Lajme nga vendi
Shfrytëzimi i energjisë diellore në Maqedoninë e Veriut
Përdorimi i teknologjisë diellore për nxehtësi duhet të ishte krejt i thjeshtë në Maqedoninë e Veriut. Por subvencionet e pakta dhe rregulloret e pamjaftueshme pengojnë projektet megjithë përfitimet ekonomike.
Menaxheri i hotelit, Krste Blazheski, i tha DW se rritja me 10% e energjisë elektrike këtë vit, u kushtoi atyre një investim prej 170.000 eurosh, që u deshën për të instaluar sistemin e ri të paneleve diellore dhe fotovoltaike. “Fitimet nga ky investim mund të merren pas 3 ose 4 vitesh” – thotë Blazheski. “Atëherë do të kemi energji falas”.
Megjithatë, investimi i “Drim” në teknologjinë diellore termike e kalon atë automatikisht tek pakica. Sipas hulumtimit të Deutsche Welle, sponsorizuar nga “European Journalism Fund”, shumë kompani dhe qytetarë janë të etur për tranzicion, nga energjia tradicionale, tek ajo e rinovueshme. Por subvencionet e pakta të qeverisë për investime të këtij lloji, përfshirë këtu edhe kontraktorët e palicencuar që bllokojnë tregun me mallra dhe shërbim nën kosto, e zbehin optimizmin.
“Diell maqedonas për energjinë maqedonase”: kështu njoftoi në vitin 2018 ish-kryeministri Zoran Zaev, duke theksuar se vendi duhet të përdorë diellin bujar, me qëllim që të përfitojë ekonomikisht. Katër vite më vonë, shteti ballkanik, flamuri i të cilit ka në përbërje një diell vezullues – po ecën me vështirësi drejt synimeve ambicioze për prodhimin e energjisë elektrike nga panelet diellore dhe fotovoltaike.
Një ndër vendet me më shumë diell në botë
Sipas Zyrës Shtetërore të Statistikave familjet maqedonase instaluan gjatë vitit 2019 rreth 80 mijë panele diellore. Një zgjerim më masiv është i mundshëm, sepse me 280 ditë me diell në vit, Maqedonia e Veriut ka të drejtë të krenohet më shumë se vendet e tjera. Megjithatë raporti më i fundit i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë së Rinovueshme bëri të ditur se më pak se 2% e energjisë vendase prodhohet aktualisht nga energjia diellore, një nga nivelet më të ulëta në Europë.
“Eko-svest”, organizata jo-fitmprurëse për informacion dhe kërkim mjedisor, e cila kohët e fundit nisi fushatën për planifikimin e energjisë inteligjente, pretendon se instalimi i paneleve diellore në vetëm 1% të territorit të vendit, mund ta bëjë të pavarur energjinë e vendit. Me sa duket, interesi i qytetarëve nuk mungon.
“90% e qytetarëve besojnë se energjia diellore mund të përdoret shumë më tepër për të përmbushur nevojat që kemi” – thotë Ana Colovikj Leshoska, drejtuese e “Eko-Svest”. Dhe afërsisht e njëjta përqindje beson se duhet të ketë më shumë investime në pavarësinë e energjisë, shton ajo.
Shumë pak subvencione
Mbështetja e pamjaftueshme për investitorët është një pengesë e madhe, thonë njëzëri ekspertët dhe sipërmarrësit. Deri tani, subvencionet kanë qenë të vogla. Rreth 80 mijë euro në vit u janë shpërndarë familjeve që kanë instaluar panele diellore, që do të thotë se një familje merr nga 150-300 euro për të mbuluar kostot e instalimit.
Sistemet shtëpiake, që zakonisht përbëhen nga një ose dy module, kushtojnë rreth 500 euro për panel. Një kolektor i vetëm mundëson afërsisht 150 litra ujë të nxehtë në ditë. “Kjo nuk është asgjë, duke marrë parasysh nevojat e vendit” – thotë Ilija Nasov, drejtor i grupit lobues industrial “Solar Maqedonia”. Për më tepër, si rezultat i kufizimeve të vendosura në fondet e shtetit nga pandemia COVID-19,
Ministria e Ekonomisë në Maqedoninë e Veriut ka konfirmuar se nuk do të ketë ndihmë shtetërore për sistemet termike diellore gjatë gjithë këtij viti.
