Dilema nëse gratë duhet që në mënyrë të pavarur të vendosin se si do të lindin – në mënyrë natyrale apo me ndërhyrje cesariane, është bërë një ndër çështjet më të ndjeshme në shoqërinë bashkëkohore. Edhe pse e drejta personale mbi trupin është çështje thelbësore e autonomisë, mjekësia paralajmëron se lindjet nuk janë vetëm akt personal, por një proces i ndërlikuar biologjik që sjell rreziqe potenciale.

Në Maqedoninë e Veriut, shkalla e lindjeve me ndërhyrje cesariane, sipas gjinekologëve, është rreth 43%, shumë lartë mbi mesataren evropiane. Derisa vendet evropiane kanë vendosur rregulla se kur dhe pse duhet të bëhet prerja cezariane, në vendin tonë thuajse çdo e dyta lindje përfundon me operacion, që e shndërron këtë intervenim nga domosdoshmëria mjekësore në një praktikë të përgjithshme.

Mjekët thonë se ky trend është rezultat i frikës nga dhimbjet, informimi jo i mjaftueshëm, por edhe ves kulturologjik tek një pjesë e grave shtatzëna dhe mjekëve për të zgjedhur rrugën më të sigurtë dhe më të parashikueshme.

MERALE REXHEPI – GJINEKOLOGE

“Shkaqet kryesore për lindjet me prerje cezariane janë, e para që mund të them, është mosha e shtyrë e nënës për lindjen e parë, kuptohet se karriera, shkollimi, punësimi, shumë të zëna, prandaj dhe e anulon lindjen e parë kështu që cdo lindje që bëhet pas moshës 35 vjecare llogaritet si lindje e rrezikuar, shtatëzani e rrezikuar, në ato raste shkohet me prerje cezariane, e tash në qoftë se një paciente njëherë lind me prerje cezariane gjasat janë shumë të mëdha që edhe lindjet e tjera do të shkojnë me prerje cezariane”

Advertisement

Në këtë drejtim vazhdimisht zhvillohen debate se ku duhet të vendoset kufiri. Në aspektin mjekësor, ndërhyrja cesariane rekomandohet në raste kur lindja natyrale paraqet rrezik për nënën apo foshnjën.

Por, mjekët thonë se vendimi se si të bëhet lindja duhet të bazohet në besim të ndërsjelltë, dialog, arsimimin e grave shtatzëna dhe informimit.

MERALE REXHEPI – GJINEKOLOGE

“Pacientet duhet të jenë shumë stabile dhe shumë të përgatitura se çfarë i pret gjatë lindjes, kjo duhet të punohet vecanërisht me mjekët amë se ata e udhëheqin shtatëzaninë dhe t`u tregohet se lindja është një akt që nuk është I lehtë por duhet t`u sqarohet se do të ndodh në praninë e profesionistëve qoftë mjekëve, qoftë mamitë, me një personel të gjërë ku na bashkangjiten dhe anestesteziologët dhe pediatri dhe duhet të pranohet si gjë normale dhe si gjë më e bukur që mund t`i ndodh një femre ku do ta sjell trashëgiminë e vet dhe ajo të trajtohet si dicka e pritur se shkon me disa vështirësi dhe është kaluese dhe kryesore është që fundi të jetë I mire”

Psikologët thonë se faktorët psikologjik ndonjëherë janë shumë më determinues se sa faktorët fizik. Frika e prindërimit, frika e lindjes e ngadalëson këtë proces.

Advertisement

FATIME ZIBERI – PSIKOLOGE

Faktori psikologjik këtu din ta ndërlikoj shumë herë punën për shkak se është punë hormonale  dhe është një disbalans total hormonal dhe  mos kontrolli psikologjik  që mund të shkaktojë më tepër dëm sesa dobi prandaj dhe ne sugjerojmë që gjithmonë të jeni të qeta. Aspekti psikologjik është shumë I rëndësishem në atë kuptim që mos të vijë deri te rritja e stresit, ankthit, dhe panikut dhe të menduarit e tepërt rreth asaj se si do të jetë lindja, cka do të ndodh, si do të ndodh dhe ndaj ndryshimeve fizike që ua kanë frikën për shkak se të  jemi të hapur dhe të sinqertë askush nuk ka aq tolerancë të madhe ndaj dhimbjeve.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, prerja cezariane është një ndër ndërhyrjet kirurgjikale më të shpeshta në botë, me një rritje të vazhdueshme globale – nga 6% e lindjeve në vitin 1990, në 21% në vitin 2018, ndërsa deri në vitin 2030 pritet të arrijë në rreth 30%. TV KOHA

