Lajme nga vendi
Maqedonia e Veriut shpenzon 22 euro për banor gjatë vitit, më së shumti për shëndetësi dhe arsim
Për hulumtim dhe zhvillim në vend mesatarisht në vit shpenzohen rreth 22 euro për kokë banori. Më së shumti për kërkime në shëndetësi dhe arsim, ndërsa më pak për mbrojtje dhe energji.
Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, në vitin 2020 për hulumtim dhe zhvillim në vend janë ndarë gjithsej 2.494.023.000 denarë ose 40.553.219 euro. Prej tyre, pjesa më e madhe – 63,5 për qind janë nga sektori i arsimit të lartë, pasuar nga sektori i biznesit – 25.6 për qind, sektori shtetëror – 9.6 për qind dhe vetëm 1.1 për qind në sektorin privat jofitimprurës.
Shumica e mjeteve financiare për kërkim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin e biznesit mbi 80 për qind janë nga fondet e veta. Mbi 98 përqind e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë të ardhura nga jashtë.
Pjesa më e madhe e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin afarist mbi 80 për qind janë nga fondet personale. Mbi 98 për qind e e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë me të ardhura nga jashtë.
Është interesante, megjithëse vetëm një e katërta e shpenzimeve të përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim janë në sektorin afarist, mbi 40 për qind e kërkimit ose 410 nga gjithsej 1.017 projekte kërkimore të përfunduara dhe të papërfunduara në vitin 2020 janë bërë këtu. Për krahasim, në sektorin e arsimit të lartë janë derdhur pothuajse dy të tretat e fondeve të përgjithshme, por janë vetëm 451 projekte, ose rreth 4 për qind më shumë projekte nga sektori i biznesit.
Më shumë para për hulumtim në shëndetësi – mbi 40 për qind, për bujqësi – 2,5 për qind, ndërsa për mbrojtje – 0,25 për qind
Shikuar nga aspekti socio-ekonomik dhe sektori i ekzekutimit, sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, pjesa më e madhe e mjeteve ose 42 për qind shkojnë për sektorin e shëndetësisë.
Për arsimin – 24 për qind, për avancimin e përgjithshëm të njohurive – 7,1 për qind, për prodhimin industrial dhe teknologjinë – 6,9 për qind, për kulturën dhe rekreacionin, religjioni dhe median – 4,1 për qind, për bujqësinë – 2,5 për qind, për sistemet politike dhe sociale, strukturat dhe proceset – 2,49 për qind.
Për mjedisin jetësor janë shpenzuar – 2,2 për qind, për transport, telekomunikacion dhe infrastruktura të tjera – 0,5 për qind, për mbrojtje – 0,25 për qind dhe për energji – 0,23 për qind.
Sektori i biznesit ka bërë më së shumti kërkime në sektorin e shëndetësisë – mbi 70 për qind të mjeteve të përgjithshme, ndërsa të gjitha mjetet nga sektori privat jofitimprurës janë ndarë në fushën e sistemeve, strukturave dhe proceseve politike dhe sociale.
Sektori qeveritar pjesën më të madhe të fondeve ose mbi 55 për qind i ka dedikuar për kërkime në fushën e avancimit të përgjithshëm të njohurive. Shumica e mjeteve për sektorin e arsimit të lartë – 36,5 për qind ishin në fushën e arsimit, ndërsa 31 për qind për shëndetësinë.
Në BE mesatarisht në hulumtimin dhe zhvillim, shtetet shpenzojnë nga 229 euro për kokë banori
Sipas të dhënave të Eurostat-it, planifikimet qeveritare buxhetore për kërkim dhe zhvillim në BE në vitin 2020 arrijnë në 0.77 për qind të BPV-së ose mesatarisht 229.8 euro për kok banori.
Në vitin 2020, planifikimet më të larta kishin Luksemburgu (608 euro për kokë banori), Danimarka (519 euro për person) dhe Gjermania (446.9 euro për kokë banori). Nga ana tjetër, më pak planifikime buxhetore për kërkim dhe zhvillim kanë Rumania (20.5 euro për kokë banori), Bullgaria (20.9 euro) dhe Letonia (41.5 euro për person).
