Lajme nga vendi
Maqedonia e Veriut shpenzon 22 euro për banor gjatë vitit, më së shumti për shëndetësi dhe arsim
Për hulumtim dhe zhvillim në vend mesatarisht në vit shpenzohen rreth 22 euro për kokë banori. Më së shumti për kërkime në shëndetësi dhe arsim, ndërsa më pak për mbrojtje dhe energji.
Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, në vitin 2020 për hulumtim dhe zhvillim në vend janë ndarë gjithsej 2.494.023.000 denarë ose 40.553.219 euro. Prej tyre, pjesa më e madhe – 63,5 për qind janë nga sektori i arsimit të lartë, pasuar nga sektori i biznesit – 25.6 për qind, sektori shtetëror – 9.6 për qind dhe vetëm 1.1 për qind në sektorin privat jofitimprurës.
Shumica e mjeteve financiare për kërkim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin e biznesit mbi 80 për qind janë nga fondet e veta. Mbi 98 përqind e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë të ardhura nga jashtë.
Pjesa më e madhe e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin e arsimit të lartë ose gjysma janë nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH), ndërsa në sektorin afarist mbi 80 për qind janë nga fondet personale. Mbi 98 për qind e e mjeteve për hulumtim dhe zhvillim në sektorin privat jofitimprurës janë me të ardhura nga jashtë.
Është interesante, megjithëse vetëm një e katërta e shpenzimeve të përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim janë në sektorin afarist, mbi 40 për qind e kërkimit ose 410 nga gjithsej 1.017 projekte kërkimore të përfunduara dhe të papërfunduara në vitin 2020 janë bërë këtu. Për krahasim, në sektorin e arsimit të lartë janë derdhur pothuajse dy të tretat e fondeve të përgjithshme, por janë vetëm 451 projekte, ose rreth 4 për qind më shumë projekte nga sektori i biznesit.
Më shumë para për hulumtim në shëndetësi – mbi 40 për qind, për bujqësi – 2,5 për qind, ndërsa për mbrojtje – 0,25 për qind
Shikuar nga aspekti socio-ekonomik dhe sektori i ekzekutimit, sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, pjesa më e madhe e mjeteve ose 42 për qind shkojnë për sektorin e shëndetësisë.
Për arsimin – 24 për qind, për avancimin e përgjithshëm të njohurive – 7,1 për qind, për prodhimin industrial dhe teknologjinë – 6,9 për qind, për kulturën dhe rekreacionin, religjioni dhe median – 4,1 për qind, për bujqësinë – 2,5 për qind, për sistemet politike dhe sociale, strukturat dhe proceset – 2,49 për qind.
Për mjedisin jetësor janë shpenzuar – 2,2 për qind, për transport, telekomunikacion dhe infrastruktura të tjera – 0,5 për qind, për mbrojtje – 0,25 për qind dhe për energji – 0,23 për qind.
Sektori i biznesit ka bërë më së shumti kërkime në sektorin e shëndetësisë – mbi 70 për qind të mjeteve të përgjithshme, ndërsa të gjitha mjetet nga sektori privat jofitimprurës janë ndarë në fushën e sistemeve, strukturave dhe proceseve politike dhe sociale.
Sektori qeveritar pjesën më të madhe të fondeve ose mbi 55 për qind i ka dedikuar për kërkime në fushën e avancimit të përgjithshëm të njohurive. Shumica e mjeteve për sektorin e arsimit të lartë – 36,5 për qind ishin në fushën e arsimit, ndërsa 31 për qind për shëndetësinë.
Në BE mesatarisht në hulumtimin dhe zhvillim, shtetet shpenzojnë nga 229 euro për kokë banori
Sipas të dhënave të Eurostat-it, planifikimet qeveritare buxhetore për kërkim dhe zhvillim në BE në vitin 2020 arrijnë në 0.77 për qind të BPV-së ose mesatarisht 229.8 euro për kok banori.
