Maqedonia e Veriut si shtet pretend për anëtarësim në Bashkimin Evropian, po dëshmon edhe një herë se rruga drejt Evropës po rëndohet edhe më shumë në vend që të harmonizojë politikat me standardet evropiane, ajo po prodhon ligje skandaloze,  disproporcionale dhe jashtë realitetit shoqëror, ligje që shpesh nuk ekzistojnë as në vetë vendet anëtare të BE-së.

Cilët “juristë” shpikën ligjin që nuk ekziston as në BE?

Një ligj mund ta kenë përpiluar shumë juristë e këta juristë nuk dihet sa shumë dije kanë që shpikin gjëra që nuk janë praktikë në asnjë vend të Evropës, derisa ky vend po pretendon për të qenë vend i anëtar i BE-së.

Projektligji i ri për mbrojtje nga duhani është shembulli më flagrant i këtij paradoksi. Nën petkun e “shëndetit publik” dhe “mbrojtjes së të rinjve”, shteti po shndërrohet në një aparat ndëshkues, që kriminalizon sjelljen individuale dhe shtrin kontrollin policor në çdo cep të jetës së përditshme të qytetarëve.

Askush nuk e konteston faktin se duhani është i dëmshëm. As nuk e vë në dyshim nevojën për politika parandaluese. Por ajo që po propozohet këtu nuk është parandalim është kontroll absolut fiskal dhe moral, i shoqëruar me gjoba absurde për një shoqëri me paga minimale evropiane vetëm në letër.

Advertisement

Gjobë 100 euro për një cigare? 

Në një vend ku paga minimale mezi e kalon këtë shumë? Kjo nuk është politikë shëndetësore, por ndëshkim social, që godet kryesisht shtresat e varfra, punëtorët, të rinjtë dhe pensionistët. Nëse gjoba nuk paguhet menjëherë, ajo trefishohet. Kjo logjikë nuk ekziston as në shumicën e vendeve të BE-së, ku fokusi është te edukimi, jo te terrori financiar.

Ndalesa totale e pirjes së duhanit në objekte gastronomike, kazino, bastore, madje edhe në hapësira të caktuara të hapura, përfshirë para institucioneve, shkon përtej çdo standardi evropian. Në shumë vende të BE-së ekzistojnë zona të dedikuara për duhanpirës, ventilim i kontrolluar, apo zgjedhje për pronarët e lokaleve. Në RMV, shteti sillet si pronar absolut i çdo hapësire publike dhe private.

Edhe më problematike është ndërhyrja brutale në biznes. Gjobat nga 2.000 deri në 5.000 euro për persona juridikë janë goditje direkte për sektorin e gastronomisë, i cili ende nuk është rimëkëmbur nga krizat e njëpasnjëshme. Në vend që të mbështesë bizneset shteti i trajton si kundërshtarë për t’u disiplinuar.

Nga ana tjetër, ndalesa e ekspozimit të cigareve në dyqane, ndalimi total i reklamimit edhe në internet dhe podcast-e, si dhe zgjerimi i kompetencave policore deri në automjete private, krijojnë një ambient mbikëqyrjeje dhe kontrolli, që më shumë i ngjan një diktature komuniste sesa një politike demokratike.

Advertisement

Ironia është se gjithë kjo bëhet në emër të BE-së. Por BE-ja nuk kërkon ligje ekstreme, kërkon balancë mes shëndetit publik, lirive individuale dhe realitetit ekonomik. Asnjë direktivë evropiane nuk kërkon që qytetari të gjobitet si kriminel për një cigare, as që policia të shndërrohet në “gjuetar duhani”.

Ky ligj nuk është evropianizim është simulim i reformës, një përpjekje për të treguar “rregull” përmes frikës dhe gjobave. Është politika e vjetër ballkanike kur nuk dimë të edukojmë, ndëshkojmë e kur nuk dimë të reformojmë duhet të ndalojmë.

Kujtojmë që, nëse RMV-ja vërtet dëshiron Evropën le të fillojë duke kuptuar se Evropa nuk ndërtohet me ndalesa absurde dhe gjoba absurde, por me politika të arsyeshme, dialog shoqëror dhe respekt për lirinë individuale. Përndryshe, ky ligj do të mbetet një tjetër dëshmi se rruga drejt BE-së po shndërrohet në një karikaturë autoritare që vështirë të bëhet realitet. /Zhurnal.mk

Në emër të “harmonizimit me Evropën”, në Maqedoninë e Veriut po shtyhet një ligj kundër duhanpirjes që në praktikë nuk ka precedent në shumicën e vendeve evropiane. Ajo që paraqitet si kujdes për shëndetin publik, po shndërrohet në një mekanizëm ndëshkues, selektiv dhe disproporcional ndaj një kategorie të caktuar qytetarësh duhanpirësve. Agjencia e Lajmeve Zhurnal ka bërë një analizë të detajuar të bazuar në fakte dhe argumente konkrete sa i përket praktikave evropiane në raport me duhanpirësit.

