Connect with us

Lajme nga vendi

Maqedonia e Veriut shpenzon 22 euro për banor gjatë vitit, më së shumti për shëndetësi dhe arsim

Published

on

Për hulumtim dhe zhvillim në vend mesatarisht në vit shpenzohen rreth 22 euro për kokë banori. Më së shumti për kërkime në shëndetësi dhe arsim, ndërsa më pak për mbrojtje dhe energji.

Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, në vitin 2020 për hulumtim dhe zhvillim në vend janë ndarë gjithsej 2.494.023.000 denarë ose 40.553.219 euro. Prej tyre, pjesa më e madhe – 63,5 për qind janë nga sektori i arsimit të lartë, pasuar nga sektori i biznesit – 25.6 për qind, sektori shtetëror – 9.6 për qind dhe vetëm 1.1 për qind në sektorin privat jofitimprurës.

Shumica e mjeteve financiare për kërkim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin e biznesit mbi 80 për qind janë nga fondet e veta. Mbi 98 përqind e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë të ardhura nga jashtë.

Pjesa më e madhe e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin afarist mbi 80 për qind janë nga fondet personale. Mbi 98 për qind e e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë me të ardhura nga jashtë.

Është interesante, megjithëse vetëm një e katërta e shpenzimeve të përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim janë në sektorin afarist, mbi 40 për qind e kërkimit ose 410 nga gjithsej 1.017 projekte kërkimore të përfunduara dhe të papërfunduara në vitin 2020 janë bërë këtu. Për krahasim, në sektorin e arsimit të lartë janë derdhur pothuajse dy të tretat e fondeve të përgjithshme, por janë vetëm 451 projekte, ose rreth 4 për qind më shumë projekte nga sektori i biznesit.

Advertisement

Më shumë para për hulumtim në shëndetësi – mbi 40 për qind, për bujqësi – 2,5 për qind, ndërsa për mbrojtje – 0,25 për qind

Shikuar nga aspekti socio-ekonomik dhe sektori i ekzekutimit, sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, pjesa më e madhe e mjeteve ose 42 për qind shkojnë për sektorin e shëndetësisë.

Për arsimin – 24 për qind, për avancimin e përgjithshëm të njohurive – 7,1 për qind, për prodhimin industrial dhe teknologjinë – 6,9 për qind, për kulturën dhe rekreacionin, religjioni dhe median – 4,1 për qind, për bujqësinë – 2,5 për qind, për sistemet politike dhe sociale, strukturat dhe proceset – 2,49 për qind.

Për mjedisin jetësor janë shpenzuar – 2,2 për qind, për transport, telekomunikacion dhe infrastruktura të tjera – 0,5 për qind, për mbrojtje – 0,25 për qind dhe për energji – 0,23 për qind.

Sektori i biznesit ka bërë më së shumti kërkime në sektorin e shëndetësisë – mbi 70 për qind të mjeteve të përgjithshme, ndërsa të gjitha mjetet nga sektori privat jofitimprurës janë ndarë në fushën e sistemeve, strukturave dhe proceseve politike dhe sociale.

Advertisement

Sektori qeveritar pjesën më të madhe të fondeve ose mbi 55 për qind i ka dedikuar për kërkime në fushën e avancimit të përgjithshëm të njohurive. Shumica e mjeteve për sektorin e arsimit të lartë – 36,5 për qind ishin në fushën e arsimit, ndërsa 31 për qind për shëndetësinë.

Në BE mesatarisht në hulumtimin dhe zhvillim, shtetet shpenzojnë nga 229 euro për kokë banori

Sipas të dhënave të Eurostat-it, planifikimet qeveritare buxhetore për kërkim dhe zhvillim në BE në vitin 2020 arrijnë në 0.77 për qind të BPV-së ose mesatarisht 229.8 euro për kok banori.

Në vitin 2020, planifikimet më të larta kishin Luksemburgu (608 euro për kokë banori), Danimarka (519 euro për person) dhe Gjermania (446.9 euro për kokë banori). Nga ana tjetër, më pak planifikime buxhetore për kërkim dhe zhvillim kanë Rumania (20.5 euro për kokë banori), Bullgaria (20.9 euro) dhe Letonia (41.5 euro për person).