Kostoja e teknologjisë së paneleve diellore ka çuar në krijimin e të ashtuquajturave “kompani fantazmë”, të cilat ofrojnë një punë të dobët, me materiale me cilësi të ulët, kryesisht të prodhuar në Kinë. “Njerëzit duan që t’i blejnë këto pajisje sa më lirë që të jetë e mundur. Shpeshherë ata bëjnë gabimin e investimit në cilësi shumë të ulët” – thotë Sanja Popovska Vasilevska, nga Agjencia maqedonase e Mbrojtjes së Konsumatorit. Kompanitë “mbijnë” nga hiçi, përfundojnë punën dhe ditën tjetër zhduken nga qarkullimi, thotë ajo. Shumë shpejt, sistemi i tubacioneve digjet ose del jashtë funksionit. Kur konsumatorët shkojnë të zhgënjyer tek agjencia, është thuajse e pamundur për t’i gjurmuar këto kompani, ndërkohë që klientët humbin paratë e tyre, thotë Popovska Vasilevska.
Ligje të reja për furnizuesit e pandershëm
Ilija Nasov nga “Solar Macedonia” ka bindjen se legjislacioni aktual ka nevojë për ndryshime urgjente. Sipërmarrësit e palicensuar nga shteti nuk duhet të përfitojnë asnjë subvencion. Ai gjithashtu thekson se tregtarët e pandershëm, të cilët importojnë materiale me cilësi të ulët për panelet të mos pranohen në dogana, ndërkohë që prodhuesit vendas si “Camel Solar” dhe “Plasma” paguajnë taksë prej 18% për importin e lëndëve të para që nevojiten për panelet diellore.
“Nuk ka mekanizma kontrollues” – evidenton Nasov. Grupi lobues i industrisë organizon kurse dhe lëshon certifikata për instaluesit e licensuar. 80 vetë janë trajnuar gjatë 3 viteve të fundit. Megjithatë, 200 instalues të licensuar në shkallë vendi janë shumë pak, thotë shoqata.
“Kur instalohen sisteme fotovoltaike, situata ndryshon krejtësisht” – shpjegon Marko Bislimoski, kreu i Komisionit Rregullator të Energjisë në Maqedoninë e Veriut. Para se t’i drejtohen Komisionit për aplikimin e licensave të prodhimit të energjisë, kompanive u nevojiten një sërë dokumentesh dhe lejesh ndërtimi. Ndërtuesit ankohen për shiritin e kuq, por ai i siguron investitorët që të mos përballen me të njëjtat rreziqe si konsumatorët që blejnë sisteme termike jocilësore.
Pavarësisht problemeve, ka një nxitje të madhe për energjinë e rinovueshme në Maqedoninë e Veriut, mbështetur nga Bashkimi Evropian. Synimi për prodhimin e energjisë së rinovueshme në konsumin total të energjisë bruto parashikohet të jetë 40% deri në vitin 2030 dhe 45% deri në 2040-ën. Që nga viti 2018, Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) ka financuar rreth 27 milionë euro për prodhimin e energjisë diellore dhe hidroelektrike. “BERZH ka mbështetur investime të konsiderueshme në rrjetin e transmetimit dhe shpërndarjes, sigurinë e furnizimit dhe përdorimin e burimeve të energjisë së rinovueshme” – thotë Andi Aranitasi, kreu i BERZH në Maqedoninë e Veriut. Megjithatë, ekspertët pajtohen se pavarësisht synimit të mirë, nuk ka gjasa që fondet ndërkombëtare të ndihmojnë Maqedoninë e Veriut të arrijë objektivat e saj ambicioze në kohë.
Lajme nga vendi
Rriten kreditë në Maqedoni, normat e interesit bankar mbeten të pandryshuara
Në shkurt të këtij viti, norma mesatare e interesit për totalin e kredive ishte 4.73 për qind, duke mbetur në nivelin e muajit të kaluar, ndërsa në bazë vjetore u ul me 0.45 pikë përqindjeje (pp). Norma mesatare e interesit për totalin e depozitave shënoi një rënie mujore prej 0.01 pp, dhe në bazë vjetore është e pandryshuar në 2.19 për qind, informoi Banka Popullore.
“Norma mesatare e interesit për kreditë e miratuara rishtazi në shkurt shënoi një rritje mujore dhe vjetore prej 0.22 pikë përqindjeje dhe 0.06 pikë përqindjeje, përkatësisht, dhe arriti në 4.69 përqind. Norma mesatare e interesit për depozitat e pranuara rishtazi shënoi një rritje mujore prej 0.08 pikë përqindjeje, ndërsa mbeti e pandryshuar në bazë vjetore dhe arriti në 2.41 përqind”, njoftoi BNBRSM.
