritjes ekonomike në Ballkanin Perëndimor, standardi i jetesës vazhdon t’i afrohet standardit në ekonomitë më të avancuara të Bashkimit Evropian. Megjithatë, ruajtja e momentit të rritjes dhe përshpejtimi i ritmit të konvergjencës kërkojnë reforma strukturore, duke përfshirë ato të përshkruara në Planin e Rritjes së Bashkimit Evropian. Integrimi ekonomik është një shtytës kryesor i rritjes për ekonomitë e vogla si ato të Ballkanit Perëndimor, thotë drejtori për rajonin në Bankën Botërore, Xiaoqin Yu.
Për të inkurajuar këtë rritje, vendet duhet të përmirësojnë tregtinë dhe tregtinë rajonale me Bashkimin Evropian, të reduktojnë kohën e pritjes në kufij dhe të integrojnë sistemet e pagesave. Gjithashtu, ballafaqimi me sfidat demografike dhe të tregut të punës kërkon një fokus të fortë në zhvillimin e kapitalit njerëzor. Përmirësimi i sistemeve të arsimit dhe shëndetësisë është thelbësor për përparimin nga një vend me të ardhura mesatare në një vend me të ardhura të larta, thonë nga Banka Botërore. (koha.mk)
Në shkurt të këtij viti, norma mesatare e interesit për totalin e kredive ishte 4.73 për qind, duke mbetur në nivelin e muajit të kaluar, ndërsa në bazë vjetore u ul me 0.45 pikë përqindjeje (pp). Norma mesatare e interesit për totalin e depozitave shënoi një rënie mujore prej 0.01 pp, dhe në bazë vjetore është e pandryshuar në 2.19 për qind, informoi Banka Popullore.
“Norma mesatare e interesit për kreditë e miratuara rishtazi në shkurt shënoi një rritje mujore dhe vjetore prej 0.22 pikë përqindjeje dhe 0.06 pikë përqindjeje, përkatësisht, dhe arriti në 4.69 përqind. Norma mesatare e interesit për depozitat e pranuara rishtazi shënoi një rritje mujore prej 0.08 pikë përqindjeje, ndërsa mbeti e pandryshuar në bazë vjetore dhe arriti në 2.41 përqind”, njoftoi BNBRSM.
Në shkurt, theksoi Banka Popullore e Maqedonisë së Veriut në një deklaratë, norma mesatare e interesit për kreditë totale për sektorin e korporatave mbeti në të njëjtin nivel prej 4.35 përqind si në muajin paraprak. Krahasuar me shkurtin e vitit të kaluar, kjo normë interesi është më e ulët me 0.47 pikë përqindjeje.
Norma e interesit për kreditë e miratuara rishtazi për sektorin e korporatave, në shkurt, shënoi një rritje mujore prej 0.35 pikë përqindjeje dhe arriti në 4.62 përqind. Ndryshimi është rezultat i normave më të larta të interesit për kreditë në denarë pa klauzolë valutore dhe për normat e interesit për kreditë në valutë të huaj (me 0.42 pikë përqindjeje dhe 0.15 pikë përqindjeje, përkatësisht), në kushte të një rënieje të normave të interesit për kreditë në denarë me klauzolë valutore (me 0.22 pikë përqindjeje). Rritja vjetore e normës së interesit për kreditë e miratuara rishtazi për sektorin e korporatave arriti në 0.17 pikë përqindjeje, specifikon BBRSM.
Në shkurt, shtuan ata, norma mesatare e interesit për depozitat totale të sektorit të korporatave u rrit me 0.02 pikë përqindjeje në bazë mujore dhe arriti në 2.73 përqind.
“Rritja rrjedh nga rritja e normave të interesit për depozitat në valutë të huaj dhe normave të interesit për depozitat në denarë pa klauzolë valutore (me 0.05 pikë përqindjeje dhe 0.01 pikë përqindjeje, përkatësisht), ndërsa normat e interesit për depozitat në denarë me klauzolë valutore nuk ndryshuan. Në bazë vjetore, kjo normë interesi u rrit me 0.02 pikë përqindjeje”, tha Banka Popullore.
Norma e interesit për depozitat e pranuara rishtazi të sektorit të korporatave, siç thonë ata, në shkurt shënoi një rritje mujore prej 0.45 pikë përqindjeje dhe arriti në 2.49 përqind.
Në shkurt, theksojnë ata, norma e interesit për kreditë totale të familjeve arriti në 5.1 përqind dhe shënoi një rënie prej 0.01 pikë përqindjeje në bazë mujore. Ndryshimi është rezultat i normave të ulëta të interesit për kreditë në denarë pa dhe me klauzolë valutore (me 0.03 pikë përqindjeje dhe 0.02 pikë përqindjeje, përkatësisht), ndërsa normat e interesit për kreditë në valutë të huaj janë të pandryshuara. Kjo normë interesi shënon një rënie vjetore prej 0.43 pikë përqindjeje.
Norma mesatare e interesit për kreditë e miratuara rishtazi për familjet në shkurt ishte 4.76 përqind, që përfaqëson një rritje mujore prej 0.09 pikë përqindjeje. Rritja rrjedh nga normat më të larta të interesit për kreditë në valutë të huaj (me 0.01 pikë përqindjeje), ndërsa normat e interesit për kreditë në denarë pa dhe me klauzolë valutore u ulën (me 0.06 pikë përqindjeje dhe 0.02 pikë përqindjeje, përkatësisht). Në bazë vjetore, norma e interesit për kreditë e miratuara rishtazi për familjet është më e ulët me 0.05 pikë përqindjeje, sipas BPRSM-së.
Lajme nga vendi
Prokuroria do të hapë rast lidhur me planin për kthimin e Gruevskit, ka folur edhe Grubi?!