Nga vendet e tjera të rajonit për të cilat Eurostat ka të dhëna, Serbia ka shpenzuar 31 euro për frymë për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020, ndërsa në vitin 2021, 32.9 euro, Kroacia ka shpenzuar 96.9 euro në 2020, ndërsa në 2021, 103 euro për frymë për kërkim dhe zhvillimin. Sllovenia ka shpenzuar 116 euro për banor për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020 dhe 127 euro në vitin 2021.

Advertisement

Ndarjet e Buxhetit të Qeverisë për hulumtim dhe zhvillimin, sipas metodologjisë së Eurostatit, mbulojnë jo vetëm kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria të kryera në institucionet qeveritare, por edhe kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria në tre sektorët e tjerë kombëtarë (ndërmarrjet e biznesit, jofitimprurëse private organizimi, arsimi i lartë), si dhe jashtë vendit. Të dhënat mblidhen nga autoritetet kombëtare duke përdorur të dhëna të mbledhura nga buxhetet publike

Nuk ka të dhëna të tilla për vendin tonë, por në pyetjen e MIA-s se sa shpenzon vendi për hulumtim dhe zhvillim, nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës janë përgjigjur se shpenzimet e përgjithshme në përqindje të BPV-së në vendin tonë në vitin 2020 kanë qenë 0.38 për qind.

Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, bruto-prodhimi vendor në vitin 2020 ka qenë 655.931 milionë denarë, që do të thotë se shpenzimet e përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim në vitin 2020 ishin 2.492 milionë denarë ose 40,4 milionë euro.

Nëse merren të dhënat e fundit nga Regjistrimi i vitit 2021 se popullsia rezidente në vend është 1.836.713 qytetarë, atëherë llogaritjet tregojnë se vendi shpenzon rreth 22 euro për kokë banori në vit për kërkime dhe zhvillim.

Në BE për hulumtim në industri dhe teknologji shpenzohen 10 për qind, në sektorin e shëndetësisë 7,8 për qind, ndërsa për kërkime në hapësirë – 5,6 për qind

Advertisement

Në vitin 2021, planifikimet e përgjithshme buxhetore të Qeverisë për kërkime dhe zhvillim në BE arrijnë në 109,350 milionë euro ose 0.75 për qind të BPV-së ose 244 euro për kokë banori, që është rritje prej 32.5 për qind krahasuar me vitin 2011 kur ka qenë 184 euro për banorë.

Planifikimet më të larta në 2021 ka në Luksemburg (689 euro për person), e përcjellë nga Danimarka (530 euro për person) dhe Gjermania (470.9 euro për person). Nga ana tjetër, vendet e BE-së me planifikimet më të ulëta buxhetore për kërkim dhe zhvillim për person janë Rumania (19 euro për person), Bullgaria (24.1 euro për person), Letonia (44.6 euro për person) dhe Hungaria (59, 8 euro për person).

Të ndara sipas sektorëve, pjesa më e madhe e planifikimeve buxhetore ose mbi gjysma në vitin 2021 në BE janë për avancimin e përgjithshëm të njohurive, nga të cilat 35.9 për qind janë për kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga fondet e përgjithshme universitare dhe 17 për qind për avancimin e përgjithshëm të njohurive të financuara nga burime të tjera përveç fondeve universitare.

Vetëm 10.1 për qind e ndarjeve buxhetore për hulumtim dhe zhvillim janë në fushën e prodhimit industrial dhe teknologjisë, 7.8 për qind në sektorin e shëndetësisë dhe 5.6 për qind për kërkim në hapësirë.

Për hulumtim dhe zhvillim në fushën e energjisë janë rreth 4.7 për qind e mjeteve buxhetore të planifikuara për kërkim dhe shkencë në BE, pastaj 3.8 për qind janë në fushën e mbrojtjes, 3.2 për qind për transport dhe telekomunikacion, 3 për qind për bujqësi, 2.6 për qind për mjedisin, 1,9 për qind për sistemet dhe proceset politike dhe sociologjike, 1,8 për qind për kërkimin në vend, 1.5 për qind për arsimin dhe 1.2 për qind për kulturën, rekreacionin, religjion dhe mediat masive.