Në vitin 2020, planifikimet më të larta kishin Luksemburgu (608 euro për kokë banori), Danimarka (519 euro për person) dhe Gjermania (446.9 euro për kokë banori). Nga ana tjetër, më pak planifikime buxhetore për kërkim dhe zhvillim kanë Rumania (20.5 euro për kokë banori), Bullgaria (20.9 euro) dhe Letonia (41.5 euro për person).
Nga vendet e tjera të rajonit për të cilat Eurostat ka të dhëna, Serbia ka shpenzuar 31 euro për frymë për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020, ndërsa në vitin 2021, 32.9 euro, Kroacia ka shpenzuar 96.9 euro në 2020, ndërsa në 2021, 103 euro për frymë për kërkim dhe zhvillimin. Sllovenia ka shpenzuar 116 euro për banor për kërkim dhe zhvillim në vitin 2020 dhe 127 euro në vitin 2021.
Ndarjet e Buxhetit të Qeverisë për hulumtim dhe zhvillimin, sipas metodologjisë së Eurostatit, mbulojnë jo vetëm kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria të kryera në institucionet qeveritare, por edhe kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga qeveria në tre sektorët e tjerë kombëtarë (ndërmarrjet e biznesit, jofitimprurëse private organizimi, arsimi i lartë), si dhe jashtë vendit. Të dhënat mblidhen nga autoritetet kombëtare duke përdorur të dhëna të mbledhura nga buxhetet publike
Nuk ka të dhëna të tilla për vendin tonë, por në pyetjen e MIA-s se sa shpenzon vendi për hulumtim dhe zhvillim, nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës janë përgjigjur se shpenzimet e përgjithshme në përqindje të BPV-së në vendin tonë në vitin 2020 kanë qenë 0.38 për qind.
Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, bruto-prodhimi vendor në vitin 2020 ka qenë 655.931 milionë denarë, që do të thotë se shpenzimet e përgjithshme për hulumtim dhe zhvillim në vitin 2020 ishin 2.492 milionë denarë ose 40,4 milionë euro.
Nëse merren të dhënat e fundit nga Regjistrimi i vitit 2021 se popullsia rezidente në vend është 1.836.713 qytetarë, atëherë llogaritjet tregojnë se vendi shpenzon rreth 22 euro për kokë banori në vit për kërkime dhe zhvillim.
Në BE për hulumtim në industri dhe teknologji shpenzohen 10 për qind, në sektorin e shëndetësisë 7,8 për qind, ndërsa për kërkime në hapësirë – 5,6 për qind
Në vitin 2021, planifikimet e përgjithshme buxhetore të Qeverisë për kërkime dhe zhvillim në BE arrijnë në 109,350 milionë euro ose 0.75 për qind të BPV-së ose 244 euro për kokë banori, që është rritje prej 32.5 për qind krahasuar me vitin 2011 kur ka qenë 184 euro për banorë.
Planifikimet më të larta në 2021 ka në Luksemburg (689 euro për person), e përcjellë nga Danimarka (530 euro për person) dhe Gjermania (470.9 euro për person). Nga ana tjetër, vendet e BE-së me planifikimet më të ulëta buxhetore për kërkim dhe zhvillim për person janë Rumania (19 euro për person), Bullgaria (24.1 euro për person), Letonia (44.6 euro për person) dhe Hungaria (59, 8 euro për person).
Të ndara sipas sektorëve, pjesa më e madhe e planifikimeve buxhetore ose mbi gjysma në vitin 2021 në BE janë për avancimin e përgjithshëm të njohurive, nga të cilat 35.9 për qind janë për kërkimin dhe zhvillimin e financuar nga fondet e përgjithshme universitare dhe 17 për qind për avancimin e përgjithshëm të njohurive të financuara nga burime të tjera përveç fondeve universitare.
Vetëm 10.1 për qind e ndarjeve buxhetore për hulumtim dhe zhvillim janë në fushën e prodhimit industrial dhe teknologjisë, 7.8 për qind në sektorin e shëndetësisë dhe 5.6 për qind për kërkim në hapësirë.
