Lajme nga vendi
Liria e mediave, RMV lider në Ballkaninë Perëndimor
Maqedonia e Veriut është në vendin e 38-të nga gjithsej 180 shtete në botë sipas Indeksit Global të Lirisë së mediave të “Reporterëve pa kufij”. Vendi shënon një kërcim prej 19 vendesh në krahasim me vitin 2022 dhe është pozicionuar më së miri në rajonin e Ballkanit Perëndimor, përpara Malit të Zi (39), Kroacisë (42), Kosovës (56), Bosnjë e Hercegovinës (64) dhe Serbisë (91) dhe Shqipërisë (96).
“Reporterët pa kufij” në raportin për Maqedoninë e Veriut, theksojnë se edhe pse gazetarët nuk punojnë në një mjedis armiqësor, keqinformimi i përhapur dhe mungesa e profesionalizmit kontribuojnë në rënien e besimit të shoqërisë në media, e cila i ekspozon mediat e pavarura ndaj kërcënimeve dhe sulmeve. Vazhdon edhe tendenca që zyrtarët e qeverisë të kenë qëndrime të këqija dhe poshtëruese ndaj gazetarëve.
Megjithëse televizioni është burim dominues i informacioneve, mediat onlajn luajnë një rol të rëndësishëm. Megjithatë, duhet bërë një dallim midis redaksive onlajn profesionale të cilat punësojnë gazetarë profesionistë dhe publikojnë përmbajtje origjinale dhe portaleve individuale të cilët kryejnë plagjiaturë dhe kopjojnë përmbajtjen e njerëzve të tjerë. Ekziston gjithashtu një hendek i madh midis shikueshmërisë dhe besimit: TV stacionet më të ndjekura kanë një indeks të ulët besueshmërie.
Konteksti politik
Mjedisi i përgjithshëm mbetet i favorshëm për lirinë e mediave dhe lejon raportim kritik, megjithëse transparenca e institucioneve është mjaft e dobët. Për shkak të polarizimit të fortë politik, media mund t’i nënshtrohet presionit nga pushteti, politikanët dhe biznesmenët. Dy partitë më të mëdha (në pushtet dhe në opozitë) kanë krijuar sisteme mediatike paralele mbi të cilat ushtrojnë ndikimin e tyre politik dhe ekonomik. Shërbimi i transmetimit publik nuk ka pavarësi editoriale dhe financiare.
Korniza ligjore
Përderisa Kushtetuta garanton lirinë e fjalës dhe ndalon censurën, vendi mbetet prapa në harmonizimin e legjislacionit të medias me standardet e Bashkimit Evropian, të cilit synon t’i bashkohet. Abuzimi gjyqësor i Ligjit për përgjegjësi civile për shpifje inkurajon autocensurën në media. Paditë përdoren si një mjet për të frikësuar dhe presion mbi mediat e pavarura. Një projekt-ligj për të riautorizuar qeverinë për të reklamuar në media private ka ngritur shqetësime për ndikimin e mundshëm politik.
Konteksti ekonomike
Edhe pse disa lloje të përqendrimit mediatik janë të ndaluara me ligj, redaksia e disa prej kanaleve kryesore televizive janë të ekspozuara ndaj presioneve ekonomike nga pronarët e tyre. Financimi shtetëror është i kufizuar dhe jo transparent dhe media e pavarur mbështetet shumë te donatorët. Grantet e huaja të bazuara në projekte kontribuojnë vetëm për mbijetesën, por jo për zhvillimin e mëtejshëm. Ekziston një tregti e ndikimit midis agjencive të marketingut dhe shtëpive të caktuara mediatike.
Konteksti sociokulturor
Megjithëse nuk ka kufizime të qarta në mjedisin social dhe kulturor që ndikojnë në gazetarinë e lirë, rrjetet sociale dhe sfera digjitale në përgjithësi favorizojnë përhapjen e dezinformatave dhe kërcënimeve kibernetike. Të kombinuara me standarde të ulëta profesionale, ato kontribuojnë në rënien e besimit të publikut në media dhe hapin rrugën për sulme ndaj gazetarëve bazuar në kritere gjinore, etnike ose fetare.
Siguria
Gazetarët janë rregullisht objektiv i sulmeve verbale. Me pretekstin e mbrojtjes së sekreteve shtetërore dhe të të dhënave personale, ata mund të ekspozohen ndaj presionit ligjor dhe ndjekjes penale abuzive (procedurat e zvarritjes ose SLAPP). Megjithatë, gjykatat priren të mbështesin lirinë e shtypit dhe të mbrojnë gazetarët. Është caktuar një prokuror special për të trajtuar rastet e sulmeve ndaj gazetarëve, ndërsa po shqyrtohet hapja e zyrave të ngjashme në të gjithë vendin.
Mediat më të lira në vendet nordike
Në përgjithësi, vendet nordike renditen më së miri – Norvegjia, Danimarka, Suedia, Irlanda, Finlanda, ndërsa vendet aziatike renditen më keq – Turkmenistani, Irani, Vietnami, Kina dhe Koreja e Veriut. Sipas raportit mbi Indeksin Global të Lirisë së Medias, i cili vlerëson mjedisin në të cilin punojnë gazetarët në 180 vende dhe territore, ndërsa i cili u publikua në Ditën Botërore të Lirisë së mediave, situata është “shumë e keqe” në 31 vende, “e keqe” në 42, “problematike” në 55, “mirë” ose “mjaftueshëm mirë” në 52 vende. Me fjalë të tjera, mjedisi në të cilin punojnë gazetarët është i keq për shtatë nga 10 vende, ndërsa i kënaqshëm për një në tre vende, theksohet në raportin e “Reporterëve pa kufij”.