Advertisement
Advertisement
1 Comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Lajme nga vendi

POROSI SHQETËSUESE E TIFO GRUPIT ‘KOMITI SKOPJE’’

Published

on

Në kuadër të javës së 15-të të sezonit vjeshtor në Ligën e parë të futbollit vendor , për ditën e diel me fillim në orën 13:00, në program është edhe ndeshja me aktualisht liderit në tabelën e klasifikimit Vardari dhe Shkupit që aktualisht është në pozitën e fundit me vetëm një pikë të fituar. Takimi mes këtyre dy skuadrave gjithmonë kanë qenë e shumë pritura por kësaj radhe favorit absolut është skuadra vendase. Por në pritje të ndeshjes Vardari – Shkupi në rrjetet sociale është publikuar një porosi shqetësuese nga tifo grupi i Vardarit ‘Komiti Skopje’ ku thuhet‘’ АКО СЕ СРЕТНЕМЕ ВО БЕЉА – НЕМОЈ НИ ДА СЕ НАДЕВАШ! Јасно ти е зошто, каде и кога! Во недела да ја треснеме Слога! … (NËSE TAKOHEMI NË BELA – MOS SHPRESO! E dini pse, ku dhe kur! Le ta tundim Sllogën të dielën! …’’) Ndeshja Vardari – Shkupi zhvillohet të dielën me fillim në ora 13:00 në stadiumin e kampit stërvitore në Federatën e futbollit të Maqedonisë. Kohëve të fundit grupet tifo shfrytëzojnë terrenet sportive për të manifestuar urrejtje nacionaliste duke brohoritur parulla shumë të rrezikshme në baza nacionale që japin një sinjal se ka ndasi shumë të mëdha në mes maqedonasve dhe shqiptarëve në këtë shtet të përbashkët. Organet kompetente shpesh herë këto raste nuk I procedojnë, kurse urrejtja vazhdon. Thirrje të ngjashme, pati edhe në ndeshjen mes Pelisterit dhe FC Shkupit, kur shqiptarët, gjithashtu u fyen. Epilog, nuk ka marrë edhe rasti i 2 gushtit, në sallën sportive të Kumanovës, gjatë ndeshjes kualifikuese të basketbollit mes reprezentacioneve të Maqedonisë së Veriut dhe Rumanisë.Rasti më I freskët ishte më ndeshjen mes Pobedës dhe Shkëndijës së Haraçinës ku u sulmuan futbollistët nga Haraçina tek dhomat e zhveshtores. Të gjitha këto fyerje nuk kanë marrë epilog gjyqësor. Por shteti është treguar mjaft efikas për një rast kur një shtetas gjerman me kombësi shqiptare, në natën e 5 gushtit u arrestua në një rrugë në Shkup pak para se të fillonte ndeshja mes Shkëndisë dhe Karabagut. Faji i tij, ishte se ka valëvitur flamurin kuq e zi me mbishkrimin “Autokton” në pjesën e pasme të motoçikletës. Gjykata e Shkupit e dënoi me procedurë të shpejtuar me dy vite burg me kusht dhe 5 vite ndalesë për të hyrë në Maqedoni.

Continue Reading

Lajme nga vendi

DRITA AFËR FAZËS SË ELIMINIMIT DIREKT NË CONFERENCE LEAGUE

Published

on

Drita e  Gjilanit shënoi fitore të  rëndësishme 1-0  kundër  Shkëndijës  në  një  atmosferë  festive  që  krijuan  tifo grupet ‘’Intelektualët’’ dhe ‘’Ballistët’’ na   tribunat e stadiumit ‘’Fadil Vokri në Prishtinë. Me  këtë  fitore  skuadra e Dritës  ka  siguruar  kualifikim në  fazën tjetër në Konferencë Liga

 Kampioni i Kosovës, Drita e Gjilanit  mbrëmë  mundi ekipin e Shkëndijës  1-0, në një  atmosferë spektakolare  dhe festive që krijuan mbi 8 mijë tifozë të pranishëm  në  tribunat e  stadiumit ‘’Fadil Vokrri’’ në Prishtinë së bashku me dy tifo  grupet ‘’Intelektualët’’ e Dritës dhe ‘’Ballistët’’  e Shkëndijës. Tifo grupi “Ballistët” dhe ai “Intelektualët shpalosën banerët që  i kishin  përgatitur  enkas  për këtë ndeshje. Të  pranishëm në  këtë ndeshje ishin e dhe kryeministri në detyrë i Kosovës  Albin Kurti, kryetari i Komunës së Tetovës  Bilall Kasami, pronari i Kompanisë ‘’Ecolog’’ Lazim Destani  dhe shumë  të tjerë. Gjatë  90 minutave  lojë  ishin  kuqezinjtë tetovar  të  cilët dominuan  ndeshjen dhe krijuan disa  raste  për  të shënuar por  një  pakujdesi  i  repartit  të mbrojtjes në  minutën e  20-të  e  shfrytëzoi  Arb Manaj doli  që të jetë  epilogu  përfundimtar i këtij takimi të raundit të katërt  në fazën e ligës të UEFA Konferencë Liga.

