Edhe më pak se një muaj na ndan nga zbatimi i plotë i sistemit “Qyteti i Sigurt”. Autoritetet e MPB-së aktualisht janë duke punuar në miratimin e disa akteve ligjore dhe në përditësimin e sistemit me të dhëna të sakta, ndërkohë që po vendosen edhe kamera të tjera të sigurisë përgjatë korridoreve 8 dhe 10. Këto kamera, sipas autoriteteve të MPB-së, së shpejti do të vihen në funksion për fazën e testimit, ndërsa pas përfundimit të testimit dhe miratimit të akteve ligjore, më 1 shkurt do të fillojë zbatimi i plotë i sistemit “Qyteti i Sigurt” në të gjithë territorin e vendit, bëjnë të ditur nga MPB.

“Aktualisht, sistemi “Qyteti i Sigurt” funksionon në territorin e qytetit të Shkupit, ndërsa së shpejti planifikohet aktivizimi i tij edhe në Kumanovë dhe Tetovë. Pajisjet tashmë janë të vendosura edhe në korridoret 8 dhe 10 dhe në çdo moment pritet të fillojë detektimi i shkeljeve në trafik edhe atje. Gjatë vitit 2026 është paraparë që sistemi të fillojë të funksionojë në të gjithë territorin e shtetit. Tani  ndodhemi në një periudhë testuese, gjatë së cilës qytetarët marrin vetëm paralajmërim për shkeljen e trafikut të kryer. Është paraparë që nga data 01.02.2026 sistemi të funksionojë plotësisht dhe të fillojë sanksionimi i qytetarëve që kryejnë shkelje të evidentuara nga kamerat.”, – deklaroi zëdhënësi i MPB-së, Goce Andreevski.

Periudha e deritanishme e testimit të sistemit “Qyteti i Sigurt” ka treguar rezultate të shkëlqyera. Sipas autoriteteve, qytetarët nga dita në ditë kanë përmirësuar sjelljen dhe mënyrën e vozitjes në rrugët e vendit, duke u treguar më të përgjegjshëm dhe duke respektuar rregullat e komunikacionit. Gjatë zbatimit të këtij sistemi parashihet të ketë një tolerancë të vogël të shpejtësisë, por kjo tolerancë do të vlejë vetëm për tejkalime minimale dhe nuk do të përjashtojë përgjegjësinë penale apo administrative për shkeljet që mund të shkaktojnë rrezik në komunikacion. Përfaqësuesit e MPB-së vlerësojnë se përmes këtij sistemi do të rritet siguria e qytetarëve në komunikacion dhe do të ulet ndjeshëm numri i aksidenteve të rënda në trafik me pasoja fatale.

Sipas statistikave botërore, kur një automjet lëviz me shpejtësi prej 60 kilometrash në orë, shanset për mbijetesë të një personi të aksidentuar janë minimale; nga 10 persona, mesatarisht mbijetojnë vetëm dy, ndërkaq, kur shpejtësia e automjetit është 30 kilometra në orë, në raste të tilla mund të mbijetojnë deri në tetë persona të aksidentuar në trafik.

Ekipi Antikorrupsion i LSDM-së ka dalë sot me akuza të reja lidhur me hyrjen e grupit serb ALTA në tregun bankar të Maqedonisë së Veriut, duke u fokusuar këtë herë në emra të caktuar dhe lidhje të dyshuara me struktura afër VMRO-DPMNE-së.

Sipas LSDM-së, në pozitat menaxheriale dhe në bordet mbikëqyrëse të bankës janë emëruar persona me lidhje politike dhe biznesi nga konteksti politik vendas, dhe ata kërkuan që institucionet të hapin një hetim mbi marrjen e bankës dhe origjinën e kapitalit.

Në konferencën për shtyp, partia përmendi emra si Lidiya Nedelkova në ekipin menaxherial, Stevço Jolakoski në bordin mbikëqyrës, si dhe Marjan Zakev, duke e lidhur me struktura biznesi të mëparshme që kanë qenë objekt i debatit publik. Gjithashtu, LSDM përmendi Majan Kadievska-Vojnoviq si anëtare të bordit drejtues, duke e paraqitur këtë si një “rreze X” për mënyrën se si një institucion financiar lidhet me rrjetet politike.

Akuzat vijnë në një kohë kur marrja e bankës është formalizuar tashmë si procedurë. Banka Industriale a.d. Bitola më 12 Dhjetor 2025 mori zyrtarisht emrin ALTA Banka AD Bitola, ndërsa raportet publike tregojnë se akvizicioni është finalizuar në Tetor 2025, me shumicën dominuese të kapitalit tek pronari i ri dhe subjektet e lidhura. Në atë periudhë, LSDM kishte ngritur tashmë dyshime për pastrim parash dhe kishte dërguar pyetje te Banka Popullore, duke iu referuar masave evropiane ndaj kompanive të lidhura me kontekstin e Addiko Bank dhe raporteve mediatike mbi kontrolle dhe rreziqe.

