Connect with us

Lajme nga vendi

Gjuha shqipe sërish “ther në sy”

Published

on

Ligji për mbrojtjen e fëmijëve është rikthyer në procedurë parlamentare pasi presidentja Gordana Siljanovska Davkova e përdori të drejtën e vetos dhe nuk e nënshkroi Dekretin, me arsyetimin se neni i cili parashikon që licencat për punë në çerdhe jepen në gjuhën maqedonase dhe atë shqipe – është në kundërshtim me Kushtetutën. Me kthimin të këtij Ligji në Parlament është rikthyer edhe retorika nacionaliste dhe përçarëse në objektin ligjvënës. Salla e Parlamentit edhe një herë u shndërrua në arenë të përplasjeve verbale dhe ofendimeve nga më të ndryshmet, të cilat kryesisht buronin nga ajo se, përse gjuha shqipe të jetë pjesë e përdorimit në licencat për çerdhe që lëshohen nga ana e Ministrisë për Politikë Sociale.

Fillimisht LSDM elaboroi amendamentin e propozuar me të cilin kërkonin që nga Ligji të hiqet pjesa ku shkruan se licencat të nxirren në dy gjuhë, konkretisht neni 9 në të cilën shënohet se licencat të jepen edhe në gjuhën të cilën e flasin 20% e popullatës. Madje, deputetja e LSDM-së, Jovankla Trençevska tha se e përshëndet vendimin e presidentes e cila shfrytëzoi veton për këtë ligj.

“Është mirë që kemi veto nga ana e presidentes, e cila thotë që të shqyrtohet miratimi i këtij ligji. Prej atyre arsyeve, kemi propozuar dy amendamente për këtë ligj në nenin 9. Propozojmë që pika 2 nga neni 9 të hiqet, me çka do të vepronim në bazë të rekomandimit të presidentes Siljanovska, por edhe do ta respektonim Kushtetutën e vendit. Gjithashtu, kërkojmë të hiqet plotësisht edhe neni 10 I ligjit”, tha Trençevska, por që propozimi i saj nuk mori mbështetje, pasi 69 deputetë votuan kundër, ndërsa vetëm 19 ishin për.

Pas kësaj, deputetët e të Majtës elaboruan propozim-amendamentin e tyre i cili nënvizonte “në nenin 9, paragrafi 2, fjalët ‘në gjuhën që flasin 20% e qytetarëve të Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe alfabetin e saj’, të zëvendësohen me fjalët ‘në njërën nga gjuhët zyrtare dhe alfabetin e tyre në varësi të gjuhës amtare të kandidatit”. Deputeti i së Majtës, Sashko Jançev, e arsyetoi amendamentin e tij, duke thënë se me këtë amendament – ata synojnë ë pengojnë dygjuhësinë në shtet. “Me këtë amendament, ne themi të mos jenë në dy gjuhë, por të jenë në gjuhë maqedonase dhe në varësi të kandidatit, të lëshohen në njërën prej gjuhëve zyrtare dhe në këtë mënyrë të pengojmë dygjuhësinë, e cila është element për dezintegrimin e Maqedonisë së Veriut”, tha Jançev.

Ndaj kësaj replikoi deputeti i Frontit Europian, Sali Murat, i cili tha se ky amendament është në kundërshtim me Kushtetutën e vendit, dhe si i tillë nuk ka bazë që të mbështetet. “Ky amendament është në kundërshtim me Kushtetutën, në mënyrë të drejtpërdrejtë bie ndesh me nenin 5 të Kushtetutës, e cila garanton përdorimin e gjuhës të cilën e flasin të paktën 20% e popullatës. Me këtë cenohet e drejta ime si një pjesëtarë i përkatësisë etnike më të vogël”.