Pas  ndeshjes trajneri i  Dritës  Zekirja  Ramadani ishte kënaque  me fitoren e rëndësishme  dhe  shumë i  emocionuar me  atmosferën e krijuar nga  tifo grupet

 ‘’Një  fitore  e merituar, një  fitore e luftuar nga  dy skuadrat . I përgëzoj edhe  futbollistët e mij  por edhe të Shkëndijës. Me  të vërtet  një ndeshje shumë e vështirë në aspektin psikologjik. E thash edhe në konferencë  para  ndeshjes  se ishte  jë ndër  ndeshjet më të vështira në këtë fazë të grupeve .I  uroj  futbollistët për fitoren. Nuk ishte spektakli brenda  në  fushë e  pat  edhe vetë ishte  luftë sportive  angazhim nga  dy  ekipet por  spektaklin e bënë  dy  tifozeritë. I përgëzoj edhe Ballistët edhe Intelektualët për këtë atmosferë të jashtë zakonshme’’  deklaroi Zekirja Ramadani pas  ndeshjes

 Trajneri Jeton  Beqiri gjithsesi se i pakënaqur me  rezultatin e  ndeshjes por  i  emocionuar  nga  atmosfera e krijuar  uroj  ekipin e Dritës  duke  i dëshiruar suksese edhe në ndeshjet  tjera

Advertisement

  Dua të uroj ekipin e Dritës për fitoren dhe i dëshiroj sukses më tutje. Ne ishim dominues gjatë 90-të minutave, por në këto gara, në këto nivele, për momentin kur pranohet gol ashtu si pranuam ne, një gol shumë të lehtë, do të thotë nuk mund të shpresosh për rezultat më pozitiv. Pavarësisht se kishim shumë kohë për të reaguar, pavarësisht dominimit në lojë, krijuam disa raste dhe në momente të veçanta ishim edhe të pafat, por megjithatë ekipi me përvojë i Dritës arriti të menaxhoj ndeshjen dhe morën tre pikët për të cilët unë i përgëzoj.” Deklaroi trajneri Jeton Beqiri

 Sa i përket  gjasave  që  skuadra  tetovare të  siguron kualifikim në fazën tjetër  trajneri Beqiri tha se gjithmonë duhet shpresuar

 “Besoj që derisa ekzistojnë mundësitë matematikore, pavarësisht se çdo kundërshtar në këto nivele është kundërshtar është i fortë, ne do të tentojmë të marrim pikë, të cilat do të na mundësojnë pastaj edhe kualifikimin.” Tha  trajneri Beqiri

Në raundin e  pestë  ekipi  Drita  është  nikoqire e ekipit AZ Alkmaar , ndeshja  luhet më  11 dhjetor  në stadiumin ‘’Fadil Vokrri’’ në Prishtinë, ndërsa  Shkëndija  është nikoqire e Sllovan Bratisllava  Pas raundit të  katërt  tabelën e Konferencë Ligës e kryesojnë Samsunsport dhe Strasburg  me nga  10  pikë,  Drita e  Gjilanit  aktualisht është  në pozitën e  tetë me  8 pikë, ndërsa  ekipi  i Shkëndijës  me  4 pikë  është  në pozitën e  25-të,

 Shaban Sinani – TV Koha
Advertisement
Continue Reading

Lajme nga vendi

Gashi, Kasami, Mexhiti, Ahmeti dhe Thaçi urojnë Ditën e Flamurit

Published

on

Kryeparlamentari Afrim Gashi ka uruar gjithë shqiptarët 28 Nëntorin Ditën e Flamurit.

“Urime 28 Nëntorin – Ditën e Flamurit!

Kjo ditë pasqyron rrugëtimin historik të shqiptarëve dhe sakrificat ndërshekullore që kanë ndërtuar identitetin dhe dinjitetin tonë kolektiv. Për shqiptarët e Maqedonisë së Veriut, 28 Nëntori është simbol i unitetit, i rezistencës dhe i vlerave që na kanë mbajtur të fortë dhe të bashkuar.