Nga vendet e tjera të rajonit për të cilat Eurostat ka të dhëna, Serbia ka shpenzuar 31 euro për frymë për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020, ndërsa në vitin 2021, 32.9 euro, Kroacia ka shpenzuar 96.9 euro në 2020, ndërsa në 2021, 103 euro për frymë për kërkim dhe zhvillimin. Sllovenia ka shpenzuar 116 euro për banor për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020 dhe 127 euro në vitin 2021.
Ndarjet e Buxhetit të Qeverisë për hulumtim dhe zhvillimin, sipas metodologjisë së Eurostatit, mbulojnë jo vetëm kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria të kryera në institucionet qeveritare, por edhe kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria në tre sektorët e tjerë kombëtarë (ndërmarrjet e biznesit, jofitimprurëse private organizimi, arsimi i lartë), si dhe jashtë vendit. Të dhënat mblidhen nga autoritetet kombëtare duke përdorur të dhëna të mbledhura nga buxhetet publike
Nuk ka të dhëna të tilla për vendin tonë, por në pyetjen e MIA-s se sa shpenzon vendi për hulumtim dhe zhvillim, nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës janë përgjigjur se shpenzimet e përgjithshme në përqindje të BPV-së në vendin tonë në vitin 2020 kanë qenë 0.38 për qind.
Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, bruto-prodhimi vendor në vitin 2020 ka qenë 655.931 milionë denarë, që do të thotë se shpenzimet e përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim në vitin 2020 ishin 2.492 milionë denarë ose 40,4 milionë euro.
Nëse merren të dhënat e fundit nga Regjistrimi i vitit 2021 se popullsia rezidente në vend është 1.836.713 qytetarë, atëherë llogaritjet tregojnë se vendi shpenzon rreth 22 euro për kokë banori në vit për kërkime dhe zhvillim.
Në BE për hulumtim në industri dhe teknologji shpenzohen 10 për qind, në sektorin e shëndetësisë 7,8 për qind, ndërsa për kërkime në hapësirë – 5,6 për qind
Në vitin 2021, planifikimet e përgjithshme buxhetore të Qeverisë për kërkime dhe zhvillim në BE arrijnë në 109,350 milionë euro ose 0.75 për qind të BPV-së ose 244 euro për kokë banori, që është rritje prej 32.5 për qind krahasuar me vitin 2011 kur ka qenë 184 euro për banorë.
Planifikimet më të larta në 2021 ka në Luksemburg (689 euro për person), e përcjellë nga Danimarka (530 euro për person) dhe Gjermania (470.9 euro për person). Nga ana tjetër, vendet e BE-së me planifikimet më të ulëta buxhetore për kërkim dhe zhvillim për person janë Rumania (19 euro për person), Bullgaria (24.1 euro për person), Letonia (44.6 euro për person) dhe Hungaria (59, 8 euro për person).
Të ndara sipas sektorëve, pjesa më e madhe e planifikimeve buxhetore ose mbi gjysma në vitin 2021 në BE janë për avancimin e përgjithshëm të njohurive, nga të cilat 35.9 për qind janë për kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga fondet e përgjithshme universitare dhe 17 për qind për avancimin e përgjithshëm të njohurive të financuara nga burime të tjera përveç fondeve universitare.
Vetëm 10.1 për qind e ndarjeve buxhetore për hulumtim dhe zhvillim janë në fushën e prodhimit industrial dhe teknologjisë, 7.8 për qind në sektorin e shëndetësisë dhe 5.6 për qind për kërkim në hapësirë.
Për hulumtim dhe zhvillim në fushën e energjisë janë rreth 4.7 për qind e mjeteve buxhetore të planifikuara për kërkim dhe shkencë në BE, pastaj 3.8 për qind janë në fushën e mbrojtjes, 3.2 për qind për transport dhe telekomunikacion, 3 për qind për bujqësi, 2.6 për qind për mjedisin, 1,9 për qind për sistemet dhe proceset politike dhe sociologjike, 1,8 për qind për kërkimin në vend, 1.5 për qind për arsimin dhe 1.2 për qind për kulturën, rekreacionin, religjion dhe mediat masive.