Advertisement

Grupi i punues për riemërimin e rrugëve në Tetovë filloi me punë, këtë e bëri të ditur zëvendës kryetari i komunës së Tetovës njëherazi edhe kryetar i grupit punues Albi Qamili. Ai tha se ka pranuar dokumentacionin dhe materialet nga grupi paraprak. Mbi bazën e punës që është bërë deri tani dhe duke marrë parasysh propozimet e dërguara nga qytetarët, do të vazhdojmë punën me qëllimin që ta rrumbullakësojmë këtë proces sa më shpejt.

“Ne kemi vendosur mënyrën se si do të vazhdojmë me procedurën. Kemi vendosur që deri në mbledhjen e radhës të shqyrtojmë listën dhe në mbledhjen e radhës së Grupit të Punës të kemi një listë përfundimtare të propozimeve. Në listën e propozimeve kemi emra të cilët nuk korespodojnë me ligjin, kemi propozime të duplifikuara, preopozime të cilët nuk përmbushin kriteret për të qenë emër i një rrugë. Ka kritere të ndryshme, personi duhet të jetë i ndjerë, të mos jetë emri i gjate e kështu me radhë.

 Qamili bën të ditur se fillimisht do të emërohen rrugët që nuk kanë as emra as numra dhe më pas do të vazhdohet sipas nevojës.

“Sa i përket metodologjisë, fillimisht prioritet i kemi që të emërojmë rrugët që nuk kanë fare emra dhe as numra. Në Tetovë ka rrugë që nuk janë të identifikuara, ka rrugë që kanë qenë të identifikuara por që nuk kanë as emra dhe as numra, ka rrugë që kanë vetëm numra dhe si fillim, si prioritet kemi që të bëjmë emërtimin e rrugëve dhe pastaj të kalojmë te rrugët ekzistuese dhe do të mundohemi që këtë proces ta mbyllim sa më shpejtë”

Ai thotë se koha për propozim të emrave ka mbaruar dhe se tani vetëm do të bëhet sleksionimi dhe pastrimi i propozimeve, duke zgjedhur emrat që plotësojnë kriteret e që janë siç vijon:

Advertisement

“Besojmë se kur do të jemi në fund të kësaj procedure dhe pasi të kemi bërë një propozim konkret, propozimi që duhet të dërgohet edhe në Qeveri, ne do të kemi edhe një debat publik, por krahas metodologjisë dhe rregullores që paraprakisht ka vendos Grupi i Punës, propozime të reja nuk mund të shtohen më, pasi është mbyllur faza e propozimeve”

Në Tetovë edhe pse disa rrugë janë emëruar në gjuhën shqipe, të njëjtat shfrytëzohen vetëm nga Komuna e Tetovës gjatë komunikimit me qytetarët kurse në dokumente zyrtare vazhdojnë të qëndrojnë emrat nga koha e ish Jugosllavisë. Edhe më herët në Tetovë ka pasur nisma të tilla që nuk kanë shkuar deri në fund. TV KOHA

Sektori i Punëve të Brendshme në Tetovë ka ngritur kallëzim penal kundër 35-vjeçarit me iniciale P.I. nga Tetova, nën dyshimin për kryerjen e veprave penale “dhunë” dhe “denoncim i rremë i veprës penale”.

Më 9 janar 2026, i denoncuari kishte raportuar rrejshëm në polici se në një hapësirë parkingu para një ndërtese në Tetovë, ishte sulmuar fizikisht nga një burrë dhe ishte goditur me një send të fortë nga një grua.

​Megjithatë, pas ndërmarrjes së masave hetimore nga ana e policisë, u vërtetua se e vërteta ishte krejt ndryshe. U konstatua se ishte vetë P.I. ai që kishte nisur një zënkë me një person tjetër dhe e kishte sulmuar atë fizikisht. Për këtë arsye, ai tashmë do të përballet me drejtësinë jo vetëm për dhunën e ushtruar, por edhe për tentativën për të mashtruar organet e rendit.