Për hulumtim dhe zhvillim në fushën e energjisë janë rreth 4.7 për qind e mjeteve buxhetore të planifikuara për kërkim dhe shkencë në BE, pastaj 3.8 për qind janë në fushën e mbrojtjes, 3.2 për qind për transport dhe telekomunikacion, 3 për qind për bujqësi, 2.6 për qind për mjedisin, 1,9 për qind për sistemet dhe proceset politike dhe sociologjike, 1,8 për qind për kërkimin në vend, 1.5 për qind për arsimin dhe 1.2 për qind për kulturën, rekreacionin, religjion dhe mediat masive.
Lajme nga vendi
NGRICAT SHKAKTUAN SHUMË AKSIDENTE, DHE DY VIKTIMA NGA FSHATI VIDUSHË ,KOMUNA MAVROVË- ROSTUSHË
Ulja e temperaturave dhe shfaqja e ngricave në disa rrugë të vendit, kanë shkaktuar vështirësi serioze në qarkullim për shumë drejtues të automjeteve. Vetëm gjatë 24 orëve të fundit, në të gjithë territorin e vendit kanë ndodhur disa aksidente. Më i rëndi ka qenë ai në rrugën rajonale Mavrovë – Dibër, ku dy persona humben jetën. Sipas informatave të MPB-së, automjeti i drejtuar nga A.F. 56 vjeçar nga fshati Vidushë, komuna Mavrovë-Rostushë, ka dalë nga rruga dhe ka rënë në lumin Radikë. Si pasojë e lëndimeve të marra, shoferi dhe pasagjerja M.F. 56 vjeçare kanë ndërruar jetë në vendin e ngjarjes.
“Vdekjen e A.F. 56 vjeçar dhe M.F. 56 vjeçare, të dy nga fshati Vidushë, komuna Mavrovë- Rostushë, e ka konstatuar mjeku nga Ndihma e Shpejtë, ndërsa sipas udhëzimeve të prokurorit publik, automjeti është dërguar policor për kontroll të jashtëzakonshëm teknik, ndërsa trupat e viktimave janë dorëzuar për obduksion”, njoftojnë nga MPB-ja.
Përveç këtij aksidenti fatal, një aksident tjetër me lëndime të rënda trupore ka ndodhur në orën 02:35, të mëngjesit në komunën e Vrapçishtit, ku sipas MPB-së, një automjet udhëtarësh “BMË” me targa të Gostivarit, i drejtuar nga L.B. 27 vjeçar ka goditur një automjet të parkuar “Mercedes”. Me lëndime të rënda kanë përfunduar pasagjeri ndërsa lëndime më të lehta kanë mbetur shoferi dhe pasagjeri i automjet të parkuar. Për shkak të mbulesës së borës në rrugë, LAMM ka futur përdorimin e detyrueshëm të zinxhirëve të borës për të gjitha automjetet në seksionin Lisec – Kodra e Diellit nga ora 21:00 e 2 janarit 2026. Masa është e detyrueshme për shkak të pjesëve të pjerrëta dhe kthesave, ku mosrespektimi i rregullave shpesh shkakton bllokime dhe vonesa. Kontrollet e policisë do të intensifikohen, veçanërisht për shkak të frekuencës së shtuar të automjeteve gjatë periudhës së festave.Për shkak të ngricave në disa rrugë, nga Lidhja AutoMoto, u bën thirrje shoferëve të jenë të kujdesshëm gjatë drejtimit të automjeteve të tyre e sidomos në rrugët Katllanovë – Veles, Mavrovë – Dibër – Strugë, Vinicë – Berovë dhe Koçan – Dellçevë, të cilat janë cilësuar si pika kritike. Për shkak të ngricave, rruga për në Kozjak gjatë ditës së sotme u mbyll për qarkullim.Edhe nga Qendra për Menaxhim me Kriza u bëjnë thirrje drejtuesve të automjeteve që të tregojnë kujdes të shtuar, pasi në shumë rrugë të vendit ka ngrica ngrira të cilat kanë shkaktuar vështirësi, veçanërisht në zonat malore.
Qendra e skijimit Kodra e Diellit është e gatshme për sezonin dimëror. Nga drejtoria e kësaj qendre thonë se janë bërë përgatitje maksimale sa i përket ski lifteve, ashensorëve dhe shtypësve të borës. Drejtori Abdylgani Ailji nënvizon se gjatë periudhës së verës janë rregulluar ski liftet dhe janë marrë lejet e nevojshme për t`I lëshuar në funskon.