Ambasadori i BE-së Michalis Rokas sot qëndroi në Komunën e Bogovinës, ku u njoftua nga afër me këshilltarët, kryetarin e këshillit dhe kryetarin e Komunës së Bogovinës, Feti Abazin. Ambasadori Rokas tha se është mëse i lumtur të gjendet në Komunën e Bogovinës dhe se kanë biseduar shumë tema me kryetarin e ri të Komunës të cilit i ka uruar edhe marrjen e postit si i pari i komunës. Rokas tha se ka paraparë edhe takime të shumëta me grupe të ndryshme të banorëve të Bogovinës me të cilët do të diskutojë edhe rëndësinë e integrimit të Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Evropian, por edhe të shohë nga afër investimet që janë bërë me fondet e BE-së.
Deklarat – Michalis Rokas – Ambasador i BE-së në Maqedoni të Veriut
“Është shumë me rëndësi, që të takohemi dhe të angazhohemi me qytetarët. Sot gjatë ditës do të takohemi me qytetarët. Do të kem një debat me popullatën lokale këtu me vendasit. Për të pasur një takim shumë të hapur me integrimin e vendit në BE, për shkak se duam të potencojmë disa mesazhe shumë të rëndësishme, faktikisht kontributi që BE-ja e jep për vendin. Pastaj gjithashtu agjenda reformuese dhe reformat që burojnë nga kjo agjendë. Gjithashtu dëshira jonë si Bashkim Europian me qëllim që ta përshpejtojmë proçesin anëtarësimit të vendeve në BE dhe gjithashtu të sigurojmë se reformat e duhura do të implementohen së shpejti nga Maqedeonia e Veriut që sa më shpejtë e njëjta të bëhet pjesë e familjes tonë të madhe evropiane”.
Kryetari i Komunës së Bogovinës, Feti Abazi tha se ndihet i privilegjuar të jetë nikoqir i Ambasadorit të BE-së Michail Rokas, duke thënë se gjatë takimit nuk kanë munguar as bisedat për problmet dhe projektet konkrete të komunës me të cilën ai udhëheq.
Deklarat – Feti Abazi – Kryetar i Komunës së Bogovinës
Ambasadori i BE-së Michalis Rokas sot qëndroi gjatë gjithë ditës në Komunë të Bogovinës ku përveç takimeve zyrtare në hapësirat e Komunës ka zhvilluar edhe takime të tjera me grupe të ndryshme të qytetarëve.
Qytetarët e Maqedonisë së Veriut, menzi presin që vendi të anëtarësohet në familjen e madhe të Bashkimit Europian, duke shpresuar në rritje të standartit të jetësës, ekonomisë, sigurisë dhe drejtësisë.
Por krejt çka po marrin prap janë deklarata retorike për pëfitim të poenëve politik ditor! Qeveria e re erdhi me premtimin se do të plotësohet kushti i Komisionit Evropian, pra që ndryshimet kushtetuese do të ndodhin dhe se vendi do të hapëroj drejt BE-së por deri më tani nuk është lëvizur fare në këtë aspekt.
Qeveria e Maqedonisë së Veriut thotë se është pajtuar që ndryshimet kushtetuese të ndodhin, por kërkon garanca që nuk do të ketë kushtëzime tjera. Bullgaria siç duket nuk e ka me nxitim dhe nuk po e flet atë që Hristjan Mickoski dëshiron ta ndëgjojë! E kjo ka shkaktuar ngecje në integrimin e Maqedonisë!