Advertisement

Megjithatë, debati vazhdoi mes kryetarit të partisë e Majta, Dimitar Apasiev me deputetët e koalicionit VLEN. Apasiev fillimisht kishte kritika të ashpra në drejtim të VMRO-DPMNE-së. “Ju të VMRO-DPMNE-së po e zbatoni Platformën e Tiranës, të cilën BDI dhe partnerët koalicionit të VLEN e kanë bërë me aminin e Edi Ramës”, theksoi Apasievi, ndërsa nuk i kurseu as deputetët e VLEN-it. “Nuk mundet që siç thotë Snopçpe, të japin provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe, ku e keni parë këtë. A e dini përse kërkon këtë, sepse nuk e di gjuhën maqedonase. Ne jemi shtet i vetëm në botë ku në klasë të parë, fëmijët nuk mësojnë gjuhën maqedonase, e cila është zyrtare në shtet”, tha Apasiev.

Me replikë Halil Snopçe, i cili tha se ndjen keqardhje që duhet të debatojë me një person, i cili është me bindje naziste, ndërkohë që tha se maqedonasit nuk humbin asgjë nëse avancohen të drejtat e shqiptarëve. “Ka kaluar koha kur ju me grupin tuaj keni protestuar kundër hapjes së paraleles në gjuhën shqipe në Fakultetin e Pedagogjisë në Shkup, për të penguar që shqiptarët të arsimoheshin dhe të mësonin në gjuhën e tyre amtare. E drejta e gjuhës është e drejtë universale, nuk do të thotë që nëse me avancohen mua të drejtat, tjetrit do ti humben. Ti nuk do të humbasësh asgjë nëse unë fitojë një të drejtë”, tha Snopçe në replikën e tij drejtuar Apasievit.

Ndërsa Apasievi u mundua të thotë se nuk ka asgjë ndaj gjuhës shqipe, por që siç theksoi ai, “problemi është që në irredentizmin tuaj po ndërtojmë shoqëri paralele, të rinjtë maqedonas dhe shqiptarë po flasin në gjuhën angleze”.

“Ky shtet nuk është shtet binacional, nëse jepen licencat në gjuhën shqipe, le të jepen edhe në gjuhën turke, rome, serbe. Ne jemi shtet multi-etnik, e jo shtet i maqedonasve dhe shqiptarëve”, shtoi Apasiev. Debati më pas vazhdoi edhe mes Apasievit dhe deputetit të VLEN, Bekim Qoku, ndërsa disa herë udhëheqësja e seancës kërkoi të shmanget gjuha e papërshtatshme dhe ofendimet, pas çka ajo dha pauzë siç tha “për tu qetësuar gjakrat”, ndërsa as amendamenti i të Majtës nuk kaloi. Ndërkohë, shumica parlamentare kanë gjetur pajtueshmëri në lidhje me këtë propozim-ligj. VMRO-DPMNE kanë propozuar një amendament me të cilin nënvizohet që “Licenca lëshohet në gjuhën maqedonase dhe alfabetin e saj cirilik, dhe nëse aplikuesi flet një gjuhë të cilën e flasin së paku 20% e qytetarëve të Republikës së Maqedonisë së Veriut, me kërkesë të tij lëshohet në gjuhën maqedonase dhe alfabetin e saj cirilik dhe në gjuhën që flet aplikuesi”./koha.mk/

Advertisement

Lajme nga vendi

Rriten kreditë në Maqedoni, normat e interesit bankar mbeten të pandryshuara

Published

on

Në shkurt të këtij viti, norma mesatare e interesit për totalin e kredive ishte 4.73 për qind, duke mbetur në nivelin e muajit të kaluar, ndërsa në bazë vjetore u ul me 0.45 pikë përqindjeje (pp). Norma mesatare e interesit për totalin e depozitave shënoi një rënie mujore prej 0.01 pp, dhe në bazë vjetore është e pandryshuar në 2.19 për qind, informoi Banka Popullore.

“Norma mesatare e interesit për kreditë e miratuara rishtazi në shkurt shënoi një rritje mujore dhe vjetore prej 0.22 pikë përqindjeje dhe 0.06 pikë përqindjeje, përkatësisht, dhe arriti në 4.69 përqind. Norma mesatare e interesit për depozitat e pranuara rishtazi shënoi një rritje mujore prej 0.08 pikë përqindjeje, ndërsa mbeti e pandryshuar në bazë vjetore dhe arriti në 2.41 përqind”, njoftoi BNBRSM.