Në ndërkohë, çmimet e biletave janë të njejta sikurse vitin e kaluar, kurse sezoni pritet të fillojë ditëve në vahdim nëse ka rreshje më të mëdha të borës.
Jo rrallë herë nëpër Kodrën e Diellit shihen edhe motociklla të ndryshme nga persona privat që rrezikojnë jetën e vizitorëve. Këtë vit ka ndalesë për përdorimin e tyre.
Problem në vete është parkimi në Kodrën e Diellit. Mungesa e vendeve të parkimit ka bërë që shesh herë të ketë edhe blokim të rrugëve dhe kaos. Drejtori Aliji shprehet se ky problem duhet të zgjidhet në bashkëpunim me autoritetet komunale.
Interesim i shtuar është për muajt janar dhe shkurt, atëherë kur koha premton kushte më të mira për skijatorët dhe adhuruesit e dimrit. Transport publik edhe këtë vit do të vazhdojë të organizohet vetëm në fundjavë.
Arsimi i Çegranit sot i nisi përgatitjet për pjesë pranverore të kampionatit që fillon më 10 shkurt. Faza kryesore e përgatitjeve nga 5 deri 17 janar do të zhvillohet në Modulin të Kroacisë ku do të zhvillohen edhe disa ndeshje kontrolluese.
Klubi i futbollit Arsimi nga Çegrani bëhet skuadra e para e cila nga dita e sotme nisi me përgatitje për pjesën pranverore të kampionatit në Ligën e parë të futbollit vendor që fillon me 10 dhe 11 shkurt.
Pas grumbullimit të sotëm , para seancës së parë stërvitore trajneri Vildan Saliu njoftoi futbollistët me plan programin e përgatitjeve që do të zhvillohen në tre faza Nga ekipi janë larguar Amer Drljeviç, Dejan Peroviq dhe Leonid Ignjatovndërsa aktualisht është angazhuar mesfushori nigerian 24 vjeçar Hogan Ukpa i cili erdhi nga Struga Trim Lum ,ndërsa ekipit sipas të gjitha gjasave në Medulin do ti bashkëngjitet edhe qendërmbrojtësi 23 vjeçar nga Kolumbia Brajan Kondumi
Arsimi deri të hënën do të punon në stadiumin me barë artificial në Gostivar, ndërsa nga e hëna në mbrëmje do të udhëtojnë në Medulin të Kroacisë ku do të qëndrojnë 12-të ditë. Në bregdetin kroat ku ka kushte ideale për punë krahas seancave të rregullta stërvitore parashihet që të zhvillohen edhe së paku tre ndeshje kontrolluese me ekipe që gjithashtu përgatiten në Medulin.
Kujtojmë se pjesa pranverore e kampionatit në Ligën e parë starton më 10 dhe 11 shkurt, me ndeshjet e xhiros së 17-të ndërsa Arsimi është mysafire e vardarit në Shkup
LVV kalon pragun e 50 për qind pas përfshirjes së votave nga diaspora
NGRICAT SHKAKTUAN SHUMË AKSIDENTE, DHE DY VIKTIMA NGA FSHATI VIDUSHË ,KOMUNA MAVROVË- ROSTUSHË
KODRA E DIELLIT E GATSHME PËR SEZONIN DIMËROR
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
Shkup, panairi i patundshmërive të Dubait! Citi Casa rikthehet në hapësirat e COWORK21 më 31 maj dhe 1 qershor
-
Lajme nga vendi2 months agoUniversiteti i Tetovës shpreh ngushëllime për vdekjen e studentes Daorsa Spahija
-
Lajme nga vendi2 months agoKryetari i Shkupit: I larguam 371 persona që nuk shkonin fare në punë
-
Lajme nga vendi2 months agoMaqedonia dhe Bullgaria nënshkruajnë marrëveshjeje për ndërtimin e tunelit hekurudhor ndërkufitar me Bullgarinë
You must be logged in to post a comment Login