Si Kryetar i Kuvendit të Republikës, mbetem i përkushtuar në mbrojtjen e të drejtave dhe të barazisë së shqiptarëve si popull shtetformues, duke punuar njëkohësisht për forcimin e bashkëjetesës me të gjitha popujt. Vëllazëria, respekti dhe uniteti janë shtyllat që na mbajnë stoik dhe faktor në vendin tonë.

Ta shfrytëzojmë këtë ditë si një moment për të nderuar veprën e paraardhësve, për të reflektuar mbi përparimin që kemi arritur dhe për të frymëzuar brezat që vijnë të ruajnë, forcojnë dhe kultivojnë idealin e kombit. Gëzuar 28 Nëntorin!”, ka shkruar Gashi.

Advertisement

Gëzuar 28 Nentorin! Kjo është dita që na rikthen te rrënjët, te sakrifica dhe te krenaria kombëtare. Le ta nderojmë këtë festë duke qëndruar të bashkuar dhe duke punuar me përkushtim për zhvillimin dhe dinjitetin e shqiptarëve kudo. Urime të gjithë shqiptarëve, shkruan Mexhiti.

Kryetari i komunës së Tetovës, Bilall Kasami ka uruar qytetarët me rastin e Festës së 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit, duke rikujtuar rëndësinë historike të shpalljes së Pavarësisë më 28 nëntor 1912 dhe sakrificat e brezave që kontribuuan në ndërtimin e shtetit shqiptar.

Në urimin e tij, Kasami theksoi se kjo ditë simbolizon ëndrrën e madhe të shumë gjeneratave, të cilët me guxim dhe vizion vendosën themelet e kombit. Ai theksoi se detyra e sotme e institucioneve dhe qytetarëve është të ruajnë dhe të përçojnë këto vlera përmes punës së ndershme, përkushtimit dhe përgjegjësisë ndaj vendit.

“Duke nderuar historinë, le ta marrim atë si udhërrëfyes për të realizuar ëndrrat e kësaj gjenerate dhe të atyre që vijnë,” u shpreh Kasami, duke uruar të gjithë qytetarët:

“Gëzuar Ditën e Flamurit!

Advertisement

Në urimin e tij me rastin e 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit dhe Ditës së Pavarësisë së Shqipërisë – lideri i BDI Ali Ahmeti ka përcjellë mesazhe uniteti, përkushtimi kombëtar dhe orientimi drejt integrimit evropian.

Ahmeti theksoi se shqiptarët kudo që ndodhen kanë detyrim moral e kombëtar të kontribuojnë me vepra dhe përkushtim për të ardhmen e përbashkët. Ai rikujtoi se qëllimi strategjik është anëtarësimi i Shqipërisë në Bashkimin Europian deri në vitin 2030, si dhe forcimi i partneritetit me SHBA-në dhe BE-në për konsolidimin e shtetësisë së Kosovës.

Në mesazhin e tij, Ahmeti u ndal edhe te barazia në Maqedoninë e Veriut, integrimi evropian i vendit, si dhe kujdesi i vazhdueshëm për shqiptarët në Luginë të Preshevës, Mal të Zi dhe diasporë.

“Shqiptarë të mi të dashur, Shqipërisë i qofshim falë. Gëzuar Ditën e Flamurit dhe të shpalljes së pavarësisë, e përjetshme qoftë Shqipëria. Rroftë kombi ynë, rroftë Shqipëria, lavdi dëshmorëve të kombit!”, përfundoi Ahmeti në urimin e tij.

Me rastin e 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit dhe Pavarësisë së Shqipërisë kryetari i Partisë Demokratike Shqiptare z.Menduh Thaçi uroi të gjithë shqiptarët, në vijim urimi i plotë.

Advertisement

“Me rastin e 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit dhe Pavarësisë së Shqipërisë, përcjell urimet e mia për të gjithë shqiptarët kudo që ndodhen. Kjo ditë na bashkon rreth flamurit tonë kombëtar dhe na kujton sakrificat e brezave që luftuan për liri, barazi dhe dinjitet kombëtar në të gjitha trojet shqiptare.

Si PDSH, mbetemi të përkushtuar për mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut, për përfaqësim të denjë politik dhe për zhvillim ekonomik e arsimor të vendbanimeve tona. Le ta shfrytëzojmë 28 Nëntorin si motivim për më shumë unitet, përgjegjësi dhe punë në të mirë të popullit tonë.

Urime 28 Nëntori – Dita e Flamurit! ”, ka shkruar kryetari Thaçi në rrjetet sociale.

Continue Reading

Më të lexuarat