Në shkurt, theksoi Banka Popullore e Maqedonisë së Veriut në një deklaratë, norma mesatare e interesit për kreditë totale për sektorin e korporatave mbeti në të njëjtin nivel prej 4.35 përqind si në muajin paraprak. Krahasuar me shkurtin e vitit të kaluar, kjo normë interesi është më e ulët me 0.47 pikë përqindjeje.

Norma e interesit për kreditë e miratuara rishtazi për sektorin e korporatave, në shkurt, shënoi një rritje mujore prej 0.35 pikë përqindjeje dhe arriti në 4.62 përqind. Ndryshimi është rezultat i normave më të larta të interesit për kreditë në denarë pa klauzolë valutore dhe për normat e interesit për kreditë në valutë të huaj (me 0.42 pikë përqindjeje dhe 0.15 pikë përqindjeje, përkatësisht), në kushte të një rënieje të normave të interesit për kreditë në denarë me klauzolë valutore (me 0.22 pikë përqindjeje). Rritja vjetore e normës së interesit për kreditë e miratuara rishtazi për sektorin e korporatave arriti në 0.17 pikë përqindjeje, specifikon BBRSM.
Në shkurt, shtuan ata, norma mesatare e interesit për depozitat totale të sektorit të korporatave u rrit me 0.02 pikë përqindjeje në bazë mujore dhe arriti në 2.73 përqind.

“Rritja rrjedh nga rritja e normave të interesit për depozitat në valutë të huaj dhe normave të interesit për depozitat në denarë pa klauzolë valutore (me 0.05 pikë përqindjeje dhe 0.01 pikë përqindjeje, përkatësisht), ndërsa normat e interesit për depozitat në denarë me klauzolë valutore nuk ndryshuan. Në bazë vjetore, kjo normë interesi u rrit me 0.02 pikë përqindjeje”, tha Banka Popullore.

Advertisement

Norma e interesit për depozitat e pranuara rishtazi të sektorit të korporatave, siç thonë ata, në shkurt shënoi një rritje mujore prej 0.45 pikë përqindjeje dhe arriti në 2.49 përqind.

Në shkurt, theksojnë ata, norma e interesit për kreditë totale të familjeve arriti në 5.1 përqind dhe shënoi një rënie prej 0.01 pikë përqindjeje në bazë mujore. Ndryshimi është rezultat i normave të ulëta të interesit për kreditë në denarë pa dhe me klauzolë valutore (me 0.03 pikë përqindjeje dhe 0.02 pikë përqindjeje, përkatësisht), ndërsa normat e interesit për kreditë në valutë të huaj janë të pandryshuara. Kjo normë interesi shënon një rënie vjetore prej 0.43 pikë përqindjeje.

Norma mesatare e interesit për kreditë e miratuara rishtazi për familjet në shkurt ishte 4.76 përqind, që përfaqëson një rritje mujore prej 0.09 pikë përqindjeje. Rritja rrjedh nga normat më të larta të interesit për kreditë në valutë të huaj (me 0.01 pikë përqindjeje), ndërsa normat e interesit për kreditë në denarë pa dhe me klauzolë valutore u ulën (me 0.06 pikë përqindjeje dhe 0.02 pikë përqindjeje, përkatësisht). Në bazë vjetore, norma e interesit për kreditë e miratuara rishtazi për familjet është më e ulët me 0.05 pikë përqindjeje, sipas BPRSM-së.

Continue Reading

Lajme nga vendi

Prokuroria do të hapë rast lidhur me planin për kthimin e Gruevskit, ka folur edhe Grubi?!

Published

on

Ish zëvendës kryeministri i parë, Artan Grubi, vazhdon të intrigojë skenën politike në Maqedoni, sado që
për shkak se gjendet në arrest shtëpiak, nuk mund të ketë paraqitje të drejtpërdrejta në opinion. Pas arrestimit në
vendkalimin kufitar Bllacë, gjatë marrjes në pyetje në Prokurori, Grubi mes tjerash ka folur edhe për planin e qeverisë së kaluar për kthim në Maqedoni të ish kryeministrit, Nikolla Gruevski.

