Lajme nga vendi
Shoqëria civile: nxitëse e reformave apo armike e shtetit?
Analizë speciale për Portalb.mk nga Malinka Ristevska Jordanova, Instituti për Politika Evropiane.
Ditëve të fundit në Maqedoni po riaktualizohet roli i shoqërisë civile, pas thirrjes së nivelit më të lartë shtetëror drejtuar donatorëve evropianë për “shkurtim” të fondeve për organizatat joqeveritare dhe mediat që “punuan kundër Evropës”, pra kundër integrimit europian të vendit”. Kjo kërkesë aktualizohet pas rreth një viti, kur po merr hov diskutimi për ndryshimet kushtetuese.
Pra, të shohim se çfarë thotë BE-ja për shoqërinë civile dhe rolin e saj në anëtarësimin e vendit. Si fillim, është mirë ta rikujtojmë atë që u prezantua nga Komisioni Evropian në skriningun analitik për shoqërinë civile, si pjesë e Klasterit Themelet, në fushën e Institucioneve Demokratike. Ta përsërisim – ky është klasteri më domethënës, ai që e përcakton dinamikën e anëtarësimit në tërësi.
Baza e acquis dhe standardeve për shoqërinë civile (SHC) janë dispozitat e Kartës së të Drejtave Themelore të BE-së, traktatet themeluese të BE-së (Traktati për BE-në dhe për Funksionimin e BE-së), Konventa Evropiane mbi të drejtat e njeriut (KEDNJ) dhe jurisprudenca e Gjykatës Evropiane për të drejtat e njeriut, si dhe ligji ndërkombëtar për të drejtat e njeriut. Para së gjithash është liria e shprehjes dhe e bashkimit e garantuar në Kartën e të Drejtave Themelore të BE-së. Në traktatet themeluese të BE-së qëndron detyrimi i institucioneve të BE-së për t’u dhënë qytetarëve dhe shoqatave përfaqësuese “mundësinë për t’i publikuar dhe shkëmbyer publikisht pikëpamjet e tyre në të gjitha fushat e veprimit të Bashkimit”, si dhe të mbajnë “një dialog të hapur, transparent dhe të rregullt me shoqatat përfaqësuese dhe shoqërinë civile”. Institucionet e BE-së e kanë edhe detyrimin për pjesëmarrjen e shoqërisë civile në qeverisjen e mirë, si dhe për të garantuar hapje dhe transparencë.
Nga ana tjetër, udhëzimet e përbashkëta për lirinë e bashkimit të Komisionit të Venecias dhe ODIHR-it (Zyra e OSBE-së për të Drejtat e Njeriut) i shpjegojnë dhe shtjellojnë standardet ndërkombëtare për lirinë e bashkimit në 11 parime. Në mesin e tyre kuptohet që janë liria e shprehjes, si dhe liria për të kërkuar, marrë dhe për të përdorur fonde.
Jo rastësisht në skriningun analitik është theksuar se shoqëria civile është “subjekt i rëndësishëm në qeverisjen, forcë shtytëse për reforma, bashkëbiseduese relevante, instrument i zërit të qytetarëve”, prandaj shfaqet nevoja për një dialog të hapur dhe të strukturuar, si dhe për pjesëmarrjen në proceset e marrjes së vendimeve politike.
Dhe jo rastësisht mbështetja për shoqërinë civile ka një trajtim të veçantë në dokumentet e zgjerimit. Kështu, në Metodologjinë e Zgjerimit shoqëria civile përjashtohet nga reduktimi i mundshëm i fondeve të para-anëtarësimit në rast të shfaqjes së “problemeve”. Kjo është operacionalizuar në Rregullativën për IPA III, por edhe në aq të përmendurën Kornizë negociuese. Pastaj, “Udhëzimet për mbështetjen e BE-së ndaj shoqërisë civile për periudhën 2021-2027” i përpunojnë në detaje qëllimet dhe rezultatet për tre fusha globale: a) mjedis i përshtatshëm për SHC; b) bashkëpunim i përforcuar dhe partneritetit ndërmjet organizatave të SHC dhe autoriteteve publike dhe c) përforcim i kapaciteteve dhe qëndrueshmërisë së organizatave të SHC për zbatimin efektiv të aktiviteteve të tyre. Dhe përsëri, në aneksin e këtij dokumenti, ndër të tjera, shpjegohen edhe standardet për SHC që e mbështesin dokumentin.
