Lajme nga vendi
Maqedonia e Veriut shpenzon 22 euro për banor gjatë vitit, më së shumti për shëndetësi dhe arsim
Për hulumtim dhe zhvillim në vend mesatarisht në vit shpenzohen rreth 22 euro për kokë banori. Më së shumti për kërkime në shëndetësi dhe arsim, ndërsa më pak për mbrojtje dhe energji.
Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, në vitin 2020 për hulumtim dhe zhvillim në vend janë ndarë gjithsej 2.494.023.000 denarë ose 40.553.219 euro. Prej tyre, pjesa më e madhe – 63,5 për qind janë nga sektori i arsimit të lartë, pasuar nga sektori i biznesit – 25.6 për qind, sektori shtetëror – 9.6 për qind dhe vetëm 1.1 për qind në sektorin privat jofitimprurës.
Shumica e mjeteve financiare për kërkim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin e biznesit mbi 80 për qind janë nga fondet e veta. Mbi 98 përqind e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë të ardhura nga jashtë.
Pjesa më e madhe e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin afarist mbi 80 për qind janë nga fondet personale. Mbi 98 për qind e e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë me të ardhura nga jashtë.
Është interesante, megjithëse vetëm një e katërta e shpenzimeve të përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim janë në sektorin afarist, mbi 40 për qind e kërkimit ose 410 nga gjithsej 1.017 projekte kërkimore të përfunduara dhe të papërfunduara në vitin 2020 janë bërë këtu. Për krahasim, në sektorin e arsimit të lartë janë derdhur pothuajse dy të tretat e fondeve të përgjithshme, por janë vetëm 451 projekte, ose rreth 4 për qind më shumë projekte nga sektori i biznesit.
Më shumë para për hulumtim në shëndetësi – mbi 40 për qind, për bujqësi – 2,5 për qind, ndërsa për mbrojtje – 0,25 për qind
Shikuar nga aspekti socio-ekonomik dhe sektori i ekzekutimit, sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, pjesa më e madhe e mjeteve ose 42 për qind shkojnë për sektorin e shëndetësisë.
Për arsimin – 24 për qind, për avancimin e përgjithshëm të njohurive – 7,1 për qind, për prodhimin industrial dhe teknologjinë – 6,9 për qind, për kulturën dhe rekreacionin, religjioni dhe median – 4,1 për qind, për bujqësinë – 2,5 për qind, për sistemet politike dhe sociale, strukturat dhe proceset – 2,49 për qind.
Për mjedisin jetësor janë shpenzuar – 2,2 për qind, për transport, telekomunikacion dhe infrastruktura të tjera – 0,5 për qind, për mbrojtje – 0,25 për qind dhe për energji – 0,23 për qind.
Sektori i biznesit ka bërë më së shumti kërkime në sektorin e shëndetësisë – mbi 70 për qind të mjeteve të përgjithshme, ndërsa të gjitha mjetet nga sektori privat jofitimprurës janë ndarë në fushën e sistemeve, strukturave dhe proceseve politike dhe sociale.
Sektori qeveritar pjesën më të madhe të fondeve ose mbi 55 për qind i ka dedikuar për kërkime në fushën e avancimit të përgjithshëm të njohurive. Shumica e mjeteve për sektorin e arsimit të lartë – 36,5 për qind ishin në fushën e arsimit, ndërsa 31 për qind për shëndetësinë.
Në BE mesatarisht në hulumtimin dhe zhvillim, shtetet shpenzojnë nga 229 euro për kokë banori
Sipas të dhënave të Eurostat-it, planifikimet qeveritare buxhetore për kërkim dhe zhvillim në BE në vitin 2020 arrijnë në 0.77 për qind të BPV-së ose mesatarisht 229.8 euro për kok banori.
Në vitin 2020, planifikimet më të larta kishin Luksemburgu (608 euro për kokë banori), Danimarka (519 euro për person) dhe Gjermania (446.9 euro për kokë banori). Nga ana tjetër, më pak planifikime buxhetore për kërkim dhe zhvillim kanë Rumania (20.5 euro për kokë banori), Bullgaria (20.9 euro) dhe Letonia (41.5 euro për person).
Nga vendet e tjera të rajonit për të cilat Eurostat ka të dhëna, Serbia ka shpenzuar 31 euro për frymë për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020, ndërsa në vitin 2021, 32.9 euro, Kroacia ka shpenzuar 96.9 euro në 2020, ndërsa në 2021, 103 euro për frymë për kërkim dhe zhvillimin. Sllovenia ka shpenzuar 116 euro për banor për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020 dhe 127 euro në vitin 2021.