Nga ana tjetër, ALTA Banka AD Bitola reagoi duke e cilësuar lajmin si të pavërtetë dhe manipulues, kërkoi falje publike dhe paralajmëroi hapa ligjorë. Sipas bankës, akvizicioni është realizuar me aprovime rregullatore, dhe këto akuza dëmtojnë reputacionin e institucionit dhe besimin në sistemin financiar.

Advertisement

Debati politik nuk ndalet vetëm te deklaratat institucionale. LSDM drejton pyetjen edhe tek kryeministri Hristijan Mickoski, duke kërkuar të sqarojë nëse ka llogari në bankë dhe nëse zyrtarë ose bashkëpunëtorë të afërt kanë investime në struktura financiare në Serbi të lidhura me rrethin afër SNS. Ndërkohë, debati zhvendoset në zonën më të ndjeshme: besimi në kontrollet, transparenca e pronësisë dhe kufiri mes politikës dhe sektorit bankar.(INA)

Të dhënat më të fundit demografike në Maqedoninë e Veriut po hapin një debat të ndjeshëm, por të domosdoshëm rënia e përgjithshme e popullsisë dhe dallimet e theksuara mes komuniteteve etnike. Në një shtet që përballet me eksod masiv, plakje të popullsisë dhe bilanc natyror negativ, çdo rritje e popullsisë duhet parë si vlerë shoqërore dhe ekonomike pa u ndikuar përmes prizmit etnik. Sepse, ky debat u shndërrua dhe mori jehonë më shumë përshkak të rritjes së popullsisë shqiptare. Pavarësisht rritjes së popullsisë shqiptare është e domosdoshme të merren masa shtesë për stimulimin e shtimit të popullsisë në tërësi, shkruan Zhurnal.

Rritet numri i shqiptarëve, ulet ai i maqedonasve – 

Statistikat e publikuara nga ESSH flasin qartë, në nivel shtetëror me 16.061 lindje dhe 20.201 vdekje, vendi regjistron një shtim natyror negativ. Megjithatë, ndarja sipas përkatësisë etnike tregon dy realitete të ndryshme popullsia shqiptare mban një bilanc pozitiv prej +2.164 banorësh, ndërsa ajo maqedonase përballet me një rënie shqetësuese prej –7.919. Këto shifra nuk janë triumf për njërën palë dhe humbje për tjetrën, por alarm për shtetin në tërësi që duhet të merren masa adekuate.

Te maqedonasit, raporti prej 216 vdekjesh për çdo 100 lindje është tregues i qartë i plakjes së thellë demografike dhe i rënies së vazhdueshme të lindshmërisë. Në anën tjetër, shqiptarët ruajnë një strukturë më të re demografike, ku për çdo 100 lindje ka rreth 60 vdekje, duke mbajtur bilanc pozitiv edhe përkundër emigrimit. Kjo diferencë pasqyrohet edhe në nivel lokal, ku komunat me shumicë shqiptare si Çairi, Saraji dhe Studeniçani shënojnë rritje, ndërsa shumë komuna të tjera përballen me tkurrje të vazhdueshme.

Ndryshimet demografike nuk janë thjesht çështje statistikore. Ato kanë pasoja direkte në sistemin arsimor, tregun e punës, fondin pensional dhe balancat ekonomike e politike të vendit. Një shoqëri që plaket shpejt dhe nuk ripërtërihet përmes lindjeve apo kthimit të emigrantëve, rrezikon stagnim afatgjatë.

Advertisement

Në këtë kontekst, politikat stimuluese si pagesat për fëmijën e tretë dhe të katërt, kanë treguar se nuk mjaftojnë. Problemi nuk është vetëm numri i fëmijëve, por kushtet për t’i rritur ata. Të dhënat e varfërisë e konfirmojnë këtë paradoks familjet me tre ose më shumë fëmijë janë më të varfrat në vend, me shkallë varfërie që në vitin 2024 ka arritur në 54.8 për qind. Kjo tregon se nxitja e lindjeve pa mbështetje reale ekonomike mund të thellojë problemet sociale, në vend që t’i zgjidhë ato.

Deklaratat e kryeministrit Hristijan Mickoski për politika pro-life, kthim taksash për nënat dhe lehtësime për banesa për çiftet e reja tregojnë një orientim të ri, por ende të paprovuar në praktikë. Ndërkohë, ide të tilla si taksa për beqarët, edhe kur hidhen si “test i opinionit publik”, tregojnë mungesë ndjeshmërie ndaj realitetit social të të rinjve, të cilët martohen më vonë jo nga dëshira, por nga pasiguria ekonomike.

Kujtojmë që, rritja e popullsisë duhet të shihet si interes i përbashkët shtetëror, e jo si garë etnike. Çdo fëmijë i lindur, pavarësisht përkatësisë, është investim për të ardhmen e vendit. Politikat publike duhet të fokusohen te mirëqenia, siguria ekonomike dhe cilësia e jetës së familjeve të reja, sepse vetëm kështu demografia mund të kthehet nga problem në potencial zhvillimi. Në të kundërt, shifrat do të vazhdojnë të flasin ndërsa politika do të mbetet prapa realitetit. /Zhurnal.mk