Ish zëvendës kryeministri i parë, Artan Grubi, vazhdon të intrigojë skenën politike në Maqedoni, sado që
për shkak se gjendet në arrest shtëpiak, nuk mund të ketë paraqitje të drejtpërdrejta në opinion. Pas arrestimit në
vendkalimin kufitar Bllacë, gjatë marrjes në pyetje në Prokurori, Grubi mes tjerash ka folur edhe për planin e qeverisë së kaluar për kthim në Maqedoni të ish kryeministrit, Nikolla Gruevski.
Nga burime të sigurta, Agjencia e Lajmeve Zhurnal mëson se Grubi ka përmendur edhe emrat e atyre që e kanë përgatitur planin mjaft kontravers, e që ishte shumë aktual para zgjedhjeve parlamentare të mbajtura në vtin 2024. Në këtë drejtim, ai ka përmendur emrin e ish presidentit të vendit Stev Pendarovski, por ka pranuar se në plan kanë qenë të kyçur edhe bashkëpartiakë të Grubit nga radhët e BDI-së.
Në fakt, siç marim vesh, Grubi faktikisht ka konfirmuar pjesën më të madhe të asaj që është shkruar më herët më media se operacioni për kthimin e Nikolla Gruevskit në Maqedoni, duhej të realizohet në atë mënyrë që Gjykata Supreme të legjitimon dhe konfirmon abolimin e ish-presidentit Gjorge Ivanov. Megjithatë ish zv/kryeministri i parë ka shtuar disa detaje, të cilat mund të krijojnë bazë solide për hapjen e një rasti gjyqësor, pasi dyshohet se i tërë ‘operacioni për kthimin e Gruevskit’ ka pasur edhe prapavijë korruptive, e madje janë premtuar miliona për finalizimin e tij, mëson Zhurnal.
Sipas shkrimeve të mediave, operacioni udhëhiqej nga kryesia e BDI-së, por në koordinim me liderët e LSDM-së,informacione që tanai mund të shkaktojnë probleme shtesë për partitë opozitare. Qëllimi final ka qenë që gjoja Gruevski, pas kthimit në vend, menjëherë të formojë një fraksion politik në VMRO-DPMNE.
Këtyre planeve atë kohë iu kundërshtua Gjykata Supreme, e veçanërisht kryetarja e saj, Besa Ademi.
Ademi ishte ankuar te disa ambasadorë të vendeve perëndimore për presione politike. rastësisht ose jo, në të njëjtën kohë ish ambasadorja amerikane Angela Ageler pat vizituar Gjykatën Supreme dhe ka dhënë mbështetje për gjyqtarët e Gjykatës Supreme që të gjykojnë lirshëm, sipas Kushtetutës dhe ligjeve.
Analisti dhe njohësi i mirë i çështjeve politike në vend, Xhelal Neziri thotë se Maqedonia e Veriut nuk mundet aq lehtë të vendosë për ndryshimin e trasesë së Korridorit 8, pasi që ai është interes më i madh se individual apo partiak. Sipas Nezirit, përfundimi i punimeve nga ana e Shqipërisë deri në kufi, e detyron Maqedoninë e Veriut që ta lidh Korridorin 8 me shtetin fqinj.
Nga ana tjetër, sa i përket politizimit jashtë mase të çështjes së provimit të Jurisprudencës, Neziri thotë se praktika e mos zbatimit të ligjit nga ana e Ministrit të Drejtësisë, Filkov është një dukuri jo e mirë pasi që shkakton nxitje edhe te funksionarët tjerë shtetërorë për mos zbatim të ligjit. Neziri thotë se zgjidhja është e qartë, vetëm duhet të respektohet ligji, sepse që sipas tij, studentët mund t’i nënshtrohen provimit të jurispudencës në gjuhën shqipe pasi që këtë e garanton kushtetuta.
Qëndrimet e Xhelal Nezirit theksojnë rëndësinë e respektimit të interesave strategjike dhe ligjit në Maqedoninë e Veriut. Ai argumenton se Korridori 8 është një projekt me rëndësi të madhe shtetërore dhe rajonale, i cili nuk duhet të ndikohet nga interesa të ngushta politike, sidomos duke pasur parasysh përparimin e Shqipërisë në këtë drejtim. Në të njëjtën kohë, ai kritikon politizimin e çështjes së provimit të jurisprudencës dhe moszbatimin e ligjit nga institucionet, duke theksuar se respektimi i ligjit dhe i të drejtave kushtetuese, përfshirë përdorimin e gjuhës shqipe, është thelbësor për funksionimin e drejtë të shtetit dhe për besimin e qytetarëve në institucionet publike.
Rriten kreditë në Maqedoni, normat e interesit bankar mbeten të pandryshuara
Prokuroria do të hapë rast lidhur me planin për kthimin e Gruevskit, ka folur edhe Grubi?!
NEZIRI: “KORRIDORI 8” DHE STUDENTËT SHQIPTARË NUK MUND TË NDALEN
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
Shkup, panairi i patundshmërive të Dubait! Citi Casa rikthehet në hapësirat e COWORK21 më 31 maj dhe 1 qershor
-
Lajme nga vendi2 months agoRrjeti i madh i dyqaneve për produkte të shtëpisë Comodita Home po rritet akoma më tepër, tash me dyqanin më të madh në Re Mall, Tetovë
-
Lajme nga rajoni6 days agoZbardhet dëshmia e autorit të vrasjes së Liridonës, Plava: Kisha marrëveshje me Murselin, më tha se Behgjet Pacolli ka qenë në dijeni
-
Lajme nga bota5 days ago“Do jem makthi i Iranit”, Trump ‘kërcënon’ sërish: Nëse nuk ulen në negociata, bombardimet do të shtohen