Ndarjet e Buxhetit të Qeverisë për hulumtim dhe zhvillimin, sipas metodologjisë së Eurostatit, mbulojnë jo vetëm kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria të kryera në institucionet qeveritare, por edhe kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria në tre sektorët e tjerë kombëtarë (ndërmarrjet e biznesit, jofitimprurëse private organizimi, arsimi i lartë), si dhe jashtë vendit. Të dhënat mblidhen nga autoritetet kombëtare duke përdorur të dhëna të mbledhura nga buxhetet publike
Nuk ka të dhëna të tilla për vendin tonë, por në pyetjen e MIA-s se sa shpenzon vendi për hulumtim dhe zhvillim, nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës janë përgjigjur se shpenzimet e përgjithshme në përqindje të BPV-së në vendin tonë në vitin 2020 kanë qenë 0.38 për qind.
Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, bruto-prodhimi vendor në vitin 2020 ka qenë 655.931 milionë denarë, që do të thotë se shpenzimet e përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim në vitin 2020 ishin 2.492 milionë denarë ose 40,4 milionë euro.
Nëse merren të dhënat e fundit nga Regjistrimi i vitit 2021 se popullsia rezidente në vend është 1.836.713 qytetarë, atëherë llogaritjet tregojnë se vendi shpenzon rreth 22 euro për kokë banori në vit për kërkime dhe zhvillim.
Në BE për hulumtim në industri dhe teknologji shpenzohen 10 për qind, në sektorin e shëndetësisë 7,8 për qind, ndërsa për kërkime në hapësirë – 5,6 për qind
Në vitin 2021, planifikimet e përgjithshme buxhetore të Qeverisë për kërkime dhe zhvillim në BE arrijnë në 109,350 milionë euro ose 0.75 për qind të BPV-së ose 244 euro për kokë banori, që është rritje prej 32.5 për qind krahasuar me vitin 2011 kur ka qenë 184 euro për banorë.
Planifikimet më të larta në 2021 ka në Luksemburg (689 euro për person), e përcjellë nga Danimarka (530 euro për person) dhe Gjermania (470.9 euro për person). Nga ana tjetër, vendet e BE-së me planifikimet më të ulëta buxhetore për kërkim dhe zhvillim për person janë Rumania (19 euro për person), Bullgaria (24.1 euro për person), Letonia (44.6 euro për person) dhe Hungaria (59, 8 euro për person).
Të ndara sipas sektorëve, pjesa më e madhe e planifikimeve buxhetore ose mbi gjysma në vitin 2021 në BE janë për avancimin e përgjithshëm të njohurive, nga të cilat 35.9 për qind janë për kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga fondet e përgjithshme universitare dhe 17 për qind për avancimin e përgjithshëm të njohurive të financuara nga burime të tjera përveç fondeve universitare.
Vetëm 10.1 për qind e ndarjeve buxhetore për hulumtim dhe zhvillim janë në fushën e prodhimit industrial dhe teknologjisë, 7.8 për qind në sektorin e shëndetësisë dhe 5.6 për qind për kërkim në hapësirë.
Për hulumtim dhe zhvillim në fushën e energjisë janë rreth 4.7 për qind e mjeteve buxhetore të planifikuara për kërkim dhe shkencë në BE, pastaj 3.8 për qind janë në fushën e mbrojtjes, 3.2 për qind për transport dhe telekomunikacion, 3 për qind për bujqësi, 2.6 për qind për mjedisin, 1,9 për qind për sistemet dhe proceset politike dhe sociologjike, 1,8 për qind për kërkimin në vend, 1.5 për qind për arsimin dhe 1.2 për qind për kulturën, rekreacionin, religjion dhe mediat masive.
Lajme nga vendi
Drejtuesit e Universitetit të Tetovës morën pjesë në ceremoninë e themelimit të Kolegjit Panshqiptar të Kirurgëve
Rektori i Universitetit të Tetovës Prof. Dr. Jusuf Zejneli, së bashku me Kryetarin e Senatit Prof. Kenan Ferati, dekanin e Fakultetit të Shkencave Mjekësore Prof. Dr. Nevzat Elezi, si dhe një pjesë të stafit akademik, më 6 shkurt 2026 morën pjesë në ceremoninë e themelimit të Kolegjit Panshqiptar të Kirurgëve që u mbajt në Tiranë.
Mjekë kirurgë shqiptarë, të udhëhequr nga vizioni për forcimin e bashkëpunimit profesional dhe krijimin e një platforme të përbashkët për shkëmbimin e njohurive, aftësive dhe burimeve brenda komunitetit të kirurgjisë, si dhe për zbatimin e standardeve më të larta të kujdesit kirurgjikal, ndërmorën një nismë e cila rezultoi me themelimin e Kolegjit Panshqiptar të Kirurgëve.
Në fjalën e tij përshëndetëse, Rektori i Universitetit të Tetovës theksoi se Universiteti i Tetovës ka qenë gjithmonë përkrahës i iniciativave që lidhen me cilësinë dhe progresin e përgjithshëm. Ai vlerësoi se kjo nismë, përmes shkëmbimit të përvojave të ekselencës mjekësore shqiptare, do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në avancimin profesional të studentëve të Fakultetit të Shkencave Mjekësore, përmes zhvillimit shkencor dhe përmirësimit të praktikave klinike.