Jo rastësisht BE-ja e thekson rolin e shoqërisë civile sidomos në fushat e demokracisë, të drejtave themelore dhe qeverisjes të së drejtës. Ne do t’i rikthehemi Raportit Special të Gjykatës së revizorëve për Ballkanin Perëndimor, sipas të cilit, “Mbështetja e BE-së për veprimin e shoqërisë civile për sundimin e ligjit është e pamjaftueshme për të përmbushur nevojat e sektorit civil dhe ndikimi i tij nuk monitorohet plotësisht. ” Prandaj, një nga rekomandimet themelore është intensifikimi i mbështetjes për shoqërinë civile të angazhuar në reformat e qeverisjes të së drejtës dhe pavarësisë së mediave.
Po çfarë është konstatuar deri më tani në lidhje me përmbushjen e standardeve për shoqërinë civile? Për fat të keq, një nga burimet relevante (joqeveritare!) – Raporti i Rrjetit Ballkanik për Zhvillimin e Shoqërisë Civile për një mjedis të favorshëm për shoqërinë civile për vitin 2022, evidenton një sërë mbrapsjesh në vendin tonë në këtë front. Dhe, për fat të keq, kjo tendencë po vazhdon.
Lajme nga vendi
Punësim të përhershëm për 40 personat me kontratë në Spitalin Klinik të Tetovës procesi vazhdon
Për personat me kontratë pune të cilët në dhjetor 2025 mbetën pa punësim të përhershëm në Spitalin Klinik të Tetovës, procesi vazhdon me qëllim që të ofrohet një zgjidhje për statusin e punësimit të përhershëm për ta, thotë Ministri i Shëndetësisë Azir Aliu.
Ai po përgjigjej në pyetjen e një gazetari se çfarë do të ndodhë me 40 stafin mjekësor dhe teknik që shkojnë në punë në janar dhe shkurt pa kontratë pune.
Institucioni duhet të kërkojë një mendim nga ne, Fondi i Shëndetësisë dhe Ministria e Financave. Drejtori e ka bërë tashmë këtë. Procedurat janë në vazhdim, nëse nuk janë përfunduar tashmë, dhe vlerësoj se kontratat do të duhet të nënshkruhen në një kohë të shkurtër. Gjithashtu vërej se po punojmë për të siguruar që këta njerëz të jenë të punësuar përgjithmonë, në mënyrë që të jenë në gjendje të investojnë në kapacitete njerëzore. Ata duhet të sigurohen se nëse ka ndonjë ndryshim politik, ata do të jenë pjesë e sistemit të kujdesit shëndetësor dhe nuk do të abuzohen përsëri, për fat të keq, siç janë abuzuar deri më tani – tha Aliu.
Lajme nga vendi
Reformat në arsimin e lartë, studentët e dalluar në 100 universitetet më të mira në botë ose në Maqedoni do të kenë përparësi punësimi në universitetet shtetërore
Studentët që studiojnë në 100 universitetet më të mira në botë me bursë shtetërore ose studiojnë në Maqedoni si dhe ata që janë shpallur studentët më të mirë, do të kenë përparësi kur të punësohen në universitetet shtetërore, si staf mësimor dhe shkencor, paralajmëroi ministrja e arsimit dhe shkencës, Vesna Janevska. Ajo po ashtu bëri të ditur se është vendosur një mënyrë e re e financimit të institucioneve të arsimit të lartë.
“Po forcojmë kriteret për avancim në titujt e fakultetit. Kushdo që aplikon për zgjedhje në titullin – profesor asistent, profesor i asociuar ose profesor i rregullt, që tani e tutje, varësisht nga titulli, do të jetë i detyruar të prodhojë dhe publikojë 6 deri në 7 punime shkencore deri në kohën e zgjedhjes, nga të cilat 3 deri në 4 duhet të publikohen në një revistë me faktor ndikimi nga bazat e të dhënave Web of Science ose Scopus”, theksoi Vesna Janevska, minstre e Arsimit dhe Shkencës.