Në shkurt, theksoi Banka Popullore e Maqedonisë së Veriut në një deklaratë, norma mesatare e interesit për kreditë totale për sektorin e korporatave mbeti në të njëjtin nivel prej 4.35 përqind si në muajin paraprak. Krahasuar me shkurtin e vitit të kaluar, kjo normë interesi është më e ulët me 0.47 pikë përqindjeje.
Norma e interesit për kreditë e miratuara rishtazi për sektorin e korporatave, në shkurt, shënoi një rritje mujore prej 0.35 pikë përqindjeje dhe arriti në 4.62 përqind. Ndryshimi është rezultat i normave më të larta të interesit për kreditë në denarë pa klauzolë valutore dhe për normat e interesit për kreditë në valutë të huaj (me 0.42 pikë përqindjeje dhe 0.15 pikë përqindjeje, përkatësisht), në kushte të një rënieje të normave të interesit për kreditë në denarë me klauzolë valutore (me 0.22 pikë përqindjeje). Rritja vjetore e normës së interesit për kreditë e miratuara rishtazi për sektorin e korporatave arriti në 0.17 pikë përqindjeje, specifikon BBRSM.
Në shkurt, shtuan ata, norma mesatare e interesit për depozitat totale të sektorit të korporatave u rrit me 0.02 pikë përqindjeje në bazë mujore dhe arriti në 2.73 përqind.
“Rritja rrjedh nga rritja e normave të interesit për depozitat në valutë të huaj dhe normave të interesit për depozitat në denarë pa klauzolë valutore (me 0.05 pikë përqindjeje dhe 0.01 pikë përqindjeje, përkatësisht), ndërsa normat e interesit për depozitat në denarë me klauzolë valutore nuk ndryshuan. Në bazë vjetore, kjo normë interesi u rrit me 0.02 pikë përqindjeje”, tha Banka Popullore.
Norma e interesit për depozitat e pranuara rishtazi të sektorit të korporatave, siç thonë ata, në shkurt shënoi një rritje mujore prej 0.45 pikë përqindjeje dhe arriti në 2.49 përqind.
Në shkurt, theksojnë ata, norma e interesit për kreditë totale të familjeve arriti në 5.1 përqind dhe shënoi një rënie prej 0.01 pikë përqindjeje në bazë mujore. Ndryshimi është rezultat i normave të ulëta të interesit për kreditë në denarë pa dhe me klauzolë valutore (me 0.03 pikë përqindjeje dhe 0.02 pikë përqindjeje, përkatësisht), ndërsa normat e interesit për kreditë në valutë të huaj janë të pandryshuara. Kjo normë interesi shënon një rënie vjetore prej 0.43 pikë përqindjeje.
Norma mesatare e interesit për kreditë e miratuara rishtazi për familjet në shkurt ishte 4.76 përqind, që përfaqëson një rritje mujore prej 0.09 pikë përqindjeje. Rritja rrjedh nga normat më të larta të interesit për kreditë në valutë të huaj (me 0.01 pikë përqindjeje), ndërsa normat e interesit për kreditë në denarë pa dhe me klauzolë valutore u ulën (me 0.06 pikë përqindjeje dhe 0.02 pikë përqindjeje, përkatësisht). Në bazë vjetore, norma e interesit për kreditë e miratuara rishtazi për familjet është më e ulët me 0.05 pikë përqindjeje, sipas BPRSM-së.
Lajme nga vendi
Prokuroria do të hapë rast lidhur me planin për kthimin e Gruevskit, ka folur edhe Grubi?!
Ish zëvendës kryeministri i parë, Artan Grubi, vazhdon të intrigojë skenën politike në Maqedoni, sado që
për shkak se gjendet në arrest shtëpiak, nuk mund të ketë paraqitje të drejtpërdrejta në opinion. Pas arrestimit në
vendkalimin kufitar Bllacë, gjatë marrjes në pyetje në Prokurori, Grubi mes tjerash ka folur edhe për planin e qeverisë së kaluar për kthim në Maqedoni të ish kryeministrit, Nikolla Gruevski.
Nga burime të sigurta, Agjencia e Lajmeve Zhurnal mëson se Grubi ka përmendur edhe emrat e atyre që e kanë përgatitur planin mjaft kontravers, e që ishte shumë aktual para zgjedhjeve parlamentare të mbajtura në vtin 2024. Në këtë drejtim, ai ka përmendur emrin e ish presidentit të vendit Stev Pendarovski, por ka pranuar se në plan kanë qenë të kyçur edhe bashkëpartiakë të Grubit nga radhët e BDI-së.