Në këtë ceremoni ishin të pranishëm personalitete të rëndësishme nga fusha e shëndetësisë dhe e politikës.
Lajme nga vendi
Bekim Sali dhe ambasadorja Kawahara: Mbështetja japoneze kyçe për reformat dhe zhvillimin e Maqedonisë së Veriut
Ministri për Çështje Evropiane dhe Zëvendëskryeministri i Parë, Bekim Sali, zhvilloi takim me Ambasadoren e Japonisë, Setsuko Kawahara.
Në takim u theksua bashkëpunimi zhvillimor në vijim ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Japonisë, si dhe mbështetja e vazhdueshme e Japonisë për prioritetet reformuese dhe zhvillimin socio-ekonomik të vendit. Ministri Sali theksoi përkushtimin e Qeverisë për ofrimin e rezultateve konkrete në kuadër të Agjendës së Reformave, me fokus të veçantë në forcimin e kapaciteteve institucionale dhe përmirësimin e cilësisë së shërbimeve publike.
Bashkëbiseduesit diskutuan për zbatimin e projekteve aktuale të bashkëpunimit teknik, përfshirë iniciativat në fushën e zvogëlimit të rrezikut nga fatkeqësitë, transportin urban, mbështetjen e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme dhe zhvillimin e turizmit. U shkëmbyen mendime edhe për projektet e reja që lidhen me zbutjen e ndryshimeve klimatike në bujqësi dhe forcimin e kapaciteteve për reagim emergjent mjekësor dhe gatishmëri ndaj krizave.
Ministri Sali shprehu mirënjohje për mbështetjen afatgjatë të Japonisë përmes ndihmës zyrtare zhvillimore, përfshirë grantet për projekte të vogla, të cilat kanë përfitime të drejtpërdrejta për komunitetet lokale në fushat e arsimit, shëndetësisë, mbrojtjes së mjedisit dhe shërbimeve publike.
Ai theksoi se Ministria për Çështje Evropiane do të vazhdojë bashkëpunimin e ngushtë me Ambasadën e Japonisë dhe JICA, me qëllim koordinimin efikas të ndihmës zhvillimore dhe harmonizimin e saj me prioritetet reformuese dhe objektivat e procesit të integrimit evropian.
Lajme nga vendi
Zëvendësministri Iseni dhe ambasadori francez De Rigoler në hapjen e trajnimit mbi luftën kundër shfrytëzimit dhe trafikimit të qenieve njerëzore
Zëvendësministri i Punëve të Brendshme, Astrit Iseni, sot, në Qendrën e Trajnimit – Idrizovë, hapi trajnimin mbi luftën kundër shfrytëzimit dhe trafikimit të qenieve njerëzore, në të cilin marrin pjesë 12 nëpunës policorë dhe prokurorë publikë. Trajnimi do të realizohet në periudhën nga 9 deri më 12 shkurt, informuar nga Ministria e Punëve të Brendshme.
Në fjalimin e tij, Iseni theksoi se trafikimi i qenieve njerëzore dhe shfrytëzimi janë disa nga format më serioze të krimit të organizuar, të cilat shkelin rëndë të drejtat e njeriut dhe dinjitetin e viktimave, duke theksuar se nevojitet një qasje e integruar dhe e koordinuar institucionale për parandalimin, zbulimin dhe sanksionimin efektiv të tyre.
Ai theksoi se trajnimi synon të ofrojë njohuri praktike dhe mjete për njohjen e treguesve të këtyre krimeve, veprimin e saktë në rastet e dyshimit dhe mbrojtjen dhe mbështetjen në kohë të viktimave, si dhe promovimin e bashkëpunimit ndërmjet policisë, gjykatave dhe prokurorëve.
Në këtë ngjarje morën pjesë edhe ambasadori i Republikës së Francës në Shkup, Kristof De Rigoler, si dhe drejtoresha e Akademisë së Gjykatësve dhe Prokurorëve Publikë, Irina Strezoski.
Iseni shprehu mirënjohjen e tij ndaj Ambasadës së Francës për mbështetjen dhe bashkëpunimin e saj të gjatë në forcimin e kapaciteteve të nëpunësve policorë.
Drejtuesit e Universitetit të Tetovës morën pjesë në ceremoninë e themelimit të Kolegjit Panshqiptar të Kirurgëve
Bekim Sali dhe ambasadorja Kawahara: Mbështetja japoneze kyçe për reformat dhe zhvillimin e Maqedonisë së Veriut
Zëvendësministri Iseni dhe ambasadori francez De Rigoler në hapjen e trajnimit mbi luftën kundër shfrytëzimit dhe trafikimit të qenieve njerëzore
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
You must be logged in to post a comment Login