Profesorët e rregullt të zgjedhur pasi të jenë zgjedhur, në të ardhmen pas miratimit të ligjit, do të kenë të drejtë rizgjedhjeje pas 7 vitesh. Ata që tashmë janë zgjedhur si profesorë të rregullt nuk do të mbulohen nga ky ligj, dhe komuniteti akademik do të unifikohet në të gjithë territorin. Mandati i rektorëve do të jetë 4 vjet, në vend të 3 viteve që është aktualisht, dhe modeli për zgjedhjen e një rektori do të ndryshohet gjithashtu.
“Pagat nuk janë më temë diskutimi. Ato u rritën me 14% vitin e kaluar, dhe buxheti për mbështetjen e aktiviteteve shkencore dhe kërkimore është rritur gjithashtu nga 380 milionë denarë në vitin 2024 në 773 milionë denarë këtë vit. Më shumë se dyfishi”, u shpreh theksoi Vesna Janevska, minstre e Arsimit dhe Shkencës.
Ministria e Arsimit dhe Shkencës ka përgatitur ligj të ri për arsimin e lartë dhe shkencën, i cili pritet të ofrojë arsim akademik me cilësi më të lartë dhe të inkurajojë aktivitetin shkencor dhe kërkimor në vend.
Reparti I Transfuzionit në Tetovës oshtë është bërë me hapësira të reja. Amir Elezi Drejtori i Institutit të transfuziologjise tha se qendra e transfuzionit në Tetovë ka karatker rajonale dhe ofron shërbime për gjithë fushën e pollogut.
“ Renovimi I këtij objekti ka filluar në vitin 2024 dhe ka përfunduar tani dhe tani hapim edhe zyrtarisht objektin e transfuzionit të gjakut. Është një qendër ndër më të mëdha në nivel të shtetit pasi që njësia e transfuzionit ka katër qendra të Manastirit, Shtipit të Tetovë dhe qendrën në Shkup, ku shërbehen në mënyrë ambulatore gjithashtu edhe grumbullohet gjak edhe përpunohet në qendrën e Tetovës . vitin që lamë pas pas ishte viti ku arritëm rekord të numrit të dhuruesve të gjakut , 60 222 dhurues të gjakut në republikën e Maqedonisë së veriut.”
Ndërsa ministri I shëndetësisë Azir Aliu tha se përpos hapësirave modern ka edhe teknologji të avancuar, ndërsa ai pret që së shpejti të hapet edhe konkursi për punësim që kjo qendër të plotëson edhe mungesat e kuadrit që I ka.
“ Sot jemi këtu për inauguruar edhe hapësirat në transfuzionit që janë edhe në aspekt fizik dhe teknologjik modern dhe me nevojat që I kemi në Tetovë, është një qendra regjionale që jep shërbime për këtë pjesë të shtetit . Urojmë edhe në shtyllën e dytë të kapaciteteve njerëzore , shumë shpejtë do të hapet edhe procedura për punësimi e mjekëve dhe motrave medicinale , me qëllim që të kemi edhe kapacitete njerëzore me nevojat që kemi këtu në Tetovë.”
Prezent në këtë ngjarje ishte edhe zv/kryeministri i parë Bekim Sali i cili tha se investimet e tilla do të vazhdojnë edhe në spitalet tjera ku paraqitet nevoja.
Deri më tani reparti i transfuzionit ka qenë i vendosur në objektin kirurgjikal në spitalin e Tetovës. Ndërsa në ato hapësira tani do të vendoset kirurgjia Torakale. TV KOHA
Punësim të përhershëm për 40 personat me kontratë në Spitalin Klinik të Tetovës procesi vazhdon
Inspektorati mbyll 26 motele dhe vila, ishin të paregjistruara e nuk plotësonin kushtet minimale
Reformat në arsimin e lartë, studentët e dalluar në 100 universitetet më të mira në botë ose në Maqedoni do të kenë përparësi punësimi në universitetet shtetërore
Zyra e Avokatit të Popullit në Tetovë sot do të jetë e hapur
Nesër në Maqedoni do të shpallet gjendje krize në energjetikë, nga 1 shtatori hyjnë në fuqi masat për kursim
Kovaçevski paralajmëroi drejtor të ri të Drejtorisë për Zbatimin e Sanksioneve
Visar Ganiu ua uron Kurban Bajramin: Ju uroj që kjo festë e shenjtë t’ju sjellë paqe në zemër | VIDEO
Aksident tragjik në autostradën Tetovë – Gostivar, humb jetën një grua 33 vjeçare | VIDEO