Në pyetjen e Televizionit Koha, se çfarë tjetër mund të bëj Brukseli që të bind udhëheqësit e Maqedonisë së Veriut që të lëvizin përpara drejtë integrimit, Ambasadori i BE-së në RMV, Michail Rokas tha se të gjithë liderët e BE-së që kanë qenë këtu, kanë bërë apele, i kanë sguruar dhe u kanë ofruar mbështetje politikanëve të Maqedonisë për ndryshimet kushtetuese dhe plotësimin e kushteve të tjera. Ai shtoi se pozicioni i BE-së është i qartë, se duhet me patjetër të implementohen kërkesat e tyre, që janë ndryshimet kushtetuese, pa të cilat vendi nuk mund të ec përara.
“Liderët europian të cilët së fundmi e kanë vizituar vendin, ata kanë pasur një mesazh të përbashkët, dera është e hapur dhe Maqedonia e Veriut e ka vendin në familjen europiane. Pra ne jemi gati dhe u kemi ofruar mbështetje në çfarëdo ngritje të besimit, nevojat që të pasojnë, dhe çfarëdo do mase ose ideje që do të vijoj me qëllim që të hapim negociatat. Pozicioni i BE-së është shumë i qartë, daton që nga viti 2022, dhe angazhimin që shteti e ka marr duhet patjetër që të implementohet”
Nga ana tjetër, në mungesë të hapava konkret të krerëve të shtetit për sa i përket integrimit në BE, qytetarët po ndërmarrin masa vetë! Qindra qytetarë presin çdo ditë para ambasadave të vendeve europiane, duke shpresuar për jetë më të mirë jashtë Maqedonisë së Veriut. Vetëm në rajonin e Tetovës, pas përfundimit të gjysmëvjetorit të parë, 120 nxënës kërkuan fletshpërngulje nga shkollat fillore, për të bërë bashkimin familjar me prindërit e tyre që tashmë jetonin në mërgim. Ndërkaq, secilin vit kemi shumë e më shumë persona që migrojnë dhe shifrat janë frikshëm në rritje. Se a po bëhet qëllimisht ky ngërç i integrimit që të shtyejn qytetarët e sidmos shqiptarët drejt migrimit, mbetet që ta komentin ju shikues të nderuar!
Kryetari i LSM-së, Slobodan Trendafilov, ka drejtuar akuza të ashpra se po ndiqet. Jo vetëm ai personalisht por edhe fëmijtë e tij.
Sipas tij, Deputetja e VMRO-DPMNE-së, Dafina Stojanoska, ka publikuar në mënyrë të jashtëligjshme një video-xhirim ku shihen fëmijtë e tij të mitur.
Videoja shtë publikuar gjatë bllokimit të Kuvendit nga ana e LSM-së ku kërkohej rritja e pagave. Në videon që e ka shpërndarë Stojanoska shihet se si Trendafilovi dhe fëmijtë e tij, hyjnë në automjet.
Kreu I LSM-së ka kërkuar nga MPB-ja që të konstatojë se kush e ka bërë xhirimin dhe t`i merret imuniteti deputetes Stojanoska.
SLOBODAN TRENDAFILOV – LSM
“Pyes Ministrin e Brendshëm? A e ndjekin shërbimet Kryetarin e LSM-së dhe nëse ia xhirojnë fëmijët. A janë individë dhe nëse po menjëherë të arrestohen. I bëj thirrje Prokurorit Publik të dëshmojë se drejtësia është e njëjtë për të gjithë. Në një shtet normal deputetja do të ishte në burg”
Derisa për të enjten LSM-ja vazhdon protestat me bllokimin e Odës Ekonomike, VMRO-DPMNE-ja ka reaguar se protestat e LSM-së kanë dështuar duke I quajtur protesta me prapavijë politike.
Përmes një komunikate thonë se Trendafilovi rrejshëm paraqitet si viktimë duke rikujtuar se vetë ka pranuar se ka pagë prej 57.000 denarëve dhe automjet zyrtar.
ROKAS NË BOGOVINË, TAKON KËSHILLTARËT DHE KRYETARIN E KOMUNËS
SHUMË FJALË, PAK VEPRA – MAQEDONIA SA AFËR AQ LARG BE-së
TRENDAFILOV: PO NDIQEM – KEQPËRDOREN FËMIJTË!
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
You must be logged in to post a comment Login