Në raportin vjetor theksohet se gazetaria në vitin 2023 kërcënohet nga industria e përmbajtjes së rreme dhe se përmbajtja e rreme ka një ndikim të fortë në media. Në rreth 118 vende, të anketuarit deklaruan se aktorët politikë janë të përfshirë sistematikisht në dezinformim masiv ose në fushata propagandistike. Zhvillimi i madh i inteligjencës artificiale po shkakton probleme edhe në botën mediatike.
Lajme nga vendi
VLEN: Hipokrizi dhe ironi që BDI/AKI flet për korrupsion dhe Transparency International
Lajme nga vendi
Kallëzim penal ndaj 14 pjesëtarëve të Ushtrisë, dyshohen për bashkim kriminal dhe keqpërdorim të pozitës zyrtare
Sindikata e Pavarur e Ushtarëve Profesionalë njoftoi se më 20 janar 2026, ka dorëzuar kallëzim penal në institucionet kompetente kundër 14 pjesëtarëve të Ushtrisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut.
Sipas njoftimit të sindikatës, kallëzimi ka të bëjë me dyshimet për kryerjen e veprave penale “keqpërdorimit të pozitës dhe autoritetit zyrtar” (neni 353 i Kodit Penal), “bashkimit kriminal” (neni 394) dhe “punës së pakujdesshme në shërbim” (neni 353-c).
Siç thnë nga sindikata, personat e raportuar janë 11 oficerë dhe tre nënoficerë, të punësuar në njësi të ndryshme të Ushtrisë. Midis tyre janë komandanti i Brigadës së 1-rë të Këmbësorisë, komandanti i Batalionit të 2-të të Këmbësorisë, tre punonjës në Petrovec, tre punonjës në Shtip, si dhe gjashtë anëtarë të komisioneve disiplinore në Shtip.
Sindikata thekson se ankesa i referohet dëmit të supozuar material të shkaktuar ndaj anëtarëve të Ushtrisë dhe buxhetit të shtetit.
Në deklaratë thuhet se sindikata ka apeluar në të kaluarën për respektimin e të drejtave të ushtarëve profesionistë dhe për zbatimin konsistent të Ligjit për Shërbimin në Ushtri, por, sipas tyre, pa sukses.
Sindikata gjithashtu informon se, siç pretendojnë ata, katër gjeneralë aktualisht po veprojnë kundër tyre dhe anëtarëve të saj, për të cilët njoftojnë se do të paraqesin raporte përkatëse në periudhën e ardhshme.
Për më tepër, Sindikata e Pavarur e Ushtarëve Profesionistë i bëri thirrje presidentes së vendit dhe komandantit suprem të Ushtrisë, Gordana Siljanovska-Davkova, të rishikojë vendimet për promovime dhe emërime në pozicione ushtarake përgjegjëse.
Siç deklarojnë ata, kjo është kallëzimi i pestë penal që sindikata ka ngritur kundër punonjësve të Ministrisë së Mbrojtjes dhe Ushtrisë, dhe ata i bëjnë apel Prokurorisë Themelore Publike të veprojë mbi raportet e paraqitura.
Lajme nga vendi
Ndryshimet dhe plotësimet në Ligjin për Punët e Brendshme dhe Ligjin për Policinë në Komisionin për Mbrojtje dhe Siguri
Dy komisione do të mbajnë seancë sot në Parlament – Komisioni për Mbrojtje dhe Siguri dhe Komisioni Juridiko-Ligjvënës.
Para anëtarëve të të dy komisioneve janë Projektligji për ndryshimet në Ligjin për Punët e Brendshme dhe Projektligji për ndryshimet në Ligjin për Policinë, të dyja me procedurë të shkurtuar.
Ndryshimet mundësojnë një ndryshim organizativ, pra transformimin e Sektorit të Punëve të Brendshme Shkup në Departament të Punëve të Brendshme dhe parashikojnë shtimin e një pozicioni të ri pune – Shef i Departamentit të Punëve të Brendshme – Shkup.
Ndryshimet në Ligjin për Policinë, me procedurë të shkurtuar, siç u shpjegua, janë për përmirësimin e strukturës organizative të njësive policore, me theks të veçantë në territorin e qytetit të Shkupit, ku nevojitet efikasitet më i madh, koordinim më i mirë dhe përdorim optimal i burimeve njerëzore dhe materiale në Ministrinë e Punëve të Brendshme, prandaj ligji mundëson një ndryshim organizativ, pra transformimin e Sektorit të Punëve të Brendshme Shkup në Departament të Punëve të Brendshme – Shkup.
Kjo njësi organizative, me ndryshimet dhe plotësimet e propozuara ligjore, merr një status më të lartë organizativ brenda strukturës policore. Përveç kësaj, projektligji bën edhe një korrigjim terminologjik në lidhje me çështjet kriminalistike-teknike – thuhet në shpjegimin e projektligjit, të propozuar nga një grup deputetësh.
Për shkak të nevojës për një ndarje më të qartë të njësive organizative të punëve të brendshme, si dhe specifikimit të mënyrës së përcaktimit të sektorëve të punëve të brendshme dhe Departamentit të Punëve të Brendshme – Shkup, projektligji për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Punët e Brendshme, përmes një procedure të shkurtuar, parashikon shtimin e një pozicioni të ri pune – Udhëheqës i Departamentit të Punëve të Brendshme – Shkup.