Nga burime të sigurta, Agjencia e Lajmeve Zhurnal mëson se Grubi ka përmendur edhe emrat e atyre që e kanë përgatitur planin mjaft kontravers, e që ishte shumë aktual para zgjedhjeve parlamentare të mbajtura në vtin 2024. Në këtë drejtim, ai ka përmendur emrin e ish presidentit të vendit Stev Pendarovski, por ka pranuar se në plan kanë qenë të kyçur edhe bashkëpartiakë të Grubit nga radhët e BDI-së.

Në fakt, siç marim vesh, Grubi faktikisht ka konfirmuar pjesën më të madhe të asaj që është shkruar më herët më media se operacioni për kthimin e Nikolla Gruevskit në Maqedoni, duhej të realizohet në atë mënyrë që Gjykata Supreme të legjitimon dhe konfirmon abolimin e ish-presidentit Gjorge Ivanov. Megjithatë ish zv/kryeministri i parë ka shtuar disa detaje, të cilat mund të krijojnë bazë solide për hapjen e një rasti gjyqësor, pasi dyshohet se i tërë ‘operacioni për kthimin e Gruevskit’ ka pasur edhe prapavijë korruptive, e madje janë premtuar miliona për finalizimin e tij, mëson Zhurnal.

Sipas shkrimeve të mediave, operacioni udhëhiqej nga kryesia e BDI-së, por në koordinim me liderët e LSDM-së,informacione që tanai mund të shkaktojnë probleme shtesë për partitë opozitare. Qëllimi final ka qenë që gjoja Gruevski, pas kthimit në vend, menjëherë të formojë një fraksion politik në VMRO-DPMNE.

Këtyre planeve atë kohë iu kundërshtua Gjykata Supreme, e veçanërisht kryetarja e saj, Besa Ademi.
Ademi ishte ankuar te disa ambasadorë të vendeve perëndimore për presione politike. rastësisht ose jo, në të njëjtën kohë ish ambasadorja amerikane Angela Ageler pat vizituar Gjykatën Supreme dhe ka dhënë mbështetje për gjyqtarët e Gjykatës Supreme që të gjykojnë lirshëm, sipas Kushtetutës dhe ligjeve.

Advertisement
Continue Reading

Lajme nga vendi

NEZIRI: “KORRIDORI 8” DHE STUDENTËT SHQIPTARË NUK MUND TË NDALEN

Published

on

Analisti dhe njohësi i mirë i çështjeve politike në vend, Xhelal Neziri thotë se Maqedonia e Veriut nuk mundet aq lehtë të vendosë për ndryshimin e trasesë së Korridorit 8, pasi që ai është interes më i madh se individual apo partiak. Sipas Nezirit, përfundimi i punimeve nga ana e Shqipërisë deri në kufi, e detyron Maqedoninë e Veriut që ta lidh Korridorin 8 me shtetin fqinj.

Nga ana tjetër, sa i përket politizimit jashtë mase të çështjes së provimit të Jurisprudencës, Neziri thotë se praktika e mos zbatimit të ligjit nga ana e Ministrit të Drejtësisë, Filkov është një dukuri jo e mirë pasi që shkakton nxitje edhe te funksionarët tjerë shtetërorë për mos zbatim të ligjit. Neziri thotë se zgjidhja është e qartë, vetëm duhet të respektohet ligji, sepse që sipas tij, studentët mund t’i nënshtrohen provimit të jurispudencës në gjuhën shqipe pasi që këtë e garanton kushtetuta.

Qëndrimet e Xhelal Nezirit theksojnë rëndësinë e respektimit të interesave strategjike dhe ligjit në Maqedoninë e Veriut. Ai argumenton se Korridori 8 është një projekt me rëndësi të madhe shtetërore dhe rajonale, i cili nuk duhet të ndikohet nga interesa të ngushta politike, sidomos duke pasur parasysh përparimin e Shqipërisë në këtë drejtim. Në të njëjtën kohë, ai kritikon politizimin e çështjes së provimit të jurisprudencës dhe moszbatimin e ligjit nga institucionet, duke theksuar se respektimi i ligjit dhe i të drejtave kushtetuese, përfshirë përdorimin e gjuhës shqipe, është thelbësor për funksionimin e drejtë të shtetit dhe për besimin e qytetarëve në institucionet publike.

Continue Reading

Më të lexuarat