Në fakt, siç marim vesh, Grubi faktikisht ka konfirmuar pjesën më të madhe të asaj që është shkruar më herët më media se operacioni për kthimin e Nikolla Gruevskit në Maqedoni, duhej të realizohet në atë mënyrë që Gjykata Supreme të legjitimon dhe konfirmon abolimin e ish-presidentit Gjorge Ivanov. Megjithatë ish zv/kryeministri i parë ka shtuar disa detaje, të cilat mund të krijojnë bazë solide për hapjen e një rasti gjyqësor, pasi dyshohet se i tërë ‘operacioni për kthimin e Gruevskit’ ka pasur edhe prapavijë korruptive, e madje janë premtuar miliona për finalizimin e tij, mëson Zhurnal.
Sipas shkrimeve të mediave, operacioni udhëhiqej nga kryesia e BDI-së, por në koordinim me liderët e LSDM-së,informacione që tanai mund të shkaktojnë probleme shtesë për partitë opozitare. Qëllimi final ka qenë që gjoja Gruevski, pas kthimit në vend, menjëherë të formojë një fraksion politik në VMRO-DPMNE.
Këtyre planeve atë kohë iu kundërshtua Gjykata Supreme, e veçanërisht kryetarja e saj, Besa Ademi.
Ademi ishte ankuar te disa ambasadorë të vendeve perëndimore për presione politike. rastësisht ose jo, në të njëjtën kohë ish ambasadorja amerikane Angela Ageler pat vizituar Gjykatën Supreme dhe ka dhënë mbështetje për gjyqtarët e Gjykatës Supreme që të gjykojnë lirshëm, sipas Kushtetutës dhe ligjeve.
Lajme nga vendi
NEZIRI: “KORRIDORI 8” DHE STUDENTËT SHQIPTARË NUK MUND TË NDALEN
Analisti dhe njohësi i mirë i çështjeve politike në vend, Xhelal Neziri thotë se Maqedonia e Veriut nuk mundet aq lehtë të vendosë për ndryshimin e trasesë së Korridorit 8, pasi që ai është interes më i madh se individual apo partiak. Sipas Nezirit, përfundimi i punimeve nga ana e Shqipërisë deri në kufi, e detyron Maqedoninë e Veriut që ta lidh Korridorin 8 me shtetin fqinj.
Nga ana tjetër, sa i përket politizimit jashtë mase të çështjes së provimit të Jurisprudencës, Neziri thotë se praktika e mos zbatimit të ligjit nga ana e Ministrit të Drejtësisë, Filkov është një dukuri jo e mirë pasi që shkakton nxitje edhe te funksionarët tjerë shtetërorë për mos zbatim të ligjit. Neziri thotë se zgjidhja është e qartë, vetëm duhet të respektohet ligji, sepse që sipas tij, studentët mund t’i nënshtrohen provimit të jurispudencës në gjuhën shqipe pasi që këtë e garanton kushtetuta.
Qëndrimet e Xhelal Nezirit theksojnë rëndësinë e respektimit të interesave strategjike dhe ligjit në Maqedoninë e Veriut. Ai argumenton se Korridori 8 është një projekt me rëndësi të madhe shtetërore dhe rajonale, i cili nuk duhet të ndikohet nga interesa të ngushta politike, sidomos duke pasur parasysh përparimin e Shqipërisë në këtë drejtim. Në të njëjtën kohë, ai kritikon politizimin e çështjes së provimit të jurisprudencës dhe moszbatimin e ligjit nga institucionet, duke theksuar se respektimi i ligjit dhe i të drejtave kushtetuese, përfshirë përdorimin e gjuhës shqipe, është thelbësor për funksionimin e drejtë të shtetit dhe për besimin e qytetarëve në institucionet publike.
-
Lajme nga vendi2 months agoRrjeti i madh i dyqaneve për produkte të shtëpisë Comodita Home po rritet akoma më tepër, tash me dyqanin më të madh në Re Mall, Tetovë
-
Lajme nga rajoni6 days agoZbardhet dëshmia e autorit të vrasjes së Liridonës, Plava: Kisha marrëveshje me Murselin, më tha se Behgjet Pacolli ka qenë në dijeni
-
Lajme nga bota5 days ago“Do jem makthi i Iranit”, Trump ‘kërcënon’ sërish: Nëse nuk ulen në negociata, bombardimet do të shtohen






You must be logged in to post a comment Login