Një gjë është e qartë derisa RMV po përndjek qytetarët, Evropa përmes ligjeve edukon –   Evropa, shpesh e përdorur si alibi politike, nuk ka një ligj unik për duhanpirjen. Çdo shtet rregullon këtë çështje sipas realitetit të vet social, kulturor dhe ekonomik. Pikërisht këtu qëndron problemi ndërsa shumica e vendeve të BE-së ndjekin një qasje të balancuar mes mbrojtjes së shëndetit publik dhe lirive individuale, Maqedonia e Veriut po zgjedh rrugën e ekstremit.

Po, është e vërtetë që në pothuajse të gjitha vendet e BE-së është e ndaluar pirja e duhanit në ambiente të mbyllura publike restorante, bare, zyra, transport publik. Por këtu mbaron ngjashmëria. Në një numër të madh shtetesh evropiane si Gjermania, Italia, Austria, Holanda, Polonia dhe Çekia lejohen dhoma të posaçme për duhanpirës, të ventiluara dhe të rregulluara rreptësisht. Kjo është një zgjidhje kompromisi, që respekton si të drejtën për ajër të pastër, ashtu edhe lirinë e zgjedhjes.

Por tani çuditërisht çfarë e gjeti Maqedoninë e Veriut?

Sjellë propozim ligje pa asnjë përjashtim, asnjë hapësirë alternative, asnjë fleksibilitet rajonal apo funksional. Pra, lirshëm mund të thuhet se Ligji është i verbër dhe i pamëshirshëm. Asnjë vend evropian nuk e ndalon pirjen e duhanit kudo në hapësira të hapura. Dhe, siduket për diçka po tenton të bëhet vendi i parë vendi ynë por ja që ia ka huqur keq dhe rëndë kësaj radhe.

Advertisement

Një tjetër fakt që shpesh anashkalohet nuk ekziston asnjë shtet në BE që ndalon pirjen e duhanit në të gjitha hapësirat e hapura publike. Rrugët, sheshet, trotuaret, tarracat e kafeneve dhe ballkonet private janë, në shumicën dërrmuese të Evropës, zona ku pirja e duhanit lejohet.Edhe vendet më restriktive, si Franca apo Spanja, aplikojnë ndalime të synuara dhe specifike pranë shkollave, në parqe për fëmijë, në plazhe të caktuara por jo ndalime totale që kriminalizojnë praninë e duhanpirësit në hapësirën publike.

“Maqedonia e Veriut më strikte se Evropa” pa arsye dhe pa analizë – 

Sipas krahasimeve që kemi bërë Maqedonia e Veriut rezulton më strikte se Gjermania, Austria dhe Holanda, më rigoroze se shumica e vendeve me ligje “të moderuara”, pa mekanizma balancues që ekzistojnë në 61% të shteteve evropiane. E kjo është absurde vetëm kur dëgjihet e lexohet e lëre të ndodhë në praktikë. Madje, edhe në vende me traditë të fortë kundër duhanit si Irlanda apo Franca, ligji fokusohet te mbrojtja e të tjerëve, jo te ndëshkimi simbolik i duhanpirësit.

Shëndeti publik nuk mbrohet me gjoba selektive – 

Askush nuk konteston nevojën për mbrojtjen nga tymi pasiv, sidomos për fëmijët dhe punonjësit. Por shëndeti publik nuk ndërtohet me ndalim absolut, pa alternativë, pa debat dhe pa respekt për realitetin shoqëror. Askush nuk e konteston dëmin nga duhani por kjo çështje duhet rregulluar në mënyrë graduale dhe jo sikurse polici me shkop mbi kokë.

Advertisement

Kujtojmë që, në Evropë, ligjet kundër duhanit janë rezultat i kompromiseve sociale. Në Maqedoninë e Veriut sillen vendime nën diktat “komunist” nga nesër kështu dhe pikë. Nëse vërtet synohet harmonizimi me BE-në, atëherë duhet të merret i gjithë modeli evropian, jo vetëm pjesë të caktuara. Përndryshe, ky ligj nuk është evropian është thjesht një demonstrim force mbi qytetarët më të lehtë për t’u gjobitur dhe për ta mbushur arkën e shtetit. E pastaj si menaxhohet arka e shtetit është temë në vete. /Zhurnal.mk

 Duhet të ketë mbështetje për çdo ligj që mbron shëndetin e qytetarëve, deklaroi sot zëvendësministri i Ekonomisë dhe Punës, Marjan Risteski, i cili mori pjesë në një aktivitet në Komunën e Kisella Vodës.

Ai u pyet nëse është planifikuar një takim me hotelierët në lidhje me ligjin e paralajmëruar kundër pirjes së duhanit.

“Ligji i ri për duhanpirjen që po shpallet është nën kompetencë të Ministrisë së Shëndetësisë, jo të Ministrisë së Ekonomisë dhe Punës. Sigurisht, do të ketë takime me hotelierët  dhe të gjithë në mënyrë që të njihen, para së gjithash nga Ministria për ligjin e ri. Unë konsideroj se duhet të ketë mbështetje për çdo ligj që mbron në radhë të parë shëndetin e qytetarëve dhe se gradualisht rregullativën ligjore ta përshtatim dhe harmonizojmë me rregullativat ligjore evropiane”, u përgjigj Risteski.